ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Sunday, May 31, 2015

Our Testimonies အစစ္ခံခ်က္

• ၁၉၉ဝ သမားေတြကို စာရင္းခ်ဳပ္လို႔ရျပီ။ အားလံုးကိုသိတယ္။ သိတယ္ဆိုတာ နာမည္၊ ကိုယ္ေရးရာဇဝင္၊ ကိန္းဂဏန္းကအစ တိတိက်က်သိတယ္။
• ေကာင္းတာေရာ အဲလိုမဟုတ္ပါသိတာသိတယ္။ အလုပ္လုပ္ၾကတာေရာ အဲလိုမဟုတ္တာပါသိတယ္။ စြန္႔လႊတ္ စြန္႔စားတာေရာ အဲလိုမဟုတ္တာပါသိတယ္။ ဇြဲ ဝီရိယ လံု႔လရွိတာေရာ အဲလိုမဟုတ္တာပါသိတယ္။
• ၉ဝ သမားေတြထဲမွာ လပိုင္းသာလုပ္ျပသူေတြပါတယ္။ ႏွစ္နည္းနည္းနဲ႔ ႏွစ္ရွည္သမားေတြပါတယ္။ ေထာင္ထဲသမားေတြနဲ႔ အိမ္ထဲသမားေတြပါတယ္။ ျပည္ပထြက္ၾကတဲ့ ၃၅ ေယာက္ကိုေတာ့ အူမေခ်းခါး (အူတြင္းေခ်းခါး) သိတယ္။
• ေျမာင္းထဲခုန္ခ်သူေတြကလြဲရင္ ကိုယ့္လူေတြလို႔ပဲ သမိုင္းထဲမွာေရးမွတ္ထားတယ္။
• ၂ဝ၁၂ သမားေတြထဲကေတာ့ နည္းနည္းသာသိတယ္။ သူတို႔က ၃ ႏွစ္တည္းမို႔ စာရင္းခ်ဳပ္ဘို႔ တိုလြန္းတယ္။
• ၂ဝ၁၅ သမားေတြကို သိခ်င္ေနတယ္။ ၾကည့္ေနမယ္။ ၅ ႏွစ္အကုန္မွာ စာရင္းခ်ဳပ္တခုထုတ္ခ်င္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၅

HIV drugs should be given at diagnosis

HIV ေဆးေတြကို ေရာဂါရွာအမည္ တပ္ခ်ိန္ကတည္းက ေပးသင့္တယ္လို႔ အေမရိကန္ေလ့လာမႈတခုကေန ေတြ႔ရွိလာပါတယ္။ လက္ရွိကေတာ့ ပိုးရွိေနေပမယ့္ CD4 count ေသြးျဖဴဥအေရအတြက္ နည္းလာမွသာ ေပးနည္းကို သံုးေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ပိုးရွိေနသူတိုင္း ေဆးလက္လွမ္းမီဘို႔ေတာ့လိုပါတယ္။

WHO ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးရ့ဲ ေနာက္ဆံုးလမ္းညႊန္က CD-4 ၅ဝဝ ရွိေနခ်ိန္ကစျပီး ေဆးေပးဘို႔ျဖစ္ပါတယ္။ အခုစမ္းသပ္မႈမွာ ၃၅ ႏိုင္ငံက ပိုးရွိေနသူေပါင္း ၄၆၈၅ ေယာက္ကို US National Institutes of Health က ၂ဝ၁၁ ကေန စမ္းခဲ့တာပါ။ ၂ဝ၁၆ အထိၾကာပါမယ္။

ၾကားျဖတ္ေလ့လာမႈအရ AIDS ျဖစ္မႈ၊ ေသဆံုးမႈ၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အသည္းထိခိုက္မႈေတြဟာ အဲလိုေဆးေစာေပးလို႔ ထက္ဝက္ေလ်ာ့နည္းတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

HIV ကို အမ်ားဆံုးေသြးကိုစစ္တယ္။ HIV antibodies အင္တီေဘာ္ဒီကိုစမ္းတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ကုႏိုင္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ Antiretroviral ေဆးကေန ထိန္းထားႏိုင္တယ္။ ၁၂႕၉ သန္းက ART ေဆးရေနၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေဆးရႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ေဆး (၂ဝ) ရွိပါတယ္။ ေဆးတခုစီမွာ နာမည္က အနည္းဆံုး ၃ မ်ိဳး စီေလာက္ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ဥပမာ AZT ေဆးကို ဓါတုနာမည္ေပးတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ေဆးနာမည္ရင္းက zidovudine ျဖစ္တယ္။ ေဆးေရာင္းသူကေပးထားတာက Retrovir ျဖစ္တယ္။ တခါတေလမွာ အတိုေကာက္နာမည္ ZDV ေခၚတယ္။

WHO ၂ဝ၁၄ ႏိုဝဘၤာမွာထုတ္ျပန္တဲ့ ၂ဝ၁၃ အကုန္အတြက္ တကမာၻလံုး HIV စာရင္း
• HIV ပိုးရွိေနသူေပါင္း ၃၅ သန္းရွိတယ္။ ၃၉ သန္းအထိလည္းရွိေကာင္းရွိႏိုင္တယ္။
• လူနာသစ္ ၂႕၁ သန္းရွိတယ္။
• အမ်ိဳးသမီး ၅ဝ% နဲ႔ ကေလး ၃႕၃ သန္းပါဝင္တယ္။
• ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းမွာ ၂၄႕၇ သန္းရွိတယ္။ အေမရိကမွာ HIV ပိုးရွိေနသူေပါင္း ၁႕၂ သန္းရွိတယ္။
• ၂ဝ၁၃ တံုးက ၁႕၅ သန္း (၂ဝ၁၁ မွာ ၁႕၇ သန္း) ေသဆံုးခဲ့တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၅

Lung cancer therapy is milestone အဆုပ္ကင္ဆာကုသနည္းမွတ္တိုင္

စမ္းသပ္မႈအသစ္တခုရ့ဲရလဒ္အရဆိုရင္ အဆုပ္ကင္ဆာကုသနည္းကေန အသက္ရွင္ႏိုင္မႈႏွစ္ဆရွိႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့သတင္းကို လြန္ခဲ့တဲ့နာရီပိုင္းက ထြက္လာပါတယ္။

Nivolumab ေဆးကေန ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကေန ကိုယ့္ခုခံစနစ္မသိေအာင္ ပုန္းေအာင္းေနမွာကို ရပ္ျပစ္ႏိုင္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အေမရိကနဲ႔ ဥေရာပက အဆုပ္ကင္ဆာလူနာေပါင္း ၅၈၂ ေယာက္ American Society of Clinical Oncology အေမရိကန္ကင္ဆာအဖြဲ႔အစည္းကေန သုေတသနလုပ္ခဲ့တာပါ။ သူတို႔ႏိုင္ငံမွာ အဆုပ္ကင္ဆာေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္လူ ၁႕၆ သန္း ေသေနရပါတယ္။

ကင္ဆာျဖစ္လာရင္ ပရိုတင္းတမ်ိဳးထုတ္တယ္။ PD-L1 ေခၚတယ္။ သူတို႔ကေန ခုခံမႈစနစ္ကိုပိတ္ပင္ထားလို႔ ခံႏိုင္ရည္မရွိ ျဖစ္ေစတယ္။ Nivolumab ေဆးသစ္ကို checkpoint inhibitors ခ်က္ပြိဳင့္တာေဆးလို႔တင္စားေခၚႏိုင္တယ္။

သံုးေနၾကေဆးေတြကေန အသက္ရွင္ႏွဳန္း ၉႕၄ လသာရွိတယ္။ ေဆးအသစ္ေပးသူေတြဟာ ၁၂႕၂ လ အထိ ရွင္ႏိုင္ၾကတာ ေတြ႔ရွိလာရတယ္။ တခ်ိဳ႕လူနာေတြက ၁၉႕၄ လအထိရွင္တာလည္းရွိတယ္။ စမ္းသပ္မႈအဆင့္ (၃) ေရာက္ေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ Nivolumab ေဆးကို melanoma ေခၚမွဲ႔ကင္ဆာအတြက္ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၅

Creatinine blood test ခေယရယ္တနင္းစမ္းသပ္နည္း

Kidneys ေက်ာက္ကပ္ေတြအလုပ္လုပ္ေနတာကိုစမ္းတယ္။
• ပံုမွန္ ေယာက္်ား = 0.7 to 1.3 mg/dL
• ပံုမွန္မိန္းမ = 0.6 to 1.1 mg/dL

