ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, December 31, 2014

Patient-Doctor communication လူနာ-ဆရာဝန္ ဆက္သြယ္ေရး

အင္တာနက္ ေဆးသုေတသန JMIR မွာေရးသားလိုက္တဲ့ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈအေျဖေတြကို သည္လိုေတြ႔ရပါတယ္။
• အေမရိကားမွာ Dutch community ဒတ္ခ်္လူမ်ိဳးအုပ္စု ၁၆႕၆ သန္းေနထိုင္ေနၾကတဲ့အထဲမွာ ၉႕၇ သန္းကို ေလ့လာ ဆန္းစစ္မႈလုပ္ခဲ့တယ္။ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈမွာ ၆၃၅ ေယာက္က အေျဖေတြေပးခဲ့ၾကတယ္။
• က်န္းမာေရးသတင္းအခ်က္အလက္ ရွာေဖြရာ ၈၂႕၇% အင္တာနက္ကိုအသံုးျပဳၾကတယ္၊
• ေဆးပညာရွင္မ်ား၏ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားေနာက္ကလိုက္သူ ၇၁႕၁%၊
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပးသူမ်ား၏ အဆင့္အတန္းကို စံုစမ္းၾကသူ ၃၂႕၂%၊
• အမ်ားဆံုးသိခ်င္ၾကသည့္ ေဆးပညာသတင္းအခ်က္အလက္မွာ ေဆးမ်ား၏ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား ၆၃႕၅%၊
• ဒုတိယလိုက္တာက ေရာဂါလကၡဏာကိုသိခ်င္သူမ်ား ၅၉႕၇%၊
• က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ေပးသူမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္လိုသူ ဒတ္ခ်္လူမ်ိဳးအသိုင္းအဝိုင္း၏ ၂၅႕၄%၊
• သူတို႔ထဲက ၂၁႕၂% က Webcam ဝက္ဘ္-ကင္မ္ နဲ႔ ဆက္သြယ္ၾက၊ ၂၅% က Social Media ဆိုရွယ္မီဒီယာကေန ဆက္သြယ္ၾကတယ္။။

လူနာေတြကို ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ကုသမေပးႏိုင္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္ရ့ဲ http://doctortintswe.blogspot.com/ ဘေလာ့ခ္ ဆန္းစစ္မႈလုပ္ေတာ့ သည္လိုေတြ႔ရပါတယ္။
Entry Pageviews
• Myanmar (Burma) = 3809
• United States = 597
• Singapore = 391
• Malaysia = 241
• South Korea = 166
• Thailand = 155
• India = 123
• France = 43
• Japan = 32
• Germany = 10

Pageviews by Operating Systems
Entry Pageviews
• Android 3801 (67%)
• Windows 1255 (22%)
• iPhone 303 (5%)
• Macintosh 165 (2%)
• iPad 81 (1%)
• Linux 23 (<1%)
• HUAWEI 3 (<1%)
• Android 2.3.3 1 (<1%)
• BB10 1 (<1%)

Pageviews today 17
• Pageviews yesterday = 1,030
• Pageviews last month = 23,668
• Pageviews all time history = 48,235

Entry Pageviews
1. STDs Basic လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေသာေရာဂါမ်ားအေျခခံ Dec 29, 2014 = 142
2. Infertility Treatments (1) ကေလးရေအာင္ ကုသနည္းမ်ား Nov 7, 2014 = 112
3. Clomiphene Citrate ကေလးမရႏိုင္သူမ်ားအတြက္ေဆး Dec 1, 2014 = 85
4. Vulvovaginitis အမ်ိဳးသမီးအဂၤါ ေရာင္ျခင္း Dec 29, 2014 = 78
5. Museum of Menstruation ရာသီျပတိုက္ Dec 30, 2014 = 64
6. Hepatitis C (စီ) ပိုး Nov 15, 2014 = 60
7. Omega-3 (အိုမီဂါ သရီး) ဘာလို႔ နာမည္ၾကီး Nov 19, 2014 = 55
8. August ၾသဂုတ္လ Nov 26, 2014 = 49
9. Vaginal itching မိန္းမကိုယ္ယားျခင္း Dec 29, 2014 = 44
10. Blocked Fallopian Tubes သားအိမ္ျပြန္ပိတ္ျခင္း Nov 7, 2014 = 40

Popular Posts အဖတ္အမ်ားဆံုးစာမ်ား
1. Infertility Treatments (1) ကေလးရေအာင္ ကုသနည္းမ်ား (၁)
2. Clomiphene Citrate ကေလးမရႏိုင္သူမ်ားအတြက္ေဆး
3. Diabetes ဆီးခ်ိဳ
4. Blocked Fallopian Tubes သားအိမ္ျပြန္ပိတ္ျခင္း
5. How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးခြန္းစည္းကမ္း
6. Cosmetic Procedures လွခ်င္ရက္စက္စက္ယို
7. Hepatitis C (စီ) ပိုး
8. Young father ေယာက်္ားကအသက္ငယ္ေနရင္ ဥာဏ္ရည္မမွီတဲ့ကေလး ေမြးတတ္သလား
9. STDs Basic လိင္မွတဆင့္ကူးစက္ေသာေရာဂါမ်ားအေျခခံ
10. ADHD ပတ္ဝန္းက်င္ကိုသတိမမူတဲ့ စိတ္ေရာဂါ

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၁၂-၂ဝ၁၄

Cancer and Diet ကင္ဆာ နဲ႔ အစားအစာ

"ကင္ဆာ နဲ႔ အစားအစာ ဆက္စပ္တယ္" လို႔ ေျပာသူေတြ မနည္းပါ။ အတိအက်ေတာ့ ဆရာဝန္ေတြကမွ မေျပာႏိုင္ပါ။ ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းတရားကိုလဲ အေသအျခာမသိရဘဲ (သီအိုရီ) ကသာ မ်ားေနသလို အတူတူပါဘဲ။

တခ်ိဳ႕ေလ့လာမႈေတြက ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစတာထဲမွာ ပါတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းခံေတြက ၈ဝ-၉ဝ% ပါမယ္လို႔ ဆိုတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ အစားအစာက ၃ဝ-၄ဝ% သက္ဆိုင္တယ္လို႔ ေျပာထားတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သုေတသနေတြဟာ ကင္ဆာ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေရးမွာသာ လုပ္ၾကတာ ျဖစ္ျပီး၊ အစားအစာနဲ႔ ကင္ဆာကုဘို႔ရာလဲ အနည္းအပါးေတာ့ ရွိတယ္။

ကင္ဆာျဖစ္ေစတာေတြထဲမွာ Obesity လူအဝလြန္တာနဲ႔ Alcohol အရက္ေသစာဟာ တရားခံစာရင္းမွာ ထိပ္ကေနတယ္။ Fruits အသီးေတြနဲ႔ Vegetables အသီးအရြက္ အစားနည္းျပီး Red meat အသားစား ကဲတာေတြကလဲ ေနာက္ကလိုက္တယ္။ ေကာ္ဖီလဲ ပါေသးတယ္။ အသားစားမ်ားတာနဲ႔ Breast cancer ရင္သားကင္ဆာ၊ Colon cancer အူမၾကီးကင္ဆာ၊ Pancreatic cancer သရက္ရြက္-ကင္ဆာေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္လို႔ ေျပာတာရွိတယ္။

အေကာင္းဆံုးလို႔ အမ်ားဆံုး ေျပာတာေတြကေတာ့ Vegetables ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ၊ Fruit သစ္သီးေတြ၊ Whole grain သိပ္ျဖဴေနေအာင္ ခြ်တ္မတားတဲ့ အႏွံေတြ နဲ႔ Fish ငါးေတြ ျဖစ္တယ္။

ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို Fibre (ဖိုက္ဘာ) ပါတဲ့ အစာေတြလို႔ သတ္မွတ္ျပီး၊ Antioxidant (အင္တီ-ေအာက္စီဒင့္) ေတြပါတယ္။ အသီးအရြက္ေတြမွာပါတဲ့ Flavonoids (ဖလဘိုႏြိဳက္) နဲ႔ Catechins (ကက္တ္ခ်င္) ဓါတ္ေတြဟာ "ခါးတဲ့အရသာ" ရွိတယ္။ အလြန္ ေကာင္းတဲ့ ကင္ဆာ-ကာကြယ္ေဆးေတြ ဆိုျပီးေတာင္မွ ေျပာၾကတယ္။ Catechins ဟာ ဗီတာမင္ (စီ) ထက္ အဆ ၁ဝဝ သာသတဲ့။ (အီး) ထက္ ၂၅ ဆ သာသတဲ့။ Flavonoids နဲ႔ Catechins အတူတြဲရင္ (ဆဲလ္) ေတြကို X-ray damage ဓါတ္မွန္ရဲ႕ ဒဏ္ကေန ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါေသးတယ္။

Flavonoids မ်ားတဲ့ အစာေတြထဲမွာ Garlic ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ Onions ၾကက္သြန္နီ၊ Shallots ၾကက္သြန္နီကေလး၊ Leeks ၾကက္သြန္ျမိတ္ေတြ ပါတယ္။ ဒါေတြထဲမွာ Vitamin C ဗီတာမင္ (စီ)၊ Selenium (ဆယ္လ္နီယမ္) နဲ႔ Sulfur compounds (ဆာလ္ဖါ) ဓါတ္ေပါင္းေတြလဲ ပါတာမို႔ အားလံုးေပါင္းကေန ကင္ဆာျဖစ္မွာကို တားဆီးႏိုင္တယ္လို႔ အာဟာရ သုေတသနက ယူဆတယ္။

Probiotics ဆိုတာ အစာလမ္းေၾကာင္းမွာ ရွိေနၾကတဲ့ ဗက္တီးရီးယား အေကာင္းေတြကို ေခၚတယ္။ အစာေျခရာမွာ အသံုးၾကတယ္။ ဒါ့အျပင္ အစာေတြကေန ကင္ဆာျဖစ္ေစမွာကိုလဲ တားႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဇီဝ-ဓါတုေဗဒလိုေျပာရရင္ b-glucuronidase နဲ႔ Nitro-reductase ေခၚတဲ့ (အင္ဇိုင္းမ္) ေတြကေန ကင္ဆာျဖစ္ေစမွာမ်ိဳး ေျပာင္းလဲမသြားေစဘို႔ရာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ တခုထဲကေန ဒီတာဝန္ယူေနရတာကို ဒါေတြကေန အကူညီေပးတယ္။

ေစာေစာပိုင္း သုေတသနေတြမွာ လူေတြစားသံုးတဲ့ အဆီကို အာရံုစိုက္ခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒီအခ်က္ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လက္ခံလို႔ မသင့္တာေတြ႔ရတယ္။ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္မွာ အာဟာရ မွ်တတာနဲ႔ ၾကီးလာလို႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တက္လာတာေတြကို အာရံုစိုက္ေလ့လာၾကတယ္။ Breast ရင္သား-ကင္ဆာ နဲ႔ Colon အူမၾကီး-ကင္ဆာေတြအတြက္ ျဖစ္တယ္။ ငယ္ရြယ္တံုးမွာ ကိုယ္လက္ ေလ့က်င္ခန္း-အားကစား မလုပ္တာဟာ အခ်က္တခုဆိုတာ သိလာရတယ္။

အသီးအႏွံ၊ အသီးအရြက္ေတြက ေကာင္းတယ္ေပမဲ့ ခ်က္ျပဳတ္တာမွာ ၾကာၾကာ ခ်က္တာ မေကာင္းဘူး။ ဟင္းခ်က္တဲ့ထဲမွာ အေရာအေႏွာေတြ မ်ားတာ မေကာင္းဘူး။ ပင္ကိုယ္သဘာဝနဲ႔ နီးေလေလ ေကာင္းေလေလ။ Dairy products ႏို႔ထြက္အစာေတြ၊ Fish ငါးေတြ နဲ႔ Meat အသားေတြကို စားတာထဲက ၃ ပံု ၁ ပံုထက္ မမ်ားသင့္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သက္သတ္လြတ္စားပါလို႔ မဆိုလိုပါ။ စက္နဲ႔ ျပဳျပင္ထားတာကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ ေလွ်ာ့စားပါ။ ဥပမာ ပန္းသီးေဖ်ာ္ရည္အစား ပန္းသီးကိုဘဲ စားပါ။

"အသီးအရြက္ စားတာကေန ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာဟာ လိုတာထက္ ပိုေျပာေနတယ္" လို႔လဲ ေနာက္ ေလ့လာမႈေတြက ေထာက္ျပလာတယ္။ Folic acid (ေဖါလစ္-အက္စစ္) က Breast ရင္သား-ကင္ဆာ နဲ႔ Colon အူမၾကီး-ကင္ဆာေတြအတြက္ ေကာင္းတယ္လို႔ အဲဒီသုေတသနက ဆိုလာတယ္။ (ေဖါလစ္-အက္စစ္) အေၾကာင္း ေရးထားပါတယ္။ မ်ားတိုင္းလဲ မေကာင္းပါ။

ကင္ဆာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ ေကာင္းတဲ့ အစားအစာ စာရင္းထဲမွာ ဒါေတြလဲ ပါေသးတယ္။
- Soy ပဲပုတ္၊
- Vitamin E ဗီတာမင္ (အီး)၊
- Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ)၊
- Flaxseeds ႏွမ္းတမ်ိဳး၊
- Selenium (ဆဲလ္နီယမ္) ဓါတ္ပါတဲ့ အစာေတြ Nuts အေစ့အဆံ၊ Cereals ဆန္-ဂ်ံဳ-ေျပာင္း-ေျပာင္ဖူး၊ Meat အသား၊ Mushrooms မိႈ၊ Fish ငါး၊ eggs ဥေတြ၊
- Green tea လဖက္ရည္ၾကမ္း၊
- Organic (ေအာ္ဂဲနစ္) အစာ ဒါမွမဟုတ္ Local produce ေဒသထြက္ အစာေတြကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ စားသံုးပါ။

• Lung Cancer and Papaya အဆုပ္-ကင္ဆာ နဲ႔ သေဘၤာရြက္ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/lung-cancer.html ကိုလည္း တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Cancer-Fighting Foods ကင္ဆာ အတြက္ အေကာင္းဆံုး အစားအစာ

1. အစာတမ်ိဳးထဲကေန ကင္ဆာကို ႏိုင္ေအာင္ မကူႏိုင္ပါ။
2. အေရာင္ေတြစံုတာ ေကာင္းတယ္။
3. ကင္ဆာတိုက္စရာ မနက္စာစားပါ။
4. ေဖါလိတ္မ်ားတာ စားပါ။
5. ဆိုင္စာေတြ သတိနဲ႔စားပါ။
6. ခရမ္းခ်ဥ္းသီးေတြက တပ္သားေကာင္းေတြျဖစ္တယ္။
7. လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းဟာ ကင္ဆာ တိုက္ဖ်က္ရာမွာ ေကာင္းတယ္လို႔ လူေျပာမ်ားေနတယ္။
8. စပ်စ္သီးေလးေတြလဲ အားကိုးႏိုင္တယ္။
9. အရက္ေသစာ ေလွ်ာ့ေသာက္ပါ။
10. ေရက ေရငတ္သာ ေျပေစတာ မဟုတ္ပါ။
11. ပဲသီးေတြလဲ အားၾကီးတယ္။
12. မံုလာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြလဲ ေကာင္းတာဘဲ။
13. စိမ္းစိုေနတဲ့အရြက္ေတြ စားေပးပါ။
14. ဝါဝင္းေနတဲ့ နႏြင္း
15. ခ်က္ျပဳတ္နည္းေတြလဲ လိုေသးတယ္။
16. (ဘယ္ရီ) သီးေလးေတြခ်ိဳပါတယ္။
17. (ဘယ္ရီ) သီးျပာျပာ ေကာင္းပါတယ္။
18. သၾကားပုလင္းေလး လွမ္းလိုက္စမ္းပါ။
19. ဗီတာမင္ေတြက ေကာင္းပါတယ္။

1. Fighting Cancer by the Plateful အစာတမ်ိဳးထဲကေန ကင္ဆာကို ႏိုင္ေအာင္ မကူႏိုင္ပါ။
ဒါေၾကာင့္ ပန္းကန္နဲ႔အျပည့္ဆိုသလို ေရာျပြမ္းစားသင့္တယ္။ (ပရိုတင္း) ဓါတ္ဟာ အသီးအႏွံကေနရတာက ၃ ပံု ၂ ပံု နဲ႔ အသားကေနရတဲ့အာဟာရ ၃ ပံု ၁ ပံု ပါေနသင့္တယ္။ ဒါမ်ိဳးကို မွ်တတယ္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။

2. Fighting Cancer With Color အေရာင္ေတြစံုတာ ေကာင္းတယ္။
ကင္ဆာကို (ကာလာ) နဲ႔ တိုက္မယ္ဆိုတဲ့သေဘာဘဲ။ အသီးေတြ၊ အရြက္ေတြမွာ ကင္ဆာကို ခံတိုက္ႏိုင္တာေတြ ပါတယ္။ အေရာင္စံုတာ စားရင္ ခံတိုက္ႏိုင္တာေတြလဲ မ်ားေစမယ္။ တဖက္တလမ္းအေနနဲ႔လဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကုိ ထိန္းႏိုင္ေသးတယ္။ လူက ဝေနတာ ကင္ဆာေတြကို ဖိတ္ေခၚရာက်တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မ်ားသူေတြဟာ အူမၾကီး ကင္ဆာ၊ အစာမ်ိဳျပြန္ ကင္ဆာနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ ကင္ဆာေတြ ျဖစ္ေစဘို႔ လမ္းမ်ားတယ္။

3. The Cancer-Fighting Breakfast ကင္ဆာတိုက္စရာ မနက္စာ စားေပးပါ။
Folate ေဖါလိတ္ (ေဖါလစ္အက္စစ္) ဟာ အေရးပါတဲ့ ဗီတာမင္ ဘီ ၉ ျဖစ္တယ္။ အူမၾကီးကင္ဆာ၊ ရင္သားကင္ဆာ နဲ႔ အစာေဟာင္းအိမ္-ကင္ဆာေတြအတြက္ ေကာင္းတယ္။ မနက္စာအတြက္ အထူးစီမံထားတဲ့ အဆံေတြနဲ႔လုပ္ထားတာေတြ နဲ႔ ျဖဴဆြတ္ေနေအာင္ ခြ်တ္မထားတဲ့ ဂ်ံုမႈံ႕နဲ႔လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြထဲမွာ အမ်ားၾကီး ပါေနတယ္။ Orange juice လိမ္ေမာ္ရည္၊ Melons ဖရဲသီး နဲ႔ Strawberries (စေထာဘယ္ရီ) ေတြထဲမွာလဲ ပါေနတာဘဲ။

4. More Folate-Rich Foods ေဖါလိတ္မ်ားတာ စားပါ။
Asparagus ကညြတ္ နဲ႔ Eggs ဥေတြထဲမွာလဲ ပါတာဘဲ။ Chicken liver ၾကက္သဲ၊ Beans ပဲသီးေတြ၊ Sunflower seeds ေနၾကာေစ့ နဲ႔ Leafy green vegetables အရြက္စိမ္းေတြ ဥပမာ Spinach ဟင္းႏုႏြယ္ နဲ႔ Romaine lettuce ဆလတ္ရြက္ ေတြထဲလဲ ပါတယ္။ (ေဖါလစ္အက္စစ္) ေဆး ေသာက္တာထက္ ဒါေတြကို စားလို႔ရတာက ပိုေကာင္းတယ္။

5. Pass Up the Deli Counter ဆိုင္စာေတြ သတိနဲ႔စားပါ။
Reuben sandwich (ဆင္းဒ္ဝစ္ခ်္) နဲ႔ Hot dog (ေဟာ့-ေဒါ့ခ္) ေတြကို တခါတေလစားတာ အႏၲရာယ္မေပးပါ။ ဒါေပမဲ့ Processed meats အထားခံေအာင္ စီမံထားတဲ့ အသားေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ Bologna (ဘိုေလာင္ဂါ) အီတလီအစာ၊ Ham ဝက္ေပါင္ေျခာက္ နဲ႔ Hot dogs (ေဟာ့-ေဒါ့ခ္) ေတြကိုေတာ့ Colorectal အူမၾကီး-စအို နဲ႔ Stomach cancers အစာအိမ္ ကင္ဆာေတြအတြက္ ေလွ်ာ့စားတာ ေကာင္းတယ္။

6. Cancer-Fighting Tomatoes ခရမ္းခ်ဥ္းသီးက တပ္သားေကာင္းျဖစ္တယ္။
ခရမ္းခ်ဥ္းသီးေတြ နီရဲေနတာဟာ Lycopene ဓါတ္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ Prostate cancer ဆီးက်ိတ္ ကင္ဆာ အပါအဝင္ ကင္ဆာေတြကို တိုက္ဖ်က္ရာမွာ အေရးပါတယ္။ Processed tomato products ျပဳျပင္စီမံထားတာေတြျဖစ္တဲ့ Juice ေဖ်ာ္ရည္ Sauce (ေဆာ့စ္) နဲ႔ Paste (ေပ့စ္) ေတြကေနလဲ ကူႏိုင္မယ္လို႔ ယူဆရတယ္။

7. Tea's Anticancer Potential
Green tea လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းဟာ ကင္ဆာ တိုက္ဖ်က္ရာမွာ ေကာင္းတယ္လို႔ လူေျပာမ်ားေနတယ္။ သက္ေသျပစရာ သိပ္စံုေသးတာ မဟုတ္ပါ။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ စမ္းေတာ့ Colon အူးမၾကီး၊ Liver အသဲ၊ Breast ရင္သား နဲ႔ Prostate ဆီးက်ိတ္ ကင္ဆာ ဆဲလ္ေတြကို ျပန္႔ပြါးတာ ေႏွးေစတယ္။ Lung အဆုပ္ နဲ႔ Skin အေရျပားေတြလဲ အတူတူဘဲ။ Bladder ဆီးအိမ္ stomach အစာအိမ္ နဲ႔ Pancreatic သရက္ရြက္ ကင္ဆာေတြအတြက္လဲ အတူတူဘဲ။

8. Grapes and Cancer Grapes စပ်စ္သီးေလးေတြလဲ အားကိုးႏိုင္တယ္။
Resveratrol ဓါတ္ပါတဲ့ Purple ခရမ္းေရာင္ နဲ႔ Red grapes အနီေရာင္ စပ်စ္သီးေတြကေနလုပ္တဲ့ Grape juice စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္လဲ ေကာင္းတယ္။ ဒီဓါတ္မွာ Antioxidant (အင္တီ-ေအာက္စီဒင့္) နဲ႔ Anti-inflammatory (အင္တီ-အင္ဖလင္ေမထရီ) သတၲိေတြ ပါတယ္။

9. Limit Alcohol to Lower Cancer Risk
အရက္ေသစာ ေလွ်ာ့ေသာက္ပါ။ Mouth ပါးစပ္၊ Throat လည္ေခ်ာင္း၊ Larynx ေလျပြန္၊ Esophagus အစာျမိဳျပြန္ Liver အသဲ ကင္ဆာ နဲ႔ Breast ရင္သား ကင္ဆာေတြအတြက္ ေကာင္းတယ္။ အရက္ကေန Colon အူမၾကီး နဲ႔ Rectum အစာေဟာင္းအိမ္ ကင္ဆာေတြကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

