ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Tuesday, December 6, 2016

Ecee-2 အီးဇီးတူး မယဥ္ေက်းမႈ

(ကန္ေတာ့ပါ)

ဆရာ က်ေတာ့္ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ လစဥ္ဓမၼတာမလာခင္ လကၡဏာမ်ားမျပပဲ ဓမၼတာလာခဲ့ျခင္းအတြက္ တခုေလာက္ ေမးခ်င္လို႔ပါ။ ျဖစ္သူရဲ႕ အသက္က ၃၄ ပါဆရာ။ အမ်ိဳးသမီးပါ။ က်ေတာ့္ အမ်ိဳးသမီးက အေရးေပၚတားေဆး ကို တလအတြင္းမွာ သံုးခါေသာက္ခဲ႕မိတယ္ ဆရာ။ အဲလိုေသာက္ခဲ႕ျခင္းေၾကာင့္ ဒီလ ဓမၼတာမလာခင္မွာ ခါးေအာင့္ျခင္း ဗိုက္ေအာင့္ျခင္းဆိုတဲ့ လကၡဏာေတြမရွိပဲ ဒီေန႔ မနက္မွာ ဓမၼတာလာခဲ့ပါတယ္။ အဲတာ ပံုမွန္သဘာဝအတိုင္းျဖစ္ျခင္း မဟုတ္ပဲ ဒီလို ဘာလကၡာမွမျပခဲ႕လ္ို႔ စိတ္ပူျခင္းဆိုတာျဖစ္ေနရလို႔ပါဆရာ။ အဲလိုဘာေၾကာင့္ျဖစ္ျပီး အေရးေပၚ တားေဆးေတြေသာက္ခဲ့မိလို႔မ်ားလားဆိုတာရယ္ ဘာေတြဆက္ျဖစ္လာႏိုင္လည္းဆိုတာေလးကို သိခြင့္ေပးပါဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ဆရာ။

ေမးလာသူ တရာ (တစ္ရာ မဟုတ္) ေလာက္ရွိပါျပီ။ ျမန္မာျပည္မွာသံုးေနတဲ့ အေရးေပၚကိုယ္ဝန္တားေဆးဆိုတာ Ecee 2 ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားတနာမည္ေတြနဲ႔ ေရာင္းတယ္လို႔ ေမးခြန္းေတြအရ သိရတယ္။ အေမရိကမွာ Plan B = Emergency contraception (EC) = Emergency contraceptive pills (ECPs) = Morning-after pill = Day after pills ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ဝယ္ရတယ္လို႔သိရတဲ့ Postinor ဆိုတာက Postinor-2, Postinor Duo နာမယ္ေတြနဲ႔ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ရွိတယ္။ ေဆးေတြက ခပ္ဆင္ဆင္ေတြပါ။ ေဆးတကပ္မွာ ၂ လံုးပါတယ္။ Levonorgestrel 1.5 mg တလံုး တၾကိမ္တည္း၊ ဒါမွမဟုတ္ 750 μg စီႏွစ္ခါခြဲ ၁၂ နာရီတခါ ေသာက္ရတယ္။ အတူေနျပီး ၇၂ နာရီအတြင္းေသာက္ရင္ စိတ္အခ်ရဆံုး ျဖစ္တယ္။ WHO အဆိုအရ နာရီ ၁၂ဝ အထိလည္းရတယ္။

သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာ ေမးေလ့မရွိတဲ့ေမးခြန္းေတြ ရပါတယ္။ တခါေသာက္ျပီး ေနာက္ဘယ္ႏွစ္နာရီအတြင္း အတူေနရင္ ထပ္ေသာက္ဖို႔ လို မလို။ အေရးေပၚကို ပဲေလွာ္လို သေဘားထားသူလို႔ ေငါ့မိပါေသးတယ္။ အဲလိုေမးခြန္းမ်ိဳးအတြက္ ေဆးသုေတသနလုပ္ထားတာမရွိပါ။ ခဏခဏေသာက္ရင္ ဘာျဖစ္မလည္း။ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာ အဲလိုခဏခဏ မေသာက္ၾကလို႔ ေဆးသုေတသနမလုပ္ၾကပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ သုေတသနလုပ္ရင္ မေျပာၾကလို႔ခက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ့္ဆီလာတဲ့ ေမးခြန္းေတြက အေရအတြက္အေတာ္ကိုမ်ားတယ္။ သုေတသနလုပ္ခ်ိန္မရလို႔သာ မလုပ္ႏိုင္တာပါ။

ေသခ်ာတာက အေရးေပၚကိုယ္ဝန္တားေဆးေသာက္ရင္ ေဟာ္မုန္းေတြေျပာင္းမယ္။ ရာသီေျပာင္းမယ္။ တခါေသာက္ တခါေျပာင္းမယ္။ ေရရွည္ ဘာျဖစ္မလည္း မေျပာႏိုင္ပါ။ ေနာင္မွာ ကေလးမရလည္း မျဖစ္ေလာက္ပါ။ အခြင့္အလမ္းေတာ့ နည္းႏိုင္တယ္။ ကင္ဆာမျဖစ္ေလာက္ပါ။ ေသြးဆင္းတာကို ရာသီလို႔ေျပာရင္ မတိက်ပါ။ ေဟာ္မုန္းေျပာင္းလို႔ ေသြးဆင္းတာျဖစ္တယ္။

အဲလိုသံုးသူေတြမွာ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ရာဂါရတာ မ်ားၾကတယ္။ ပြင့္လင္းမႈနည္းၾကျပီး၊ အသက္ကငယ္ၾကေသးေတာ့ က်န္းမာေရးအသိကို သိပ္ဂရုမစိုက္ခ်င္ၾကေသးပါ။ အေဖၚကို သတ္သတ္မွတ္မထားသူေတြ၊ အေဖၚတေယာက္မက ထားသူေတြလည္း မနည္းပါ။ ေဆးအတုေၾကာင့္နဲ႔ ေဆးေသာက္နည္းမမွန္လို႔ ကိုယ္ဝန္ရသြားလို႔ ေမးလာတာေတြလည္း ရွိတယ္။ အိမ္ေထာင္က်ျပီးသူေတြ တေနရာစီေနရလို႔ အေရးေပၚတားေဆးသံုးတာ မနည္းလွပါ။ အဲဒီနည္းကို မသံုးသင့္ၾကပါ။ ဟန္းနီးမြန္းဆီးေအာင့္ျခင္းေရာဂါက အဲလို အပ်ိဳဆိုေသာမိန္းကေလးေတြမွာပါျဖစ္တယ္။ အတက္ရပ္ေဆး၊ တီဘီေဆးနဲ႔ HIV ေဆးေတြနဲ႔ တြဲမေသာက္သင့္ပါ။ ေသြးေၾကာထံုးေရာဂါရွိေနသူ၊ ေသြးမခဲျပႆနာရွိေနသူေတြလည္း မသင့္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနသူနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ဘို႔စိတ္ကူးရွိသူေတြလည္း မသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.