Higher than normal level ပံုမွန္ထက္မ်ားေနတယ္ဆိုတာ -
• Blocked urinary tract ဆိးလမ္းပိတ္ေနျခင္း။
• Kidney problems (kidney damage or failure, infection, reduced blood flow) ေက်ာက္ကပ္မွာ တခုခုျဖစ္ေနတာ ဥပမာ ထိခိုက္ထားတာ၊ ပိုးဝင္ထားတာ၊ ေသြးဝင္တာနည္းတာ)။
• Loss of body fluid (dehydration) ေရဓါတ္နည္းေနျခင္း။
• Muscle problems ၾကြက္သားေတြမွာတခုခုျဖစ္ေနတာ။
• Problems during pregnancy ကိုယ္ဝန္ေသြးဆိပ္တက္တာ။

Lower than normal level ပံုမွန္ထက္နည္းတယ္ဆုိတာ -
• Myasthenia gravis ၾကြက္သားအားနည္းေရာဂါ။
• Muscular dystrophy ၾကြက္သာက်ံဳလွီေရာဂါ။

Normal creatinine clearance စမ္းနည္းမွာ
• ပံုမွန္ အမ်ိဳးသမီး = 88-128 mL/min
• ပံုမွန္အမ်ိဳးသား = 97 to 137 mL/min

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၅

Half full or half empty

အေမရိကန္ဒုသမတ (ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္) ေရြးေကာက္ပြဲ စည္းရံုးေရးကာလတံုးက အဲလိုေျပာဘူးတာ အခုထိမွတ္မွတ္သားသား ရွိပါတယ္။ အမွန္ကဒီစကားကို သူ႔အရင္နာမည္ၾကီးသူေတြက ေျပာဆိုသံုးႏွဳန္းေနခဲ့တာပါ။

ဖန္ခြက္မွာ ေရတဝက္ရွိတယ္လို႔အေျပာမ်ိဳးကို အဆိုးျမင္လို႔ သတ္မွတ္ေလ့ရွိျပီး၊ ေရတဝက္ျပည့္ေနတယ္လို႔ ေျပာတာကို အေကာင္းျမင္လို႔ဆိုၾကပါတယ္။ အေျခအေနတိုင္းမွာ အျမင္မတူတာ ရွိစျမဲျဖစ္တယ္။ အေကာင္းဖက္ကေန ျမင္ပါလို႔ဆံုးမတဲ့ အသံုးမ်ိဳးျဖစ္တယ္။

ဒီစကားစုဟာ ဒႆနိကေမးခြန္းတခုျဖစ္တယ္။ စိတ္ပညာမွာ အဲလိုေျပာသူရဲ႕ သုတအေျခခံျပီး ေရြးခ်ယ္ေျပာဆိုမႈကို နားေထာင္ရသူေတြကေန အကဲဖတ္ၾကတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒီလိုအဆံုးအမမ်ိဳးက လိုအပ္တာအမွန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ေထာက္ျပခ်င္တာက တမ်ိဳးပါ။

က်ရွံဳးမႈတို႔ အႏုတ္သေဘာတို႔ကိုေျပာသူမ်ိဳးဟာ ဘယ္ေတာ့မွ ေအာင္ျမင္တဲ့သူမ်ိဳးမျဖစ္ဘူးလို႔ စီပြါးေရးသမားေတြေရာ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကပါ လက္ကိုင္ထားၾကပါတယ္။ အဲလိုလူေတြဟာ စည္းစိမ္၊ ရာထူး၊ အာဏာမွ ျမဲၾကတယ္။ ၾကီးပြြါး ခ်မ္းသာၾကတယ္။ ေလာကၾကီးမွာ ခ်မ္းသာတဲ့သူက နည္းတယ္မဟုတ္ပါလား။ ခ်မ္းသာခ်င္သူကေတာ့ လူတိုင္းလို႔ ေျပာရင္ စကားမလြန္ေလာက္ပါ။ ဒါျဖင့္ဘာလို႔ အဲလိုအဆံုးအမမွာ မတည္ၾကတာပါလည္း။

စကားေျပာေကာင္းလို႔ နာမည္ေက်ာ္ခဲ့တဲ့ (ဘိြဳင္းလ္ ရိုခ္) ေခၚတဲ့ အုိင္ယာလန္ႏိုင္ငံေရးသမားက သူ႔တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဒုကၡသုကၡေတြကို ေထာက္ျပရာမွာ “အိုင္ယာလန္ရ့ဲ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ရာခြက္ေပၚမွာ လွ်ံက်ေနေအာင္ သြန္းေလာင္း ေနတာကေတာ့ ရာစုႏွစ္ေတြၾကာေနျပီ၊ ခုထိ တဝက္ျပည့္တယ္လို႔ မရွိေသးဘူး”။

“ဥကၠ႒ၾကီးခင္ဗ်ား ကြ်န္ေတာ္ တစိတ္တပိုင္းကို စြန္႔လႊတ္လိုက္ရင္ ပိုေကာင္းမွာသိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်န္ေသးတာေလး မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ လိုအပ္မယ္ဆိုရင္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒကို တခုလံုးကိုစြန္႔ျပစ္ပါမယ္”။

ကေန႔ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနကို အကဲျဖတ္တယ္။ အရင္ကလို စစ္တပ္က ရာႏွဳန္းျပည့္ယူမထားေတာ့ဘူး။ အစိုးရ မေကာင္းတာလည္းေျပာႏိုင္ျပီ။ ေရးခ်င္တာလည္းေရးႏိုင္ျပီ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ေထာင္ႏိုင္ျပီ၊ ေရြးေကာက္ပြဲလည္းဝင္ႏိုင္ျပီ၊ စသျဖင့္။ အဲေတာ့ ဖန္ခြက္မွာအျပည့္မဟုတ္ေတာင္မွ တဝက္ျပည့္ေနျပီလို႔။

ကြ်န္ေတာ့္အျမင္က ေမွာက္ထားတဲ့ဖန္ခြက္ကို လွန္လိုက္တာပဲရွိေသးတယ္။ လွန္ကတည္းက ျဖည့္ခ်င္သေလာက္က ျဖည့္ထားျပီးသား။ ေမွာက္ထားတံုးက ေမွာက္ထားတယ္လို႔ မေျပာခဲ့ၾကရင္ ဖန္ခြက္ ပက္လက္ျဖစ္မလာေတာ့ပါ။ မျပည့္ေသးတာေတြကို ေျပာကိုေျပာရမယ္။ ေျပာတဲ့သူက အဆိုးျမင္မဟုတ္ပါ။ ေျပာတာကိုမလုပ္သူကသာ ဆိုးတယ္။ ဒီအစိုးရကို အေကာင္းျမင္ၾကပါလို႔ ကေန႔ေျပာေနသူေတြဟာ ပညာရွင္အလိုေတာ္ရိေတြျဖစ္ၾကတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၅

Saturday, May 30, 2015

It’s just Politics ကေန႔ႏိုင္ငံေရး

ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီညီလာခံသတင္း = ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီကို စစ္တပ္ကဖြဲ႔ေပးထားတာျဖစ္တယ္။ ၁၉၉၃ စက္တဘၤာ (၁၅) ရက္ေန႔ကစဖြဲ႔တယ္။ တပ္မေတာ္ရ့ဲေက်းဇူးတရားကို အသိအမွတ္ျပဳတယ္။ စစ္တပ္ကေန ပါတီဖက္ကိုေျပာင္းလာမယ့္ သူေတြကို ၾကိဳဆိုတယ္။ ပါတီဝင္ဦးေရ ၅ သန္း ၂ သိန္းေလာက္ရွိ။ ျမန္မာႏိုင္ငံလူဦးေရထဲက (၁ဝ) ေယာက္မွာ (၁) ေယာက္က ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီဝင္ ျဖစ္တယ္။

