ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Sunday, December 11, 2016

Fistula-in-Ano (FIA) ဂရင္ဂ်ီနာ

MAR 22ND, 11:37AM
ဆရာ ဂရင္ဂ်ီနာျဖစ္ရင္ခြဲမွေပ်ာက္တာပါလား မခြဲပဲေသာက္ေဆးေသာက္လို႔ ရပါသလား။ ေက်းဇူးျပဳျပီးေျဖျကားေပးပါ။ အနာဘုက တလံုးထက္ပိုျပီးေပါက္တတ္ပါလား ဆရာ။

MAR 22ND, 8:12PM
ေမးနည္းစည္းကမ္းပို႔လိုက္။ ဘေလာ့မွာလည္း ဖတ္ႏိုင္။

JUL 3RD, 1:29AM
မဂၤလာပါ ဆရာ။ ေက်းဇူးတင္စကားေျပာခ်င္လို႔ပါ။ က်မအမည္ ႕႕႕႕႕ ပါ။ အသက္ (၃၄) နွစ္ရွိပါၿပီ။ အပ်ိဳပါ။ က်မ ဂရင္ဂ်ီနာျဖစ္တာ (၁) နွစ္ေက်ာ္ပါၿပီ။ ျဖစ္ခါစက အနာစိမ္းလို႔ပဲထင္ပါတယ္။ စအိုနဲ႔ (၁) လက္မအကြာ ညာဘက္မွာပါ။ လိမ္းေဆးလိမ္းတာ(၁) နွစ္ေက်ာ္လို႔ မသက္သာေတာ့ ေဆးခန္းသြားျပမွ ဂရင္ဂ်ီနာျဖစ္ေနေၾကာင္းသိရ
ၿပီး ခြဲစိတ္ရမယ္ေျပာပါတယ္။ ခြဲစိတ္ဖို႔ ေဆးရံုသို႔လည္းသြားခဲ့ပါတယ္။ ခြဲဖို႔အတြက္ စိတ္ကမရဲတာနဲ႔ ဆရာၫႊန္ၾကာတဲ့ ေရေႏြးစိမ္နည္းသံုးခဲ့ပါတယ္။ ဒါနဲ႔အဆင္မေျပမွခြဲမယ္လို႔ စိတ္ကူးခဲ့ပါတယ္။ ၂၃. ၃.၂၀၁၆ မွစၿပီး ေနစဥ္ တနာရီ ေရေႏြးထဲသို႔ အိမ္သံုးဆား ထည့္ၿပီးစိမ္ပါတယ္။ စိမ္ခါစက သိပ္မသက္သာပါဘူး။ အနာက ခ်ပ္သြားလိုက္ ျပည္ျပန္ထြက္လိုက္ပါပဲ။ တခါတခါ အနာဝမွျပည္မထြက္ပဲ စအိုမွထြက္တဲ့ အထိျဖစ္လာပါတယ္။  ေရေႏြးစိမ္တာ သံုးလ ျပည့္ခါနီးကစၿပီး ျပည္သိပ္မထြက္ေတာ့ပဲ အနာေဘးအသားမ်ား ညိဳလာၿပီး ေျခာက္လာခဲ့ပါတယ္။ ယခု ၆လပိုင္း လကုန္မွစၿပီး အနာမွာ ခ်ပ္သြားၿပီး ပံုမွန္အသားျပန္ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ခုလိုမခြဲစိတ္ရပဲသက္သာေပ်ာက္ကင္းတာ ဆရာၫႊန္ၾကားတဲ့ ေရေႏြးစိမ္နည္းေၾကာင့္ပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဆရာက်န္းမာပါေစ။ ေရးတာ အမွားပါခဲ့ရင္ ခြင့္လႊတ္ေပးပါ။

Today 12, Dec 2016
ေကာင္းတယ္။ ဆက္သတိထားေနရမယ္။ ထပ္ေပါက္လာတတ္တယ္။ ဖိထိုင္ရလို႔။ နာခ်င္တာနဲ႔ ပိုးေသေဆးတခုခုေသာက္ပါ။ ေရေႏြးထိုင္ပါ။

ေရေႏြးေန႔တိုင္းထိုင္ပါတယ္။ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ေသာက္ရမဲ့ ပိုးေသေဆး ေျပာျပေပးပါဆရာ။ ဆရာ့စာေတြ ဖတ္ရတာ ဗဟုသုတ အမ်ားႀကီးရရွိပါတယ္။ ဆရာ က်န္းမာခ်မ္းသာပါေစ။