10. Water and Other Fluids Can Protect
ေရက ေရငတ္သာ ေျပေစတာ မဟုတ္ပါ။ Bladder cancer ဆီးအိမ္ ကင္ဆာကိုပါ ကာကြယ္ရာ က်တယ္။

11. The Mighty Bean ပဲသီးေတြလဲ အားၾကီးတယ္။
ပဲသီးေတြထဲမွာ Phytochemicals ဓါတ္ေတြပါေနတာက (ဆဲလ္) ေတြ ပ်က္စီးတာကို ကာကြယ္မႈ ေပးတယ္။

12. The Cabbage Family မံုလာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြလဲ ေကာင္းတာဘဲ။
Broccoli မံုလာစိမ္း၊ Cauliflower မံုလာပြင့္၊ Cabbage မံုလာထုပ္၊ Brussels ကြမ္းသီးေဂၚဖီထုပ္ Sprouts အစို႔အေညွာင့္ နဲ႔ Kale ကိုက္လန္ေတြ အားလံုးဘဲ။ Colon အူမၾကီး၊ Breast ရင္သား၊ Lung အဆုပ္ နဲ႔ Cervix သားအိမ္ဝ ကင္ဆာ ေတြအတြက္ ေကာင္းတယ္။

13. Dark Green Leafy Vegetables စိမ္းစိုေနတဲ့အရြက္ေတြ စားေပးပါ။
Mustard greens မံုညင္းရြက္၊ Lettuce ဆလတ္ရြက္၊ Kale ကိုက္လန္၊ Chicory (ခ်ီကိုရီ)၊ Spinach ဟင္းႏုႏြယ္ နဲ႔ Chard ဆြစ္ဇာလန္အရြက္ေတြကိုေျပာတာ ျဖစ္တယ္။ Fiber (ဖိုင္ဘာ)၊ Folate (ေဖလိတ္) နဲ႔ Carotenoids (ကာရိုတီႏြိဳက္) ဓါတ္ေတြက ေကာင္းေစတာျဖစ္တယ္။ Mouth ပါးစပ္၊ Larynx လည္ေခ်ာင္း၊ Pancreas သရက္ရြက္၊ Lung အဆုပ္၊ Skin အေရျပား နဲ႔ Stomach အစာအိမ္ ကင္ဆာေတြအတြက္ ေကာင္းေစတယ္။

14. Exotic Spice ဝါဝင္းေနတဲ့ နႏြင္း
Turmeric နႏြင္းထဲမွာပါတဲ့ Curcumin ဓါတ္က ကင္ဆာအတြက္ ေကာင္းတယ္။

15. Cooking Methods Matter ခ်က္ျပဳတ္နည္းေတြလဲ လိုေသးတယ္။
အသားေတြကို အပူခ်ိန္မ်ားမ်ားမွာ Frying ေက်ာ္တာ၊ Grilling အပူကင္တာ နဲ႔ Broiling ျပဳတ္တာ မေကာင္းပါ။ Stewing ျပဳတ္ခ်က္တာ နဲ႔ Steaming ေပါင္းတာေတြက သက္သာတယ္။ အသားေတြနဲ႔အတူ အသီးအရြက္ေတြပါ ေရာစားဘို႔ မေမ့ပါနဲ႔။

16. A Berry Medley With a Punch (ဘယ္ရီ) သီးေလးေတြခ်ိဳပါတယ္။
Strawberries (စေထာဘယ္ရီ)၊ Raspberries (ရက္စ္ဘယ္ရီ) ေတြထဲမွာ Phytochemical (Ellagic acid) ဓါတ္ပါတယ္။ Antioxidant (အင္တီေအာက္ဆီဒင့္) သတၲိရွိတယ္။

17. Blueberries for Health (ဘယ္ရီ) သီးျပာျပာ ေကာင္းပါတယ္။
(ဘလူးဘယ္ရီ) သီးေတြမွာလဲ Antioxidants (အင္တီေအာက္ဆီဒင့္) သတၲိရွိတယ္။ Oatmeal အုတ္စပါး၊ Yogurt ေရာဂတ္၊ Salad ဆလဒ္ေတြထဲမွာ ထည့္စားပါ။

18. Pass on the Sugar သၾကားပုလင္းေလး လွမ္းလိုက္စမ္းပါ။
သၾကားဓါတ္ကေန ကင္ဆာေတာ့မျဖစ္ေစပါ။ ဒါေပမဲ့ ကင္ဆာတိုက္ဖ်က္ရာမွာ ေကာင္းတဲ့ အစားအစာေတြကို သူ႔ေၾကာင့္ အားနည္းေစတယ္။ (ကလိုရီ) မ်ားေစလို႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္ေစမယ္။

19. Don't Rely on Supplements ဗီတာမင္ေတြက ေကာင္းပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ Vitamins ေဆးျပားေတြ၊ ေဆးေတာင့္ေတြ၊ ထိုးေဆးေတြကို သိပ္အားမကိုးပါနဲ႔။ သဘာဝအတိုင္းကေနရမဲ့ အစားအစာေတြ ေရြးစားသင့္တယ္။ Nuts အေစ့အဆံေတြ၊ Fruits အသီးေတြ နဲ႔ Green leafy vegetables စိမ္းစိုေနတဲ့ အရြက္ေတြကို စားေပးဘို႔ ေျပာတာပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Cancer death ကင္ဆာနဲ႔ေသဆံုးရျခင္း

တကမာၻလံုးမွာ ကင္ဆာနဲ႔ကြယ္လြန္ခဲ့ရသူေပါင္း ေန႔စဥ္ ၂ ေသာင္းရွိေနတယ္။ လူေသစာရင္းထဲမွာ ကင္ဆာနဲ႔ေသေနၾကရတာ ၈ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိတယ္။ တီဘီ၊ ငွက္ဖ်ားနဲ႔ AIDS ေၾကာင့္ေသဆံုးရသူစုေပါင္းတဲ့ဂဏန္းထက္ ကင္ဆာနဲ႔ေသရသူက ပိုမ်ားတယ္။

ေယာက္်ားေတြမွာ အဆုပ္ကင္ဆာ၊ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာေတြက အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ မိန္းမေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာ၊ သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာ၊ အူမၾကီးကင္ဆာေတြက အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။

ရင္သားကင္ဆာဟာ အမ်ိဳးထဲမွာတေယာက္ရွိရင္ျဖစ္လာႏိုင္ေျခ ႏွစ္ဆရွိတယ္။ Pap smear စမ္းနည္းဟာ သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာအတြက္ တခုတည္းေသာ ၾကိဳတင္စမ္းနည္းျဖစ္တယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြမွာ မေသာက္သူေတြထက္ ၂၃ ဆ အဆုပ္ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားတယ္။

၂ဝဝ၈ စာရင္းအရ တကမာၻလံုးမွာ ကင္ဆာနဲ႔ကြယ္လြန္ခဲ့ရသူေပါင္း ၇႕၆ သန္းရွိခဲ့တယ္။ စုစုေပါင္း ေသဆံုးသူေတြရဲ႕ ၁၃% ရွိပါတယ္။ ကင္ဆာနဲ႔ေသရတာအားလံုးရဲ႕ ၇ဝ%ဟာ ဝင္ေငြမမ်ားတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြကျဖစ္တယ္။
- အဆုပ္ကင္ဆာ = ၁႕၃၇ သန္း၊
- အစာအိမ္ကင္ဆာ = ၇၃၆ဝဝဝ၊
- အသဲကင္ဆာ = ၆၉၅ဝဝဝ၊
- အူမၾကီးကင္ဆာ = ၆ဝ၈ဝဝဝ၊
- ရင္သားကင္ဆာ = ၄၈၅ဝဝဝ၊
- သားအိမ္ဝကင္ဆာ = ၂၇၅ဝဝဝ ေယာက္ဆံုးျဖစ္တယ္။

ခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ကင္ဆာေၾကာင့္ေသရတာထက္ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔႔ေသေနရတာက ပိုမ်ားတယ္။ မခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ကင္ဆာေၾကာင့္ေသရတာထက္ ဝမ္းေလွ်ာလို႔ေသေနရတာက ပိုမ်ားတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Cancer tests ကင္ဆာ စစ္ေဆးျခင္း လမ္းညႊန္သစ္

ကင္ဆာတိုင္းကို ျပည္တည္နာေပါက္တာမ်ိဳးလို ေပ်ာက္သြားေအာင္ကုသလို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေသးပါ။ ကင္ဆာျဖစ္ျပီဆိုတာနဲ႔ ၅ ႏွစ္ အသက္ရွင္ႏွဳန္းကိုသာ တြက္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ ကင္ဆာအမ်ားစုကို ေစာေစာသိလို႔ ေစာေစာေဆးကုသမႈ စနစ္တက်ခံယူေလ ရွင္ႏိုင္မ်ားေလေလျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုေပ်ာက္တယ္လို႔ေတာင္ ေျပာႏိုင္လာပါတယ္။ ေစာေစာသိေအာင္ ၾကိဳတင္ ေဆးစစ္တာ လုပ္ဘို႔ လမ္းညႊန္သစ္ေတြလုပ္ေပးထားပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြက မတူတဲ့အယူအဆေတြရွိတယ္။ ႏွစ္ကာလ ေျပာင္းလာတာနဲ႔လဲ လမ္းညႊန္သစ္ေတြထုတ္ေပးပါတယ္။ ဒီစာမွာ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ဝက္က ထုတ္ထားတဲ့လမ္းညႊန္ျဖစ္ပါတယ္။

အဆုပ္ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း =  ေဆးလိပ္ေသာက္သူတိုင္း လူအစုလိုက္စစ္ေဆးျခင္း (ဆခရင္လုပ္ျခင္း) က အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။
လမ္းညႊန္သစ္ = ၂ဝ၁၃ ကစျပီး USPSTF အဆိုအရ ေဆးလိပ္မ်ားမ်ားေသာက္သူေတြ အသက္ ၅၅ ေက်ာ္ရင္ CT scan လုပ္ပါ။

ေယာက္်ားဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = ေယာက္်ား အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ PSA test + Rectal exam လုပ္ပါ။ အသက္ ၇၅ ေက်ာ္ရင္ မလို။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPSTF အဆိုအရ PSA test မလို။ Rectal exam အစာေဟာင္းအိမ္ (စအိုကတဆင့္) လက္ေခ်ာင္းထည့္ စမ္းတာလုပ္ပါ။ ACS အဆို အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ေဆြးေႏြးပါ။

အေရျပားကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = လူအစုလိုက္စစ္ေဆးျခင္း (ဆခရင္လုပ္ျခင္း) ကိုအားေပးတယ္။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPFTF အဆို အဲလိုလုပ္ဘို႔မလိုပါ။ အသားအေရျဖဴသူေတြမွာ Melanoma အေရျပားကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ားတယ္။ ACS အဆို ကိုယ့္ဖါသာ အေရျပားစစ္ၾကည့္ေနပါ။ ေျပာင္းလဲမႈထူးျခားတာေတြ႔ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။

သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၂၁ ႏွစ္ကေန ၆၅ ႏွစ္ၾကား အမ်ိဳးသမီးတိုင္း Pap smear စစ္ေဆးတာ ၃ ႏွစ္တခါ လုပ္ပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = လမ္းညႊန္ေဟာင္းအတိုင္း လိုက္နာပါ။ USPSTF အဆိုအရ စစ္ေဆးမႈလုပ္ရတာနည္းခ်င္သူေတြ အသက္ ၃ဝ ကေန ၆၅ ႏွစ္ၾကား Pap smear + HPV test တြဲျပီး ၅ ႏွစ္တခါလုပ္ပါ။

အူမၾကီးကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္သူတိုင္း Colonoscopy ကိရိယာနဲ႔စစ္ေဆးတာခံယူပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၅ဝ ကေန ၇၅ ႏွစ္ရွိသူ ေယာက္်ားမိန္းမတိုင္း အစုလိုက္စစ္ေဆးမႈခံယူပါ။ ၇၆ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္မလိုပါ။ မိသားစုရာဇဝင္မွာ အူမၾကီးကင္ဆာရွိထားရင္ ေစာျပီးစစ္ေဆးမႈခံယူပါ။

ရင္သားကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္ရင္ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း Memogram ႏွစ္စဥ္ရိုက္ပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = ၂ဝဝ၉ ကစျပီး USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၅ဝ ကေနစျပီး Memogram ရိုက္ပါ။ ACS အဆိုအရ အရင္လမ္းညႊန္အတိုင္းသာလုပ္ပါ။ မိသားစုမွာ ရင္သားကင္ဆာရာဇဝင္ရွိသူတိုင္း ဆရာဝန္နဲ႔ေဆြးေႏြးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Colorectal cancer အူမၾကီး ကင္ဆာ

ဆရာေက်းဇူးျပဳ၍ COLON CANCER အႀကာင္းရွင္းျပေပးပါ။ က်ြန္ေတာ့္အေဖမွာ ခြဲစိတ္ျပီး colon cancer stage 2 ျဖတ္ထုတ္ျပီး အလံုးရ႔ဲ ႏုတ္ခမ္းပတ္လည္မွာ cancer cell လြတ္ေၾကာင္းသိရပါတယ္။

Bowel cancer အူကင္ဆာလို႔ ေခၚတာဟာ Colorectal cancers ျဖစ္တယ္။ Colon cancer အူမၾကီး-ကင္ဆာ နဲ႔ Rectal cancer အစာေဟာင္းအိမ္-ကင္ဆာကို ေပါင္းေခၚထားတာ ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသားေတြမွာ တတိယေျမာက္ နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ စတုတၳေျမာက္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကင္ဆာျဖစ္တယ္။ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ႏိုင္ငံေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ၆ဝ% ရွိတယ္။ ၂ဝဝ၈ ေလ့လာမႈအရ တကမာၻလံုးမွာ လူနာသစ္ေပါင္း ၁႕၂၃ သန္းရွိျပီး၊ ၆ သိန္းေက်ာ္ ေသဆံုးရတယ္။ အူသိမ္မွာ ကင္ဆာျဖစ္တာ ရွားတယ္။

Colon cancer အူမၾကီး-ကင္ဆာ အမ်ားစုက ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့ Polyps အသားပိုကေနစတယ္။ ျဖစ္ကာစမွာ အူမၾကီးရဲ႕ အတြင္းဆံုးလႊာကေနျဖစ္ျပီး ေစာေစာမသိလို႔ ေဆးမကုရင္ အူမၾကီးရဲ႕ ၾကြက္သားလႊာအထိ ေရာက္လာမယ္။ ေနာက္ ဆက္ျပန္႔မယ္။ အူနံရံမွာသာ ျဖစ္ေနေသးရင္ ကုရတာလြယ္တယ္။ ေရာဂါေဗဒအရေျပာရရင္ ၉၅% က Adenocarcinoma အမ်ိဳးအစားျဖစ္ျပီး က်န္တာက Lymphoma နဲ႔ Squamous cell carcinoma အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။

Cause ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ
• အသက္ၾကီးမွ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။
• ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။
• အမ်ိဳးထဲမွာ တေယာက္မက ျဖစ္တတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ၇၅-၉၅% ဟာ မ်ိဳးဗီဇနဲ႔ မပတ္သက္တာ ေတြ႔ရတယ္။
• လူေနမႈပံုစံ (အစားအေသာက္၊ အရက္ေသာက္၊ ေဆးလိပ္ေသာက္) ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Inflammatory bowel disease (Ulcerative colitis and Crohn's disease) ရွိေနသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။
- Crohn's disease ရွိသူထဲက ၁ဝ ႏွစ္အတြင္း ၂%၊ ၂ဝ ႏွစ္အတြင္း ၈% နဲ႔ ၃ဝ ႏွစ္အတြင္း ၁၈% အူမၾကီး-ကင္ဆာ လာျဖစ္တယ္။
- Ulcerative colitis ရွိေနသူထဲက ၂ဝ% ဟာ ၁ဝ ႏွစ္ေနရင္ အူမၾကီး-ကင္ဆာျဖစ္လာတယ္။

Diagnosis ေရာဂါေသျခာေအာင္ Sigmoidoscopy or Colonoscopy စမ္းရင္းနဲ႔ Tumor biopsy အသားစ ျဖတ္ယူ စစ္ေဆးတာ လုပ္ရတယ္။ Barium enema စအိုကေန ေဆးသြင္းျပီး ဓါတ္မွန္ရိုက္တာလဲ လုပ္တယ္။ ေရာဂါ ဘယ္အထိ ျပန္႔ေနသလဲ သိေအာင္ CT scan လုပ္ရတယ္။ Virtual Colonoscopy ေနာက္ေပၚနည္းျဖစ္တယ္။ အူမၾကီးကို 3-D model CT scan images ပံုေတြ ျမင္ရေအာင္ လုပ္တယ္။ အူထဲကို ကင္မရာထည့္ေနစရာမလိုဘူး။ တခုရွိတာက Polyps ေတြ႔ရင္ တခါတည္းခြဲထုတ္လို႔ မရတာမို႔ Colonoscopy လုပ္ျပီး ထုတ္ရလိမ့္မယ္။

အူမၾကီးဆိုတာ ညာဘက္အထက္တန္းေနတာ၊ ကန္႔လန္႔တန္းေနတာ နဲ႔ ဘယ္ဘက္ေအာက္တန္းေနတာဆိုျပီး ရွိတယ္။ ညာဘက္ျဖစ္တာမ်ိဳးက အူလမ္းပိတ္တာ ျဖစ္ခဲတယ္။ ေသြးယိုရာကေန ေသြးအားနည္းေနတာ မ်ားတယ္။ ဘယ္ဘက္က ျဖစ္တာ ဆိုရင္ အူလမ္းပိတ္တတ္တယ္။

• အထဲမွာ ေရာဂါစေနေပမဲ့ ဘာမွမခံစားရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သိရင္ ေနာက္က်ေနတတ္တယ္။
• သိသာတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြက
- စအိုကေန ေသြးယိုမယ္၊ ဝမ္းသြားရင္း ေသြးပါမယ္။
- ၾကာေတာ့ ေသြးအားနည္းလာမယ္။
- လူက ပိန္လာမယ္။ အားယုတ္မယ္။
- ဝမ္းသြားရတာ အရင္လိုမဟုတ္တာျဖစ္မယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာေတြ ျဖစ္မယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာ မ်ားတယ္။ ဝမ္းသြားျပီးေပမဲ့ မကုန္ေသးသလို ခံစားရႏိုင္တယ္။
- အစားအေသာက္ ပ်က္မယ္။
- ကိုယ္ပူမယ္။
- ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္တာ ျဖစ္မယ္။ ဗိုက္ေအာင့္၊ ေလထိုး အေနရဆိုးတယ္။

Risk factors ဘယ္လိုလူမ်ိဳးေတြမွာ သတိထားရမလဲ
• Older age ကင္ဆာ ၉ဝ% ဟာ အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ေတြျဖစ္တယ္။
• Colorectal polyps ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့ အသားပိုရွိေနသူ။
• Ulcerative colitis and Crohn's disease ေရာဂါရွိေနသူ၊
• Inherited syndromes မ်ိဳးရိုးရွိသူ။
• Low-fiber, high-fat diet အဆီမ်ားမ်ားစားျပီး အသီးအႏွံစားနည္းသူ။
• A sedentary lifestyle ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ နည္းသူ။
• Diabetes ဆီးခ်ိဳရွိသူ။ Obesity ကိုယ္ခႏၶာဝသူ။
• Smoking ေဆးလိပ္ေသာက္သူ။ Alcohol အရက္ေသာက္သူ။
• Radiation therapy for cancer ကင္ဆာတခုခုအတြက္ ဓါတ္ကင္ရသူ။

Stages of colon cancer အဆင့္ခြဲျခားျခင္း
အဆင့္ (ဝ) = အူအတြင္းဆံုးအလႊာမွာသာရွိေနေသးတယ္။
အဆင့္ (၁) = အူနံရံမွာသာရွိေနေသးတယ္။
အဆင့္ (၂) = အူ ၾကြက္သားမွာသာရွိေနေသးတယ္။
အဆင့္ (၃) = အူအနားက တက္ေစ့ကိုေရာက္ေနယံုသာရွိေသးတယ္။
အဆင့္ (၄) = တျခားေနရာေတြအထိေရာက္ေနျပီ။

Treatments and drugs ဘယ္လိုကုသမလဲ
• Surgery for early-stage colon cancer ေစာေသးတာအတြက္ ခြဲစိတ္ကုသနည္း။
အသားပိုအဆင့္သာ ရွိေသးမယ္၊ ကင္ဆာကေသးမယ္၊ ေနရာတခုေလးမွာသာ ကြက္ျဖစ္မယ္ဆိုရင္ ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္မယ္။ Colonoscopy ကရိယာနဲ႔ စစ္ေဆးရင္း လုပ္မယ္။ Colorectal Cancer Surgery ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္တာဟာ အေတာ္ ေအာင္ျမင္တယ္။ တျခားေနရာေတြအထိ ေရာက္ေနရင္ေတာ့ ခက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပန္႔ေနတဲ့ေနရာကလဲ ခြဲထုတ္ရတာဆိုရင္ အက်ိဳးရွိတယ္။
• ေရာဂါအဆင့္ ေနာက္ေရာက္ေနေပမဲ့လဲ ကုသလို႔ ထိေရာက္တာေတြ ရွိတယ္။ Surgery ခြဲစိတ္ကုသတာ၊ Radiation ဓါတ္ကင္တာ နဲ႔ Chemotherapy ေဆးေပးကုတာေတြကို တြဲျပီး ကုသေပးမယ္။ သက္သာေနျပီးသာ ထပ္ျဖစ္တာကိုကုရတာ အေတာ္ခက္တယ္။ ဒါကိုလဲ Radiation နဲ႔ Chemotherapy တြဲလုပ္ေပးရင္ အသက္ပိုရွည္ေစမယ္။
• အရြယ္အစားပိုၾကီးတာဆိုရင္ Laparoscopic surgery ကရိယာသံုးျပီး ခြဲထုတ္မယ္။
• Surgery for invasive colon cancer ေနာက္က်တဲ့ ကင္ဆာကို ခြဲစိတ္နည္း။ Partial colectomy ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာက္ို ျဖတ္ထုတ္မယ္။ ေဘးက ေကာင္းေနေသးတဲ့ ေနရာကိုပါ ထုတ္မယ္။ တက္ေစ့လဲ ထုတ္မယ္။ ထိပ္စႏွစ္ဘက္ကို ဆက္ေပးလို႔ရရင္ ဆက္ေပးမယ္။
• ဒါမွမဟုတ္ ဝမ္းသြားလမ္းကို ဗိုက္ကေနအသစ္လုပ္ေပးမယ္။ တခါတေလ Temporary colostomy ယာယီ အဲလိုလုပ္ရျပီး။ တခါတေလ Permanent colostomy ရာသက္ပန္ လုပ္ေပးရတယ္။
• ေနာက္က်ေနတဲ့ အူလမ္းပိတ္ေနတဲ့ ကင္ဆာဆိုရင္ အူလမ္းပြင့္ေအာင္ ခြဲစိတ္တာလုပ္မယ္။ ေရာဂါကို တိုက္ရိုက္ ကုတဲ့သေဘာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။
• တကယ္လို႔ အသဲအထိ ေရာက္ေနတာ ေတြ႔ရေပမဲ့ လူက ခံႏိုင္ရည္ေကာင္းေနရင္ ကူးစက္ေနတဲ့ေနရာက ကင္ဆာ အက်ိတ္ကို ထုတ္ေပးမယ္။
• Chemotherapy ေဆးေပးကုသနည္းကို ခြဲစိတ္တာ မလုပ္ခင္ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ျပီးမွျဖစ္ျဖစ္ တြဲလုပ္တာလဲရွိတယ္။ ကင္ဆာ (ဆဲလ္) ေတြကို ေသေစဘို႔ျဖစ္တယ္။ Radiation therapy ဓါတ္ကင္တာနဲ႔ တြဲေပးရတာလဲ ရွိတယ္။ 5-flourauracil ေဆးကိုသံုးတာ မ်ားတယ္။ ေဆးေပးကုသရတာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြေတာ့ ခံရမယ္။ ေနာက္ေပၚေဆးေတြက ပိုေကာင္းလာပါတယ္။
• Radiation therapy ဓါတ္ကင္တယ္ဆိုတာ X-rays ဓါတ္မွန္ေရာင္ျခည္နဲ႔ ကင္ဆာ (ဆဲလ္) ေတြကို ေသေစတာျဖစ္တယ္။ ခြဲစိတ္ထုတ္ေပမဲ့ က်န္ေနႏိုင္တာကို ေသေစမယ္။ အရြယ္အစားကိုလဲ ေသးေစလို႔ ပိတ္ေနတာ၊ ဖိေနတာရွိရင္ သက္သာေစမယ္။ ေရာဂါ ေစာေစာပိုင္းအဆင့္အတြက္ မသံုးဘူး။ ခြဲစိတ္တာ၊ ေဆးေပးတာ နဲ႔ ဓါတ္ကင္တာ တြဲလုပ္ရတာေတြလဲရွိတယ္။
• Targeted drug therapy ေဆးေပးနည္းတမ်ိဳးလဲရွိတယ္။ ေရာဂါ ေနာက္ပိုင္းေရာက္ေနသူေတြအတြက္ Bevacizumab (Avastin), Cetuximab (Erbitux) and Panitumumab (Vectibix) ေဆးေတြကိုသံုးတယ္။
• Radiofrequency Ablation (RFA) နည္းဆိုတာ CT scan သံုးျပီး အပူလိႈင္းသံုးျပီး ကင္ဆာအက်ိတ္ကို ဖ်က္ဆီးေပးတယ္။ ခြဲစိတ္မရတာမ်ိဳးကို လုပ္ေပးတယ္။ အသဲကိုေရာက္ေနသူဆိုရင္ (RFA) နည္းနဲ႔ Chemotherapy နည္းတြဲလုပ္မယ္။

ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ေနႏိုင္မလဲ
• ေရာဂါ ဘယ္ေလာက္ေစေစာသိသလဲ။ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ ကုသမႈခံယူသလဲအေပၚမူတည္တယ္။
• အူမၾကီးနံရံမွာသာျဖစ္ေနသူက ခြဲစိတ္ကုသမႈခံယူလိုက္ရင္ အသက္ၾကာၾကာရွင္ဘို႔ ၈ဝ% ရွိမယ္။
• ေနာက္က်မွသိရ-ကုရသူဆိုရင္ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းေနႏိုင္မႈ ၁ဝ% ရွိမယ္။
• ကင္ဆာက တက္ေစ့ေတြအထိ ေရာက္ေနသူေတြမွာ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းႏွဳန္း ၆၅% ရွိတယ္။
• တျခားအဂၤါေတြအထိ ေရာက္ေနသူေတြမွာ ၈% ရွိတယ္။
• ေနာက္ ေလ့လာမႈတခုအရ အဆင့္ (၁) = ၅ ႏွစ္သက္တမ္းရွည္ႏွဳန္း ၇၄%၊ အဆင့္ (၄) = ၆%၊

အူမၾကီးကင္ဆာ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ
• ဖဲၾကိဳးျပာဟာ ဒီေရာဂါအတြက္ သတိေပးခ်က္ျဖစ္တယ္။
• အူမၾကီးကင္ဆာက Warning Signs သတိမေပးတတ္ပါ။ ေစာေစာသိေအာင္လုပ္ပါ။
• Digital rectal examination စအိုလမ္းကို စမ္းသပ္ျခင္း နဲ႔ Stool occult blood test ဝမ္းထဲမွာ မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ရတဲ့ေသြး ပါေန-မေန စစ္ေဆးတာ လုပ္ရမယ္။ ဝမ္းထဲမွာ အဲလိုစစ္မွ ေသြးေတြ႔သူေတြထဲက ၃ဝ-၄၅% ဟာ Colon polyp အသားပိုအဆင့္ နဲ႔ ၃-၅% ဟာ Colon cancer ကင္ဆာ ရွိေနတာ ေတြ႔ရတယ္။
• Stool occult blood အေပါင္းျပသူေတြကို Barium enema x-rays, Colonoscopies ေတြဆက္လုပ္ရမယ္။
• ဝမ္းထဲေသြး ပါ-မပါစစ္လို႔ အႏုတ္ျပတိုင္းလဲ ကင္ဆာ မရွိဘူးလို႔ အေသအျခာ မေျပာႏိုင္ေသးဘူး။ ၂ဝ% ေလာက္မွာ အဲလိုျဖစ္တယ္။
• ဝမ္းေသြးစစ္တာ ေအာင္ေပမဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခစာရင္းထဲပါေနသူေတြကို Flexible sigmoidoscopies or Colonoscopies ေတြပါ လုပ္သင့္တယ္။
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ ၃-၅ ႏွစ္တခါလုပ္ဘို႔ လမ္းညႊန္တယ္။
• Genetic counseling and testing မ်ိဳးဗီဇစစ္ေဆးနည္းေတြ အသစ္ေပၚလာျပီ။ ေသြးစစ္တာပါ။ FAP, AFAP, MYH, and HNPCC ေတြရွိသူေတြကို Hereditary colon cancer syndromes လို႔ေခၚတယ္။
• Diet and colon cancer အူမၾကီးကင္ဆာနဲ႔ အစားအစာ
- အဆီေလွ်ာ့ပါ။ အသား၊ ဥ၊ ႏို႔ထြက္အစားအစာေတြ၊ စားသံုးဆီေတြကေန ရတာေတြကို ေလွ်ာ့ပါ။
- Fiber (ဖိုက္ဘာ) ဆိုတာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ အသီးအႏွံေတြ၊ အျဖဴဆြတ္ေနေအာင္ လုပ္မထားတဲ့ ဆန္-ဂ်ံဳမံႈ႔ေတြနဲ႔ လုပ္တဲ့ အစာေတြက ရတယ္။ (ဖိုက္ဘာ) က ေက်ခ်က္-ေပ်ာ္ဝင္မသြားႏိုင္ဘူး။ ဝမ္းထဲမွာ အတိုင္းသားလို ပါေနမယ္။ အစာထဲက Potential carcinogens ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြကို ဖယ္ထုတ္ေပးမယ္။ ဝမ္းသြားလြယ္ေစလို႔ အဲလိုဓါတ္ေတြ အထဲမွာ ၾကာၾကာမေနေစႏိုင္ဘူး။
- အစားအစာ ဆင္ျခင္တာေၾကာင့္ အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္မွာကို ၄၅% သက္သာေစမယ္။
- Exercise ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားေနသူေတြက အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္မွာကို ၂၄% သက္သာေစမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

ANC 2015 ၂ဝ၁၅ ဖြါး သားေကာင္းရတနာ

• ေျပာေျပာေနၾကရတဲ့ ၂ဝ၁၅ ေရာက္ပါျပီဗ်ား။
• ၉ လလြန္ ၁ဝ လဖြါး၊ လိုခ်င္တာရမလားေတာ့ ေျပာမရေသးပါ။ အဂၤါစံု-မစံုဆိုတာ ၾကိဳမေတြးေကာင္းပါ။
• မိစစ္-ဖစစ္ဆိုတာကို ဆိုင္းဘုတ္ေတြမွာ ေရးထားရတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။
• ကိုယ္ဝန္ကို (လူထုလက္) အပ္ပါ။ မွန္မွန္ျပသေနပါ။
• ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့အားေဆးလဲေသာက္ပါ။ သံဓါတ္ဆိုတာ ေၾကးနီထက္မာေၾကာတယ္။
• ကာကြယ္ေဆးေတြလဲ မွန္္မွန္ထိုးပါ။ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြက ေတာ္ေတာ့ေရာဂါေတြကို ခံႏိုင္ရည္ရွိၾကတယ္။
• အစာအဟာရ မွ်တလံုေလာက္ေအာင္ စားသံုးပါ။ ျပည္တြင္းအစားအစာထက္ ပိုေကာင္းတာမရွိပါ။ တရုပ္စာ၊ ကုလားစာ၊ ထိုင္းစာေတြနဲ႔ မသင့္ပါ။
• ၂ဝ၁၅ ဖြါးမဲ့ ရင္ေသြးရတနာ ရိုးရိုးေမြးလို႔ရပါေစ။ ခြဲေမြးေပးႏိုင္တဲ့ဆရာဝန္ေတြလဲ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ မလိုအပ္ပဲ ခြဲေမြးတာေတာ့ အားမေပးပါ။
• ဆရာဝန္နဲ႔ လက္သည္ခ်ည္းလဲ အားမကိုးပါနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၁၂-၂ဝ၁၄

New Year Wishes ဆုေတာင္းေပးသူ ဆုတူရပါေစ

• ျမန္မာျပည္ကလာတဲ့ တမ္းခ်င္း၊ ကြ်န္ေတာ့္ဆီကပို႔တဲ့ လြမ္းခ်င္း၊
• လူခ်င္းက မျမင္ဘူးၾကေပမဲ့ ရင္ခ်င္းကအတူတူ၊
• ျမဴႏွင္းထူေဆာင္းလ၊ ဖုန္သဲထူေႏြလ၊ ေခ်ာင္းေရက်မိုးလေတြမွာ၊
• ေဝဒနာသည္ေတြကိုကုစား၊ ေစတနာေမတၲာေတြကို ရယူခံစား၊
• ၁၉၉ဝ မွာ ဆႏၵမဲျပားေတြကို ေပးအပ္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားဆရာဝန္တေယာက္၊
• အေနာက္ကမာၻ ေရာက္ကာေနရတာမို႔ တေခါက္တခါ အေရာက္သာျပန္လွည့္ပါလို႔၊
• တေယာက္မကပါ ဖိတ္စာပို႔လာၾက၊
• မရိုးမရြနဲ႔ ေျခမၾကြႏိုင္ေသးခင္၊
• ေမတၲာေရစင္သာ အရင္ပို႔ႏိုင္ေသးရဲ႕၊
• ေဘးမခရန္မသီ၊ ျမန္ျပည္သားမ်ားစံုအညီ၊
• ႏွစ္သစ္မွာ က်န္းမာျခင္းခ်မ္းသာျခင္းေတြနဲ႔ တလံုးတဝျပည့္ၾကေစခ်င္သည္။     ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၁၂-၂ဝ၁၄

Polycystic Ovarian Syndrome (PCOS) မ်ိဳးဥအိမ္အက်ိတ္မ်ားေရာဂါ

၁။ ဆရာရွင့္ သမီးရိုေသစြာစာေရးလိုက္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးက်န္းမာေရးမို႔ အေျဟအဆိုရိုင္းသလိုျဖစ္သြားရင္ ခြင့္လႊတ္ေပးပါ။ သမီးအခု အသက္ ၂၆ နွစ္ရွိပါျပီ။ အပ်ိဳေဖာ္ဝင္စမွစျပီး ရာသီလာတာ အၾကိမ္ေရေတာင္ ေရတြက္မယ္ဆို ေရတြက္လို႔ ရပါတယ္။ တခါမွလဲပံုမွန္မလာပါဘူး။ အခုေနာက္ဆံုးအၾကိမ္ လာျပီးတဲ့ေနာက္ မလာတာ ေျခာက္လ မကေတာ့ပါဘူး။ OG နဲ႔ျပေပမယ့္ မထူးျခားပါဘူး။ အသက္ ၂ဝ ေလာက္က ျပတုန္းကေတာ့ ကိုယ္ဝန္တားေဆးလိုမ်ိဳးနဲ႔ သံဓါတ္အားေဆး တြဲတိုက္ပါတယ္။ အဲဒါတားေဆးေတြက သမီးနဲ႔မတည့္လို႔လားေတာ့မသိဘူး၊ အန္ပါတယ္။ စိတ္ညစ္တာနဲ႔ ဆက္မျပျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ၂၃ နွစ္ေလာက္မွာတခါျပျဖစ္ပါတယ္။ အဲအခ်ိန္ကစလို႔ EPO ပဲတိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခါမွကို မမွန္ခဲ့ပါဘူး။ ultrasound ရိုက္ေတာ့လည္း ေရအိတ္နဲ႔အလံုးေသးေသးေတြရွိတယ္လို႔ေတာ့ ေျဟပါတယ္။ ရာသီလာမယ့္ လကၡဏာေတာ့ နွစ္လကိုတခါေလာက္ေတာ့ျပပါတယ္။ ရင္သားနာတာနဲ႔ ခါးဆစ္ေတြ ကိုက္တာမ်ိဳးပါ။ ဒါေပမယ့္ နွစ္ေရာက္ေလာက္ေနရင္ေတာ့ အျဖဴေတြအမ်ားၾကီးလာျပီး ရာသီမလာေတာ့ပါဘူး။ တခါတေလေတာ့ ေသြးရည္အၾကည္ေတြလာျပီး ျပီးသြားတယ္။ တခါတေလ တကယ္လာရင္ေတာ့ အမ်ားၾကီး လာတတ္ပါတယ္။ ေသြးဖိအားကလဲ အျမဲပံုမွန္ပါပဲ။ အဲဒါအခုသမီးအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္ဖို႔လိုအပ္သလဲ။ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္နဲ႔ ကုသနည္းေလးမ်ားရွိရင္ ေျဟျပေပးပါေနာ္။ ဒီအတိုင္းသာ ဆက္ျဖစ္ေနခဲ့မယ္ဆိုရင္ သမီးရဲ့ က်န္းမာေရးက တျခားဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္လာနိုင္ပါသလား။ ကေလးေရာ ရနိုင္ပါဦးမလား။

၂။ ဆရာရွင့္ ကၽြန္မ အသက္ ၂၉ ႏွစ္ပါ။ ရန္ကုန္၊ ႕႕႕႕႕ ၿမိဳ ႔နယ္တြင္ေနထိုင္ပါသည္။ အိမ္ေထာင္သက္ ၄ ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ မည္သည့္တားေဆးမွ မေသာက္သံုးပါ။ ကေလးလဲမရရွိေသးပါ။ အသက္ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္ကတည္းက ဓမၼတာလာစဥ္တြင္ ကိုက္ခဲသည့္ေဝဒနာကို လစဥ္ခံစားရပါသည္။ အသက္ ၁၇ ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ေတာ့ နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္းမ်ား  ရံဖန္ရံခါတြင္သာ ျဖစ္ပါေတာ႔သည္။ လစဥ္ပံုမွန္လာပါသည္။ ေသြးဆင္းမ်ားပါသည္။ ရက္ကေတာ့ တစ္ခါတစ္ေလ ေစာလိုက္ ေနာက္က်လိုက္ျဖစ္တတ္ပါသည္ရွင္။ အသက္ ၂၃ ႏွစ္အရြယ္ႏွင့္ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး အသက္ ၂၆ ႏွစ္တြင္ မိန္းမကိုယ္ယားယံ၍ အျဖဴဖတ္မ်ားဆင္းျခင္းႏွင့္ အနံဆိုးထြက္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚဖူးပါသည္။ အသက္ ၂၇ ႏွစ္တြင္ ၄င္းေရာဂါ ထပ္မံျဖစ္ေပၚျပန္သည့္အတြက္ အသားစစစ္ေဆးျခင္း၊ သားအိမ္အတြင္းအျပင္ Ultrasound ရိုက္စစ္ေဆးရာ မည္သည့္ ေရာဂါမွ်ေတြ႔ရွိျခင္းမရွိခဲ့ပါ။ ၂ လအၾကာ ရာသီလာခ်ိန္တြင္ ဝမ္းဗိုက္ေအာက္ပိုင္း မခံမရပ္ႏိုင္နာက်င္ျခင္းကို ခံစားလာရပါသည္။ အတြင္းခံကိုပင္မဝတ္ႏိုင္၊ အလုပ္ပ်က္၍ လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္ေအာင္ပင္ ျဖစ္လာပါသည္။ ၁ ႏွစ္ေက်ာ္ခန္႔ ၾကာေအာင္ ၄င္းေဝဒနာအား ခံစားခဲ႔ရပါသည္။ ထိုကဲ႔သို႔ ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ Dolfenal 500 ေဆး တစ္ေန႔ကို ၃ ႀကိမ္၊ ၃ ရက္ ေသာက္ရာ သက္သာေသာ္လဲ ေနာက္ပိုင္းမသက္သာေတာ့သည့္အတြက္ ေဆးရံုမွာထပ္မံ၍ သားအိမ္အတြင္းအျပင္ Ultrasound ရိုက္စစ္ေဆးရာ သားအိမ္ႏွစ္ဘက္စလံုးတြင္ အရည္အိတ္ေသးေသးေလးမ်ား ေတြ႔ရွိသည္ဟုသိရပါသည္။ ကေလးရဖို႔လဲခက္သည္ဟုသိရပါသည္။ ၄င္းေရာဂါအားမည္သို႔ ကုသေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ေၾကာင္း၊ ေရရွည္တြင္ မည္သို႔႔ ဆိုးက်ိဴးမ်ားျဖစ္ပံုႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ ခဲြစိတ္ကုသရန္လိုအပ္ပါသလား သိလိုပါသည္ဆရာရွင္။ ကေလးမရမွာလဲ စိုးရိမ္ပါသည္။

၃။ ဆရာရွင့္ သမီးရိုေသစြာစာေရးလိုက္ပါတယ္။ သမီးေရာဂါ pcos ေရာဂါပါရွင္ ခုေလာေလာဆယ္ metformin 500mg ကို တစ္ရက္ ၂ လံုးေသာက္ေနပါတယ္။ သမီးရာသီလဲမလာနိုင္ပါ။ သမီးသိခ်င္တာကသားသမီးရနိုင္မရနိုင္ကိုပါရွင့္။

၄။ ဆရာရွင့္ သားဥအိမ္ထဲမွာရွိေသာ cyst ေခၚ အရည္အိတ္ကေလးမ်ား (Polycystic ovary syndrome) အေၾကာင္း သိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ သား၊ သမီးယူတဲ့အခ်ိန္မွာ အေႏွာက္အယွက္ ျဖစ္ႏိုင္လား။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တဲ့ အခ်ိန္မွာေရာ သေႏၶသားကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါသလား ဆရာ။

၅။ သမီး အသက္က အခု ၂၇ ႏွစ္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကေတာ့ 48 KG ေလာက္မွာပဲ ရွိပါတယ္။ အပ်ိဳေပၚဝင္စ ၁၅ ႏွစ္ ေလာက္ကတည္းက ရာသီေသြး မမွန္တတ္ပါ။ အခုထိ တခါတေလ ၂ လ ၃ လ ျခားပါတယ္။ ၾကာခ်ိန္ ၃ ရက္ ေလာက္ဘဲ ရွိတတ္ျပီး၊ အရမ္း ဗိုက္နာျခင္းေတာ့ မရွိသေလာက္ပါ။ အသက္ ၁၉ ႏွစ္တုန္းကေတာ့ ၆ လ အထိ ထိန္ဖူးျပီး၊ ႏုတ္ခမ္းေမႊး ေရးေရးလဲ သတိထားမိပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အေမြး (ေျခသလံုး၊ ဂ်ိဳင္း) လဲ နည္းနည္း ၾကမ္းသလို၊ Areola ႏို႔အေရာင္ရင့္ အဝိုင္း ပတ္ပတ္လည္မွာလဲ အေမြးေလးေတြက ခပ္ၾကမ္းၾကမ္းနဲ႔ ရွည္ပါတယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္းသတၱိ ကဲတာပါလားရွင္။ အဲ့လိုေတြရွိလို႔ ကေလးမရမွာ အရမ္းစိုးရိမ္မိပါတယ္။ ၆ လ ေလာက္ေနရင္ ကေလး ယူခ်င္လို႔ ဘယ္လို တားေဆးက အဆင္ေျပမလဲ။ သံုးလခံထိုးေဆးဆိုရင္လဲ ကေလးျပန္ရဖို႔ ၾကာမွာ စိုးရိမ္လို႔ပါ။

အေမးမ်ားလို႔ ျမန္မာျပည္ကအမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေနတာသိရပါတယ္။ ေဆးရီး။ PCOS ေရာဂါဆိုတာ အမ်ိဳးသမီး မီးယပ္ေရာဂါတခု ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၅-၁ဝ% မွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကေလးမရျဖစ္ရတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းတရားလဲ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာက ဆယ္ေက်ာ္သက္ကတည္းကစတယ္။ ရာသီမမွန္တာ၊ ရာသီမလာတာ၊ ဝက္ျခံထြက္တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မ်ားတာ၊ အေမႊးေပါက္မ်ားတာ၊ လူအဝလြန္လာတာ၊ ဆီးခ်ိဳ-ေသြးတိုး-ႏွလံုးေရာဂါေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေဆးကုသမႈ ေသေသျခာျခာလုပ္ရင္ အမ်ားၾကီး သက္သာေစတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာ တခုခ်င္းကို ကုသရတယ္။

PCOS ေရာဂါကို Stein-Leventhal syndrome လို႔လဲ ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ေတြမွာ အက်ိတ္ေလးေတြ အမ်ားၾကီး ျဖစ္ေနတယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ၊ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္တယ္။ တခါတေလ မသိႏိုင္ဘူး။ မ်ိဳးရိုးနဲ႔ ပါတ္ဝန္းက်င္ကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ ဒီေရာဂါရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဦးေႏွာက္ထဲက Pituitary gland ကေန ထုတ္ေပးတဲ့ LH ေဟာ္မုန္း လဲမ်ားေနတာ ေတြ႔ရေသးတယ္။

ဒီေရာဂါရဲ႕ ပင္မလကၡဏာကေတာ့ -
1. Menstrual disturbances ရာသီမမွန္တာ နဲ႔
2. Androgens က်ား-ေဟာ္မုန္းမ်ားေနတာ ၂ ခု ျဖစ္တယ္။

ရာသီမမွန္ဘူးဆိုတာ -
1. Primary amenorrhea ေမြးကတည္းက ရာသီတခါမွ မလာတာ၊
2. Oligomenorrhea ရာသီအလာနည္းတာ၊
3. Secondary amenorrhea ရာသီထိန္တာ၊
4. Anovulatory cycles ရာသီလာေပမဲ့ မ်ိဳးဥ မထြက္တာ နဲ႔
5. Heavy bleeding ေသြးအမ်ားၾကီး ဆင္းတာ၊ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

က်ား-ေဟာ္မုန္းမ်ားေနလို႔ ျဖစ္လာမဲ့ လကၡဏာကေတာ့ -
1. Acne ဝက္ျခံေပါက္တာ၊
2. Hirsutism အေမႊးေပါက္မ်ားတာ၊
3. Male-pattern hair loss ေယာက္်ားေတြလို ဆံပင္ကြ်တ္တာ (ထိပ္ေျပာင္တာ) ေတြ ျဖစ္တယ္။