သံုးသပ္ခ်က္
• NLD ကို ေဒါင့္အစံုကေန ေဝဖန္ေရးေတြ လိႈင္ေပါလည္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္။
• ေဝဖန္ခ်က္ေတြက ၾကိဳဆိုအပ္တာ နည္းနည္းနဲ႔ မလိုတမာေတြကမ်ားတယ္။
• ၾကံ့ခိုင္ေရးအလိုေတာ္ရိေတြသာမက ၾကံခိုင္ေရးမဟုတ္သူေတြလည္းပါတယ္။ ငါကလြဲရင္ ဘယ္သူမွမေကာင္းဘူး သမားေတြလည္း ပါတယ္။
• ေဝဖန္ေရးသမားေတြကေန ၾကံ့ခိုင္ေရးကို သြယ္ဝိႈက္အားေပးရာက်တယ္။ ေဝဖန္သူေတြအတြက္အက်ိဳးရေစမွာေတာ့ တခုမွမျမင္ရပါ။
• NLD ကိုထိုးႏွက္မႈကေတာ့ အတိုင္းအတာတခုထိ တာသြားလိမ့္မယ္။ ၾကံ့ခိုင္ေရး စားသြားမယ့္လမ္းကို ဦးတည္ေနတယ္။ နည္းနည္းေတာ့ ေစာေသးတာေပါ့။
• NLD ေတြ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးၾကပါ။ အမ်ားျပည္သူကို အားကိုးၾကပါ။ အစြမ္းအစျပၾကပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၅

Pregnancy and Ultrasound ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ (အာလ္ထြာေဆာင္း)

ကိုယ္ဝန္ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရုိက္စစ္ေဆးနည္းဟာ စိတ္ခ်ရတယ္၊ အကုန္အက်မမ်ားဘူး၊ တိက်တယ္လို႔ လက္ခံထားၾကတာမို႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားအတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သံုးၾကတယ္။

၁။ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသခ်ာသိမယ္။ သေႏၶကိုဖံုးထားတဲ့ အိတ္ကေလး Gestational sac ကို ရက္သတၠပါတ္ ၄ ပါတ္ခြဲမွာ စျမင္ရျပီ။ သေႏၶဟာ သားအိမ္ထဲမွာ ရွိေနတာ ဟုတ္-မဟုတ္လဲ ေသခ်ာသိႏိုင္တယ္။

၂။ ကုိယ္ဝန္ရွိတံုး ေသြးဆင္းရင္ ပ်က္ေလမလား သိႏိုင္တယ္။ ၆-၇ ပါတ္ဆိုရင္ Doppler ultrasound နဲ႔ ကေလး ႏွလံုးခုန္သံကို သိႏိုင္ျပီ။ ဒါဆို ၉၅% မက ကုိယ္ဝန္ကေကာင္းတယ္။ ကေလးႏွလံုးခုန္သံဟာ ကုိယ္ဝန္ အႏု-အရင့္လိုက္ ေျပာင္းတယ္။ ၁ လခြဲတံုးက ၁ မိနစ္မွာ ၉ဝ-၁၁ဝ ရွိတယ္။ ၉ ပါတ္ကစျပီး ေမြးတဲ့အထိ ၁၄ဝ-၁၇ဝ ရွိလာတယ္။

၃။ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ ရင့္ေနျပီလဲသိမယ္။ သေႏၶသား အရြယ္အစားဟာ ရင့္ေလ ၾကီးေလျဖစ္တယ္။
(က) Crown-rump length (CRL) ေခါင္းထိပ္ကေန ေအာက္ေျခအထိ ဘယ္ေလာက္ ရွည္သလဲဆိုတာ ၇-၁၃ ပါတ္မွာ အတိအက် သိရျပီ။
(ခ) Biparietal diameter (BPD) ေခါင္းေဘးႏွစ္ဘက္ အကြာအေဝး၊ ၁၁ ပါတ္ မွာ ၂ဝ ကေန ေမြးေတာ့မယ္ဆိုရင္ ၉ဝ-၁ဝဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဂ) Femur length (FL) ေပါင္အရွည္ ၁၁ ပါတ္မွာ ၁၊ ေမြးခါနီးရင္ ၇၉-၈ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဃ) Abdominal circumference (AC) ကိုယ္ဝန္ရင့္ခ်ိန္မွာ အေရးၾကီးတဲ့ တိုင္းထြာခ်က္ျဖစ္တယ္။ ၁၁ ပါတ္မွာ ၅၊ ေမြးခါနီးရင္ ၃၅ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။

၄။ သေႏၶသားမွာ အဂၤါခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ရွိ-မရွိသိဘို႔ိ၊ ကုိယ္ဝန္ ၂ဝ ပါတ္မတိုင္ခင္ စမ္းတာေကာင္းတယ္။ ေခါင္းထဲက အရည္ေတြ မ်ားေနတာ၊ ဦးေႏွာက္ မပါတာ၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇး အိတ္ျဖစ္ေနတာ၊ ခါးရိုးဆစ္ကေန အာရံုေၾကာ ကြ်ံထြက္ ေနတာေတြကို သိႏိုင္တယ္။ ေနာက္ေပၚ ကရိယာကေန အာေခါင္ကြဲ၊ ႏွလံုးရာဂါ၊ စတာေတြပါ သိရေစတယ္။

၅။ အခ်င္းတည္ေနရာကို သိရတာ အလြန္မတန္ အက်ိဳးမ်ားတယ္။ အခ်င္းရ့ဲ ေအာက္ဖ်ားက ဘယ္နားမွာလဲသိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ မလြဲမေသြလိုတဲ့ အခ်က္ၾကီးတခု ၾကိဳသိရတယ္။ အခ်င္းကေအာက္က်ျပီး၊ သားအိမ္အဝအနား ေရာက္ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ဒါ့အျပင္ အခ်င္းေရာဂါေတြကိုပ ါရွိရင္သိရတယ္။

၆။ အမႊာ ဟုတ္-မဟုတ္၊

၇။ ေရျမႊာရည္ အနည္း-အမ်ား၊

၈။ ဗိုက္ထဲမွာ ကေလး ေသမေနတာသိမယ္။ ကေလးက ေခါင္းနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ တင္ပါးဆံုျပဳေနတာ၊ သားအိမ္ ပံုမွန္ဟုတ္-မဟုတ္၊ သားအိမ္အလံုးရွိတာ၊ မ်ိဳးဥအိမ္အလံုး ရွိတာေတြပါ သိႏိုင္တယ္။

၉။ ကေလး က်ား-မ လိင္သိဘို႔ အမ်ားဆံုး ၁၈-၂၂-၂၆ ပါတ္မွာရိုက္တယ္။ တိက်ဘို႔ဆိုတာ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္ခ်ိန္ (ကေလးအသက္)၊ စက္အမ်ိဳးအစား၊ ပညာရွင္အေတြ႔အၾကံဳ၊ ကေလးရဲ႕ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြအေပၚမွာ မူတည္တယ္။ အာလ္ထြာေဆာင္း ေနာက္ဆုံးေပၚစက္နဲ႔ဆိုရင္ ၁၂-၁၃ ပါတ္ကတည္းက ကေလးရဲ႕လိင္ကိုသိႏိုင္တယ္။

(အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္တာ ကေလးကိုမထိခိုက္ဘူးလို႔ ေယဘုယ်ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးရဲ႕ႏွလံုးကို ျပတယ္ဆိုေတာ့ ကေလးေကာင္းေနတယ္လို႔ မွန္းႏိုင္တယ္။ အဓိကအခ်က္တခုက အခ်င္းအေနအထား သိဘို႔လိုတယ္။ အခ်င္း ေအာက္က်မေနရဘူး။ ေအာက္က်ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ကေလးရဲ႕ အေနအထား ေခါင္းနဲ႔လား၊ တင္ပါးလား သိရမယ္။ ကေလးမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တာ တခုခုရွိရင္လည္း ေျပာျပလိမ့္မယ္။ အဲဒါေတြ ေကာင္းေနလို႔၊ မလိုလို႔ မေျပာတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုထုတ္ေပးတာထက္ စာနဲ႔မွတ္ခ်က္ေရးေပးတာ ရသင့္တယ္။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရင္သိတဲ့ ကေလး က်ား-မ ဆိုတာကို သူ႔ႏိုင္ငံ ဥပေဒအရ မေျပာရတာ-ေျပာရတာ ရွိတယ္။

ကေလးရဲ႕ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ရင့္ေနသလဲဆိုတာ ရက္သတၲပါတ္နဲ႔ ရက္ေပါင္း ေရးလိမ့္မယ္။ ေမြးမဲ့ရက္ ခန္႔မွန္းေျခပါ ပါလိမ့္မယ္။ ကုိယ္ဝန္ကို တြက္ခ်က္ရင္ ရက္သတၠပါတ္နဲ႔သာတြက္တယ္။ ၁ လမွာ ၄ ပါတ္၊ ၁ လမွာ ၃ဝ ရက္ထားရတယ္။ ဗိုက္အပ္လာသူကို အရင္ဆံုးေမးတာက LMP ရာသီေနာက္ဆံုးလာတဲ့ရက္။ ရက္-လ-ခုႏွစ္။ အဲဒီအထဲကို ၉ လ နဲ႔ ၇ ရက္ ေပါင္းထည့္တာနဲ႔ ခန္႔မွန္းေမြးမဲ့ရက္ EDD ရသြားျပီ။

