ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Sunday, December 18, 2016

RPOC အတြင္းမွာ အခ်င္းက်န္ေနျခင္း

• ဆရာခင္ဗ်ား ကြ်န္ေတာ္က ၃၈ ႏွစ္ပါ။ ကြ်န္ေတာ့္ဇနီးက ၃၅ ႏွစ္ပါ။ အိမ္ေထာင္က်တာ ႏွစ္လပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အိမ္ေထာင္သက္ တလေက်ာ္မွာ ဇနီးသည္ရာသီေသြးမဆင္းေတာ့လို႔ ျပင္ပေဆးဆိုင္ကဝယ္လာတဲ႔ ကိုယ္ဝန္ရွိ/မရွိ ဆီးစမ္းပစၥည္းနဲ႔ ကြ်န္ေတာ့္ဇနီးကို ဆီးစစ္ၾကည့္ရာမွာ ကိုယ္ဝန္ရွိေၾကာင္း အေျဖျပပါတယ္။ အခု ႏွစ္လေက်ာ္လာေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္ဇနီးက ရာသီေသြး ျပန္ဆင္းလာပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အေနနဲ႔ စိုးရိမ္ရလား ဘာလုပ္သင့္တယ္ဆိုတာ သိလိုပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
• ေဆာရီး။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနျပီး ေသြးဆင္းရင္ မေကာင္းပါ။ ကပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ နည္းနည္းေလးသာဆင္းရင္ေတာ့ ပ်က္တာ မဟုတ္။ အခုေမးသူ ေမြးလမ္းေၾကာင္းစမ္းတာနဲ႔ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္မွသာ သိပါမယ္။
• ဆရာခင္ဗ်ား ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ရက္က ကြ်န္ေတာ့္အမ်ိဳးသမီး ေသြးအနည္းငယ္သာ ဆင္းေပမယ့္ ဒီေန႔ေန႔လည္ပိုင္းမွာ ေသြးဆင္းတာမ်ားလာၿပီး ေသြးခဲေလးေတြလည္းပါလာပါတယ္။ လူကေတာ့ ဗိုက္အနည္းငယ္ နာရုံကလႊဲၿပီး ေနလို႔ေကာင္းပါတယ္။ ဘာလုပ္သင့္တယ္ ေဆးေသာက္ရုံနဲ႔ ရမရ သိလိုပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။ ညေနပိုင္းမွာေတာ့ ေသြးဆင္းတာ နည္းသြားပါတယ္ဆရာ။
• သည္အတိုင္း ဘာျဖစ္သလဲ ေျပာမရေသး။ ပ်က္တာကို စဥ္းစားရမယ္။ ကုန္ေအာင္ဆင္းမယ္။ ဆင္းခ်င္ရင္ နာကိုက္လာႏိုင္တယ္။ ကံေကာင္းရင္ ဆက္ျမဲမယ္။ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္မွသာ သိမယ္။
• ဟုတ္ကဲ႔ပါဆရာ ေက်းဇူးပါပဲဗ်။
• ဆရာခင္ဗ်ား ကြ်န္ေတာ့္အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ့အာလ္ထြာေဆာင္းအေျဖကို ပုံနဲ႔ တင္ျပလိုက္ပါတယ္။ ေဆးခန္းက ေသာက္ခိုင္းတဲ့ေဆးတခိ်ဳ႕ အမည္ကိုလည္း ပုံနဲ႔ တင္ျပပါတယ္ဆရာ။ ဆရာ့ရဲ႕ ညႊန္ျပေပးမႈကိုလည္း ရခ်င္ပါေသးတယ္ဆရာ။ ကူညီပါအုံးခင္ဗ်ာ။
• အခ်င္း အစအန က်န္ေန။ ေဆးက ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆး။ သားအိမ္ကို ညွစ္ထုတ္ေစမယ္။
• ေက်းဇူးပါပဲဆရာ။

ကိုယ္ဝန္ပ်က္ရင္ (၃) မ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။
၁။ အကုန္အစင္ထြက္ျခင္း = ဆရာဝန္မလိုပါ။
၂။ တဝက္တပ်က္က်ျခင္း = သားအိမ္ျခစ္ဘို႔လိုမယ္။
၃။ ပိုးဝင္ျခင္း = ေဆး + သားအိမ္ျခင္တာလိုမယ္။

Retained products of conception (RPOC) ဆိုတာ သေႏၶတည္တာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းတခုခု အထဲမွာ က်န္ေနတာလို႔ ဆိုလိုတယ္။ က်န္ေနတယ္ဆိုတာ အခ်င္းရဲ႕ အစိတ္အပိုင္း နဲ႔ ေရမႊာအိတ္လႊာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာကေတာ့ Succinate lobe အခ်င္းပိုျဖစ္တယ္။ တခါတေလမွာ ဒုတိယအခ်င္း၊ တတိယအခ်င္းလို႔လဲ ေခၚေသးတယ္။ ေသးေသးေလး ျဖစ္တယ္။ ၾကီးတာကို Bilobate placenta လို႔ ေခၚျပန္တယ္။ အရြယ္အစား ညီသလိုေနတယ္။ ပံုမွန္အခ်င္းနဲ႔ ေသြးေၾကာဆက္ေနတယ္။ အခ်င္းေတြက ဆက္မေနရင္ Placenta spuria လို႔ သတ္မွတ္တယ္။ RPOC ထက္အျဖစ္မ်ားတဲ့ Retained placenta အခ်င္းက်န္ေနတာက သပ္သပ္ျဇစ္တယ္။