တျခား လကၡဏာကေတာ့ -
• Obesity and weight gain ကိုယ္ေလး-လူဝမယ္၊
• Elevated insulin levels and insulin resistance ဆီးခ်ိဳထိန္းတဲ့ (အင္စူလင္) ေဟာ္မုန္း မ်ားေနမယ္၊
• Oily skin အေရျပား အဆီျပန္မယ္၊
• Dandruff ေခါင္းမွာ ေဘာက္ ေပါက္မယ္၊
• Infertility ကေလးမရျဖစ္မယ္၊
• Skin discolorations အေရျပား အေရာင္ေျပာင္းတာ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ျဖစ္မယ္၊
• High cholesterol levels (ကိုလက္စေထာ) မ်ားေနမယ္၊
• Elevated blood pressure ေသြးဖိအားမ်ားေနမယ္၊
• Multiple, small cysts in the ovaries မ်ိဳးဥအိမ္မွာ အက်ိတ္ေတြ ျဖစ္ေနတာေတြ ျဖစ္တယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြကသာ ေရာဂါနာမယ္ တပ္တာနဲ႔ ကုသတာအတြက္ အေရးၾကီးတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္မွာ အက်ိတ္ေလးေတြ ေတြ႔တာနဲ႔ေတာ့ ေရာဂါမဟုတ္ေသးဘူး။ ေရာဂါ ဟုတ္-မဟုတ္ကို ေရာဂါလကၡဏာေတြ ၾကည့္ရမယ္။ Androgen က်ား-ေဟာ္မုန္း (အင္ဒရိုဂ်င္) စစ္ရတယ္။ DHEA နဲ႔ Testosterone ေတြ ကဲေနတတ္တယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္း (တက္စတိုစတီရံုး) မ်ားေနတာ တခုထဲနဲ႔ေတာ့ PCOS ေရာဂါလို႔ မေျပာပါ။ Hypothyroidism လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းနည္းတာ စစ္ရတယ္။ Prolactin ေခၚတဲ့ ႏို႔ထြက္-ေဟာ္မုန္း စစ္ရတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ Ovary နဲ႔ Adrenal glands ေက်ာက္ကပ္အထက္က (အျဒီနယ္လ္) အိတ္ေတြ Tumor အလံုး ျဖစ္ေနသလား စစ္ရတယ္။

Ultrasound ရိုက္ရင္ Ovary မ်ိဳးဥအိမ္မွာ အရည္ေအာင္းေနတဲ့ Cysts အိတ္ေလးေတြ ေတြ႔မယ္။ (CT scan) နဲ႔ (MRI) ေတြရိုက္ရင္လဲ ေတြ႔မယ္။ CT scans ရိုက္တာက X-rays နဲ႔ Dyes သံုးရလို႔ လူတိုင္းကို မလုပ္ပါ။

PCOS ကို ဘယ္လို ကုသမလဲ -
အမ်ိဳးသမီး အသက္ကိုၾကည့္ ကုရတယ္။ ငယ္သူေတြကို ကိုယ္ဝန္တားေဆး ေပးႏိုင္တယ္။ ရာသီမွန္ေစမယ္၊ သားအိမ္ကင္ဆာ အျဖစ္နည္းေစမယ္။ ေနာက္တနည္းကေတာ့ Progesterone ေဟာ္မုန္းကို ေပးလိုက္-ရပ္လိုက္ လုပ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ကိုေတာ့ တားေပးမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဝက္ျခံေပါက္ေနသူ၊ အေမႊးမ်ားေနသူေတြကို ဆီးသြားေဆး Spironolactone (Aldactone) ေပးႏိုင္တယ္။ သူေတို႔ကို ဒီေဆးေပးရင္ (ပိုတက္ဆီယမ္) စစ္ေနရမယ္၊ Kidney function ေက်ာက္ကပ္ စစ္ေနရမယ္။ မ်က္ႏွာ အေမႊးေပါက္သူေတြက Eflornithine (Vaniqa) (ခရင္) လိမ္းရတယ္။ ကေလးရခ်င္သူေတြဆိုရင္ Clomiphene (Clomid) ေဆးေပးရင္ မ်ိဳးဥထြက္ေစႏိုင္တယ္။ လိုအပ္ရင္ Gonadotropin ေဟာ္မုန္း ေပးမယ္။ တျခား ကေလးရေစနည္းေတြ သံုးႏိုင္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ရမယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၂) ရွိေနရင္ Metformin (Glucophage) ေဆးေပးမယ္။ ခြဲစိတ္ကုသဘို႔လိုရင္ Ovarian drilling နည္း လုပ္ရမယ္။

ေဆးေက်ာင္းမွာ ေရာဂါေဗဒသင္ရတံုးက လူေတြမွာျဖစ္တဲ့ေရာဂါဘယေတြကအလြန္မ်ားတယ္။ ကူးစက္ႏိုင္တာေတြကလဲ ေပါလြန္းလွတယ္။ အဲဒီအထဲက ေရာဂါမရျဖစ္ေနတာက အံ့ၾသဘို႔ေကာင္းတယ္လို႔ မွတ္သားရဘူးတယ္။ အခုေရာဂါလိုက ဘာလို႔ကိုယ့္မွာလာျဖစ္ရသလဲ သိဘို႔လဲခက္တယ္။ ကုရတာလဲမလြယ္ပါ။ အဲတာေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားေတြ ကံတရားေကာင္းေအာင္ ေန႔စဥ္ (အခ်ိန္တိုင္းမွာ) ၾကိဳးစားေနၾကဘို႔ရာ အၾကံေပးခ်င္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Pregnancy Signs ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္း လကၡဏာ (၂ဝ)

ဆရာ႐ွင့္ ကိုယ္ဝန္လကၡဏာေတြက ဘာေတြျပတက္သလဲ႐ွင့္။ သမီး ၈ လပိုင္း လအစက ရာသီဆင္းပါတယ္႐ွင့္။ သမီး ဘာေဆးမွ မသံုးပါဘူး႐ွင့္။ အခုရက္ပိုင္း အစားေတြအရမ္းစားပါတယ္။ ဆီးလည္းခဏခဏသြားပါတယ္။ မေန႔က ေဆးခန္း သြားျပပါတယ္။ ဆီးစစ္ၾကည့္ေတာ့ မ်ဥ္းတစ္ေၾကာင္းပဲ ေပၚပါတယ္႐ွင့္။ ဆရာမကေတာ့ ကိုယ္ဝန္ႏုရင္လည္း မေပၚေသးဘူး ေျပာပါတယ္။

ကိုယ္ဝန္ကိုသံသယရွိရင္ ေနာက္ ၄-၅ ရက္မွာ ဆီးထပ္စစ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္း လကၡဏာေတြကို တခ်ိဳ႕မွာ ဘာမွမခံစားရဘူး။ တခ်ိဳ႕ၾက လူမမာၾကီးလို အေတာ္ခံစားရတယ္။

ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္း လကၡဏာ (၂ဝ)
၁။ ရာသီမလာေတာ့ပါ၊ ဒါေပမဲ့ ေပါင္းစပ္ျပီးသား မ်ိဳးဥက သားအိမ္ အတြင္းဆံုးလႊာကို လာျပီးတြယ္ကပ္ခ်ိန္မွာ ေသြးနဲနဲ စြန္းမယ္။ ဆီးစပ္ေနရာကလည္း နာတာခံစားရႏိုင္တယ္။ ရာသီလာလို႔နာတာနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္ဆိုတာ (လလည္ရက္) နဲ႔ ၆-၁ဝ ရက္မွာျဖစ္တယ္။
၂။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကိုယ္ဝန္ရွိေနတယ္လို႔ထင္ျခင္း၊
၃။ ပ်ိဳ႕-အန္ျခင္း၊ အစားမစားခ်င္ျဖစ္လာျခင္း၊
၄။ အတူေနခ်င္စိတ္္ ေျပာင္းလည္းလာျခင္း၊
၅။ ရင္သားနာျခင္း၊
၆။ ရင္သား ပိုၾကီးထြားလာျခင္း၊
၇။ ရင္သား အေရာင္ရင့္အဝိုင္းမွာ အသီးငယ္ေလးေတြ ထြက္လာျခင္း၊ ရွိျပီးသားေတြက ပိုျပီးသိသာလာျခင္း၊
၈။ ညႇစ္ရင္ ႏို႔ရည္ၾကည္ နဲနဲထြက္ႏိုင္ျခင္း၊
၉။ ဆီးခဏခဏသြားရျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ားစုက ၆-၈ ပါတ္မွာ ျဖစ္ၾကတယ္။ ဆီးလမ္းပိုးဝင္တာ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ နဲ႔ ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးေတြေၾကာင့္လည္း အဲလို ဆီးခဏခဏသြားခ်င္တာနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။
၁ဝ။ ခ်င္ျခင္းတပ္ျခင္း၊
၁၁။ အားကုန္ျခင္း၊
၁၂။ အသားအေရေျပာင္းလည္းလာျခင္း၊
၁၃။ မတ္တပ္ရပ္လိုက္ရင္ ေခါင္းမူးမယ္၊ သတိလစ္ခ်င္သလိုျဖစ္မယ္။
၁၄။ ဆီး-ေသြးစစ္လွ်င္ အေပါင္းျပျခင္း၊
၁၅။ ဗိုက္ထဲက ကေလးလႈတ္တာကိုသိေနျခင္း အမ်ားဆံုးက ၂ဝ ပါတ္ေက်ာ္မွသာ သိတယ္။၊ ၁၃-၂၅ ပါတ္အထိလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
၁၆။ ဗိုက္ေၾကာ စသည္ျပတ္ျခင္း (ေနာက္ပိုင္းမွသာျဖစ္တယ္)၊
၁၇။ ဓါတ္မွန္ရိုက္ရင္ ျမင္ရျခင္း၊
၁၈။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္လွ်င္ေတြ႔ရျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ ၄ ပါတ္ခြဲမွာ Gestational sac ျမင္ရျပီ။ Yolk sac ကို ၅ ပါတ္၊ Embryo ကို ၅ ပါတ္ခြဲမွာျမင္ရျပီ။
၁၉။ ကေလးႏွလံုးခုန္သံ နားေထာင္၍ရျခင္း၊ Doppler ကရိယာနဲ႔နားေထာင္ရင္ ၈-၁ဝ ပါတ္အထိ မၾကားႏိုင္ေသးပါ။ ၁၂-၁၄ ပါတ္ေရာက္မွသာ ၾကားရတာမ်ားတယ္။ စၾကားရခ်ိန္မယ္ တမိနစ္ကို ၁၈ဝ အထိျမန္တယ္။ ေနာက္ပိုင္း ပံုမွန္ ၁၂ဝ-၁၆ဝ အထိရွိတယ္။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) နဲ႔စမ္းရင္ ၆ ပါတ္မွာ ၉ဝ-၁၁ဝ၊ ၉ ပါတ္မွာ ၁၄ဝ-၁၇ဝ၊
၂ဝ။ သားအိမ္ၾကီးလာျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ ၁၂ ပါတ္ကစျပီး ဆီးစပ္ေနရာကေန သားအိမ္အျမင့္ကို လက္နဲ႔စမ္းလို႔ရျပီ။

သိပ္မသိသာတဲ့၊ လူတိုင္းျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့ ေခါင္းကိုက္တာ၊ စိတ္မူေျပာင္းတာ၊ စိတ္တိုတာ၊ (ဒီအခ်က္ေတြဟာ ရာသီမလာခင္ျဖစ္ခ်င္တာေတြနဲ႔ အတူတူျဖစ္တယ္။) ဝမ္းခ်ဳပ္တာ Progesterone ေဟာ္မုန္းေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဒီေဟာ္မုန္းက အစာကိုေအာက္ဆင္းတာ ေႏွးေစတယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား) နံရံေတြက ပိုထူလာတယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ပိုျပီးစိုတာ၊ ျဖဴတဲ့ ႏို႔လိုဆင္းတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနတဲ့ကာလ တေလွ်ာက္လံုးမွာလည္း အဲလိုရွိေနႏိုင္တယ္။ ေဆးကုစရာ မလိုပါ။ ဒါေပမဲ့ အနံ႔ဆိုးလာရင္၊ ယားယံလာရင္၊ ဆင္းတာက အေရာင္ေျပာင္းလာရင္ေတာ့ ေဆးစစ္ျပီး ကူသမႈခံယူရမယ္။

ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္းလကၡဏာေတြရွိခ်င္ရွိေနေပမဲ့ ဆီးစစ္မွသာ အေသအခ်ာေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဆီးစစ္နည္းကို ေစာေစာစမ္းရင္ ကိုယ္ဝန္ရွိေနေပမဲ့ အႏုတ္ျပႏိုင္တယ္။ ရာသီလာရမဲ့ရက္ထက္ တပါတ္ေနလို႔ မလာေသးရင္စမ္းပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိမယ္ ထင္ေပမဲ့ အႏုတ္ျပေနရင္ ေနာက္တပါတ္ အၾကာမွာ တခါထပ္စမ္းပါ။ မနက္ခင္းသြားဆီးကို စစ္ပါ။ ေရလည္း မေသာက္ေသးဘဲ ၄ နာရီေလာက္ ဆီးေအာင့္ထားျပီး သြားတဲ့ဆီးလည္း ရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၄-၅ ပါတ္ ရွိေနသူဆိုရင္ ဘယ္အခ်ိန္သြားတဲ့ဆီးျဖစ္ျဖစ္ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးညႊန္းေတြက ၇ ရက္တပတ္ ေစာင့္ခိုင္းတယ္။ ၇ ရက္အၾကာ တခါထပ္စစ္လို႔ အႏုတ္ ျဖစ္ေနမယ္၊ ရာသီလည္းမလာေသးရင္ ဆရာဝန္စမ္းဘို႔လိုမယ္။ (အာလ္ထြာင္းေဆာင္း) ရိုက္ခ်င္ရိုက္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Tuesday, December 30, 2014

Museum of Menstruation ရာသီျပတိုက္

• အမ်ိဳးသမီးေတြရာသီဆင္းတာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အရာေပါင္း ၄ဝဝဝ ကို ျပထားထားခဲ့တယ္။ ျပတိုက္ကို ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွာ ပိတ္လိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စုေဆာင္းထားတာေတြ ရွိပါေသးတယ္။ ေရာက္ခဲ့ဘူးသူတေယာက္က ျပန္ေရးတာမွာ အသက္ ၅ဝ လူပ်ိဳၾကီး Harry Finley (ဟယ္ရီ ဖင္ေလး) ဆိုသူက အထက္ထပ္မွာေနျပီး လာေမးသူေတြကို စုေဆာင္းထားတာေတြကို ဖြင့္ျပတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
• Lower trunk mannequins ေအာက္ပိုင္းအဝတ္အစားရုပ္တုေတြထဲမွာ ရာသီလာစဥ္ဝတ္ဆင္တဲ့ အဝတ္အစား အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Tampons ရာသီလာစဥ္သံုးတဲ့ခြက္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ US Army tampon ကေန Commercial tampons ကေန႔ေခတ္ ေရာင္းကုန္ အထိျပထားတယ္။ ရာသီလာခ်ိန္မွာစားေလ့ရွိတဲ့အစားအေသာက္လဲပါတယ္။ PMS Crunch ေခၚတယ္။ အႏုပညာပစည္းေတြ၊ စာသားေတြနဲ႔ ပစၥည္းေတြစံုတယ္။
• ဥေရာပကေနလဲ စုေဆာင္းထားတယ္။ ပန္းခ်ီေတြလဲပါတယ္။ ၁၈၆၇ တံုးက တီထြင္ထားတဲ့သတၲဳ + ဝိုင္ယာ ေတြနဲ႔လုပ္တဲ့ပစၥည္းကို မွတ္ပံုတင္ထားသူက အမ်ိဳးသားတဦးျဖစ္တယ္။
• စာေတြထဲမွာ Tampon safety legislation ဥပေဒ၊ Menstrual product safety ထုတ္ကုန္စိတ္ခ်ရမႈ၊ History of tampons and menstrual cups ရာသီသံုးပစၥည္းေတြသမိုင္း၊ Feminine hygiene products အမ်ိဳးသမီး သန္႔ရွင္းေရး ထုတ္ကုန္မ်ား၊ ဥပမာ ခါးပတ္၊ ေဆးေၾကာရည္၊ ျဖန္းေဆး၊ အခုအခံ၊ အတြင္းခံ စတာေတြပါတယ္။ ကုပၼဏီေၾကာ္ညာေတြ၊ လမ္းညႊန္စာေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြ၊ ရုပ္ရွင္ေတြလဲပါတယ္။
• Menstrual huts ရာသီတဲ ဆိုတာ အမ်ိဳးသမီးေတြရာသီလာခ်ိန္မွာ တျခားလူေတြနဲ႔ မေရာေစဘဲ သီးျခား ေနၾကရတဲ့ေနအိမ္ေလးကို ေခၚတယ္။
• ရာသီျဖစ္စဥ္နဲ႔ဆိုင္တဲ့ အေရးအသား Bibliography of monographs, Essays and Articles ေတြလဲပါတယ္။
• သူဟာ Britannica Internet Guide Award, Lycos Top 5% Award, Miningco's Best of the Net Award ဆုေတြရထားသူျဖစ္တယ္။
• ဟယ္ရီက စနစ္တက်စုဆာင္းထားသလို သူ႔ျပတိုက္ကိုလာၾကည့္သူေတြဟာလဲ ၉၅% ဟာ ပညာတတ္သူေတြလို႔ ဆိုပါတယ္။
• ဓါတ္ပံုဟာ Menstrual cup dress ရာသီလာစဥ္ဝတ္ဆင္ရတဲ့အဝတ္အစားတခုပံုျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Premenstrual syndrome (PMS) ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ခ်င္တာေတြ

1.     ဆရာရွင့္ ရာသီလာခါနီး ရင္သားနာတာနဲ႔စစလာခ်င္းမွာ ဗိုက္နာတာက မ်ားေသာအားျဖင့္ျဖစ္ၾကပါလားဆရာ။ သားအိမ္ေရာဂါတခုခုရွိလို႔ပါလားဆရာ။ ဗိုက္နာတာကေတာ့ ရာသီစလာလာခ်င္း ၁နာရီ ေလာက္ပဲ နာပါတယ္ဆရာ။ ဒါေပမဲ့ တခါတေလၾကလဲ ဘာမွမျဖစ္ပါဘူးဆရာ။ သမီးတို႔က ကေလးယူေနတာ အခုထိမရေသးလို႔ပါရွင့္။ ဆရာဝန္နဲ႔ စစ္ၾကည့္ေတာ့လည္းအားလံုး normal လို႔ေျပာပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္မလည္းသိခ်င္လို႔ပါရွင့္

2.     ရာသီလာခါနီး ျဖစ္တတ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြရဲ့ စိတ္အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး သိခ်င္ပါတယ္။ လစဥ္လတိုင္း ရာသီ လာခါနီး ရက္ေတြတိုင္းမွာ အခ်ိဳ႕ေသာ မိန္းကေလးေတြရဲ့ စိတ္ေတြက အရမ္းကို ထိခိုက္ခံစားလြယ္ျပီး၊ ဘာမွ မဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေလး ေပၚမွာေတာင္ အရမ္း Sensitive ျဖစ္လြန္းတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ကြ်န္မကိုယ္တိုင္ကေတာ့ အဲလို ရက္မ်ိဳး နီးျပီီဆိုရင္ စိတ္ခံစားမႈ အရမ္း Sensitive ျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာ ေသးေသးေလးေပၚမွာလည္း ေဒါသ အၾကီးၾကီး ထြက္ေနတတ္ပါတယ္။ ဘာမွ မဟုတ္တာေလးနဲ႔လည္း ရင္ထဲမွာ ဝမ္းနည္းထိခိုက္လြယ္ပါတယ္။ အဲလို ရက္နီးရင္ ကြ်န္မက သိပ္ Sensitive ျဖစ္ေတာ့ ဘာမွ မဟုတ္တာေလးနဲ႔လည္း အမ်ိဳးသားနဲ႔ စကားမ်ား ရန္ျဖစ္ရပါတယ္။ အဲဒါက ကိုယ့္ကိုကိုယ္ သတိထားမိတာပါ။ ကြ်န္မလည္း အဲလိုမ်ိဳး မျဖစ္ခ်င္ပါဘူး။ ေဒါသလည္း မျဖစ္ခ်င္သလို၊ ထိခိုက္ ခံစားလြယ္တာမ်ိဳးလည္း မျဖစ္ခ်င္ပါဘူး။ ဒါဟာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲလို႔မရတဲ့ သဘာဝပဲလား၊ တခုခုမ်ား အေကာင္းဘက္ကို ျပင္ဆင္လို႔ ရမလားဆိုတာကို သိခ်င္ပါတယ္ရွင္။ ျပီးေတာ့ အဲလိုစိတ္မ်ိဳးနဲ႔ဆို ေသြးဆံုးမယ့္အခ်ိန္ဆိုရင္ ကြ်န္မ ဘယ္လို ေနမလဲလို႔ ေတြးျပီး ေတာ္ေတာ္ေလး တုန္လႈပ္မိပါတယ္။ ကြ်န္မအသက္က ခုမွ ၂၃ ပါ၊ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္မ သိထားသင့္တယ္ ထင္လို႔ပါ။ အဲဒါ ဘယ္လုိ ဆင္ျခင္ ေနထိုင္သင့္သလဲ။

မိန္းကေလးတေယာက္ ေမြးလာတာနဲ႔ သူမွာ မ-မ်ိဳးဥေပါင္း ၄ သိန္းခြဲ ရွိေနမယ္။ အသက္ ၁၃-၁၄ ႏွစ္ ေရာက္လာတာနဲ႔ မ်ိဳးဥအိမ္ကေန ေဟာ္မုန္းေတြ ထြက္လာျပီ။ Follicle Stimulating Hormone (FSH) နဲ႔ Leutenizing Hormone (LH) ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြက လုပ္ေပးတယ္။ မ်ိဳးဥေလးေတြ တလ တလံုးက် ရင့္မွည့္လာၾကမယ္။ ရာသီ ဆိုတာဆင္းျပီ။ တေယာက္မွာ တလကို ရာသီေသြး ၂ဝ-၈ဝ စီစီ (၁-၂ ေအာင္စ) ဆင္းတယ္။

ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Hypothalamus (ဟိုက္ပိုသဲလ္မတ္စ္) ဆိုတဲ့ေနရာရာက အေရးပါတယ္။ ေရငတ္တတ္တာ၊ ထမင္းဆာတတ္တာ၊ အိပ္ျခင္တာ၊ ရာသီျဖစ္တာ၊ လိင္စိတ္ျဖစ္တာ၊ မ်ိဳးပြါးေစႏိုင္တာေတြကို ဒီေနရာကေန ထိန္းခ်ဳပ္တယ္။ မရွက္တရား သံုးပါးလံုးး ဆိုပါေတာ့။

ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ျခင္တာေတြကို Premenstrual syndrome (PMS) ဆိုျပီး သပ္သပ္ေဆးစာမွာ ရွိတယ္။ အရြယ္ေရာက္ အမ်ိဳးသမီး ၈ဝ% မွာ ခံစားၾကရတယ္။ ေဆးကုဘို႔လိုတာ ၂ဝ-၃ဝ% ေလာက္သာ ရွိပါတယ္။ ဆိုးဝါးတဲ့ Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) ေခၚတာမွာ ၂-၆% သာေဆးကုဘို႔ လိုတယ္။ ဘာလို႔ ျဖစ္ရသလဲဆိုတာ သဲသဲကြဲကြဲ မသိၾကပါ။ အဲလိုမသိေလေလ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ-သီအိုရီေတြ မ်ားေလေပါ့။

