ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Saturday, February 18, 2017

Rotavirus ရိုတာဗိုင္းရစ္

Rotavirus ရိုတာဗိုင္းရစ္ဟာ အလြန္ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ ကေလးတိုင္း ၅ ႏွစ္အထိ မျဖစ္ဖူးသူ မရွိပါ။ ေဆာရီး။ အမ်ားအားျဖင့္ ဖ်ားမယ္။ အန္မယ္။ ဝမ္းေလွ်ာမယ္။ ဝမ္းပ်က္တိုင္းေတာ့ ဒီပိုကေနျဖစ္ေစတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ တခါတလ အေရးေပၚလို ကုသေပးဘို႔လိုတယ္။ ႏိုဝဘၤာလကေန ေမလအတြင္းအမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။

ဝမ္းပ်က္ရာကေန ေရဓါတ္ + ဆားဓါတ္ခမ္းေျခာက္ႏိုင္တယ္။ ကေလးငယ္ေလ ခံရတာဆိုးေလ။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြ ဗိုက္နာမယ္။ ေရနည္းလာရင္ ဆီးနည္းလာမယ္။ ငိုတာမွ မ်က္ရည္ထြက္စရာေရနည္းတာျဖစ္မယ္။ အေရျပားေျခာက္ေနမယ္။ အာေခါင္ေျခာက္လို႔ ေရေတာင္းမယ္။ မ်က္တြင္းခ်ိဳင့္ေနမယ္ ငယ္ထပ္ခြက္ေနမယ္။ ဒီပိုးဟာ ပါးစပ္ကေနဝင္လာတယ္။ ပါးစပ္ထဲဝင္တာမွန္သမွ် သတိထားရမယ္။ ေရ၊ အစားအေသာက္၊ သြားရည္စာ။ ကစားစရာ။ လက္စုပ္တာ။

သန္႔ရွင္းေရး အလြန္အေရးၾကီးတယ္။ ပူေအာင္ ပြက္ေအာင္လုပ္ထားတာထဲမွာ ပိုးမပါ။ ေအးသြားရင္ ဝင္လာႏိုင္တယ္။ ယင္ေကာင္၊ ပိုးဟပ္၊ ၾကြက္ေတြကေန တျခားပိုးေတြလည္း ပါလာႏိုင္တယ္။ အိုးခြက္ပန္းကန္။ ဒီပိုးက ေတာ္ေတာ့္တန္တန္ ပိုးေသေဆးကိုခံႏိုင္တယ္။ လူ႔လက္မွာ နာရီအနည္းငယ္ရင္ေနႏိုင္တယ္။ လက္မၾကာခဏေဆးပါ။ အညစ္အေၾကး စြန္႔ျပီးတိုင္း လက္ေဆးပါ။ ေက်ာင္း၊ အိမ္၊ ကစားကြင္း။ စားေသာက္က္ိုင္၊ ေစ်းဆိုင္၊ စတာေတြမွာ ကေလးအမ်ားအျပားကို ကူးစက္ႏိုင္တယ္။

Rotavirus Vaccine ဝမ္းေရာဂါကာကြယ္ေဆး

ဆရာ Rotavirus ႐ိုတာဗိုင္းရပ္ကာကြယ္ေဆးက ဘယ္ေရာဂါအတြက္ထိုးရတာလဲဆရာ။ ဘယ္အသက္အရြယ္မွာ ထိုးရပါသလဲဆရာ။ နာမည္မွာရင္ခြင့္လႊတ္ပါဆရာ။ တူမေလးက ဗိုက္နာလို႔ ေဆးရံုတက္ေနရတာ ဆရာဝန္က အဲဒီကာကြယ္ေဆး ထိုးၿပီးၿပီလားေမးလို႔ပါ။ သားသားက ၆ လထဲမွာပါ။ အဲဒီကာကြယ္ေဆးထိုးရမယ္ဆိုလို႔ပါ။ သမီးတို႔ဆီမွာက စီမံခ်က္ထဲပါတာပဲ ထိုးေပးတယ္ဆရာ။ အျပင္မွာ ဝယ္ထိုးလို႔ရပါသလားဆရာ။ ရန္ကုန္မွာဆိုရင္ေတာ့ ရခ်င္ရမယ္ထင္ပါတယ္ဆရာ။ သမီးတို႔က မိတၳီလာကဆိုေတာ့ ေဆးဝယ္လို႔ရပါ့မလားမသိဘူး။ ကာကြယ္ေဆး မထိုးထားရင္ေကာ ဘယ္လိုျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳ၍ ေျဖၾကားေပးပါဆရာ။ Rotavirus ေဆးတိုက္ထားရင္ ဝမ္းေရာဂါၾကီးၾကီးမားမားကို ကာကြယ္တယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ ကၽြန္မေတာ့ တိုက္ထားတယ္။ အသိေတြေတာ့ တိုက္ဖို႔ေျပာထားေသးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေဆးအေၾကာင္း မသိၾကဘူးဆရာ။