ဂဏန္းတြက္ပ်င္းသူေတြ ေခါင္းစားရတယ္။ ရက္သတၠပါတ္ကို လဖြဲ႔ဘို႔ ၄ နဲ႔စား၊ က်န္တာကို ၇ နဲ႔ ေျမွာက္မွ ရက္ရ၊ ရက္နဲ႔ ထပ္ေပါင္းပါမွ ကိစၥျပီးမယ္။ မရိုက္ခင္က တြက္ထားတာနဲ႔ လြဲတတ္တယ္။ ျပႆနာမဟုတ္ပါ။ ဘယ္ရက္ျဖစ္ျဖစ္ မွန္းရက္နဲ႔ ေရွ႕ ၂ ပါတ္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္ လြဲႏိုင္တယ္။ ယမုန္နာေဆးခန္းမွာ ေမြးတာ ၁၄၇ ေယာက္ထဲက အတိအက် ေမြးတာ ၅ ေယာက္နဲ႔၊ ၁ ရက္လြဲ ၉ ေယာက္ဘဲ ရွိပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးတိုင္းက ရာသီလလယ္မွာ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္ၾကတာ မဟုတ္လို႔၊ Ultrasound ကို တခါရိုက္တာနဲ႔ အျပတ္ေျပာလို႔ မရတတ္ဘူး။ ၂ ခါ ရိုက္သင့္တယ္လို႔ အၾကမ္းေျပာလို႔ ရတယ္။ ေစာေစာရုိက္တာကေတာ့ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသခ်ာမယ္၊ သားအိမ္ျပင္ပ တည္တာဆိုရင္ ကြဲမထြက္ခင္ ခြဲဘို႔ ျပင္ႏိုင္တယ္။ အခ်င္း ေအာက္က်ေနတာ၊ ကေလးက ေခါင္းၾကီး ေနတာ၊ မိခင္ တင္ပါးဆံုအရိုးကြင္းနဲ႔ မဆံ့တာ၊ ရင္ခ်င္းဆက္ဆိုတာမ်ိဳး အထူးအဆန္းေတြ ရွိေနတာသိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ ျပင္ထားႏိုင္တယ္။ ဥပေဒက ခြင့္ျပဳရင္ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြသိရလို႔ ကုိယ္ဝန္ကို ေစာေစာအဆံုးသတ္ျပစ္ႏိုင္တယ္။

ကေလးမလႈတ္ေတာ့ဘူး ထင္ရင္လည္း ထပ္ရိုက္သင့္တယ္။ ေစာေစာရိုက္တံုးကရွိတဲ့ ကေလးေခါင္း အေနအထားဟာ ေနာက္မွာေျပာင္းတတ္လို႔ ေျခကဖြါး ျဖစ္-မျဖစ္ သိရေအာင္ ရင့္မွ (၈ လေနာက္မွာ) ေနာက္တခါ ထပ္ရုိက္တာ ေကာင္းတယ္။ ေျခကဖြါးဆိုရင္ ပိုျပီးဂရုစိုက္ ေမြးေပးရတယ္။ အားလံုးကိုခြဲေမြးစရာမလိုပါ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရတာဟာ အထဲက ကေလးက်န္းမာေရး အေျခအေနကို ေလ့လာ ဆန္းစစ္ႏိုင္ရံုသာမကဘဲ၊ မိဘေတြကို စိတ္လႈတ္ရွားမႈပါ ေပးႏိုင္ေသးတယ္။ ထပ္ရိုက္ရင္ ကေလး ဘယ္လို တိုးတက္ ၾကီးထြားလာတာကို သိႏိုင္မယ္။ ကေလးအသက္ကို ခန္႔မွန္းႏိုင္မယ္။ ဘယ္ေတာ့ေမြးမယ္ဆိုတာ တြက္ယူေပးမယ္။ ကေလးသာမက အခ်င္းတည္ရာကို သိရရင္ ဗိုက္ခြဲေမြးဘို႔ ေသခ်ာေပါက္လိုမွာကို ၾကိဳတင္သိလာႏိုင္တယ္။

အလြန္မတန္လ်င္ျမန္တဲ့ အသံလိႈင္းကိုသံုးတယ္။ ဘာသံမွေတာ့ လူေတြက မၾကားႏိုင္ပါ။ အလင္းနဲ႔ အေမွာင္ကို ခြဲသိရမယ္။ ဒါကို ပံုရိပ္အျဖစ္ ကြန္ျပဴတာ ေမာ္နီတာေပၚမွာ ေဖၚေပးမယ္။ ဓါတ္မွန္လို လူကိုအႏၲရာယ္မေပးပါ။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) မွာ ကေလး-ကိုယ္ဝန္အသက္ကို ကိုယ္ဝန္ပါတ္နဲ႔ သေႏၶျဖစ္ျပီးေနာက္ ဘယ္ႏွစ္ပါတ္လို႔ ခြဲထားေသးတယ္။ ၂ ပါတ္ ကြာတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရင္ မိခင္ေလာင္းက စမ္းသပ္ကုတင္မွာ သက္ေတာင့္သက္သာလွဲေနျပီး၊ Transducer device ကို သံုးျပီး ဗိုက္မွာျဖစ္ျဖစ္ Probe ကိုသံုးျပီး ေမြးလမ္းထဲကေနျဖစ္ျဖစ္ စမ္းပါမယ္။

အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္ထားတာကို အြန္လိုင္းကေန ေမးၾကတဲ့အခါ အျဖဴ-အမည္းပံုေလးေတြပါ တြဲပို႔ၾကတယ္။ အဲတာကို ဖတ္မရပါ။ အေျဖမွတ္ခ်က္စာကိုရမွသာ ရွင္းျပတာလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

သရီး-ဒီ အာလ္ထြာေဆာင္းဆိုတာကို Obstetric ultrasonography ေခၚတယ္။ သေႏၶသားရဲ႕ သံုးဘက္ျမင္ပံုေတြကို ရေစတယ္။ စံခ်ိန္ကိုက္နည္းကေတာ့ 2D ႏွစ္ဖက္ျမင္သာ ျဖစ္တယ္။ 3D မွာ အသံလိႈင္းေတြကို လႊတ္ေပးျပီး ေဒါင့္ေပါင္းစံုကေန ျပန္လာမယ္။ ပဲ့တင္သံေတြကို ကြန္ျပဴတာနည္းပညာနဲ႔ ထုထည္ပံုေတြအျဖစ္ ဖတ္ယူတာျဖစ္တယ္။ မ်က္ႏွာျပင္ေရာ အတြင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုပါ ဖတ္ေပးမယ္။ CT scan ကေန ပံုေတြ အမ်ားၾကီးဖတ္ေပးတာနဲ႔ တူတယ္။

၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ Duke တကၠသိုလ္က Olaf von Ramm နဲ႔ Stephen Smith တို႔ကတီထြင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ 4D fetal ultrasounds ဆိုတာလဲေပၚေနျပီး။ ဆင္တူတယ္။ အခ်ိန္နဲ႔ဆက္စပ္တာဘဲ ကြာတယ္။ FDA ကေန 94 mW/cm2 ထက္မမ်ားဘို႔ ကန္႔သတ္ေပးထားတယ္။ ဒီအထိစိတ္ခ်ရတယ္လို႔ဆိုလိုတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျငင္းခုန္တာေတြေတာ့ ရွိေနပါတယ္။ သေႏၶသားမွာ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြရွိေန-မေန သိမယ္။

သတိထားစရာေတြလဲ သိထားရပါမယ္။ အထဲကကေလးကို အပူနည္းနည္းပိုရေစတယ္။ ေလလဲနည္းနည္းရေစတယ္။ ဒါေတြကေန ေရရွည္မွာ ဘာျဖစ္မလဲ မေျပာတတ္ေသးပါ။ ေစာေစာပိုင္းေလ့လာမႈေတြအရ ေယာက္်ားေလးကေလးေတြမွာ ဘယ္သန္ပိုမ်ားတာနဲ႔ စကားေျပာေႏွးတာ ပိုေတြ႔ရတယ္။ အေျဖဖတ္ရာမွာ မမွန္တဲ့ရလဒ္ရတာမ်ိဳးလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁၇ ပါတ္ထက္ေစာျပီးရိုက္ရင္ မိခင္-ကေလး စီးေႏွာင္မႈ နည္းႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Water ေရမ်ား ကုသိုလ္လုပ္ပါတယ္

