ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Sunday, December 11, 2016

Menopause (2) ေသြးမဆံုးခင္နဲ႔ ေသြးဆံုးရင္ ျဖစ္ခ်င္တာေတြ (၂)


ေသြးမဆံုးခင္ျဖစ္တာေတြဟာ လူ႔သဘာဝမွာ ျဖစ္ကိုျဖစ္ရတဲ့ ေျပာင္းလဲျဖစ္စဥ္ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဆးကုဘို႔ လူတိုင္းေတာ့ မလိုတတ္ပါ။ လိုသူေတြမွာ ရုပ္ပိုင္းေရာ စိတ္ပိုင္းမွာပါ လိုအပ္ၾကတယ္။ တကယ္ေသြးမဆံုးခင္ ရာသီေဖါက္ျပန္တယ္။ လမမွန္၊ ရက္မမွန္ျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ ဘယ္ေတာ့ ေသြးဆံုးမလဲကို အၾကမ္းေျပာရရင္ မိခင္နဲ႔ အေတာ္တူတာမ်ားပါတယ္။

ဆရာဝန္ကေန စမ္းသပ္စစ္ေဆးျပီး တျခားေသြးဆင္းေစတဲ့အေၾကာင္း မရွိတာေသခ်ာမွ ဒီေဆးေပးရတယ္။ ေဟာ္မုန္းေပးနည္းမွာ အီစထိုဂ်င္နဲ႔ ပရိုဂ်က္စတီရုန္း ၂ မ်ိဳးေပးတာရွိတယ္။ မ်က္ႏွာနီျမန္းတာနဲ႔ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေျခာက္ေသြ႔တာအတြက္ ေကာင္းတယ္။ တာရွည္ေပးလို႔ေတာ့ မေကာင္းျပန္ဘူး။ ႏွလံုး (အတက္ခ္) ရတာ၊ (ဆထုပ္ခ္) ျဖစ္တာ၊ ရင္သားကင္ဆာေတြ ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တာ အီစထိုဂ်င္ေၾကာင့္ ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ကိုယ္ဝန္တားစားေဆး၊ ကပ္ခြါေဆး၊ ျဖန္းေဆးေတြ သံုးႏိုင္တယ္။ တားေဆးေပးရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က ရာသီ မမွန္တာအတြက္ ျဖစ္တယ္။ အေရျပားေအာက္ ထားရတဲ့ေဆးကို တခ်ိဳ႕က ပိုၾကိဳက္တယ္ အသည္းကိုမထိခိုက္လို႔ေျပာတာ ျဖစ္တယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲ ထည့္ရတဲ့ ေဆး၊ ကြင္း၊ (ခရင္မ္)၊ ေဆးျပားေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Vaginal moisturizing agents ဆိုတာေတြက ေဟာ္မုန္း မဟုတ္ဘဲ ဗဂ်ိဳင္းနားကို စိုစြပ္မႈရေစေအာင္ သံုးႏိုင္တယ္။ K-Y Silk-E Vaginal Moisturizer or KY Liquibeads ေတြျဖစ္တယ္။ ခင္ပြန္းနဲ႔ အတူေနဘို႔အတြက္ အသံုးဝင္တယ္။ အပ်ိဳၾကီးေတြအတြက္လဲ အက်ိဳးရွိတာပါဘဲ။ ဒီေနရာမွာ ေျခာက္ေသြ႔ေနရင္ မေကာင္းဘူး။

(SSRIs) အုပ္စုဝင္ Antidepressant စိတ္မက်ေဆး သံုးႏိုင္တယ္။ ဥပမာ Venlafaxine (Effexor), Fluoxetine (Prozac), Sertraline (Zoloft), Paroxetine (Paxil), Citalopram (Celexa) ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးရွိမယ္။ Decreased libido လိင္စိတ္နည္းမယ္၊ Sexual dysfunction လိင္ဆက္ဆံတာမွာ အခက္အခဲ ရွိႏိုင္တယ္။

တျခားေဆးေတြလဲ အသံုးက်ႏိုင္တယ္။ Gabapentin (Neurontin) အတက္သက္သာေဆး၊ Clonidine (Catapres) ေသြးက်ေဆး။ တခ်ိဳ႕က Bioidentical hormone ကိုသံုးတာကို စိတ္ဝင္စားမႈ ပိုလာေနတယ္။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ ျပဳျပင္ထားတဲ့ ေဟာ္မုန္း အတုျဖစ္တယ္။ တရားဝင္ အသိအမွတ္ မျပဳေသးပါ။ Phytoestrogens, Isoflavones အပင္ေတြကေနရတဲ့ Plant estrogens ေတြပါတာမ်ိဳး သံုးႏိုင္တယ္။ Isoflavones ဓါတ္ေပါင္းဟာ Soy ပဲပုပ္မွာ ပါတယ္။ အဆေတာ့ အင္မတန္နည္းတယ္ Estradiol တကယ့္ အီစထိုဂ်င္ရဲ႔ တေထာင္ပံု တပံု၊ တသိန္းပံုတပံုသာ ပါတယ္။ Chick peas ကုလားပဲ နဲ႔ Lentils ပဲနီေလးေတြမွာလဲ ပါတယ္။ Vitamin E ဗီတာမင္ အီး ကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ Himalaya ကေနထုတ္တဲ့ Menosan ေဆးမွာ Herbal ingredients (ဟာဗယ္) ေဆးေတြ ပါတယ္။ ေပၚျပဴလာျဖစ္ေနတဲ့ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ Mexican yam ကေနထုတ္တဲ့ Tibolone လို႔ ေခၚတယ္။