ဂရင္ဂ်ီနာလို႔ အရပ္ေခၚေရာဂါဟာ ေရွးကတည္းကရွိခဲ့တယ္။ စအိုေဘးမွာေပါက္တဲ့အနာက ေတာ္ေတာ္နဲ႔မေပ်ာက္တာကို ေခၚတယ္။ FIA လို႔ ေဆးစာအတိုေကာက္နဲ႔ ေခၚပါတယ္။ စအိုကြဲနာကိုလည္း FIA လို႔ေခၚတယ္။ လူ ၁ သိန္းမွာ ၉ ေယာက္နီးပါးျဖစ္ၾကတယ္။ ေယာက္်ားက ၂ ဆ ျဖစ္တယ္။ အသက္ ၄ဝ နီးနီးမွာ အျဖစ္မ်ားဆံုးပါ။ ကေလးေတြမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးပညာဖခင္ၾကီး ဟစ္ပိုကေရးတီးစ္ကညႊန္းခဲ့ဘူးသလို၊ ျပင္သစ္ဘုရင္ လူဝစ္-၁၄ မွာ ဒီေရာဂါရွိခဲ့တယ္။

ဝမ္းသြားေပါက္ စအိုေဘးမွာ အနာေပါက္ရင္ ၾကီးၾကီး-ေသးေသး မေပါ့ပါနဲ႔။ မရွက္ပါနဲ႔။ ဖိထိုင္ေတာ့ ျပည္-၊ မန္းရည္က ေကာင္းေကာင္းမထြက္ႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ အနာက အထဲမွာ လႈိက္စားမယ္။ အထဲဆိုတာ အဆီ၊ အသားေတြ လြန္သြားရင္ ဝမ္းေတြကို ေလွာင္ထားတဲ့ အစာေဟာင္းအိမ္အထိေရာက္ျပီး၊ အထဲေပါက္တခု ျဖစ္လာမယ္။ အဲလို တူးေျမာင္းလို ျဖစ္လာတာကို ဗမာလိုအမ်ိဳးမ်ိဳးေခၚေနၾကတယ္။

ျမန္မာအဘိဓာန္က ဂရင္ဂ်ီနာေရာ ဂရင္ဂ်ီနာလို႔ပါ ေရးပါတယ္။ ဆရာေတာ္ အရွင္ၾသဘာသာဘိဝံသစီရင္တဲ့ သုေတသန သရုပ္ျပအဘိဓာန္မွာ ဘဂႏၶလာ ဂယင္ဂ်ီနာလို႔ ပံုႏွိပ္ထားတယ္။ ေျမာင္းကေန ေဘးကို လက္တံေတြ ထြက္ႏိုင္ေသးတယ္။ ကြန္ကရစ္ေတြနဲ႔ မံထားတဲ့ ေျမာင္းမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ၊ အနာႏုတ္ခမ္းသားလို မက်က္ႏိုင္တဲ့ အသားႏုေတြသာျဖစ္တယ္။ စအိုအနားမွာ အျပင္ေပါက္က တခုမက ရွိသလို အထဲေပါက္ကလည္း မ်ားႏိုင္တယ္။ မ်ားလြန္လြန္းလို႔ တခ်ိဳ႕ ကရြတ္ေခြနဲ႔ ထိုင္ရတယ္။

စအိုေဘးမွာ အနာေပါက္လို႔ မဟုတ္ဘဲလဲ ျဖစ္ေသးတယ္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ၊ စအိုကြဲနာ (FIA ေနာက္တမ်ိဳး)၊ တီဘီ၊ ကင္ဆာ၊ ဓါတ္ကင္တာ၊ Steroid ေဆးေပးတာ၊ Chlamydia ပိုးဝင္တာေတြကေနပါ ျဖစ္တတ္တယ္။ HIV နဲ႔လဲ ဆက္ေနေသးတယ္။ ဂႏိုရီးယား၊ Ulcerative colitis, Diverticulitis, Crohn’s disease ေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေသခ်ာၾကည္ရင္ အျပင္ေပါက္ကိုသာ မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ရမယ္။ ျပည္-မန္းရည္ဆိုတာ ထြက္လာလိုက္ ေပ်ာက္လိုက္၊ စအိုထဲ လက္ထည့္စမ္းနည္း PR exam လုပ္ရတယ္။ စအိုထိန္း ၾကြက္သားဝိုင္းနဲ႔ အဆက္အစပ္ကို စစ္ေဆးရမယ္။ Goodsall rule ဆိုတာကို ခြဲစိတ္ဆရာဝန္တိုင္း အားကိုးၾကရတယ္။ အျပင္က ျပြန္ေပါက္ဟာ စအိုေပါက္ ေရွ႕ပိုင္း တဝက္မွာရွိရင္ အထဲ လမ္းဟာ မ်ဥ္းေျဖာင့္ စပုတ္တံလို သြားတယ္။ စအိုေပါက္ ေနာက္ပိုင္း တဝက္မွာရွိရင္ မ်ဥ္းေကာက္၊ ျမင္းခြါပံုလို သြားမယ္။