Sein Win အစကေတာ့ ေရႊခ်မ္းစည္ေက်းရြာဆိုတာ လူသိအင္မတန္နည္းခဲ့တယ္။ လူမႈကြန္ရက္က ေရႊခ်မ္းစည္ရဲ႕ ေသာက္သုံးေရအခက္အခဲကို အဆက္မျပတ္ တင္ေပးလိုက္ေတာ့မွ စိတ္ဝင္တစားရွိလာၾကတယ္။ အဖြဲ႔အစည္း အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ေရာက္ျဖစ္ၾကတယ္။ ေမ ၂၈ ရက္ေန႔က မုံရြာၿမိဳ႕ ဆူးေလကုန္းရပ္ ေမခလာေဆးခန္း ဆရာ ကိုဝင္းသူ၊ ဆရာမ မျဖဴျမတ္ေဆြတို႔က သားငယ္ေမာင္ျမတ္သူရဝင္းရဲ႕ (၇)ႏွစ္ျပည့္ေမြးေန႔ကို ေရႊခ်မ္းစည္ရြာမွာ လာေရာက္ျပဳလုပ္သြားခဲ့တယ္။ အိမ္ေထာင္စု (၄ဝ) ကို ဆန္၊ ၾကက္ဥနဲ႔ မုန္႔ေတြေပးေဝလွဴဒါန္းၾကပါတယ္။

ကိုစိန္ဝင္း - ကုသိုလ္ျပဳတဲ့မိသားစုနဲ႔ ကြန္ရက္အဖြဲ႔ကို ဂုဏ္ယူတယ္။

ကြ်န္ေတာ့္ညီအရင္းတေယာက္ မင္းကြန္းမွာ ေရနစ္ျပီးဆံုးသြားခဲ့တယ္။ ၁၉၇၁ ေလာက္ကေပါ့။ သူက Botany major တတိယႏွစ္ေက်ာင္းသား။ ကြ်န္ေတာ္က ေဆးေက်ာင္းသား။ သူဆံုးကာစမွာ ကြ်န္ေတာ္ ေခါင္းကိုေရေလာင္းခ်ိဳးတိုင္း သူေရမြမ္းခဲ့မယ္လို႔ ကိုယ္တိုင္ခံစားေနခဲ့ရဘူးတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔လည္း ေရတခြက္ေသာက္တိုင္း အဲလိုရြာကလူေတြကို သတိရေနၾကမွာေပါ့ဗ်ာ။

ေရမ်ား ကုသိုလ္လုပ္ပါတယ္ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ကို႔ငယ္ငယ္က မံုရြာ-မႏၲေလးရထားလမ္းမွာ အာလကပၸ၊ ေခ်ာင္းဦး၊ ျမင္းမူ၊ ေညာင္ပင္ဝန္းဘူတာေတြမွာ ေရေရာင္းသူေတြက ေအာ္ၾကတဲ့အသံပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၅
Photo from Sein Win

Storm မုန္တိုင္းေဘးက ေဝးပါေစ

မိုးတိမ္ေတြ အလိပ္လိုက္အလိပ္လိုက္ အေျခေနရာကေန တက္လာေနတယ္။ မဲေမွာင္လာျပီ။ တီဗြီကေန မိုးေလဝသ ေၾကညာခ်က္ လာေနတယ္။ Thunder storm warning လို႔သံုးတယ္။

ငယ္ငယ္တံုးက (မီးနင္း) က်က္ရတံုးက Storm = မုန္တိုင္းလို႔ အေသမွတ္ထားခဲ့ရတယ္။ အဓိပၸါယ္မွန္က ျပင္းထန္တဲ့ ပတ္ဝန္က်င္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္မႈ၊ ျပင္းတဲ့ေလ၊ မိုးပါႏိုင္တယ္၊ မိုးျခိမ္းသံပါမယ္၊ လွ်ပ္စီးလက္ႏိုင္တယ္၊ ႏွင္းက်တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါသတဲ့။ ဒီမွာ Storm ဆိုတိုင္းမေၾကာက္ရပါ။

အဲလိုပဲ ျမန္မာျပည္မွာ အစိုးရ၊ စစ္သား၊ ရဲ၊ ယာဥ္ထိန္းရဲ၊ ေထာက္လွမ္းေရး၊ လူၾကီးဆိုတုိင္း ေၾကာက္စရာပဲလို႔ အေသမွတ္ခဲ့ရတာမ်ိဳးေတြ ဒီမွာကေျပာင္းျပန္။ ျမန္မာျပည္သားေတြ ေၾကာက္စရာမဟုတ္တာမွန္သမွ် မေၾကာက္ၾကရပါေစသတည္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၅

Volunteering အခမဲ့စာအုပ္ ကူလီထမ္းျခင္း

Tin Lay - Books at times mean survival.
US ကို ေရာက္ေနတဲ့ ေနာင္ေတာ္ ပို႔လိုက္တဲ့ စာအုပ္ေတြေရာက္လာၿပီ။ တစ္အုပ္က ေမာင္ရဲခိုင္ (မံုရြာ) အတြက္။ က်န္ ႏွစ္အုပ္က ကြ်န္ေတာ့အတြက္။ ဤစာအုပ္မ်ားႏွင့္စပ္သမ်ွ ေဘးရန္ကင္းၾကပါေစ။ က်န္းမာခ်မ္းသားၾကပါေစ။ မဂ္ ဖိုလ္ နိဗၺာန္ကို လ်င္ျမန္ထုတ္ေခ်ာက္ မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္ၾကပါေစ။

စာအုပ္ (၃) အုပ္ကို မံုရြာထိေရာက္ေအာင္ပို႔တာ ရည္မွန္းတဲ့ဆီေရာက္သြားျပီ။ ဒီကေန ရန္ကုန္ကို အလည္ျပန္ၾကတဲ့ စံုတြဲတခုက တရိုတေသ သယ္သြားေပးတယ္။ ရန္ကုန္မွာအလုပ္လုပ္ေနတဲ့တူမက သြားယူ၊ လူၾကံဳနဲ႔ပို႔ဘို႔စီစဥ္ရတယ္။
Wednesday 10:50pm
ဆရာ မေန႔ညေနက စာအုပ္ေတြသြားယူပါတယ္။ မရင္ေဆြနဲ႔ေတာ့မေတြ႔ခဲ့ပါဘူး၊ စာအုပ္ကို ဥကၠာျပန္ရင္ ဆရာၾကီး ဦးတင္ေလးဆီကို ေပးလိုက္ပါမယ္ဆရာ။

အဆင္သင့္ခ်င္ေတာ့ ရန္ကုန္ကို သင္တန္းတခုတက္ဘို႔ေရာက္ေနတဲ့ တူတေယာက္က မံုရြာအထိ သယ္ပို႔ေပးတယ္။

Ogga Linn - ရန္ကုန္ရံုးက အကိုတစ္ေယာက္ကေျပာတယ္။ No Time For Dreamဆိုတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးက တန္ဖိုး ႏွစ္မ်ိဳးနဲ႔ လာတယ္တဲ့။ အခုစာအုပ္က ေစ်းပိုႀကီးတယ္တဲ့။ အဲဒီစာအုပ္အတိုင္းဘဲ အျပင္ကအဖံုးမပါရင္ ေစ်းသက္သာတယ္တဲ့။

အခမဲ့စာအုပ္ ကူလီထမ္းျခင္းက အစကတည္းကပါ။ စာအုပ္ (၃) အုပ္လံုး ကိုယ့္လက္ထဲရလာတာကလည္း အခမဲ့ခ်ည္းပါ။ ဒီေရာက္တာမၾကာေသးခင္မွာ လူခ်င္းက ခုထိမေတြဘူး စကားေတာ့ အင္တာဗ်ဴးတဲ့အခါ မၾကာမၾကာေျပာျဖစ္တဲ့ RFA က ေဒၚစန္းစန္းတင္ကေန အိမ္အထိအေရာက္ အခမဲ့ပို႔ေပးလို႔ သူေရးတဲ့စာအုပ္ရတယ္။
No Time for Dreams: Living in Burma under Military Rule (Asian Voices) Hardcover – January 16, 2009
by Carolyn Wakeman (Author), San San Tin (Author)