ဘာလို႔ ျဖစ္သလဲ မေျပာႏိုင္ဘူး။ ကိုယ္ဝန္ကို ေဆးသံုးျပီးဖ်က္ခ်တာ၊ လရင့္မွ ပ်က္က်တာ၊ အခ်င္းပံုမွန္မဟုတ္တာေတြကေန ျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ သားဦးလဲျဖစ္၊ ကေလးေမြးမ်ားသူလဲျဖစ္၊ အသက္ၾကီးသူေတြလဲ မလြတ္၊ ဆီးထဲမွာ အနယ္ (ပရိုတင္း) ပါေနသူလဲ စဥ္းစားရတယ္။ ကေလး ပံုမွန္မဟုတ္ရင္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

RPOC ကို ေန႔ေစ့လေစ့ ေမြးဖြါးျဖစ္စဥ္မွာသာ မဟုတ္ဘဲ လမေစ့ဘဲ ေမြးတာ၊ ကိုယ္ဝန္ အလိုလိုပ်က္ရာကေန၊ တမင္တကာ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်တာ၊ အားလံုးကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အထဲမွာ က်န္ေနႏိုင္တယ္ ဆိုတာကလဲ အခ်င္းနဲ႔ ပတ္သက္တာအျပင္ သေႏၶနဲ႔ပတ္သက္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဘယ္ေလာက္ အျဖစ္မ်ားသလဲ ေျပာၾကတာေတြ အေတာ္မတူပါ။ ၁% လိုဆိုတာလဲ ဖတ္ရတယ္။ ျဖစ္ရင္ PPH ေမြးျပီး (သူမ်ားထက္) ေသြးပိုဆင္းတာ ျဖစ္မွာ ေသျခာတယ္။ ေမြးလမ္းကေန ေသြးဆင္းတာအျပင္ ဆီးစပ္ကနာမယ္၊ ကိုယ္ပူမယ္။ ဒီလကၡဏာေတြက တျခားအေၾကာင္းေတြကေနလဲ ျဖစ္ေစတာမို႔ ခြဲျခားရ မလြယ္တတ္ဘူး။ ဥပမာ ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်မွန္း မသိဘဲ ရာသီအမ်ားၾကီးဆင္းမယ္။ ကိုယ္ဝန္ အကုန္ပ်က္က်တာနဲ႔ တဝက္တပ်က္ ပ်က္ၾကာတာ ေရာႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးပြါးလမ္းမွာ တျခားအေၾကာင့္ ေရာင္ေနတာနဲ႔လဲ မွားႏိုင္တယ္။

RPOC ကို ထံုးစံအတိုင္း D&C သားအိမ္ျခစ္တာ လုပ္ရင္ ေသြးေတြ တအားဆင္းႏိုင္တယ္။ တခါတေလ Aneurysm လို ေသြးေၾကာေဖါင္းတာ ရွိေနရင္ Artery embolization လုပ္ရတတ္တယ္။ Antibiotics ေဆးကို လိုလိုမယ္မယ္ၾကိဳေပး-မေပး အယူအဆ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။

Ultrasound လုပ္သင့္တယ္။ မွတ္ခ်က္က A variable amount of echogenic or heterogeneous material within the endometrial cavity လို႔ေရးႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်ျပီးေနာက္ ဒါမွမဟုတ္ သားအိမ္လဲျခစ္ျပီးေနာက္မွာ Endometrial thickness သားအိမ္အတြင္းဆံုးလႊာရဲ႕ အထူက > 5 mm ဆိုရင္ သံသယရွိသင့္တယ္။

MRI ရိုက္ရင္ သားအိမ္ထဲမွာ တုခုရွိေနတာ၊ သားအိမ္-နံရံထူေနတာေတြ ျမင္ႏိုင္မယ္။ Endometritis သားအိမ္ေရာင္တာ၊ Gestational trophoblastic disease ကင္ဆာနဲ႔ဆင္တဲ့ေရာဂါ၊ Uterine arteriovenous malformation သားအိမ္-ေသြးေၾကာေရာဂါေတြနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။

အခ်င္းက်န္ေနသူကို IV drip ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ေဆးသြင္းတာ တပ္ထားရမယ္၊ Oxytocin drip မေပးသင့္ဘူး။ Oxytocin injection 20 IU ကို Saline 20 ml မွာေဖ်ာ္ျပီး ခ်က္ၾကိဳးထဲထိုးေပးႏိုင္တယ္။ ခ်က္ၾကိဳးညွပ္ပို အရင္းမွာ ကပ္ထားပါ။ နာရီဝက္ေနလို႔မွ အခ်င္းမက်ေသးရင္ အခ်င္းကိုလက္နဲ႔ထုတ္ယူတာလုပ္ရမယ္။ ထံုေဆး၊ ေမ့ေဆး သင့္ေတာ္တာ သံုးႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၈-၁၂-၂ဝ၁၆

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.