ကေလးေတြ ဝမ္းပ်က္လို႔ ေမးၾကတယ္။ မေအက ဘာစားမိလို႔၊ သန္႔ရွင္းေရးဂရုစိုက္ပါတယ္။ အဲယားကြန္းနဲ႔ထသပ္လို႔လား စသျဖင့္။ အားလံုး မဟုတ္ပါ။ ဝမ္းနဲ႔ပတ္သက္သမွ် (ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းေလ်ာ၊ ဝမ္းကိုက္၊ တိုက္ဖြိဳက္) ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ ပိုးအမ်ိဳးမ်ိဳးဟာ ပါစပ္ကေနဝင္တယ္။ ပါးစပ္ထဲကို မိခင္ႏို႔ကေန ဘာမွမျဖစ္ေစပါ။ ႏြားႏို႔၊ စားစရာ၊ ေသာက္စရာ၊ ကစားစရာ၊ လက္စုပ္ပါ၊ လက္ထည့္တာေတြကေန ပိုးပါႏိုင္တယ္။ ကေလးထိန္းသူလက္ေတြနဲ႔ ကေလးလက္ေတြကို မၾကာခဏ ေဆးတာနဲ႔ ဝမ္းမွာျဖစ္တာအျပင္ တျခားကူးစက္ေရာဂါေတြကိုပါ သက္သာေစပါမယ္။

Rotavirus (ရိုတာဗိုင္းရပ္စ္) ဆိုတာ ကေလးေတြကို ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ေစတဲ့ပိုးျဖစ္တယ္။ တခါတေလဆိုးတယ္။ ဖ်ား-အန္ျပီး ေရဓါတ္ဆားဓါတ္ ခမ္းေျခာက္ေစႏိုင္တယ္။ Rotavirus vaccine ကာကြယ္ေဆး ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Merck & Co., Inc. ကထုတ္တဲ့ RotaTeq (RV5) ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ GlaxoSmithKline Biologicals ကထုတ္တဲ့ Rotarix (RV1) ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ကေလးအသက္ ၁ ႏွစ္အထိ ရိုတာဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္ေစတာေတြရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ့ ၈၅-၉၈% ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ကေနတိုက္ရတယ္။ ရိုတာဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္ေစတာေတြ အားလံုးရဲ႕ ၇၄-၈၇% ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။

RotaTeq ကာကြယ္ေဆးကို ၂-၄-၆ လေတြမွာ (၃) ခါေပးတယ္။ Rotarix ကာကြယ္ေဆးကို ၂-၄ လေတြမွာ (၂) ခါ ေပးတယ္။ ကေလး (၆) ပါတ္အရြယ္ကစေပးႏိုင္တယ္။ ကေလးအသက္ ၁၄ ပါတ္ + ၆ ရက္သာအထိေပးႏိုင္တယ္။ ဒိထက္ၾကီးတဲ့ကေလးေတြအတြက္ ေလ့လာမႈေဒတာမျပည့္စံုေသးပါ။