ျမန္မာျပည္ေနေပၚတူဂီေတြအေၾကာင္း စကားစပ္မိရာကေန မံုရြာကငယ္သူငယ္ခ်င္းရ့ဲညီ ဘာသာျပန္စာေရးဆရာက စိတ္ဝင္စားတယ္ဆိုလို႔ စာအုပ္ပို႔ေပးမယ္ေျပာထားခဲ့တယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့လကတံုးက ေမရီလင္းကိုအလည္သြားေတာ့ (ခုထိႏႈတ္က်ိဳးေနတဲ့ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္) ေဒါက္တာစိန္ဝင္းဆီလည္းေရာက္တယ္။ မလာခင္ကတည္းက ျမန္မာျပည္ေန ေပၚတူဂီေတြအေၾကာင္း ကိုျမင့္ေဆြေရးထားတယ္လို႔ ဖုန္းနဲ႔ေျပာဘူးထားတယ္။ ကိုျမင့္ေဆြက ကြ်န္ေတာ္တို႔ NCGUB ဝါရွင္တန္ရံုးထားတံုးက ဒါရိုက္တာလုပ္ဘူးတယ္။ စာအုပ္ကို ေဒၚလာ ၂ဝ နဲ႔ေရာင္းတာ၊ ေဒါက္တာစိန္ဝင္းက တအုပ္ကို ေပးလိုက္တယ္။ ဆရာကေတာ္ေဒၚစီစီကလည္း အဂၤလိပ္အဘိဓာန္ ႏွစ္အုပ္လည္း ေပးလိုက္ေသးတယ္။
Cannon Soldiers of Burma Paperback – 2014
by James Myint Swe (Author)

ေနာက္တအုပ္ကေတာ့ - ဒီကိုေရာက္လာသူတိုင္း မလြဲမေသြ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးၾကရတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့ေဆးခန္းမွာ စာအုပ္ေတြထားေပးတယ္။ တေယာက္ကို စာအုပ္ ၃ အုပ္အခမဲ့ယူသြားႏိုင္ပါတယ္လို႔ စာကပ္ထားတယ္။ ကေလးစာအုပ္က မ်ားတယ္။ အခုစာအုပ္ကို ကာကြယ္ေဆးထိုးဘို႔ ပထမဆံုးသြားရတဲ့ရက္ကတည္းက ယူလာခဲ့တာ။ ကိုယ္ေနရတဲ့ေနရာ သမိုင္းကို သိခ်င္လို႔ပါ။
Child's History of Indianapolis: For Young Readers to Be Shared With Readers of All Ages Paperback – December, 1985
by Ann Mallet (Author)

ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန အခမဲ့ကူလီထမ္းတဲ့ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကာပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၅

Friday, May 29, 2015

U.S.-Myanmar Engagement Conference

ကေန႔ အေမရိကန္-ျမန္မာခ်ိတ္ဆက္မႈကြန္ဖရင့္ကို အင္ဒီယာနာတကၠသိုလ္မွာ လုပ္ပါတယ္။ မီဒီယာသတင္းပို႔သလိုေရးမွာ မဟုတ္ပါ။ တက္ေရာက္သူတေယာက္အေနနဲ႔သာ ေရးပါရေစ။

Indiana University Center for International Business Education & Research အင္ဒီယာနာ တကၠသိုလ္ ႏိုင္ငံတကာ စီးပြါးေရးပညာႏွင့္သုေတသနဌာန၊ Burmese American Community Institute ျမန္မာ-အေမရိကန္ ကြန္ျမဴနတီ အင္စတီက်ဳ၊ IU Kelley School of Business Institute for International Business အင္ဒီယာနာ တကၠသိုလ္ ကယ္လီ ႏိုင္ငံတကာစီးပြါးေရးပညာ အင္စတီက်ဳ၊ IU Office of International Development အင္ဒီယာနာ တကၠသိုလ္ ႏိုငံတကာဖြံ႔ျဖိဳးေရးနဲ႔ IU Center for Constitutional Democracy အင္ဒီယာနာ တကၠသိုလ္ ဖြဲ႔စည္းပံု ဒီမိုကေရစီဌာနေတြကေန ပူးေပါင္းစီစဥ္တာျဖစ္ပါတယ္။

အင္ဒီယာနာလို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုထဲက သိပ္ျပီးထင္ေပၚတာမဟုတ္တဲ့ ျပည္နယ္တခုမွာ ဘာလို႔ U.S.-Myanmar Engagement Conference ျမန္မာ-အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး ႏိုင္ငံတကာကြန္ဖရင့္လုပ္သလည္းဆိုရင္ စီစဥ္တဲ့ အသင္းအဖြဲ႔နဲ႔ဌာနေတြၾကည့္ရင္ သိပါမယ္။ ကေန႔ကိန္းဂဏန္းေတြအရ အင္ဒီယာနာျပည္နယ္ထဲမွာ ျမန္မာျပည္ေန အေျခခ်ေနထိုင္သူေပါင္း (အင္ဒီယာနာပိုးလစ္မွာ ခ်င္း ၁၂ဝဝဝ + တျခားတိုင္းရင္းသား ၂ဝဝဝ) + (ဖို႔ဒ္ဝိန္းမွာ တိုင္းရင္းသားအစုံ ၇ဝဝဝ) ရွိပါတယ္။

အင္ဒီယာနာတကၠသိုလ္မွာ အဂၤလိပ္စာပါေမာကၡလုပ္ေနသူ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးၾကီး တဦးနဲ႔ေတြပါတယ္။၊ သူ႔အေဖက ၁၉၉ဝ မွာ NLD ကိုမဲထည့္ျပီး မၾကာခင္ကြယ္လြန္တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ဒီျမိဳ႕ကေန ၃ နာရီခရီးေဝးတဲ့ဆီကလာတဲ့ လူ႔ေဘာင္သစ္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကတဦးလဲ ေတြြ႔တယ္။ အိႏၵိယတံုးက အတူလုပ္ကိုင္ခဲ့သူ လူေဟာင္းတခ်ိဳ႕လည္းျပန္ေတြ႔ရလို႔ ဝမ္းသာ အယ္လည္းျဖစ္ၾကရပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရ့ဲ ဗီဒီယိုႏႈတ္ခြန္းဆက္နဲ႔စပါတယ္။

ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာသံအမတ္ၾကီးဦးေက်ာ္တင္က အဓိကမိန္႔ခြန္းေျပာပါတယ္။ သံအမတ္ၾကီးက ရိုးရိုးရွင္းရွင္း ႏွိမ္ခ်ျပီးေျပာသြားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔မိတ္ဆက္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္နာမည္ၾကားဘူးတယ္၊ လူခ်င္းအခုမွေတြ႔တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သံအမတ္ၾကီးကို မေန႔က ေလွစီးဒုကၡသည္အေရး ကုလလံုျခံဳေရးေကာင္စီမွာ တံခါးပိတ္စည္းေဝးတာကို ေမးျဖစ္ပါတယ္။

ၾသစေတးလ်တကၠသိုလ္က Dr. Nicholas Farrelly ေဒါက္တာ (နစ္ကိုလပ္စ္ ဖာရယ္လီ) ဟာ ေနျပည္ေတာ္မွာ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြထက္ပိုျပီး လႊတ္ေတာ္ကိုရာက္သူလို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ေနျပည္ေတာ္က စစ္သမိုင္းျပတိုက္ကို သြားၾကည့္သင့္ေၾကာင္း ထည့္ေျပာပါတယ္။ ေန႔လည္စာတစားပြဲတည္းရင္းေတာ့ အတြင္းက်တာေလးေတြပါေျပာလို႔ သိရပါတယ္။

ေနာက္တေယာက္က Anne M. Gillman (အယ္နီ ဂီးလ္မင္း) ကေတာ့ အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးဝန္ၾကီးဌာနက ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ ကေမာၻဒီးယား၊ လာအိုဆိုင္ရာအရာရွိျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ကုန္သြယ္စီးပြြးလုပ္ရာမွာ လြယ္တာေတြနဲ႔ ခက္ခဲတာေတြကို ေျပာသြားပါတယ္။