ေမးတဲ့သူ ေျပာျပတာေတြက Book picture ေဆးစာအုပ္ထဲကနဲ႔ တူလွတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ကိုယ္ျဖစ္ေနတာကို အေသအျခာ မေျပာတတ္ၾကပါ။ ရုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္း၊ Emotional စိတ္လႈတ္ရွားမႈ (ဝမ္းသာ-ဝမ္းနည္း)၊ Mood swings စိတ္မူ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ မသိသာေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ၾက ျပႆနာၾကီးတဲ့အထိ ရွိတယ္။ ရာသီလလယ္ရက္ မ်ိဳးထြက္လိုက္တာနဲ႔ ဒါေတြ တခုမဟုတ္ တခု၊ တခုမကလဲ ျဖစ္တယ္။ ရာသီေသြး ဆင္းတာနဲ႔ ဆရာဝန္မပါဘဲ ျပန္ေကာင္းသြားျပီ။

ရုပ္ပိုင္းေျပာင္းတာေတြက -
• Fatigue အားယုတ္ေနတာ၊
• Bloating ရင္ကယ္ေနတာ၊
• Breast tenderness ရင္သားနာတာ၊
• Acne ဝက္ျခံထြက္တာ၊
• Appetite changes စားျခင္စိတ္ မတူျဖစ္လာတာ၊
• Food cravings ျခင္ျခင္းတပ္တာ။
• ပ်ိဳ႕တာ၊ ဝမ္းပ်က္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာေတြ ခံစားရတယ္။
• Uterine cramping သားအိမ္ေနရာ နာတာက အေတာ္ ဆိုးတတ္တယ္။ သူ႔မွာလဲ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Prostaglandins သတၲိေၾကာင့္ Constriction ညွစ္တာ-တင္းတာတာနဲ႔ Relaxation ေလ်ာ့တာျဖစ္ရလို႔ Spasmodic cramping ေခၚတယ္။ ခါးနာတာ၊ ေပါင္ေၾကာနာတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြလဲ ခံစားရတတ္တယ္။

စိတ္မူအေျပာင္းအလဲက အေရးပါတယ္။ Crying ငိုျခင္ငိုမယ္၊ Oversensitivity သိပ္အကဲဆတ္မယ္၊ Rapidly changing အလ်င္အျမန္ ေျပာင္းလဲျပီး Unpredictable moods ဘယ္လိုျဖစ္လာမယ္ဆိုတာ မွန္းမရတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ အလြယ္ေျပာရရင္ ေဒါသနဲ႔ ပူေဆြးမႈၾကား ဗ်ာမ်ားေနမယ္။ သူတေယာာက္ထဲကိုသာမက သူ႔မိသားစု၊ အသိုင္းအဝိုင္းကိုပါ သက္ေရာက္ေစတယ္။

• Depression စိတ္ဓါတ္က်တယ္၊
• Sadness ဝမ္းနည္းတယ္၊
• Lack of motivation စိတက္ၾကြမႈ နည္းမယ္၊
• Irritability စိတ္တိုတယ္၊
• Aggression ဇြတ္လုပ္ျခင္တယ္၊
• Less patience သည္းခံစိတ္ ေလ်ာ့မယ္၊
• Increased stress ပူပင္စိတ္ မ်ားမယ္၊
• Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ ကဲမယ္၊
• Nervousness ဂနာမျငိမ္ ျဖစ္ေနမယ္၊
• Melancholy ဝမ္းနည္း-ပက္လက္-စိတ္ပ်က္ေနမယ္၊

တခ်ိဳ႕မွာ Relief အေပါင္းလကၡဏာ ေဆာင္တာမ်ိဳး ခံစားရတယ္။
• Release လြတ္လပ္သြားသလို၊
• New beginning အသစ္ အစပ်ိဳးလာသလို၊ 
• Invigoration အားအင္ ျပန္ျပည့္သလို၊
• Connection with nature သဘာဝနဲ႔ ပိုနီးစပ္တယ္ ထင္သလိုလို၊
• Creative energy စိတ္သစ္ ရလာလာတာလိုလို၊
• Exhilaration လြတ္ေျမာက္တာလိုလို၊
• Increased sex drive လိင္စိတ္ပိုလာမယ္၊
• More intense orgasms လိင္စိတ္ျပည့္ဝမႈကို ပိုခံစားရမယ္။

PMS ရာသီလာလို႔ ခံစားရတာေတြ သက္သာေအာင္ ကိုယ့္ဖါသာ ျပဳျပင္လို႔ ႏိုင္တာေတြ ရွိပါတယ္။ Lifestyle changes လူေနမႈပံုစံ ျပဳျပင္ေပးတာနဲ႔ ေကာင္းႏိုင္သူေတြရွိတယ္။
• အာဟာရ ျပည့္ဝေအာင္စားပါ၊ အိပ္ေရးပ်က္တာ ျပဳျပင္ပါ၊
• Alcohol အရက္၊ Caffeine (ေကဖင္း) ပါတဲ့အစာ၊ Meat အသား၊ Fatty foods ဆီမ်ားတာ နဲ႔ Refined Sugar သၾကားေတြက ပိုဆိုးေစတယ္။
• ေရာဂတ္ (ဒိန္ခ်င္)၊ ဒိန္ခဲ၊ ႏြားႏို႔ေသာက္ပါ။
• Drink ginger root tea ခ်င္းျမစ္ျပဳတ္ေသာက္တာ ေကာင္းတယ္၊
• Breathe deeply အသက္ျပင္းျပင္းရွဴပါ၊
• ကိုယ့္အတြက္ အခ်ိန္ကုိ ယူပါ။
• Orgasm လိင္စိတ္ ျပည့္ဝေအာင္ (တဦးခ်င္းျဖစ္ျဖစ္) လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
• Exercise ကိုယ္လက္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
• Socialize လူေတာ-သူေတာ ဝင္ေရာပါ။

ရာသီလာတံုး သံုးရတဲ့ အတြင္းခံပစၥည္းကို Chlorine-free biodegradable 100% cotton tampons သံုးသင့္တယ္လို႔ ေနာက္ဆံုး သုေတသနက ဆိုပါတယ္။ Organochlorines ဓါတုေဆးကေန ကင္ဆာ ျဖစ္ေစတယ္ထင္လို႔ပါ။ စီးပြါးေရးလဲ တြက္ေျခကိုက္တာမို႔ LunaPads International, Eco-Logique.com, Glad Rags, Pandora Pads, Jade and Pearl, Feminine Options နာမယ္ေတြလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေရာင္းပါတယ္။ Diva cup ေခၚတဲ့ Organic Tampon (ေအာ္ဂဲနစ္-တမ္ပြန္) ေတြလဲ ရွိေသးတယ္။

ေဆးေတြလဲ သံုးရတတ္တယ္။
• Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးကို သတိနဲ႔ေပးရင္ တခ်ိဳ႕မွာ သက္သာတယ္။ လူတိုင္းေတာ့ မဟုတ္ဘူး။
• Analgesics (Ibuprofen, Naproxen and Mefenamic acid အနာ-အကိုက္ သက္သာေဆးေတြ ေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Oral contraceptive pills (OCPs) ကိုယ္ဝန္တား-စားေဆး အိမ္ေထာင္ မရွိလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ ထိေရာက္သူ မ်ားပါတယ္။
• Ovarian suppressors (Danazol) မ်ိဳးဥအိမ္ကို ႏွိမ္တဲ့ေဆးက ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ားတယ္။
• Antidepressants စိတ္က်တာ သက္သာေဆး ေပးႏိုင္တယ္။ Fluoxetine (Prozac) နဲ႔ Paroxetine (Paxil) ေဆး အသံုးမ်ားတယ္။
• Vitamin B, C, B6, Calcium and Magnesium ဗီတာမင္ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ ေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Herbal ထဲက Flaxseed Capsules, Valerian, Kava Kava နဲ႔ St. John’s Wort ေဆးေသာက္ႏိုင္တယ္။

လိုအပ္ရင္ စိတ္အထူးကု-ဆရာဝန္နဲ႔ ကုသရမယ္။ စိတ္ပိုင္း ကုသနည္းေတြထဲမွာ Behavioral therapy, Cognitive Therapy, Literary Therapy နဲ႔ Talk Therapy နည္းေတြ ရွိပါတယ္။

Menopause ေသြးဆံုး-သားဆံုး ကိုလဲ ဖတ္ပါ။ အဲဒါျဖစ္လဲ စိတ္ေရာ၊ ရုပ္ပါ အေတာ္ ခံစားၾကရတာ။ ဒါေပမဲ့ ေသြးဆံုးဘို႔ အႏွစ္ ၂ဝ မက လိုပါေသးတယ္။ ဒီၾကားမွာ ေဆးေကာင္း-ဝါးေကာင္းေတြ မေပၚဘူးလို႔ ဘယ္သူေျပာႏိုင္သလဲ။

- Premenstrual syndrome (PMS) ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ခ်င္တာေတြ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/premenstrual-syndrome-pms.html
- Antidepressant and premenstrual syndrome http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/antidepressant-and-premenstrual-syndrome.html
- Menstrual mood swings ရာသီလာျခင္းႏွင့္ စိတ္ေျပာင္းလဲမႈ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/menstrual-mood-swings.html
- Menstrual Suppression ရာသီမလာေအာင္ႏွိမ္ျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/menstrual-suppression.html

Dr. တင့္ေဆြ

Monday, December 29, 2014

Ringing in the Ears နားအူျခင္း

1. ဆရာရွင့္ ကြ်န္မ အသက္ 28 ထဲမွာပါ။ ကြ်န္မအလုပ္က Quantity Surveyor ပါ။ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ စာရင္းဇယား လုပ္ရပါတယ္။ နားအူတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေမးခ်င္ပါတယ္။ ျပီးခဲတဲ့တပတ္ တနဂၤေႏြေန႔ ညေန ေခါင္းေလွ်ာ္ပါတယ္။ တနလၤာေန႔ (13.10.2014) မနက္ အိပ္ရာထေတာ့ နားနဲနဲအူပါတယ္။ အဂၤါေန႔လဲ နဲနဲအူပါတယ္။ ဗုဒၶဟူးေန႔ မနက္ေခါင္းေလွ်ာ္မိပါတယ္။ ေန႔ခင္းပိုင္း ရံုးမွာေခါင္းမူးလာလို႔ နားအူတာလဲ မသက္သာတာနဲ႔ ေဆးခန္းျပျပီး အိိမ္ျပန္နားပါတယ္။ ေဆးေပးလိုက္ပါတယ္ (Dhaperazine Prochlorperazine Maleate 5mg/Tab, Gitako Tabs, Vit C (250MG) ဆိုျပီး ေဆး ၃ မ်ိဴးေပးပါတယ္။ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ေဆး ေသာက္ျပီး အဲဒီေန႔ ညဘက္မွာ ေကာင္းသြားပါတယ္။ ၾကာသပေတး၊ ေသာၾကာ နွစ္ရက္သက္သာပါတယ္ နားလဲမအူပါဘူး။ စေနမနက္ ျပန္ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးေသာက္ အနားယူေတာ့ စေနည ဘက္ ျပန္ေကာင္းပါတယ္ တနဂၤေႏြလဲ ေကာင္းပါတယ္။ ယေန႔ တနလၤာေန႔ (20.10.2014) မနက္ျပန္ျပီး နားအူပါတယ္။ နားအူတဲ့အခါ လူက ႏံွဳး ခ်ိခ်ိ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။ တခါတခါ ေခါင္းပါမူးလာတယ္။ ဆရာရွင့္ အဲလိုျဖစ္တာ နားကတခုတခုျဖစ္ေနတာလား။ ဦးေႏွာက္နဲ႔အာရံုေၾကာ ေၾကာင့္ျဖစ္တာလား။ ေသြးအားနည္းလို႔ျဖစ္တာလား (ေသြးေပါင္ခိ်န္ကေတာ့ 120/80 လို႔ဆရာဝန္ေျပာပါတယ္)။ စိုးရိမ္ရပါသလား။ ဘယ္လိုလုပ္သင့္သလဲဆိုတာ လမ္းညႊန္ေပးပါဆရာ။
2. I am 35 years old man and getting MDR TB treatment since June 2013 and onwards. I also have diabetes. I have now severe hearing loss and tinnitus all the time that disturb my daily life. Hopefully MDR treatment dose will be completed in Feb 2015. My question is my hearing level can be better or normal and Tinnitus can disappear.
3. ဆရာရွင့္ နားထဲမွာ Air-corn စက္လည္သံ၊ ပုရစ္ေအာ္သံလိုမည္ေနပါသည္။ အက်ယ္ၾကီးမဟုတ္ပါ။ ေဘးမွ အသံမ်ား ရွိပါက မသိသာပါ။ တိတ္ဆိပ္ ေနလ်င္တိုးတိုးေလးၾကားေနရပါသည္။ ေခါင္းမမူးပါ။ ေခါင္းမကိုက္ပါ။ မ်က္ႏွာ နဲနဲတင္းပါသည္။ ဇက္ က်ီးေပါင္းရွိပါသည္။ ၂ ပါတ္ခန္႕ရွိပါျပီ။ ရိုးရိုးဆရာဝန္ကေတာ့ အားနဲျခင္းေၾကာင့္ဟု ေျပာပါသည္။ ဆရာရဲ႕ Opinion ကိုေလးစားစြာ ေတာင္းခံအပ္ပါသည္။

လူအေတာ္မ်ားမ်ားျဖစ္ဘူးတယ္။ နားထဲမွာ ဆူေနတဲ့အသံက အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ roaring ဟစ္ေအာ္သံ၊ hissing ဆြဲငင္သံ၊ buzzing တဝီဝီသံ၊ tinkling သတၲဳေခါက္သံ။ တခါျဖစ္ရင္ မိနစ္နည္းနည္းၾကာမယ္။ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မေပ်ာက္ႏိုင္တာကိုမွသာ Tinnitus (တင္းနစ္တပ္စ္) လို႔ေခၚတယ္။ ေဘးမွာ အသံျဖစ္စရာအေၾကာင္းမရွိဘဲ ကိုယ့္မွာသာ ၾကားေနရမယ္။ သူမ်ားေတြကေတာ့ မၾကားဘူး။ ႏွလံုးခုန္သံနဲ႔ လိုက္ၾကားရႏိုင္တယ္။ အသက္ရွဴတာနဲ႔လဲ ခ်က္ညီႏိုင္တယ္။ အသက္ရလာရင္ ပိုျဖစ္မယ္။ အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္ေတြနဲ႔ ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးအစား (၂) မ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ Pulsatile tinnitus (ပါစတိုင္းလ္) ဆိုတာက ႏွလံုးခုန္သလိုေနတယ္။ နားရဲ႕ အနီးအနားက ၾကြက္သားေလးေတြ လႈတ္ရွာလို႔ ျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ မ်က္ႏွာနဲ႔ လည္ပင္းမွာ ေသြးေလွ်ာက္ရာကေနျဖစ္မယ္။ ေသြးခုန္တာမ်ိဳး၊ ၾကြက္သားညွစ္ေနာမ်ိဳး သတိထားမိလိမ့္မယ္။

၂။ Nonpulsatile tinnitus တျခားအမ်ိဳးအစားကေတာ့ နားအၾကားနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အာရံုေၾကာေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္။ နားတဖက္ျဖစ္ျဖစ္ ႏွစ္ဘက္လံုးျဖစ္ျဖစ္မွာၾကားရတယ္။ ေခါင္းထဲကေနလာတယ္လို႔ ထင္ေနမယ္။

အမ်ားဆံုးျဖစ္တတ္တဲ့အေၾကာင္းခံဟာ အသက္ရလို႔ အၾကားအာရံုေလွ်ာ့တာေၾကာင့္ဘဲ။ တခ်ိဳ႕မွာေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ ဆူညံသံေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။

တျခားအေၾကာင္းတရားေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ Earwax နားဖါေတြမ်ားေနတာ၊ (အက္စပရင္) နဲ႔ ပဋိဇီဝေဆးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အရက္ေသာက္မ်ားတာနဲ႔ (ေကဖင္း) ပါအရည္ေသာက္မ်ားတာ၊ နာပိုးဝင္တာ၊ နာစည္ေပါက္တာ၊ သြားနဲ႔ ခံတြင္းေရာဂါ၊ နားနဲ႔ေခါင္း ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတာ၊ ပတ္ဝန္းက်င္မတူတာႏွစ္မ်ိဳးမွာ ရုတ္တရက္ ေျပာင္းေနတာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လြန္းတာ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာမ်ားတာ၊ ေသြးတိုးနဲ႔ ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ အာရံုေၾကာေရာဂါ၊ ဥပမာ multiple sclerosis နဲ႔ migraine headache ေရာဂါ၊ ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊ Acoustic neuroma ေရာဂါ၊ Labyrinthitis ေရာဂါ၊ Otosclerosis ေရာဂါ၊ လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ။ အမ်ားအားျဖင့္ အလိုလိုေပ်ာက္ပါတယ္။ ျပန္လဲျဖစ္တယ္။ မေပ်ာက္ႏိုင္ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။

• Vertigo အမူးေရာဂါ (အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/vertigo.html
• BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/bppv.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Vulvovaginitis အမ်ိဳးသမီးအဂၤါ ေရာင္ျခင္း



အမ်ိဳးသမီး အဂၤါေရာင္တာကို တိတိက်က်ေျပာရရင္ Vulvovaginitis (ဗဂ်ိဳင္းနား + မိန္းမကိုယ္) ေရာင္ျခင္း ျဖစ္တယ္။

သိသာတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ -
1. Vulvar itching မိန္းမကိုယ္ယားယံျခင္း၊
2. Vaginal discharge ဗဂ်ိဳင္းနားက တခုခုဆင္းျခင္း နဲ႔
3. Vaginal odor ဗဂ်ိဳင္းနားက အနံ႔ထြက္ျခင္းေတြျဖစ္တယ္။

Acute vulvovaginitis ရုတ္တရက္-ရက္တို မိန္းမကိုယ္ နဲ႔ ဗဂ်ိဳင္းနား ေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစတာေတြကေတာ့ -
- Infections ေရာဂါပိုးဝင္တာ၊
- Irritant or allergic contact မသင့္တာ၊ မတည့္တာနဲ႔ ထိေတြ႔မိတာ နဲ႔
- Atrophic vaginitis အသက္ၾကီးလာလို႔ ျဖစ္ရတဲ့ ေမြးလမ္းေၾကာင္း ပါးလာတဲ့ ဇရာျဖစ္စဥ္ေတြ ျဖစ္တယ္။

Infections ေရာဂါပိုးဝင္တာ အမ်ားဆံုး (၃) မ်ိဳးကေနျဖစ္ေစတယ္။
1. Bacterial vaginosis ဗဂ်ိဳင္းနားေရာင္ျခင္းဆိုတာ ဗဂ်ိဳင္းနားမွာ ရွိေနၾကပိုးေတြ အေျခအေနေျပာင္းသြားလို႔ျဖစ္ရတဲ့ Gardnerella vaginalis (ဂါ့ဒ္နီရဲလား ဗဂ်ိဳင္ႏိုက္တစ္)၊
2. Candida albicans (ကင္ဒီဒါ အယ္လ္ဘီကန္) ပိုးကေနျဖစ္ေစတဲ့ Candidiasis (ကင္ဒီဒိုင္ေယးဆစ္) နဲ႔
3. Trichomonas vaginalis (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္ ဗဂ်ိဳင္နယ္လစ္) ကေနျဖစ္ေစတဲ့ Trichomoniasis (ထြိဳင္ကို မိုနီေယးဆစ္) ေတြျဖစ္တယ္။

Infectious vulvovaginitis ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ဗဂ်ိဳင္းနားေရာင္တာမ်ိဳးက Sexually active women လိင္မႈေရးရာ တက္ၾကြမႈရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ျဖစ္ျပီး Candidiasis (ကင္ဒီဒိုင္ေယးဆစ္)၊ မတည့္တာနဲ႔ ထိေတြ႔လို ျဖစ္တဲ့ Contact vaginitis (ကြန္တက္ ဗဂ်ိဳင္ႏိုက္တစ္) နဲ႔ အသက္ၾကီးမွျဖစ္တဲ့ Atrophic vaginitis (အေထာဖစ္ ဗဂ်ိဳင္ႏိုက္တစ္) ေတြကေတာ့ လိင္နဲ႔ မဆိုင္ဘဲ ျဖစ္တယ္။

- Gynecological and sexual history သားဖြါးမီးယပ္နဲ႔ဆိုင္တဲ့၊ လိင္နဲ႔ဆိုင္တဲ့ ေရာဂါရာဇဝင္ အားလံုး ေမးရမယ္။
- သန္႔ရွင္းလုပ္ရာမွာ ဆပ္ျပာ၊ ေဆးရည္ စတာမွာ ဘာေတြသံုးသလဲ ေမးရမယ္။ လိုတာထက္ပိုသံုးသူေတြမွာ အဲလိုျဖစ္တတ္တယ္။
- STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါရွိျပီး အေသအျခာကုသရဲ႕လားေမးမယ္။
- Unprotected sexual intercourse လိင္ဆက္ဆံရာမွာ အကာအကြယ္ ပါ-မပါလဲ ေမးရမယ္။
- Pelvic examination ေမြးလမ္းေၾကာင္း စစ္ေဆးတာ လုပ္ရမယ္။ Discharge ဆင္းတာ၊ Odor အနံ႔၊ Ulcerations အနာ၊ Cervical abnormalities သားအိမ္ဝ အေျခအေန၊ Cervical discharge သားအိမ္ဝက ဘာဆင္းသလဲ၊ Cervical motion or adnexal tenderness to palpation သားအိမ္ဝကို ထိ-ဖိရင္ နာသလား။
- Urine pregnancy test ကိုယ္ဝန္ရွိ-မရွိ ဆီးစစ္တာလဲလုပ္ရမယ္။
- Discharge pH determination ဆင္းေနတာရဲ႕ အက္စစ္ဓါတ္၊
- Examination of a wet mount ဆင္းေနတာကို ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ စစ္ေဆးျခင္း၊
- PID တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြ ေရာင္တာကို သံသယရွိရင္ Dirty or initial-stream urine sample ထြက္ထြက္ျခင္းခံထားတဲ့ ဆီးထဲမွာ Gonorrhea (ဂႏိုရီးယား) နဲ႔ Chlamydia (ကလာမိုင္ဒီးယား) ပိုးေတြကို စစ္ရမယ္။
- Endocervical samples သားအိမ္ဝ နမူနာ ယူျပီးလဲ Gonorrhea (ဂႏိုရီးယား) နဲ႔ Chlamydia (ကလာမိုင္ဒီးယား) ပိုးေတြကို စစ္ႏိုင္တယ္။
- Midstream urine ထြက္ထြက္ျခင္းခံထားတဲ့ ဆီးမဟုတ္ဘဲ ဆီးသြားေနတံုး အလည္ပိုင္းမွာခံယူတဲ့ ဆီးကို Urinary tract infection ဆီးလမ္းပိုး ရွိ-မရွိ စစ္ႏိုင္တယ္။

Treatment Recommendations ဘယ္လိုကုသမလဲ -
1. Bacterial vaginosis ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ဗဂ်ိဳင္းနားေရာင္ျခင္း
- First-line treatment options ပဌမဦးစားေပးေဆး
• Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။
• Metronidazole gel 0.75% ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ တညတခါ၊ ၅ ရက္ထည့္ပါ။
• Clindamycin cream 2% ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ တညတခါ၊ ၇ ရက္ထည့္ပါ။
- Alternatives ဒုတိယဦးစားေပးေဆး
• Clindamycin 300 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။
• Clindamycin ovules 100 mg တည တၾကိမ္ ၃ ခါ ေသြးျပန္ေၾကာထဲထိုးပါ။