ဆင္တူရိုးမွား တျခားေရာဂါေတြနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။ စအိုကြဲနာ၊ အတြင္းလိပ္ေခါင္း၊ အျပင္လိပ္ေခါင္း၊ Periproctal abscess ျပည္တည္နာ၊ Anal polyp စအိုအသားပို၊ Sentinel tag အဝေစာင့္အသားပို။ အနာ-အနာေတြက ေပ်ာက္သြားလိုက္ ျပန္ေပၚလိုက္။ ေပ်ာက္သြားတာမဟုတ္ဘဲ ျမံဳေနတာပါ။ သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္တယ္ဆိုတာမရွိပါ။ ေဆးကုပါ။

ဆရာဝန္ေတြ သင္ၾက-သံုးၾကတဲ့ ခြဲစိတ္နည္းေတြထဲမွာ အမ်ားဆံုးသံုးနည္းကေတာ့ Fistulectomy ျပြန္ကို အနာသစ္လုပ္၊ အသားႏုကို အေျခကေန အထက္တက္ က်က္ေစတဲ့နည္းပါ။ ပဋိဇီဝေဆး အရင္ေပးရတယ္။ မခြဲခင္ တညနဲ႔ မနက္ထ ဝမ္းျခဴေပး၊ ခါးထံုေဆးနဲ႔ ခြဲပါတယ္။ ခြဲျပီးစမွာ ကရိကထေတာ့ မ်ားမယ္။ ၂-၃ ရက္ ရာဘာပိုက္ တခု ထည့္ထား ေပးပါမယ္။ ေလလည္ႏိုင္ေအာင္ေပါ့။ အစာကို ေရ-အရည္၊ ေနာက္ ဆန္ျပဳတ္-စြပ္ျပဳတ္၊ ေနာက္မွ ထမင္းစားခိုင္းတယ္။ ဝမ္းမျဖစ္ေအာင္ ဆင္ျခင္ခိုင္းတာပါ။ ေန႔တိုင္း ေဆးထည့္ေပးမယ္။ ေကာင္းသြားပါလိမ့္မယ္။ အေျခခံေရာဂါရွိရင္လည္း ကုရပါတယ္။

Fibrin glue injection ဆိုတဲ့ ေဆးထိုးကုနည္းလည္း သံုးလာၾကတယ္။ Fistula plug က အဲဒါကို ပိုဆန္းသစ္ထားတဲ့ နည္းပါ။ ၈ဝ% ေအာင္ျမင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Endorectal advancement flap နည္းက အထဲေပါက္ကို ျပဳျပင္ေပးတဲ့ ခြဲစိတ္နည္း၊ Anal Fistula Plug နည္းကေတာ့ အျပင္ေပါက္ကို ျပဳျပင္ေပးတဲ့ ေနာက္သံုး ခြဲစိတ္နည္းပါ။

ပိုးေသေဆးမ်ား
Clindamycin 300-450 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။ (သို႔)
Cephalexin 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။ (သို႔)
Dicloxacillin 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။ (သို႔)
Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။ (သို႔)
Trimethoprim-sulfamethoxazole (160 mg/800 mg) DS 1-2 tablets တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။

မုဆိုး စိုင္သင္၊ ဆရာဝန္ေတြလည္း အေကာင္းဆံုးထင္တာနဲ႔ ကုေပး၊ ပိုေကာင္းတာေတြ႔ရင္ ျပင္ၾကရပါတယ္။

Sitz bath ေရေႏြးထိုင္နည္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/sitz-bath.html ကိုေသခ်ာေပါက္ဖတ္ပါ။ လိုက္နာပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၁-၁၂-၂ဝ၁၆

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.