ေနာက္အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ကေတာ့ Dany Khy (ဒယ္နီ ေခး) ကေတာ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံတကာဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အာရွဗ်ဴရိုအရာရွိ ျဖစ္တယ္။ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ တင္ျပေဆြးေႏြးတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထည့္မေျပာလို႔ ကြ်န္ေတာ္ကေမးတာကို ျပန္ေျဖပါတယ္။

ဝါရွင္တန္ျမန္မာသံရံုးက စီးပြါးေရးအတြင္းဝန္ ေဒၚစႏၵာလြင္က အစိုးရရဲ႕စီးပြါးေရးနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေပၚလစီေတြကို ေျပာသြားပါတယ္။

David C. Williams ပါေမာကၡ ေဒးဗစ္ ဝီလီယန္ကေတာ့ အင္ဒီယာနာ တကၠသိုလ္ ဘလူမင္တန္ ဥပေဒေက်ာင္းက ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြါးေရးလုပ္ဘို႔ အေမရိကန္စံႏွဳန္းေတြကို တခုခ်င္းေထာက္ျပပါတယ္။

ရန္ကုန္အေျခစိုက္ US-ASEAN Business Council အေမရိကန္-အာစီယံ စီးပြါးေရးေကာင္စီက Jay Martin (ေဂ် မာတင္) ကလည္းေျပာပါတယ္။ သူက ေဒၚစုမိန္းခြန္းမွာ ႏိုင္ငံတကာရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကေန ျမန္မာျပည္မွာ ခ်မ္းသာသူေတြကိုသာ အက်ိဳးျပဳေနတယ္လို႔ပါတာကို ေရြးေကာက္ပြဲနီးလို႔ေျပာတဲ့စကားမ်ိဳးလိုလိုေျပာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က မဟုတ္ေၾကာင္း ျငင္းေတာ့ သူက အဲလိုမဆိုလိုပါဘူးလို႔ ျပန္ရွင္းပါတယ္။

ဥေရာပ-ဗားမားရံုးက အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ Harn Yawnghwe ဟတ္ေညာင္ေရႊကလည္း ကေန႔လုပ္ေနတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္ကို ရွင္းလင္းတယ္။ ဟန္နဲ႔က NCGUB အေဝးေရာက္အစိုးရထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔နဲ႔ ႏွစ္ေတြ အေတာ္ၾကာ အတူလုပ္ခဲ့ဘူတယ္။ ကြန္ဖရင့္မတိုင္ခင္ညေနက ကြ်န္ေတာ့္အိမ္အထိလာလည္လို႔ သူ႔ကို ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာၾကိဳတယ္။ ျပည္တြင္းအေျခအေန အကဲျဖတ္ခ်က္ေတြသိရတယ္။ အလားအလာေတြကိုလည္း သူနဲ႔အတူ တြက္ခ်က္ၾကတယ္။ စကားေျပာရတာ အက်ိဳးရွိပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၅
Photo from Ko Win Khine (DPNS), Owensboro, Kentucky

Stool pigeon ေဖၚေကာင္

• ၁၉-၇-၁၉၄၇ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းနဲ႔ အာဇာနည္ေခါင္းေဆာင္ေတြကို လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မႈမွာ ဘညြန္႔က ေဖၚေကာင္ ျဖစ္တယ္။
• ဒီပဲယင္း ၾကည္ရြာမ၊ ၃ဝ-၅-၂ဝဝ၃ ညပိုင္းက လုပ္ၾကံမႈၾကီးအတြက္ ေဖၚေကာင္ထြက္ေပၚလာျပီ။ ဒီပဲယင္း ကြန္မင္ဒါခ်ဳပ္ၾကီးကေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးၾကီးသန္းေရႊ ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖၚသူေတြဟာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးစိုးဝင္းနဲ႔ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးရဲျမင့္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္လို႔ အဲဒီအခ်ိန္က နာမည္ဆိုးထြက္တဲ့ စစ္ေထာက္ခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးခင္ညြန္႔က သူ႔စာအုပ္ထဲမွာ ေဖၚေကာင္လုပ္ျပီးေရးလိုက္တယ္။ ဗခကခင္ညြန္႔လည္း ေက်ာင္းသားသမဂၢ အေဆာက္အဦကို ဒိုင္းနမိုင္းနဲ႔ ခြဲတဲ့တရားခံကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနဝင္းနဲ႔ ဦးေအာင္ၾကီးနဲ႔တို႔ တေယာက္ကိုတေယာက္ လႊဲခ်ေနသလိုပါပဲ။ စြမ္းအားရွင္အဖြဲ႔ရ့ဲ ေဂါ့ဖါသား ဦးေအာင္ေသာင္းနာမည္ကို ထိန္ခ်န္ထားေပးတယ္။
• ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမနဲ႔ လက္ပတန္းျဖိဳခြင္းမႈေတြရ့ဲ ကြန္မင္ဒါခ်ဳပ္ၾကီးဘယ္သူလည္း။ ဘယ္သူကေန ေဖၚေကာင္ လုပ္မလည္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၁-၃-၂ဝ၁၅

Dapayin guilty party ဒီပဲယင္းအေရးအခင္း လုပ္ၾကံခဲ့သူမ်ား

ေမလ (၃ဝ) ရက္ဟာ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဒီပဲယင္း (ဒဗရင္း လို႔ အသံထြက္ပါတယ္) အေရးအခင္းၾကီး ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းခင္ညြန္႔ စာအုပ္ထဲမွာေရးသားခ်က္အရ ၂ဝဝ၃ ေမလ ၃ဝ ရက္ ဒီပဲယင္းလုပ္ႀကံမႈ အဓိကတရားခံ သုံးေယာက္လို႔ပါတယ္။
(၁) ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊ
(၂) ဒုတိယဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စုိးဝင္း
(၃) ဒုတိယဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ရဲျမင့္

(၁) ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးၾကီး သန္းေရႊ (ျငိမ္း)
၂-၂-၁၉၃၃ ေမြး။
ဇနီး = ေဒၚႀကိဳင္ႀကိဳင္
နဝတ ဥကၠ႒ = ၁၉၉၂ မွ ၂ဝ၁၁ အထိ။ OTS ေက်ာင္းဆင္း။ ၁၁-၇-၁၉၅၃ မွစျပီးအမႈထမ္း။ ၄-၁၁-၁၉၈၆ ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္။ ၄-၁၁-၁၉၈ ဗိုလ္ခ်ဳပ္။ ၂၇-၇-၁၉၈၈ ကာကြယ္ေရးဒုဝန္ၾကီး။ ၁၈-၉-၁၉၈၈ စစ္အာဏာသိမ္း ဒုေခါင္းေဆာင္။ ၂၃-၄-၁၉၉၂ ဗခမကေစာေမာင္ကို ဖယ္ရွားျပီး ဥကၠ႒လုပ္။ သမီး ၅ ေယာက္ရွိ။ ေအးေအးသစ္ေရႊ၊ ထားဝယ္ေရႊ၊ ခင္ျပံဳးေရႊ၊ ၾကည္ၾကည္ေရႊ၊ သႏၲာေရႊ၊ သား ၃ ေယာက္ရွိ။ ၾကိဳင္စန္းေရႊ၊ သန္႔ေဇာ္ေရႊ၊ ထြန္းႏိုင္ေရႊ။ က်န္းမာေရး= ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ လူၾကီးေရာဂါ။ ၂၇-၉-၂ဝဝ၇ သံဃအေရးအခင္းကာလ ေဒၚၾကိဳင္ၾကိဳင္နဲ႔အဖြဲ႔ လာအိုႏိုင္ငံကို ေရွာင္ထြက္ခဲ့။ လက္ရွိ ဟယ္လီေကာ့္ပတာ ၂ စီးဝယ္ထား။ ရုရွားပိုင္းေလာ့ ၂ ေယာက္ထားရွိ။ ေနျပည္ေတာ္မွာ အဆင္သင့္လုပ္ထား။