2. Candidiasis (ကင္ဒီဒိုင္ေယးဆစ္)
• Fluconazole 150-mg တခါတည္းေသာက္ပါ။
• Butoconazole 2% cream ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၃ ရက္ထည့္ပါ။
• Butoconazole 2% cream ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ တခါတည္းထည့္ပါ။
• Clotrimazole 1% cream ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၇-၁၄ ရက္ထည့္ပါ။
• Miconazole 2% cream ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၇ ရက္ထည့္ပါ။
• Miconazole 200 mg vaginal suppository ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၃ ရက္ထည့္ပါ။
• Miconazole 1200 mg vaginal suppository ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ တခါတည္းထည့္ပါ။
• Nystatin 100,000 unit vaginal tablet ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၁၄ ရက္ထည့္ပါ။
• Tioconazole 6.5% ointment ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ တခါတည္းထည့္ပါ။

3. Genital herpes လိင္လမ္းေရယံု
• Acyclovir 400 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။
• Acyclovir 200 mg တေန႔ ၅ ၾကိမ္၊ ၇-၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။
• Famciclovir 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။
• Valacyclovir 1 g တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။

4. Pelvic inflammatory disease တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း
- First-line treatment options ပဌမဦးစားေပးေဆး
• Levofloxacin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။ (ေဆးယဥ္လာလို႔ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ မသံုးေတာ့ပါ)
• Ofloxacin 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။ (ေဆးယဥ္လာလို႔ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ မသံုးေတာ့ပါ)
• အဲဒီေဆးနဲ႔အတူ တြဲဘို႔လိုရင္ Metronidazole 500 mg days တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။
- Alternatives ဒုတိယဦးစားေပးေဆး
• Ceftriaxone 250 mg IM တခါတည္းထိုးပါ + Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ ေသာက္ပါ။
• အဲဒီေဆးနဲ႔အတူ တြဲဘို႔လိုရင္ Metronidazole 500 mg days တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။
• Cefoxitin 2 g IM တခါတည္းထိုးပါ + Probenecid 1 g တခါတည္းေသာက္ပါ + Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။
• အဲဒီေဆးနဲ႔အတူ တြဲဘို႔လိုရင္ Metronidazole 500 mg days တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။

5. Trichomoniasis (ထြိဳင္ကို မိုနီေယးဆစ္)
- First-line treatment options ပဌမဦးစားေပးေဆး
• Metronidazole 2 g တခါတည္းေသာက္ပါ။
• Tinidazole 2 g တခါတည္းေသာက္ပါ။
- Alternative ဒုတိယဦးစားေပးေဆး
• Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။

အမ်ိဳးသမီးတိုင္းကို Pap smear လုပ္ဘို႔ တိုက္တြန္းရမယ္။ ၂၁ ႏွစ္ကေန ၃ဝ အထိရွိသူေတြ တႏွစ္တခါ၊ အသက္ ၃ဝ နဲ႔ ၆၅ ႏွစ္ၾကား အမ်ိဳးသမီးမွာ Pap Test နဲ႔ HPV Test ေတြက ေကာင္းေနရင္ ၅ ႏွစ္တခါ စစ္ပါ။

Vaginal Discharge ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vaginal-itching.htm
Vaginal itching မိန္းမကိုယ္ ယားျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vulvovaginitis.html
Vulvovaginitis အမ်ိဳးသမီးအဂၤါ ေရာင္ျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vaginal-itching.html

Dr. တင့္ေဆြ

Q and A အေမး-အေျဖမ်ား

၁။ ဆရာခင္ဗ်ား အညာမွာ ဖုန္ထူညစ္ပတ္လို႔ က်ေနာ္အမ်ိဳးသမီးေျခေထာက္မွာ ျခင္ကိုက္ဖုကို ကုတ္မိရာကေန တျဖည္းျဖည္းႀကီးလာၿပီး ဝဲနွင္းခူ (အစို) ျဖစ္လာတယ္ခင္ဗ်ာ။ ေက်းလက္ေဆးေပးခန္းေတြသြားၿပီး ေဆးထိုးေဆးစား တာလည္း မေပ်ာက္ဘူးခင္ဗ်ာ။ ေနာက္ထပ္ တိုက္နယ္ ေဆးရုံသြားၿပီး ေဆးထိုးတာလည္း မေပ်ာက္ပါခင္ဗ်ာ။ အဖုအပိန္႔ေတြ ေပါက္လာတာပဲ အဖတ္တင္တယ္ဆရာ။ တိုက္နယ္ေဆးရုံက ဆရာမက SIVKORT ထိုးေဆးနဲ႔ နွင္းခူ ေဘးပတ္လည္ကို ထိုးရင္ ေပ်ာက္တယ္လို႔ေျပာလို႔ ဝယ္လာတယ္ဆရာ။ SIVKORT ေဆးထိုးရင္ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိး ရွိမလားဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳ၍ ေျဖၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ။

Sivkort ဆိုတာ Triamcinolone ေဆးျဖစ္တယ္။ လိမ္းေဆး-ထိုးေဆးရွိတယ္။ ေနရာအမ်ိဳးမွိုးမွာသံုးတယ္။ အလာဂ်ီရတာ၊ ႏွင္းကူနာ SIVKORTအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ျဖစ္တယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ လိမ္းတဲ့ေနရာ အေရျပား ေျခာက္ေသြ႔မယ္။ ကြဲအက္မယ္။ ဝက္ျခံေပါက္မယ္။ ပူေလာင္မယ္။ အေရျပားအေရာင္ေျပာင္းမယ္။ ဗက္တီးရီးယား ဝင္လာႏိုင္တယ္။

၂။ က်ေနာ့္အသက္ ၂၃ ႏွစ္ပါ။ ျပီးခဲ့သည့္ ၂ဝ၁၃ ဒီဇင္ဘာလမွာ အက္ဆီးဒင့္တခုေၾကာင့္ က်ေနာ့္ ေဘလုံး (စပလင္း) ခြဲထုတ္ပစ္ခဲ့ရပါတယ္။ အဲ့ဒါအေၾကာင့္ က်ေနာ္ စိတ္အရမ္းညစ္ရပါတယ္ဆရာ။ အခုဆုိရင္တႏွစ္ျပည့္ပါျပီခင္ဗ်ာ။ တႏွစ္ကုိတခါ တုတ္ေကြးကာကြယ္ေဆးထိုးေပးရမယ္လုိ႔ေျပာပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ငါးႏွစ္ကုိတႀကိမ္ ေဘလုံးအတြက္ ေဆးထိုးရမယ္လုိ႔လဲ ဆရာဝန္ေတြကညႊန္ၾကားထားပါတယ္ ဆရာခင္ဗ်ာ။ က်ေနာ္သိခ်င္တာက ေဘလုံး မရွိေတာ့တဲ့ သူတေယာက္အတြက္ က်န္းမာေရးနဲ႔အညီ ေနထိုင္ဖို႔ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္မ်ားကုိ အထူးသိခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္ဟာ သာမန္လူတေယာက္လုိ သက္တမ္းေစ့ေနႏိုင္ပါ့မလား ဆုိတာကုိလည္း အမွန္အတိုင္း သိခ်င္လွပါတယ္ဆရာ။ ျပီးေတာ့ က်ေနာ္ဟာ လူလြတ္တေယာက္ပါ ေဘလ္မရွိတဲ့လူတေယာက္က အိမ္ေထာင္ျပဳဖို႔ ျဖစ္ႏုိင္ မျဖစ္ႏိုင္လည္း သိခ်င္ပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ပင္းပန္းတဲ့အလုပ္မ်ိဳးေတြလုပ္လုိ႔ရပါသလား၊ ဒိုက္ထိုးဘားဆြဲ ေဘာလုံးကန္စတဲ့ အားကစားေတြေကာ လုပ္လုိ႔ရပါသလား သိခ်င္လွပါတယ္ဆရာ။ ေဆးလိပ္၊ ကြမ္း တခါတေလစားမိပါတယ္ဆရာ။ အေသာက္အစားကေတာ့ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ေရွာင္ပါတယ္ဆရာ။

ေဘလံုးထုတ္ထားသူ အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေဘလံုးကအလုပ္ေတြလုပ္ေပးေနတာေတာ့ရွိလို႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္စရာေတြေတာ့ရွိတယ္။ ဗက္တီးရီးယားကို တိုက္ထုတ္ေပးလို႔ ေရာဂါပိုးဝင္မွာကိုသတိထားရမယ္။ Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitides နဲ႔ Haemophilus influenza ပိုးေတြျဖစ္တယ္။ သူတို႔ကေန ႏူမိုးနီးယား၊ ဦးေႏွာက္အေမွးေရာင္စတဲ့ ဆိုးဝါးတဲ့ေရာဂါေတြရေစႏိုင္တယ္။ (ေျခာက္တယ္လို႔ မထင္မွတ္ေစလိုပါ။) ကာကြယ္ေဆး ရွိတာေတြထိုးထားျပီး ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။

၃။ ဆရာ႐ွင့္ သမီးတို႔ၿမိဳ႕မွာ double crane လင္ဇီးေဆး မိတ္ဆက္ပြဲေလးက်င္းပခဲ့ပါတယ္ အဲဒီကေဆးဝါးေတြထဲက ဂါႏိုဒါးမားလင္ဇီးရယ္ ပိုလန္နဲ႔ ကယ္စီယမ္ေဆးျပားရယ္ဟာ သမီးတို႔လို ေရအိတ္႐ွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ေပ်ာက္ကင္းေစတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္႐ွင့္။ ဆရာရဲ႕အၾကံေပးခ်က္ေလးကိုလဲသိခ်င္ပါတယ္။

ေၾကာ္ညာေဆးျဖစ္ပါတယ္။ ေရအိတ္ကိုေပ်ာက္မယ္လို႔ေတာ့ မထင္ပါ။ ပိုလန္ေခၚ ပန္းဝတ္မံႈအေၾကာင္း စာတပုဒ္ ေရးထားတယ္။ ကယ္လ္စီယမ္အေၾကာင္းလဲေရးထားပါတယ္။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ လိုအပ္ခ်က္မတူၾကပါ။ ကိုယ္လိုတာကိုသာျဖည့္ဆီးရပါမယ္။

- Bee pollen ပန္းဝတ္မံႈ အာဟာရ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/bee-pollen_19.html
- Bee pollen granules ပ်ားကေနထုတ္တဲ့ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/bee-pollen-granules_19.html
- Calcium blood test (ကယ္လ္စီယမ္) စစ္ေဆးျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/calcium-blood-test_29.html
- Calcium (ကယ္လ္စီယမ္) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/calcium_29.html

၄။ ဆရာခင္ဗ်ား Inj Depo ကို 3 times ထိုးထားတဲ့ Patient က အခု Depo ရပ္ ထားတာ ၇ လရွိေနတာကို Menstruation မလာေသးတာ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ ခင္ဗ်ာ။ ဘာဆက္လုပ္ေပးသင့္ပါလဲဆရာ ေက်းဇူးျပဳျပီး က်ေနာ့္ကို ဒီ FB message ကေနမ်ွေဝေပးပါဆရာ။

Depo Provera သံုးလခံ ထိုးေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/depo-provera.html

၅။ ဆရာ AIDS ကဘယ္လိုျဖစ္လဲသိခ်င္ပါတယ္။ စျဖစ္ရင္ေရာ ဘယ္လိုလကၡဏာျပပါသလဲဆရာ။

HIV-AIDS links in my new Blog
1. HIV is evolving ေႏွးလာေနျပီ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/hiv-is-evolving.html
2. HIV and AIDS by the Numbers http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-and-aids-by-numbers_30.html
3. HIV Tests (2) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-tests-2.html
4. HIV Tests (3) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-tests-3.html
5. Pregnancy and HIV http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/pregnancy-and-hiv-hiv_15.html
6. HIV screening tests http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-screening-tests.html
7. HIV အတြက္ Truvada ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-truvada.html
8. HIV and AIDS drugs (2) ခုခံအားက်ေရာဂါ ေဆးေတြ (၂) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-and-aids-drugs-2.html
9. HIV/AIDS Myths and Facts http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hivaids-myths-and-facts.html
10. HIV Summary အတိုခ်ဳပ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-cd4-viral-load-and-art.html
11. HIV, CD4, Viral load and ART အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-cd4-viral-load-and-art.html
12. HIV Tests (1) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-tests-1.html
13. Contraceptives for women with STI/HIV လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ HIV ရွိ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ကိုယ္ဝန္တားနည္းမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/contraceptives-for-women-with-stihiv-hiv.html
14. HIV Opportunistic infections အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ကူးစက္လာတဲ့ ေရာဂါေတြ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-opportunistic-infections.html
15. HIV FAQ ေမးေလ့ရွိတဲ့ ေမးခြန္းမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-faq.html
16. HIV: How it spreads ဘယ္လိုကူးစက္လဲ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-how-it-spreads.html
17. HIV medicines Side effects (1) ART ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-medicines-side-effects-1-art.html
18. HIV-AIDS at glance http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-aids-at-glance.html
19. HIV ေဆးသစ္ Edurant ကို FDA က အသိအမွတ္ျပဳလိုက္ျပီ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-edurant-fda.html
20. HIV Acute infection ခ်က္ခ်င္းျဖစ္လာေသာ ကူးစက္ေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-acute-infection.html
21. HIV as a weapon http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/hiv-as-weapon.html
22. HIV Sexual transmission လိင္ကတဆင့္ HIV ကူးစက္ျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-sexual-transmission-hiv.html
23. HIV and Oral practice ပါးစပ္သံုးျပီး ဆက္ဆံတာနဲ႔ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-and-oral-practice.html
24. HIV vaccine ကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-vaccine.html
25. How to live with HIV-positive person အတူေနမယ္ မကူးေစရ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/how-to-live-with-hiv-positive-person.html
26. HIV and AIDS http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-and-aids.html
27. HIV and AIDS drugs (1) ခုခံအားက်ေရာဂါ ေဆးေတြ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hiv-and-aids-drugs-1.html
28. HIV Prevention ကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/hiv-prevention.html
29. World AIDS Day ကမာၻ႔ (ေအ-အိုင္-ဒီ-အက္စ္) ေန႔ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/world-aids-day.html
30. How to live with HIV-positive person အတူေနမယ္ မကူးေစရ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/how-to-live-with-hiv-positive-person.html

၆။ ဆရာရွင့္ ဗီတာမင္ A to Z နဲ႔ပတ္သက္တဲ့စာ ဆရာေရးထားတာရွိရင္ ဘယ္လိုင္းကို ဝင္ၾကည့္ရမလဲ ေျပာျပပါဆရာရွင့္။

Vitamin B complex ဗီတာမင္ (ဘီ) အုပ္စု http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vitamin-b-complex.html
Vitamin K ဗီတာမင္ (ေက) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vitamin-k.html
Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vitamin-d.html
Vitamin B12 and Iron supplement ဘီ-၁၂ ႏွင့္ သံဓါတ္လုိအပ္ခ်က္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vitamin-b12-and-iron-supplement.html
Vitamin E ညိဳေခ်ာေလးေတြ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vitamin-e.html
Folic acid ေဖါလစ္-အက္စစ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/angular-stomatitis.html
Angular stomatitis က်ီးကန္းပါးစပ္နာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/folic-acid.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Calcium (ကယ္လ္စီယမ္)

ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားရင္ ေက်ာက္ကပ္ထိတယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးေလးလေလာက္က allergic ျဖစ္လို႔ ေဆးခန္းသြားျပေတာ့ သမီးကို စီထရင္းလိုေဆးမ်ဳိးနဲ႔ Calcium J ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ေဆးဆိုင္က Calcium 500 နဲ႔အတူတူပဲဆိုၿပီး ေရာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့ Calcium J ကိုပဲ ဝယ္ေသာက္တယ္။ ေတာ္ၾကာ Calcium က လိုအပ္တာထက္ မ်ားသြားမွာ စိုးလို႔ပါ။

Hypercalcemia ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနျခင္း အေၾကာင္းတရား ၇ ပါးရွိတယ္။
၁။ Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္းမ်ားေနျခင္း၊
၂။ ကင္ဆာ ဝ႕ဝ၁% ရွိတယ္။
• Multiple Myeloma (မာလ္တီပယ္-မိုင္လိုးမား)၊
• Squamous cell cancer of the lung အဆုပ္ကင္ဆာတမ်ိဳး၊
• Breast Cancer (very advanced) ရင္သားကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Kidney Cancer (very advanced) ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Squamous Cell Cancer of the Head and Neck (very advanced) ဦးေခါင္း၊ လည္ပင္း ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း။
၃။ Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ
၄။ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေဆေးေသာက္တာ မ်ားသြားျခင္း၊
၅။ Hydrochlorothyazide ဆီးအတင္းသြားေစတဲ့ေဆး၊
၆။ Milk-Alkali Syndrome ေရာဂါ၊
၇။ Paget's disease of the Bone အရိုးေရာဂါ၊

ဒါေၾကာင့္ ေဆးေသာက္လို႔ ေရာဂါရတဲ့အထိမျဖစ္ၾကပါ။ ေက်ာက္ကပ္မွာ ေရာဂါရွိမွသာ မ်ားေနမယ္။

Hypocalcemia (ကယ္လ္စီယမ္) နည္းေနျခင္း
ေသြးစစ္တဲ့အေျဖမွာ 2.1 mmol/L or 9 mg/dl or an ionized calcium 1.1 mmol/L or 4.5 mg/dL ထက္နည္းတာကို ေခၚတယ္။

ဘာေတြခံစားရမလဲ -
CATS go numb ဆိုျပီး အမွတ္ရလြယ္ေအာင္ လုပ္ထားတာရွိတယ္။ Convulsions, Arrhythmias, Tetany and numbness တက္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ မမွန္ျဖစ္မယ္။ လက္၊ ေျခ နဲ႔ ပါးစပ္နားတဝိႈက္ ထံုေနမယ္။ ဒါ့ျပင္ Petechiae ေသြးျခည္ဥေလးေတြထြက္မယ္။ Tetany ၾကြက္တက္တာမွာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ခ်က္ခ်င္းၾကီး အရမ္းနာျပီးတက္တာနဲ႔ စမ္းၾကည့့္မွ တက္တာ။ ဆရာဝန္ေတြက Trousseau sign, Chvostek's sign ဆိုတဲ့နည္းေတြနဲ႔လဲစမ္းၾကည့္မယ္။ Laryngospasm နဲ႔ Cardiac arrhythmias ေတြကေတာ့ အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြဘဲ။ ECG ရိုက္ရင္ မူမမွန္တာေတြေတြ႔မယ္။

နည္းေနသူေတြမွာ ဒီလို အႏၲရာယ္ရွိလာမွာကို သတိထားရမယ္။
• Excessive bleeding ေသြးယိုမယ္၊
• Fainting or feeling lightheaded မူးေမ့ခ်င္မယ္၊
• Hematoma အထဲေသြးယိုလို႔ေဖါင္းေနတာျဖစ္မယ္၊
• Infection ေရာဂါပိုးဝင္လြယ္မယ္၊
• Multiple punctures to locate veins ေသြးျခည္ဥေပၚမယ္။

ဘယ္လိုျပဳျပင္မလဲ
အေရးေပၚျဖစ္ရင္ Calcium gluconate 10% ၂ လံုးကို တခါတည္း ေျဖေျဖး ၁ဝ မိနစ္ၾကာ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းေနတာက နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး ဆိုးဝါးေနသူကို အဲလို မေပးရဘူး။

(ကယ္လ္စီယမ္) ဘယ္ေလာက္လိုသလဲ -
အသက္။ က်ား-မ အလိုက္လိုအပ္တယ္။
ေယာက္်ား (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51-70 years 1,000 - 2,000 mg
71 and older 1,200 - 2,000 mg
မိန္းမ (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51 and older 1,200 - 2,000 mg

(ကယ္လ္စီယမ္) စုပ္ယူဘို႔ ဗီတာမင္ (ဒီ) လုိအပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ တြဲေပးေလ့ရွိတယ္။ လူၾကီးတိုင္း တေန႔မွာ Vitamin D 600 IU (15 micrograms) လိုအပ္တယ္။

(ကယ္လ္စီယမ္) နဲ႔ အစားအေသာက္
• ႏြားႏို႔၊ ဒိန္၊ ဒိန္ခဲ၊
• အစိမ္းေရာင္ရွိ အရြက္ဖါးဖါး အသီးအရြက္မ်ား၊
• အရိုးပါစားလို႔ရတဲ့ငါးမ်ား၊
• (ကယ္လ္စီယမ္) ျဖည့္စြက္ေပးထားတဲ့အစားအေသာက္မ်ား။

သက္သတ္လြတ္စားသူ၊ lactose intolerance ေရာဂါရွိသူ၊ (ပရိုတင္း) အစာမ်ားလြန္သူ၊ ဆာစားမ်ားလြန္းသူ၊ Osteoporosis အရိုးမေကာင္းသူ၊ Corticosteroids ေဆးၾကာၾကာသံုးေနရသူေတြမွာ အစားအေသာက္ဂရုစိုက္ယံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။

ဘယ္လိုေဆးေသာက္မလဲ
• Calcium carbonate (40 % elemental calcium)
• Calcium citrate (21 % elemental calcium)
• Calcium gluconate (9 % elemental calcium)
• Calcium lactate (13 % elemental calcium)

Calcium carbonate, Calcium citrate, Calcium gluconate နဲ႔ Calcium lactate ဆိုျပီး ၄ မ်ိဳးရွိတယ္။ Calcium carbonate က ေစ်းခ်ိဳတယ္။ တျခား ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ေရာထားတာေတြလဲရွိေသးတယ္။ မ်ားသြားလို႔ မေကာင္းတာလဲ သတိထားပါ။

အမ်ိဳးသမီး နဲ႔ ကယ္လ္စီယမ္
• အမ်ိဳးသမီးတိုင္း တေန႔မွာ 1000 mg လိုတယ္။
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ နည္းနည္းပိုလိုတယ္။ 1200 to 1,500 mg per day
• ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ 1,000 mg to 1,300 mg per day
• သတိထားဘို႔က စားေသာက္တာထဲမွာ ပါတာကိုလဲ ထည့္တြက္ရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Calcium blood test (ကယ္လ္စီယမ္) စစ္ေဆးျခင္း

လူေတြမွာရွိတဲ့ (ဆဲလ္) တိုင္းက (ကယ္လ္စီယမ္) လိုအပ္တယ္။ အဓိကကေတာ့ အရိုးေတြ၊ သြားေတြကို သန္မာေစတယ္။ ႏွလံုးအလုပ္အတြက္လဲ အေရးပါတယ္။ ၾကြက္သားညွစ္တာ၊ ေသြးခဲတာနဲ႔ အာရံုေၾကာအလုပ္ေတြမွာလဲ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္လိုတယ္။ ကိုယ္ထဲမွာ အရိုး၊ ေသြးရည္ နဲ႔ (ဆဲလ္) အရည္ေတြထဲမွာ ရွိေနတယ္။ သူရွိေနသင့္တဲ့ ပမာဏကို ေဟာ္မုန္း ၃ မ်ိဳးက ေနထိန္းခ်ဳပ္ေပးေနတယ္။ Parathyroid hormone (PTH), Vitamin D နဲ႔ Calcitonin ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