ကာကြယ္ေဆးမွာ ေဘးထြက္သက္ေရာက္မႈေတြမဆုိးပါ။ ကေလးက နည္းနည္းအေနရခက္လို႔ ငိုႏိုင္တယ္။ ဝမ္းေလွ်ာႏိုင္တယ္။ အန္ႏိုင္တယ္။ နားအလယ္ပိုင္းေရာင္၊ ႏွာေခါင္း-အာေခါင္ေရာင္၊ ေလျပြန္က်ဥ္း၊ ကံမေကာင္းရင္ Intussusception ေခၚတဲ့ အူထဲကို အူေခါက္ဝင္ထာျဖစ္တာလည္းရွိဘူးတယ္။ ေဆးနဲ႔မတည့္လို႔ အလာဂ်ီရတာလည္း ရွားရွားပါးပါးရႏိုင္တယ္။ ၁ သန္းမွာ ၁ ေယာက္။

မခ်မ္းသာေသးတဲ့တိုင္းျပည္ေတြမွာ ႏွစ္စဥ္ ကေလးေပါင္း ၄၅၃ဝဝဝ ေယာက္ ဝမ္းေလ်ာလို႔ေသဆံုးေနၾကရတယ္။ ေဆးရံုတက္ရသူက ၂ သန္းရွိတယ္။ ၅-၆-၂ဝဝ၉ ေန႔မွာ WHO ကေန ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယားထဲထည့္ဘို႔ လမ္းညႊန္ထားတယ္။ ၂ဝဝ၉ ဆန္းစစ္မႈအရ ကာကြယေဆးကေန ေသဆံုးမႈကို ၄၅% ကာကြယ္ေပးခဲ့တယ္။ ၂၂၈ဝဝဝ သာေသဆံုးခဲ့တယ္။ ကာကြယ္ေဆးကို ႏိုင္ငံေပါင္း ၁ဝဝ ေက်ာ္မွာလိုင္စင္ေပးထားျပီးျဖစ္တယ္။

ေစ်းခ်ိဳမယ့္ကာကြယ္ေဆး Rotavac ကို အိႏၵိယမွာ စမ္းသပ္မႈတတိယအဆင့္ေရာက္ေနျပီ။ ကေန႔သံုး ကာကြယ္ေဆး တခါစာကို ရူးပီး ၁ဝဝဝ ေပးေနရတယ္။ ေဆးသစ္ေအာင္ျမင္လာရင္ ၅၄ ရုးပီးသာကုန္က်မယ္။ ဒီကာကြယ္ေဆးေတြက တျခားအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဝမ္းေလွ်ာတာေတြကိုေတာ့ မကာကြယ္ႏိုင္ပါ။

ဖတ္စရာမ်ား -
1. Adult Vaccines လူၾကီးေတြလဲ ကာကြယ္ေဆးလိုတယ္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/adult-vaccines.html
2. ARV ေမ်ာက္ကိုက္၍ ေခြးရူးကာကြယ္ေဆးထိုးရျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/05/arv.html
3. Bacterial Meningitis ဗက္တီးရီးယား ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2016/03/bacterial-meningitis.html
4. BCG vaccine တီဘီ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/bcg-vaccine.html
5. Chickenpox ေရေက်ာက္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/01/chickenpox.html
6. Child Immunization Chart ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (အသက္အလိုက္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/child-immunization-chart.html
7. Child Immunization Chart ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (အသက္အလိုက္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/child-immunization-chart.html
8. Hepatitis B medical treatment (ဘီ) ပိုးေဆးေပးျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/hepatitis-b-medical-treatment.html
9. HPV Vaccine for Ca Cx သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2013/08/hpv-vaccine-for-ca-cx.html
10. Pediatric Bacterial Meningitis ကေလးေတြမွာျဖစ္တဲ့ ဗက္တီးရီးယား ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2016/03/pediatric-bacterial-meningitis.html
11. Pentavalent Vaccine (2) ျမန္မာကေလးမ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေဆးသစ္ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/02/hepatitis-b-vaccine-hepatitis-b-vaccine.html
12. Pneumococcal Vaccine ႏူမိုေကာ္ကယ္ကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/pneumococcal-vaccine.html
13. Rotavirus Vaccine ဝမ္းေရာဂါကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/07/rotavirus-vaccine.html
14. Vaccines ကာကြယ္ေဆးမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/vaccines.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.