ေဆးကုသနည္းေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကို စနစ္တက် ေလ့လာမႈ
၁။ အက်ိဳးမ်ားေစမဲ့ေဆး
(က) Oestrogens (အီစထိုဂ်င္) မ-ေဟာ္မုန္း၊
စနစ္တက်ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Oestrogens ေဆးေပးတာဟာ Vasomotor symptomss လကၡဏာေတြကို သိသိသာသာ သက္သာေစတယ္။ စနစ္တက်ေလ့လာမႈ ၂ ခုမွာ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တာကိုလဲ နည္းေစတယ္။ ဆီးလမ္း-ေမြးလမ္း လကၡဏာေတြကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစတယ္။ စနစ္တက်ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ စိတ္ဓါတ္က်တာကို သက္သာေစတယ္။ ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၄ ခုမွာ Quality of life လူေနမႈတန္ဘိုး ေရတို ေကာင္းမြန္ေစတယ္။

(ခ) Progestogens (ပရိုဂ်က္စတိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း၊
စနစ္တက်ေလ့လာမႈ ၁ ခုနဲ႔ ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၆ ခုမွာ Progestogens ေပးတာဟာ Vasomotor symptomss လကၡဏာေတြကို သက္သာေစတယ္။ တျခားပိုေကာင္းတာ မေတြ႔ရဘူး။

(ဂ) Tibolone (တီဘိုလံုး) ေဟာ္မုန္း၊
ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Tibolone ေပးတာဟာ Vasomotor symptoms လကၡဏာေတြကို သိသိသာသာ သက္သာေစတယ္။ တျခား ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Vasomotor symptoms လကၡဏာေတြကို သက္သာေစတာမွာ Oestrogen/Progestogen ေပးတာထက္ မညံ့ဘူး။ တျခား ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Vaginal dryness ေမြးလမ္းေၾကာင္း ေျခာက္ေသြ႔တာကို သက္သာေစရာမွာလဲ သိသာတဲ့ ကြာျခားခ်က္ ၄၈ ပတ္အၾကာမွာ မေတြ႔ရဘူး။ ေလ့လာမႈတခုမွာ Sexual satisfaction လိင္ကိစၥ ေက်နပ္မႈမွာ Oestradiol + Noresthisterone ေပးတာထက္ ပိုေကာင္းတယ္လို႔ မေတြ႔ရဘူး။ တျခား ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Sexual fantasies and arousability လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဆန္းျပားမႈနဲ႔ ႏိုးထမႈေတြမွာ ေဆးမေပးသူေတြထက္ ၃ လ အၾကာမွာ ပိုေကာင္းတယ္။ တျခား ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Tibolone ေပးတာဟာ Conjugated Oestrogen ေပးတာထက္ Sexual desire လိင္စိတ္ျဖစ္ေပၚတာ နဲ႔ Coital frequency လိင္ဆက္ဆံမႈ အၾကိမ္ ပိုသာတာ ေတြ႔ရတယ္။

၂။ အက်ိဳးရွိမယ္လို႔ထင္ရတာ
ကြက္က်ား-ေလ့လာမႈ ၁ ခုမွာ Phyto-Oestrogens ပါတဲ့ Soy protein ေပးတာဟာ မေပးသူေတြထက္ လကၡဏာ ခံစားရတာ သက္သာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၆ ပတ္အၾကာမွာ လကၡဏာေပၚတဲ့ အၾကိမ္ေရ အနည္းဘူး။ Phyto-Oestrogens ဆိုတာ လူေတြစားတဲ့ အစားအစာထဲမွာ ပါေနတဲ့ မ-ေဟာ္မုန္း (အီစထိုဂ်င္) ကိုေခၚတယ္။ ကေနဒါ သုေတသန တခုအဆိုအရ Nuts အေစ့အဆံေတြ၊ Oilseeds အေစ့အဆံေတြကရတဲ့ဆီ၊ Soy products ပဲပုပ္၊ Cereals ေျပာင္း-ေျပာင္းႏွံ၊ Breads ေပါင္မံု႔၊ Legumes ပဲေတာင့္ရွည္ နဲ႔ Meat အသားေတြမွာ ပါတယ္။ Flax seed ဗီသြာ (ႏွမ္းၾကတ္) နဲ႔ Oilseeds ေစ့အဆံကရတဲ့ဆီေတြဟာ အမ်ားဆံုးနဲ႔ Soybeans ပဲပုပ္ နဲ႔ Tofu တိ႔ုဟူးတို႔က ဒုတိယ လိုက္တယ္။

၃။ ဘာလို႔ ထိေရာက္မႈရွိတယ္ဆိုတာ ေျပာမရတာ
- Antidepressants စိတ္မက်ေဆးေတြ
- Clonidine ေသြးတိုးေဆး၊
- Testosterone က်ား-ေဟာ္မုန္း၊

Menopause (1) ေသြးမဆံုးခင္နဲ႔ ေသြးဆံုးရင္ ျဖစ္ခ်င္တာေတြ (၁) ကိုလဲဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.