ဒီဓါတ္ အနည္းအမ်ားအတြက္ ေသြးေရာဆီးေရာ စစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးမစစ္ခင္ သိထားဘို႔က Calcium salts, Lithium, Thiazide diuretics, Thyroxine, Vitamin D ေဆး ေသာက္ေနသူေတြနဲ႔ ႏြားႏို႔ မ်ားမ်ား ေသာက္ေနသူေတြ စစ္တဲ့အခါ မ်ားေနႏိုင္တယ္။

ဘာလို႔စစ္ရသလဲဆိုရင္ -
အရိုးေရာဂါ၊ Multiple myeloma, Breast, Lung, Neck, Kidney ကင္ဆာ တခ်ိဳ႕၊ Chronic kidney disease နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ Parathyroid gland (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေရာဂါ၊ Chronic liver disease နာတာရွည္ အသဲေရာဂါ၊ အစာစုပ္မယူႏိုင္တဲ့ေရာဂါ၊ Thyroid gland or Thyroid hormone medication သိုင္းရြိဳက္ေရာဂါ။

Normal Results ပံုမွန္အေျဖမွာ ဓါတ္ခြဲခန္းေတြက ယူနစ္ မတူတာသံုးတာလဲ ရွိတယ္။ အေျဖေရးတာမွာ “ယူနစ္” က အေရးၾကီးတယ္။
• Normal total calcium = 2.2-2.6 mmol/L (9-10.5 mg/dL) (8.5 to 10.2 mg/dL)
• Normal ionized calcium = 1.1-1.4 mmol/L (4.5-5.6 mg/dL)
• Total calcium ဆိုတာက serum albumin (အယ္လ္ျဗဴမင္) ပရိုတင္းနဲ႔ေပါင္းတယ္။
• Ionized calcium က အဲလို မေပါင္းဘူး။ ပိုတိက်တယ္။

Higher than normal levels ပံုမွန္ထက္ မ်ားေနတာကို ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ေတြ႔ရမယ္။
• နားေနရတာၾကာသူ၊
• Calcium (ကယ္လ္စီယမ္) နဲ႔ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေသာက္တာ မ်ားလြန္းသူ၊
• HIV/AIDS ရွိေနသူ၊
• Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) လြန္ကဲေနသူ၊
• Tuberculosis and Fungal and Mycobacterial infections ေရာဂါပိုးတခုခုဝင္ေနသူေတြ၊
• ျပန္႔ေနတဲ့ အရိုးကင္ဆာ၊ Multiple myeloma ကင္ဆာ၊
• Hyperthyroidism သိုင္းရြိဳက္ လြန္ကဲေနသူ၊ thyroid hormone ေဆးအစားထိုးတာမ်ားသြားသူ၊
• Paget's disease (ေပးဂ်က္စ္) ေရာဂါ၊
• Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ၊

Lower than normal levels ပံုမွန္ထက္ နည္းေနတာ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ေတြ႔ရမယ္။
• Hypoparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) နည္းေနသူ၊
• Kidney failure ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္သူ၊
• Liver disease အသဲေရာဂါ၊
• Magnesium deficiency (မက္ဂနီဆီယမ္) နည္းေနသူ၊
• Absorption of nutrients အစာစုပ္မယူႏိုင္သူ၊
• Osteomalacia အရိုးေရာဂါ၊
• Pancreatitis သရက္ရြက္ေရာဂါ၊
• Vitamin D deficiency ဗီတာမင္ (ဒီ) နည္းေနသူ၊

Hypocalcaemia (Hypocalcemia) (ကယ္လ္စီယမ္) နည္းေနျခင္း
2.1 mmol/L or 9 mg/dl or an ionized calcium 1.1 mmol/L or 4.5 mg/dL ထက္နည္းတာကို ေခၚတယ္။

Symptoms ဘာေတြခံစားရမလဲ -
CATS go numb ဆိုျပီး အမွတ္ရလြယ္ေအာင္ လုပ္ထားတာရွိတယ္။ Convulsions, Arrhythmias, Tetany and numbness တက္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ မမွန္ျဖစ္မယ္။ လက္၊ ေျခ နဲ႔ ပါးစပ္နားတဝိႈက္ ထံုေနမယ္။ ဒါ့ျပင္ Petechiae ေသြးျခည္ဥေလးေတြထြက္မယ္။ Tetany ၾကြက္တက္တာမွာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ခ်က္ခ်င္းၾကီး အရမ္းနာျပီးတက္တာနဲ႔ စမ္းၾကည့့္မွ တက္တာ။ ဆရာဝန္ေတြက Trousseau sign, Chvostek's sign ဆိုတဲ့နည္းေတြနဲ႔လဲစမ္းၾကည့္မယ္။ Laryngospasm နဲ႔ Cardiac arrhythmias ေတြကေတာ့ အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြဘဲ။ ECG ရိုက္ရင္ မူမမွန္တာေတြေတြ႔မယ္။

Risks နည္းေနသူေတြမွာ ဒီလို အႏၲရာယ္ရွိလာမွာကို သတိထားရမယ္။
• Excessive bleeding ေသြးယိုမယ္၊
• Fainting or feeling lightheaded မူးေမ့ခ်င္မယ္၊
• Hematoma အထဲေသြးယိုလို႔ေဖါင္းေနတာျဖစ္မယ္၊
• Infection ေရာဂါပိုးဝင္လြယ္မယ္၊
• Multiple punctures to locate veins ေသြးျခည္ဥေပၚမယ္။

Management ဘယ္လိုျပဳျပင္မလဲ
အေရးေပၚျဖစ္ရင္ Calcium gluconate 10% ၂ လံုးကို တခါတည္း ေျဖေျဖး ၁ဝ မိနစ္ၾကာ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းေနတာက နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး ဆိုးဝါးေနသူကို အဲလို မေပးရဘူး။

Calcium requirements ဘယ္ေလာက္လိုသလဲ -
အသက္။ က်ား-မ အလိုက္လိုအပ္တယ္။
Men ေယာက္်ား (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51-70 years 1,000 - 2,000 mg
71 and older 1,200 - 2,000 mg
Women မိန္းမ (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51 and older 1,200 - 2,000 mg

(ကယ္လ္စီယမ္) စုပ္ယူဘို႔ ဗီတာမင္ (ဒီ) လုိအပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ တြဲေပးေလ့ရွိတယ္။ လူၾကီးတိုင္း တေန႔မွာ Vitamin D 600 IU (15 micrograms) လိုအပ္တယ္။

Calcium and diet (ကယ္လ္စီယမ္)နဲ႔ အစားအေသာက္
• Dairy products, such as cheese, milk and yogurt ႏြားႏို႔၊ ဒိန္၊ ဒါန္ခဲ၊
• Dark green leafy vegetables အစိမ္းေရာင္ရွိ အရြက္ဖါးဖါး အသီးအရြက္မ်ား၊
• Fish with edible soft bones အရိုးပါစားလို႔ရတဲ့ငါးမ်ား၊
• Calcium-fortified foods and beverages (ကယ္လ္စီယမ္) ျဖည့္စြက္ေပးထားတဲ့အစားအေသာက္မ်ား။

သက္သတ္လြတ္စားသူ၊ lactose intolerance ေရာဂါရွိသူ၊ (ပရိုတင္း) အစာမ်ားလြန္သူ၊ ဆာစားမ်ားလြန္းသူ၊ Osteoporosis အရိုးမေကာင္းသူ၊ Corticosteroids ေဆးၾကာၾကာသံုးေနရသူေတြမွာ အစားအေသာက္ဂရုစိုက္ယံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။

Calcium supplements ဘယ္လိုေဆးေသာက္မလဲ
• Calcium carbonate (40 % elemental calcium)
• Calcium citrate (21 % elemental calcium)
• Calcium gluconate (9 % elemental calcium)
• Calcium lactate (13 % elemental calcium)

Calcium carbonate, Calcium citrate, Calcium gluconate နဲ႔ Calcium lactate ဆိုျပီး ၄ မ်ိဳးရွိတယ္။ Calcium carbonate က ေစ်းခ်ိဳတယ္။ တျခား ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ေရာထားတာေတြလဲရွိေသးတယ္။ မ်ားသြားလို႔ မေကာင္းတာလဲ သတိထားပါ။

Nan Aye ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားရင္ ေက်ာက္ကပ္ထိတယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးေလးလေလာက္က allergic ျဖစ္လို႔ ေဆးခန္းသြားျပေတာ့ သမီးကို စီထရင္းလိုေဆးမ်ဳိးနဲ႔ Calcium J ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ေဆးဆိုင္က Calcium 500 နဲ႔အတူတူပဲဆိုၿပီး ေရာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့ Calcium J ကိုပဲ ဝယ္ေသာက္တယ္။ ေတာ္ၾကာ Calcium က လိုအပ္တာထက္ မ်ားသြားမွာ စိုးလို႔ပါ။

High Blood Calcium (Hypercalcemia) ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနျခင္း အေၾကာင္းတရား ၇ ပါးရွိတယ္။
၁။ Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္းမ်ားေနျခင္း၊
၂။ ကင္ဆာ ဝ႕ဝ၁% ရွိတယ္။
• Multiple Myeloma (မာလ္တီပယ္-မိုင္လိုးမား)၊
• Squamous cell cancer of the lung အဆုပ္ကင္ဆာတမ်ိဳး၊
• Breast Cancer (very advanced) ရင္သားကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Kidney Cancer (very advanced) ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Squamous Cell Cancer of the Head and Neck (very advanced) ဦးေခါင္း၊ လည္ပင္း ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း။
၃။ Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ
၄။ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေဆေးေသာက္တာ မ်ားသြားျခင္း၊
၅။ Hydrochlorothyazide ဆီးအတင္းသြားေစတဲ့ေဆး၊
၆။ Milk-Alkali Syndrome ေရာဂါ၊
၇။ Paget's disease of the Bone အရိုးေရာဂါ၊

ဒါေၾကာင့္ ေဆးေသာက္လို႔ ေရာဂါရတဲ့အထိမျဖစ္ၾကပါ။ ေက်ာက္ကပ္မွာ ေရာဂါရွိမွသာ မ်ားေနမယ္။

Calcium for women အမ်ိဳးသမီး နဲ႔ ကယ္လ္စီယမ္
• အမ်ိဳးသမီးတိုင္း တေန႔မွာ 1000 mg လိုတယ္။
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာက္ရင္ နည္းနည္းပိုလိုတယ္။ 1200 to 1,500 mg per day
• ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ 1,000 mg to 1,300 mg per day
• သတိထားဘို႔က စားေသာက္တာထဲမွာ ပါတာကိုလဲ ထည့္တြက္ရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၈-၂-၂ဝ၁၃

Erectile Dysfunction Physiology ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ဇီဝကမၼေဗဒႏွင့္ ေရာဂါေဗဒ

ဒီအေၾကာင္းကို ေရးထားတာၾကာပါျပီ။ (ဘေလာ့ခ္) မွာသာတင္ထားျပီး၊ (ေဖ့စ္ဘြတ္) မွာမတင္ပါ။ ကေန႔မနက္ ေမးခြန္း ၂ ခုကို (ကြန္မင့္) ေနရာကေနေမးလာတယ္။ တင္ေပးဘို႔ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။ နားလည္ခြင့္ျပဳၾကပါလို႔ ေတာင္းပန္ပါတယ္။

ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳးကို Erectile Dysfunction နဲ႔ Impotence လို႔ေခၚတယ္။ “လိင္ဆက္ဆံမႈျပဳႏိုင္ဘို႔ရာ က်ား-လိင္အဂၤါ လံုေလာက္ေအာင္ မသန္မာႏိုင္တာနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ အျပည့္အဝမျဖစ္ႏိုင္တာ” လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ပါတယ္။ လိင္အဂၤါ သန္မာမႈဆိုတာ (ဟိုက္ဒေရာလစ္) တံခါးမ်ိဳးလိုဘဲ လိင္တံထဲကို ေသြးေတြစီးဝင္လာရာကေန ျဖစ္လာေစရပါတယ္။

လိင္အဂၤါသန္မာဘို႔ရာ ျဖစ္စဥ္ ၂ ခုရွိပါတယ္။
(၁) Reflex erection ဆိုတာ လိင္အဂၤါကို ထိကိုင္တဲ့အခါ တံု႔ျပန္မႈ၊ Peripheral nerves အဖ်ားပိုင္းက အာရံုေၾကာေတြနဲ႔ ခါးဆစ္ထဲက အာရံုေၾကာေတြကေန လုပ္ေပးတယ္။ လိင္အဂၤါကို ထိကိုင္တာနဲ႔ အာရံုေၾကာစနစ္ေၾကာင့္ Nitric oxide (ႏိုက္ထရစ္ေအာက္ဆိုက္) ေတြ ထြက္လာေစတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ လိင္တံထဲက Corpora cavernosa ထဲမွာရွိတဲ့ Smooth muscles အႏုစားၾကြက္သားေတြ Relaxation ေပ်ာ့က်ယ္လာေစမယ္။

(၂) Psychogenic erection စိတ္ပိုင္းကေနလုပ္ေပးတာ။ Sexual arousal လိင္စိတ္ျဖစ္ေပၚလာျခင္းကေန အစပ်ိဳးတယ္။

က်ား-အစိကေနလဲ Testosterone (တက္စတိုစတီရုန္း) ေဟာ္မုန္း ကိုထုတ္ေပးတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဦးေႏွာက္ထဲမွာရွိတဲ့ (ပစ္က်ဴထရီ) အိတ္ကေလးကလဲ သူ႔အလုပ္သူ ေကာင္းေကာင္းလုပ္ႏိုင္ဘို႔ လိုေသးတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ -
1. Hormonal deficiency ေဟာ္မုန္း နည္းေနရင္၊
2. Disorders of the neural system အာရံုေၾကာ မေကာင္းရင္၊
3. Lack of adequate penile blood supply ေသြးပို႔လႊတ္မႈ မေကာင္းရင္ နဲ႔
4. Psychological problems စိတ္အေျခအေနမွာ အားနည္းခ်က္ရွိရင္ ပန္းညိႇဳး-ပန္းေသ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ED ေရာဂါဟာ တကမာၻလံုးမွာ ျဖစ္ၾကတာမ်ားတယ္။ အသက္ ၆ဝ ေက်ာ္ရင္ ၃၅% မွာ ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ရွိေနၾကတယ္။ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းခံေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အသက္ ၆ဝ ေက်ာ္သူေတြမွာ ၄ဝ ေက်ာ္ေတြထက္ ၄ ဆ ပိုျဖစ္တယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာ၊ ေသြးတိုး၊ ေဆးလိပ္စြဲတာ၊ အရက္စြဲတာ၊ အားကုန္ေနတာ၊ လူအဝလြန္တာ၊ (တက္စတိုစတီရုန္း) ေဟာ္မုန္းနည္းေနတာ၊ (အာဆင္းနိတ္) အဆိပ္သင့္တာ။

ေယာက္်ားေတြဟာ Medications ေဆးမ်ားမ်ားေသာက္ေလေလ ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားေလေလျဖစ္တယ္လို႔ Kaiser Permanente သုေတသီေတြကေန British Journal of Urology International မွာေရးသားလိုက္ပါတယ္။ ျဖစ္ေစႏိုင္တာသာမကဘူး ျဖစ္ေနရင္လဲ ပိုဆိုးေစႏိုင္ပါေသးတယ္။ California Men's Health Study ကေန Diana C. Londoño က ဦးေဆာင္ျပီး၊ ၄၆ ႏွစ္ကေန ၆၈ ႏွစ္ၾကားအရြယ္ရွိတဲ့ အတန္းအစားေပါင္းစံုက ေယာက္်ားေပါင္း ၃၇၇၁၂ ေယာက္ကို ၂ဝဝ၂ ကေန ၂ဝဝ၃ ၾကားမွာ သူတို႔ေသာက္ခဲ့တဲ့ ေဆးမွတ္တမ္းေတြကို စုေဆာင္းပါတယ္။ အဓိကေဆး ၃ မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

ေဆးဝါးေၾကာင့္ျဖစ္တာေတြထဲမွာ SSRIs စိတ္မက်ေဆးေတြ၊ Nicotine (နီကိုတင္း) နဲ႔ မူးယစ္ေဆးေတြက အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။ ခါးရိုးဆစ္ ထိခိုက္တာ၊ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ၊ (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါ၊ (အယ္လ္ဇိုင္းမား) ေရာဂါ၊ (မာလ္တီပယ္-စကယ္လရိုးဆစ္) ေရာဂါ နဲ႔ (စထုပ္ခ္) ေရာဂါ၊ Peyronie's disease ေရာဂါေတြ ရွိေနတာ။ အူမၾကီး၊ ဆီးက်ိတ္၊ ဆီးအိမ္၊ အစာေဟာင္းအိမ္ေတြမွာ ခြဲစိတ္တာ၊ ဓါတ္ကင္တာ၊ စိတ္အေျခခံေတြကေတာ့ လက္ေတြ႔စိုးရိမ္စိတ္၊ စိတ္ဖိအား မ်ားျခင္း၊ တကယ့္စိတ္က်ေရာဂါ၊ (စကစ္ဇိုဖရီးနီးယား)၊ ေဆးစြဲျခင္း၊ (ပင္းနစ္) ထိန္းမႏိုင္-သိမ္းမရ စိတ္ေရာဂါ၊ စိတ္က်ျခင္း၊ (ပါဇင္နယ္လ္တီ) တကိုယ္ေရစိတ္ေရာဂါ၊ အဆိုးျမင္စိတ္ေတြ၊ ၂ဝဝ၂ သုေတသနတခုအရ စက္ဘီးစီးတာနဲ႔လဲ ဆက္စပ္မႈရွိတယ္။ ၂ဝ၁၁ သုေတသနတခုအရ NSAIDs အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကို တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၃ လမက ေသာက္သူေတြဟာ ၂၂% ပိုျဖစ္တာ ေတြ႔ရတယ္။

ေဆးစစ္နည္းေတြ -
• Hypogonadism, Prolactinoma, Coronary artery disease and Peripheral vascular disease နဲ႔ Diabetes ေရာဂါေတြရွိ-မရွိ စစ္ရမယ္။
• Duplex ultrasound ရိုက္ရင္ ေသြးစီးေလွ်ာက္မႈကို သိႏိုင္တယ္။
• Penile nerves function စမ္းသပ္နည္း၊
• Nocturnal penile tumescence (NPT) နည္း၊
• ေယာက္်ားတေယာက္ဟာ အိပ္ေနတံုး (REM) အဆင့္အတြင္းမွာ လိင္သန္မာမႈ ၅-၆ ၾကိမ္ျဖစ္တာ ပံုမွန္ပါ။ အဲလိုမျဖစ္ရင္ Nerve function နဲ႔ Blood supply ေတြ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနမယ္။ Snap gauge နဲ႔ Strain gauge ကရိယာေတြနဲ႔ တိုင္းတာ စစ္ေဆးႏိုင္တယ္။
- Penile biothesiometry စမ္းသပ္နည္း၊
- Dynamic infusion cavernosometry (DICC) နည္း၊
- Corpus cavernosometry နည္း၊
- Magnetic resonance angiography (MRA) နည္း။

ဘာလို႔ျဖစ္သလဲအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတယ္။
• (အာဆင္းနိတ္) အဆိပ္သင့္သူေတြမွာ Potassium (ပိုတက္ဆီယန္) ဓါတ္ဆား နည္းေနတာကို ျပင္ေပးရတယ္။
• Alprostadil penis suppository ေဆးကို ဆီးသြားျပြန္ထဲ ထည့္ေပးရတယ္။
• Papaverine, Phentolamine, Prostaglandin E1 ေဆးကို လိင္အဂၤါမွာ ကိုယ့္ဖါသာ ထိုးရတယ္။ Alprostadil (Alprostadil, Caverject Impulse, Edex) ေဆးေတြ၊
• Penile prosthesis လိင္အဂၤါအတု တပ္မယ္၊
• Penis pumps (Vacuum constriction device) (ပန္႔ပ္) ကရိယာသံုးမယ္၊ (ေရးထားပါတယ္။)
• Vascular reconstructive surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္။
• Testosterone replacement (တက္စတိုစတီရုန္း) ေဟာ္မုန္းေပးျခင္း၊ (ေရးထားပါတယ္။)
• Alprostadil (Vitaros) cream လိမ္းေဆးလဲ ကေနဒါမွာ ခြင့္ျပဳခ်က္ရထားတယ္။

(တက္စတိုစတီရုန္း) ေဟာ္မုန္းနည္းေနသူဟာ လိင္စိတ္လာတာ နည္းေနမယ္၊ ေနမေကာင္းထိုင္မသာျဖစ္ေနမယ္၊ စိတ္ဓါတ္ က်ေနမယ္၊ အာရံုစိုက္ရတာ မွတ္သားရတာ အားနည္းေနမယ္၊ ကိုယ္ခႏၶာလဲ ပိန္လွီေနမယ္၊ (ကိုလက္စေထာ) အလုပ္မမွန္ျဖစ္ေနမယ္၊ ေသြးအားနည္းေနမယ္၊ အရိုးအားနည္းေနမယ္၊ ကိုယ္ေမႊးေပါက္တာ ပါးေနမယ္၊ (တက္စတိုစတီရုန္း) နည္း-မနည္း ေသြးစစ္ရင္သိမယ္။ မနက္ခင္းမွာ စမ္းတာပိုေကာင္းတယ္။ နည္းေနသူေတြကို
- Testosterone IM ၂-၃ ပါတ္တခါ ထိုးႏိုင္တယ္။
- Testosterone patches ကပ္ခြါကပ္ထားႏိုင္တယ္။ တေန႔တခါ ကပ္ရတယ္။ ေနရာေျပာင္းျပီးကပ္ႏိုင္တယ္။ ေသာက္ေဆး မရွိေသးပါ။ ရွိရင္လဲ အသဲကို ပိုထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။
- Testosterone ေဆးေပးရင္ Prostate ဆီးက်ိတ္ကိုၾကီးေစတယ္။ Prostate cancer ဆီးက်ိတ္-ကင္ဆာ ရွိရင္ မသင့္ဘူး။

Testosterone ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = အဆီျပန္မယ္၊ ဝက္ျခံေပါက္မယ္၊ ကုိယ္ေရာင္မယ္၊ ရင္သားထြားမယ္၊ အိပ္ေရးပ်က္မယ္၊ က်ား-အေစ့ ေသးသြားႏိုင္တယ္၊ ကိုလက္စေထာ အနည္း-အမ်ားေျပာင္းမယ္၊ ေသြးနီဥမ်ားမယ္၊ သုက္ပိုးနည္းေစျပီး ကေလးမရျဖစ္ေစႏိုင္တယ္၊

ေရာဂါအခံေတြလဲမရွိ၊ ေျပာခဲ့တာေတြကိုလဲ ျပင္လို႔မွ မရေသးရင္ Psychological counseling (Stress, Anxiety or Depression) စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကုသမႈခံယူပါ။ သက္သာ-ေကာင္းမြန္-ေပ်ာက္ကင္းေစမွာ အမွန္ပါ။

ဆရာဝန္မလိုဘဲ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။
- လိင္ဆက္ဆံတာကို လိုတာထက္ပိုျပီး စိတ္လႈပ္ရွားေနတာ ျပင္ပါ။
- အလုပ္-မိသားစုအတြင္း စိတ္အခန္႔မသင့္ ျဖစ္ေနတာ ျပင္ပါ။
- ကိုယ့္ဇနီး-မိန္ကေလးနဲ႔ ဆက္ဆံေရး က်ဲေနတာ ျပင္ပါ။
- ကိုယ့္ကိုယ္ကို လိင္ကိစၥမွာ ယံုၾကည္မႈ မနည္းသင့့္ဘဲ နည္းေနတာ ျပင္ပါ။
- ကိုယ့္မိန္းကေလးေဖၚကေန အႏုတ္သေဘာ ေျပာတာကို ေျပာင္းေစပါ။ ေမ့ထားလိုက္ပါ။
- လူေနမႈဘဝ ပံုစံေပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းပါ။ ဥပမာ Smoking ေဆးလိပ္၊ အရက္ျဖတ္ပါ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ပါ၊ (ေအရိုးဘစ္) ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ ပိုေကာင္းေစမယ္။

တျခားနည္းေတြရွိေပမဲ့ FDA ကေန အသိအမွတ္ျပဳေပးမထားပါ။
- Acupuncture အပ္စိုက္နည္း၊
- Korean red ginseng (Panax ginseng) ကိုရီးယား (ဂ်န္ဆင္း)၊
- Yohimbine (ယိုဟင္ဘီးန္)၊
- DHEA (dehydroepiandrosterone) (ဒီအိတ္ခ်္အီးေအ)၊
- Ginkgo (ဂ်င္ဂို)၊
- L-arginine (အယ္လ္-အာဂ်နင္း)၊
- Herbal Viagra ဟာဘယ္ ဗိုင္ယာဂရာ၊

- Viagra သန္မာေစတဲ့ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/viagra.html
- Penile Injection Therapy က်ားလိင္အဂၤါ ေဆးထိုးျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/penile-injection-therapy.html
- Low Testosterone (တက္စတိုစတီရုံုး) ႏွင့္ လိင္စိတ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/low-testosterone.html
- Erectile Dysfunction Physiology ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ဇီဝကမၼေဗဒႏွင့္ ေရာဂါေဗဒ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction-physiology.html
- Libido ဟိုစိတ္-ဒီစိတ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/libido.html
- Erectile Dysfunction ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction.html
- Erectile Dysfunction Causes ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး အခ်က္ (၉) ခ်က္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction-causes.html
- Viagra in Heart Disease ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ (ဗိုင္ယာဂရာ) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/viagra-in-heart-disease.html
- Cialis (Tadalafil) ပန္းေသပန္းညႇိုဳးအတြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/cialis-tadalafil.html

Dr. တင့္ေဆြ

Erectile Dysfunction ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး

ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳးကို Impotence လို႔အမ်ားသိျပီး ေဆးစာမွာ Erectile Dysfunction လို႔ေခၚေခၚတယ္။ “လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳႏိုင္ဘို႔ရာ က်ား-လိင္အဂၤါ လံုေလာက္ေအာင္ မသန္မာႏိုင္တာနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ အျပည့္အဝ မျဖစ္ႏိုင္တာ” လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ပါတယ္။ လိင္အဂၤါ သန္မာမႈဆိုတာ (ဟိုက္ဒေရာလစ္) နည္းလိုဘဲ လိင္တံထဲကို ေသြးေတြ စီးဝင္လာရာကေန ျဖစ္လာေစတယ္။

လိင္အဂၤါသန္မာဘို႔ရာ ျဖစ္စဥ္ ၂ ခုရွိပါတယ္။
(၁) လိင္အဂၤါကို ထိကိုင္တဲ့အခါ တံု႔ျပန္မႈနဲ႔ အဖ်ားပိုင္းက အာရံုေၾကာေတြနဲ႔ ခါးဆစ္ထဲက အာရံုေၾကာေတြကေန လုပ္ေပးတယ္။ လိင္အဂၤါကို ထိကိုင္တာနဲ႔ အာရံုေၾကာစနစ္ေၾကာင့္ (ႏိုက္ထရစ္ေအာက္ဆိုက္) ေတြ ထြက္လာေစတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ လိင္တံထဲက Corpora cavernosa ထဲမွာရွိတဲ့ အႏုစားၾကြက္သားေတြ ေပ်ာ့က်ယ္လာေစမယ္။
(၂) စိတ္ပိုင္းကေန လုပ္ေပးတာ။ လိင္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းကေန အစပ်ိဳးတယ္။

ED ေရာဂါဟာ တကမာၻလံုးမွာ ျဖစ္ၾကတာ မ်ားတယ္။ အသက္ ၆ဝ ေက်ာ္ရင္ ၃၅% မွာ ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ရွိေနၾကတယ္။ ေယာက္်ားေတြဟာ ေဆးမ်ားမ်ားေသာက္ေလေလ ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳးျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားေလေလျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ေနရင္လဲ ပိုဆိုးေစႏိုင္ပါေသးတယ္။ အသက္ ၄၆ ႏွစ္ကေန ၆၈ ႏွစ္ၾကားအရြယ္ရွိတဲ့ အတန္းအစားေပါင္းစံုက ေယာက္်ားေပါင္း ၃၇၇၁၂ ေယာက္ကို ဆန္းစစ္ခဲ့တာပါ။

ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး အခ်က္ (၉) ခ်က္
1. စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း
လိင္စိတ္ျဖစ္ေပၚတာ ဦးေႏွာက္ကေန စတယ္။ စိတ္ဓါတ္က်ေနရင္ ဘယ္လိုစိတ္မ်ိဳးမဆို ပံုမွန္မျဖစ္ေစတာထဲမွာ Erectile dysfunction (ED) လိင္အဂၤါမသန္မာႏိုင္တာလဲ ပါတယ္။ ျပႆနာက စိတ္က်ေဆးေသာက္လို႔ ပိုဆိုးႏိုင္ျပန္ေသးတယ္။

2. အရက္
အရက္နဲနဲေသာက္ရင္ စိတ္ေပါ့ပါးျပီး လုပ္ရဲကိုင္ရဲျဖစ္လာမယ္လို႔ ယူဆၾကတယ္။ တန္ေဆး-လြန္ေဘးအစစ္က အရက္ ျဖစ္တယ္။ အရက္မ်ားရင္ လူေရာ လိင္အဂၤါပါ မသန္မာႏိုင္မာတာ့ဘူး။ ဒီလိုျဖစ္တာက ယာယီသေဘာပါ။

3. ေဆးဝါး
ED ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ေရာဂါကု ေဆးဝါးေတြရွိတယ္။ ေသြးတိုးက်ေဆး၊ အနာသက္သာေဆး၊ စိတ္က်ေဆး၊ ေနာက္ျပီး Street drugs မူးယစ္ေဆးေတြထဲက Amphetamines, Cocaine နဲ႔ Marijuana ေတြကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

4. စိတ္-ရုပ္ ဖိစီးမႈ
ရံုးအလုပ္၊ အိမ္အလုပ္ လုပ္စရာေတြ မ်ားေနတာကေန လူ-စိတ္ပင္ပန္း၊ က်ားအဂၤါ မလန္းႏိုင္ျဖစ္ေစတယ္။ လူေနမႈပံုစံျပင္ပါ။ အိပ္ခ်ိန္-စားခ်ိန္မွန္ပါေစ။ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွား၊ အားကစားလုပ္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ပညာရွင္နဲ႔ ကုသမႈခံယူပါ။

5. ေဒါသ
ေဒါသထြက္ေနသူ မ်က္ႏွာနီရဲလာတယ္။ လိင္မႈကိစၥအတြက္ ေသြးပိုေလွ်ာက္လာဘို႔က က်ားအဂၤါမွာျဖစ္ေနတယ္။ စိတ္တိုေနရင္ စိတ္ကူးေလးေတြ ဘယ္လိုယဥ္မလဲ။

6. စိုးရိမ္စိတ္
ဆက္ဆံမႈ မျပဳခင္ကတည္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္စိတ္ နည္းေနရင္၊ ျဖစ္မွျဖစ္ပါ့မလား၊ ေရာဂါရမွာလား၊ ကိုယ္ဝန္ရသြားမွာလား၊ သူမ်ားေတြ သိသြား-ျမင္သြားမွာလား၊ အထင္ေသးသြားမွာလား၊ မုန္းသြားမွာလား စိုးရိမ္ေနရင္ အလုပ္မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

7. အဝလြန္ျခင္း
လူက သူမ်ားေတြထက္ သိသိသာသာဝေနရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုလဲ မေက်နပ္ျဖစ္ေနမယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္းကလဲ အထြက္နည္းေနမယ္။ လူကဝေတာ့ ေသြးတိုးတို႔ ႏွလံုးေရာဂါတို႔လဲ တြဲေနႏိုင္တယ္။ ေသြးေၾကာက်ဥ္းတာဆိုရင္ လိင္အဂၤါဆီ ေသြးအလာနည္းေစမယ္။

8. လိင္စိတ္နည္းေနျခင္း
Low libido လိင္စိတ္နည္းတာနဲ႔ ED လိင္အဂၤါမသန္မာတာ မတူပါ။ ျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြက ထပ္ေနတတ္တယ္။

9. က်န္းမာေရး
အာရံုေၾကာ၊ ၾကြက္သား၊ ေသြးလွည့္ပတ္မႈေတြ ေကာင္းေနရမယ္။ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုး၊ ေသြးေၾကာက်ဥ္း၊ ဆီးအက်ိတ္ ေရာဂါေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ဒီေရာဂါအတြက္ ေဆးေတြကလေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တာ တခ်ိဳ႕ရွိတယ္။

Testosterone (တက္စတိုစတီရုန္း)
ေဟာ္မုန္းနည္းေနသူဟာ လိင္စိတ္လာတာ နည္းေနမယ္၊ ေနမေကာင္း ထိုင္မသာျဖစ္ေနမယ္၊ စိတ္ဓါတ္ က်ေနမယ္၊ အာရံုစိုက္ရတာ မွတ္သားရတာ အားနည္းေနမယ္၊ ကိုယ္ခႏၶာလဲ ပိန္လွီေနမယ္၊ (ကိုလက္စေထာ) အလုပ္မမွန္ျဖစ္ေနမယ္၊ ေသြးအားနည္းေနမယ္၊ အရိုးအားနည္းေနမယ္၊ ကိုယ္ေမႊးေပါက္တာ ပါးေနမယ္။ (တက္စတိုစတီရုန္း) နည္း-မနည္း ေသြးစစ္ရင္သိမယ္။ မနက္ခင္းမွာ စမ္းတာပိုေကာင္းတယ္။ နည္းေနသူေတြကို ၂-၃ ပါတ္တခါ ထိုးႏိုင္တယ္။ Testosterone patches ကပ္ခြါကပ္ထားႏိုင္တယ္။ တေန႔တခါ ကပ္ရတယ္။ ေနရာေျပာင္းျပီးကပ္ႏိုင္တယ္။ ေသာက္ေဆး မရွိေသးပါ။ ရွိရင္လဲ အသဲကို ပိုထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးရင္ ဆီးက်ိတ္ကိုၾကီးေစတယ္။ ဆီးက်ိတ္-ကင္ဆာ ရွိရင္ မသင့္ဘူး။

ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = အဆီျပန္မယ္၊ ဝက္ျခံေပါက္မယ္၊ ကုိယ္ေရာင္မယ္၊ ရင္သားထြားမယ္၊ အိပ္ေရးပ်က္မယ္၊ က်ား-အေစ့ ေသးသြားႏိုင္တယ္၊ ကိုလက္စေထာ အနည္း-အမ်ားေျပာင္းမယ္၊ ေသြးနီဥမ်ားမယ္၊ သုက္ပိုးနည္းေစျပီး ကေလးမရျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

Erectile Dysfunction (2) ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ေဆးမ်ား
(၁) Antidepressants and other psychiatric medications စိတ္က်ေဆးမ်ား
Amitriptyline (Elavil), Amoxapine (Asendin), Buspirone (Buspar), Chlordiazepoxide (Librium), Chlorpromazine (Thorazine), Clomipramine (Anafranil), Clorazepate (Tranxene), Desipramine (Norpramin), Diazepam (Valium), Doxepin (Sinequan), Fluoxetine (Prozac), Fluphenazine (Prolixin), Imipramine (Tofranil), Isocarboxazid (Marplan), Lorazepam (Ativan), Meprobamate (Equanil), Mesoridazine (Serentil), Nortriptyline (Pamelor), Oxazepam (Serax), Phenelzine (Nardil), Phenytoin (Dilantin), Sertraline (Zoloft), Thioridazine (Mellaril), Thiothixene (Navane), Tranylcypromine (Parnate), Trifluoperazine (Stelazine)

(၂) Antihistamine medications (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ေဆးမ်ား၊ (အခ်ိဳ႕ေဆးမ်ားကို ေလနာေရာဂါအတြက္လည္း သံုးသည္), Cimetidine (Tagamet), Dimenhydrinate (Dramamine), Diphenhydramine (Benadryl), Hydroxyzine (Vistaril), Meclizine (Antivert), Nizatidine (Axid), Promethazine (Phenergan), Ranitidine (Zantac)

(၃) High blood pressure medicines and diuretics ေသြးတိုးက်ေဆးမ်ား (ေသြးက်ေဆးမ်ားထဲတြင္ Thiazides ေဆးအုပ္စုသည္ ပဌမ၊ beta-blockers ဘီတာ-ဘေလာ့ကာမ်ားသည္ ဒုတိယ က်ား-လိင္အဂၤါ မသန္မာျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ Alpha-blockers အာလ္ဖါ-ဘေလာ့ကာမ်ားသည္ အျဖစ္အနည္းဆံုးျဖစ္သည္။)
Atenolol (Tenormin), Bethanidine, Bumetanide (Bumex), Captopril (Capoten), Chlorothiazide (Diuril), Chlorthalidone (Hygroton), Clonidine (Catapres).Enalapril (Vasotec), Furosemide (Lasix), Guanabenz (Wytensin), Guanethidine , (Ismelin), Guanfacine (Tenex), Haloperidol (Haldol), Hydralazine (Apresoline), Hydrochlorothiazide (Esidrix), Labetalol (Normodyne), Methyldopa (Aldomet), Metoprolol (Lopressor), Nifedipine (Adalat, Procardia), Phenoxybenzamine (Dibenzyline), Phentolamine (Regitine), Prazosin (Minipress), Propranolol (Inderal), Reserpine (Serpasil), Spironolactone (Aldactone), Triamterene (Maxzide), Verapamil (Calan)

(၄) Parkinson's disease medications (ပါကင္ဆိုနဇင္) ေရာဂါေဆးမ်ား၊
Benztropine (Cogentin), Biperiden (Akineton), Bromocriptine (Parlodel), Levodopa (Sinemet), Procyclidine (Kemadrin), Trihexyphenidyl (Artane)

(၅) Chemotherapy and hormonal medications ကင္ဆာေဆးမ်ား ႏွင့္ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား၊
- Antiandrogens (Casodex, Flutamide, Nilutamide) ေဟာ္မုန္းေဆ, Busulfan (Myleran) ကင္ဆာေဆး၊, Cyclophosphamide (Cytoxan) ကင္ဆာေဆး၊ Ketoconazole မိႈေရာဂါေဆး၊, LHRH agonists (Lupron, Zoladex) ေဟာ္မုန္းေဆး၊

(၆) Other medications တျခားေဆးမ်ား၊
Aminocaproic acid (Amicar) ေသြးထြက္သက္သာေဆး၊ Atropine ခြ်ဲ-အစာေျခရည္ နည္းေစသည့္ေဆး၊ Clofibrate (Atromid-S) အဆီက်ေဆး၊ Cyclobenzaprine (Flexeril) ၾကြက္သားေပ်ာ့ေဆး၊ Cyproterone က်ား-ေဟာ္မုန္း ႏွိမ္ေဆး၊ Digoxin (Lanoxin) ႏွလံုးေရာဂါေဆး၊ Disopyramide (Norpace) ႏွလံုးခုန္မွန္ေဆး၊ Estrogen (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း၊ Finasteride (Propecia, Proscar, Avodart) ဆီးက်တ္ေရာင္ သက္သာေဆး၊ Furazolidone (Furoxone) ပိုးေသေဆး၊ H2 blockers (Tagamet, Zantac, Pepcid) ေလနာသက္သာေဆး၊ Indomethacin (Indocin) ေဂါက္ေရာဂါေဆး၊ Lipid-lowering agents အဆီက်ေဆး၊ Licorice ေလနာသက္သာေဆး၊ Metoclopramide (Reglan) အအန္ေပ်ာက္ေဆး၊ NSAIDs (Ibuprofen, etc.) အနာ-အကိုက္သက္သာေဆး၊ Orphenadrine (Norflex) အနာသက္သာေဆး၊ Prochlorperazine (Compazine) အအန္ေပ်ာက္ေဆး၊ Pseudoephedrine (Sudafed) အေအးမိသက္သာေဆး၊

(၇) Opiate analgesics ဘိန္းပါသည့္ အနာ-အကိုက္သက္သာေဆးမ်ား၊
Codeine, Fentanyl (Innovar), Hydromorphone (Dilaudid), Meperidine (Demerol), Methadone, Morphine, Oxycodone (Oxycontin, Percodan)

(၈) Recreational drugs စိတ္ကိုသက္ေရာက္ေစေသာေဆးမ်ား၊
Alcohol အရက္၊ Amphetamines (အင္ဖတမင္း)၊ Barbiturates (ဘာဘီက်ဴရိတ္)၊ Cocaine (ကိုကင္း)၊ Marijuana ေဆးေျခာက္၊ Heroin ဘိန္းျဖဴ၊ Nicotine (နီကိုတင္း)၊

ပန္းေသ-ပန္း ညိႇဳးေကာင္းေစဘို႔ေပးတဲ့ေဆးမ်ား
Sildenafil (Viagra), Vardenafil (Levitra or Staxyn) နဲ႔ Tadalafil (Cialis) ဆိုတဲ့ ေဆးနာမည္ေတြနဲ႔ အေမရိကားမွာ ဝယ္လို႔ရတယ္။ Avanafil (Stendra) ေဆးကို FDA ကေန ၂ဝ၁၂ ဧျပီလမွာ ခြင့့္ျပဳခ်က္ေပးလိုက္ျပီျဖစ္တယ္။
တျခားနာမည္ေတြနဲ႔ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ထုတ္လုပ္တယ္။ နာမည္ရွိတဲ့ ေဆးကုမၸဏီေတြက ထုတ္တာကိုသာ သံုးသင့္တယ္။ ေဆးေတြအားလံုး ထိေရာက္တယ္၊ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးလဲ နည္းတယ္။ လူသံုးမ်ားလွေနျပီ။ အလုပ္လုပ္ပံု ခပ္ဆင္ဆင္တူတယ္။

• Viagra နဲ႔ Levitra ကပိုတူတယ္။ အစာနဲ႔ တြဲမေသာက္ရဘူး။ ကိုယ္လိုအပ္မဲ့အခ်ိန္ထက္ ၃ဝ-၆ဝ မိနစ္ ၾကိဳေသာက္ထားပါ။ ၅ နာရီအထိ ေဆးအစြမ္းရွိတယ္။
• Cialis ကို အစာနဲ႔ နီးနီးေဝးေဝး ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ခ်က္ခ်င္းလို သက္ေရာက္လို႔ ၾကိဳေသာက္စရာ မလိုဘူး။ တရက္ခံတယ္။ Cialis (36-hour) ဆိုရင္ေတာ့ မိနစ္ ၃ဝ ၾကိဳတင္ေသာက္ပါ။ ၃၆ နာရီခံတယ္။
• Vardenafil (Levitra) ေဆးကို လွ်ာေအာက္ငံုရတဲ့ Staxyn ေဆးျပားလဲ လာတယ္။
• ေဆး ၃ မ်ိဳးလံုးကို တေန႔မွာ တခါသာေသာက္ပါ။ Viagra ဆိုရင္ 50mg နဲ႔လဲရတဲ့သူ မ်ားတယ္။ အဲလိုလူေတြက တေန႔ ၂ ခါအထိ ေသာက္ႏိုင္တယ္။

• သတိထားစရာေတြ -
- ႏွလံုးေရာဂါရွိသူေတြ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ ထိန္းဘို႔ခက္ခဲတဲ့ေသြးတိုးေရာဂါ၊ Retinitis pigmentosa မ်က္စိေရာဂါရွိသူ၊ ဆိုးဝါးတဲ့ အသဲေရာဂါရွိသူ၊ ဆိုးဝါးတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ရွိသူေတြ ဒီေဆးကို မသံုးသင့္ဘူး။
- Nitroglycerin, Isosorbide နဲ႔ Poppers ေခၚတဲ့ တရားမဝင္ေဆးသံုးသူေတြ ဒီေဆးနဲ႔ တြဲ မေသာက္သင့္ဘူး။
- Alpha blockers, Antibiotics, Anti-seizure medications, Blood thinners နဲ႔ Anti-arrhythmic heart medications ေဆးေတြေသာက္ေနရသူဆိုရင္ ဆရာဝန္ကိုအရင္ေျပာပါ။

• ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ေခါင္းကိုက္တာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အစာမေက်ျဖစ္တယ္။ ႏွာေခါင္းက ႏွာေစးသလိုျဖစ္မယ္။ ေခါင္းမူးတာနဲ႔ သတိလက္လြတ္ျဖစ္ခ်င္တာ အေတာ္ရွားရွားပါးပါးျဖစ္မယ္။ Cialis ေၾကာင့္ဆိုရင္ ခါးနာ၊ ၾကြက္သားနာတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Viagra နဲ႔ Levitra ေတြကေန မ်က္ႏွာနီျမန္းတာျဖစ္မယ္။ ခဏတာ မ်က္စိ ၾကည့္မေကာင္းတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဆရာဝန္မလိုဘဲ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံတာကို လိုတာထက္ပိုျပီး စိတ္လႈပ္ရွားေနတာ ျပင္ပါ။ အလုပ္-မိသားစုအတြင္း စိတ္အခန္႔မသင့္ ျဖစ္ေနတာ ျပင္ပါ။ ကိုယ့္ဇနီး-မိန္ကေလးနဲ႔ ဆက္ဆံေရး က်ဲေနတာ ျပင္ပါ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လိင္ကိစၥမွာ ယံုၾကည္မႈ မနည္းသင့့္ဘဲ နည္းေနတာ ျပင္ပါ။ ကိုယ့္မိန္းကေလးေဖၚကေန အႏုတ္သေဘာ ေျပာတာကို ေျပာင္းေစပါ။ ေမ့ထားလိုက္ပါ။ လူေနမႈဘဝ ပံုစံေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းပါ။ ေဆးလိပ္၊ အရက္ျဖတ္ပါ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ပါ၊ (ေအရိုးဘစ္) ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ ပိုေကာင္းေစမယ္။

- Viagra သန္မာေစတဲ့ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/viagra.html
- Penile Injection Therapy က်ားလိင္အဂၤါ ေဆးထိုးျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/penile-injection-therapy.html
- Low Testosterone (တက္စတိုစတီရုံုး) ႏွင့္ လိင္စိတ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/low-testosterone.html
- Erectile Dysfunction Physiology ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး ဇီဝကမၼေဗဒႏွင့္ ေရာဂါေဗဒ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction-physiology.html
- Libido ဟိုစိတ္-ဒီစိတ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/libido.html
- Erectile Dysfunction ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction.html
- Erectile Dysfunction Causes ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳး အခ်က္ (၉) ခ်က္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/erectile-dysfunction-causes.html
- Viagra in Heart Disease ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ (ဗိုင္ယာဂရာ) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/viagra-in-heart-disease.html
- Cialis (Tadalafil) ပန္းေသပန္းညႇိုဳးအတြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/cialis-tadalafil.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