(၂) ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး စိုးဝင္း (ေသဆံုး)
ယခင္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ၁၉-၁ဝ-၂ဝဝ၄ မွ ၁၂-၁ဝ-၂ဝဝ၇ အထိ။
ဇနီး = ေဒၚသန္းသန္းႏြဲ႔
၁၉၆၅ မွာ DSA ကိုတက္ခဲ့။ ဗခမကသန္းေရႊရဲ႕လူယံုလို႔ယူဆၾက။ ၁၉၉၇ မွာ နဝတ တြင္း (၂) ျဖစ္လာ။ ၂ဝဝ၃ ေဖေဖၚဝါရီလမွာ တြင္း (၁) ျဖစ္လာ။ ၂ဝဝ၄ ဗခကခင္ညြန္႔ကို ျဖဳတ္လိုက္ေတာ့ သူ႔ကို ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ခန္႔။ အရင္က အေနာက္ျမာက္တိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမွဴး။ စစ္ကိုင္း တဝတ ဥကၠ႒။ ၁၉၈၈ အေရးအခင္းကို ႏွိမ္နင္းစဥ္က ေျခလ်င္တပ္ရင္းကို ကြပ္ကဲခဲ့။ ရန္ကုန္ေဆးရံုၾကီးမွာ ပစ္ခတ္မႈကို အမိန္႔ေပးခဲ့။ ၁၂-၁ဝ-၂ဝဝ၇ မွာ လူကီးမီးယား ေသြးကင္ဆာနဲ႔ ေသဆံုး။ သူစကၤာပူေဆးရံုတက္ေနစဥ္ ၂ဝဝ၇ ဇႏၷဝါရီလထဲ ဗခမကသန္းေရႊလာၾကည့္။ သူေသေတာ့ အဆင့္ (၅) ေနရာမွာသာရွိတဲ့ လက္ရွိသမတ ဗခကသိန္းစိန္က ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ဆက္ခံ။

(၃) ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲျမင့္
ဇနီး = ေဒါက္တာတင္လင္းျမင့္
ရဲျမင့္ (၂) ေယာက္ရွိတယ္။ ဒီပဲယင္းရဲျမင့္ကို ရဲျမင့္ၾကီးလို႔ ေခၚၾကတယ္။ ဒီပဲယင္းျဖစ္တုန္းက ရဲျမင့္ၾကီးက ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး၊ ၉ ကစထမွဴး (ကာကြယ္ေရးဝန္ၾကီးဌာန စစ္ဆင္ေရးအထူးအဖြဲ႔မွဴး) ျဖစ္တယ္။ စရဖရဲျမင့္ (ခ) ရဲျမင့္ေလးက လက္ရွိ မႏၲေလးတိုင္းဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္။
၁၉၆၂ ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္အဦကို ဒိုင္းနမိုက္နဲ႔ခြဲတဲ့တရားခံကို ဗခကေနဝင္းနဲ႔ ဗမခေအာင္ၾကီးတို႔က တေယာက္အေပၚတေယာက္ လႊဲခ်ခဲ့ၾကတယ္။ အလားတူပါပဲ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းခင္ညြန္႔ေရးေတာ့ ဒီပဲယင္းလုပ္ၾကံမႈမွာ မံုရြာ-ေခ်ာင္းဦးနားကေန အမိန္႔ေပးခဲ့တဲ့ စြမ္းအားရွင္ (ေနာက္မွာ လက္ပတ္နီ) အဖြ႔ဲ႔ကို ေမြးထုတ္ခဲ့သူ ဦးေအာင္ေသာင္း နာမည္ ထည့္ထားတာမေတြ႔ရပါ။

(Thaung Yin Nagar ကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲျမင့္အေၾကာင္းျဖည့္ေျပာေပးလို႔ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၆-၃-၂ဝ၁၅

Thursday, May 28, 2015

Erythrina ကသစ္

တတိယသား မေန႔က ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းက သူ႔စာၾကည့္တိုက္ကိုသြားတယ္။ ေက်ာင္းဝင္းထဲက ကသစ္ပင္ၾကီးဆိုတာကေန ကသစ္ရြက္ႏု လက္တဆုပ္စာေလးပဲရခဲ့တာကို မိဘေတြအတြက္ေပးခဲ့တယ္။

ဒီအပင္ကို ကသစ္ပင္လို႔ေျပာတာ သူတေယာက္တည္းဆီကပဲ ၾကားဖူးထားတယ္။ ေဒလီမွာရွိတဲ့ ကသစ္ပင္ေတြက မတ္တတ္ရပ္ ခူးေကာင္းရံုပဲ။ အခုအပင္ၾကီးက ဒီမွာေပါတဲ့ ဝက္သစ္ခ်ပင္လိုအၾကီးၾကီး။

ညတံုးက အဲဒီအရြက္ကို ေရေႏြးေဖ်ာျပီး ငါးပိေက်ာ္နဲ႔တို႔စားတယ္။ အန္တီကို ခဏေနအံုး ႕႕႕ ငါအရင္စမ္းမယ္ဆိုျပီး ေဗာ္လန္တီယာလုပ္တယ္။ အခုေန႔လည္အထိ ဘာမွမျဖစ္ပါ။ ကသစ္ စစ္ပံုရတယ္။ အရြက္အရသာကေတာ့ ေဒလီတံုးက စားခဲ့ရတာထက္ ခါးသက္တာပိုတယ္။

ကသစ္ပင္ကို ရုကၡေဗဒအေခၚ Erythrina arborescens နဲ႔ Erythrina suberosa လို႔ဖတ္ရတယ္။ ျမန္မာအဘိဓာန္မွာ ပင္လယ္ကစ္နဲ႔ ေတာင္ကသစ္ရွိတယ္လို႔ ဖတ္ရတယ္။ အိႏိၵယမွာေတြခဲ့တာကို Himalayan Coral Tree လို႔ေခၚတယ္။ အဲတာမ်ိဳးက ၅ မီတာအထိျမင့္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ဓါတ္ပံု = ၂၂-၁ဝ-၂ဝ၁၄ ေန႔က ေဆာင္းအဝင္မွာ တပင္လံုးဝါထိန္ေနခဲ့တဲ့ အင္ဒီယာနပိုးလစ္၊ သရဏမဥၨဴဘုန္းၾကီးက ကသစ္ပင္ၾကီး

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၅

AsiaNews နဲ႔ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ အေမးအေျဖ

ရိုဟင္ဂ်ာအေရးဟာ ဗမာျပည္ရဲ႕ႏို္င္ငံေရးက်ားကြက္ေပၚက က်ားတစ္ေကာင္ျဖစ္တယ္။ ကင္း၀င္မယ့္က်ားလား ထိုးေကၽြးထား တဲ့က်ားလား။ ဒီအေရးကို ႏိုင္ငံတကာကလည္း အထူးစိတ္၀င္စားၾကတယ္။ AsiaNews နဲ႔ ေဒါက္တာတင့္ေဆြရဲ႕ အေမး၊အေျဖ ကို ျပည္ပမီဒီယာမွာ တင္ေနၾကတယ္။ အဂၤလိပ္ဘာသာအျပင္ အျခားဘာသာေတြနဲ႔လည္း ေဖာ္ျပေနၾကတယ္။အဲဒီ အေမး၊ အေျဖကို ကၽြန္ေတာ္ အေခ်ာကိုင္ၿပီး ထပ္မံတင္ျပပါရေစ။

AsiaNews နဲ႔ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ အေမးအေျဖ
(ဗမာႏိုင္ငံသား လူေကာင္း သူေကာင္းတိုင္း ဖတ္ထားရမယ့္ ရိုဟင္ဂ်ာအေရး)

(ေမး) အေရွ႕ေတာင္အာရွဟာ အဓိကစိန္ေခၚမႈႀကီးတစ္ရပ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ အုပ္စုလိုက္ေရႊ႕ေျပာင္းမႈနဲ႔ ေခတ္သစ္ ေလွစီး ခရီးသည္မ်ား ျပႆနာေပါ့ဗ်ာ။ အမ်ားစုကေတာ့ ျမန္မာျပည္ကလာတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြေပါ့။ ျပႆနာရ့ဲ အဓိကရင္းျမစ္က ဘာပါလိမ့္ဆရာ။

(ေျဖ) အာရွသတင္းေတြမွာ ဒီျပႆနာက လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ကစၿပီး သတင္းေခါင္းစဥ္ျဖစ္ေနခဲ့တာ ရက္ေတြ လေတြခ်ီၿပီး ၾကာ ခဲ့တာပါ။ အတိအက်ေျပာရရင္ေတာ့ ဒီကိစၥက ၂ဝ၁၂ ခု ဒီဇဘၤာ ၁၆ ရက္က စခဲ့တာပါ။ အဲဒီတုန္းက အခု ျမန္မာျပည္လို႔ေခၚတဲ့ ဗမာျပည္ရ့ဲ အေနာက္ပိုင္းမွာ ရခိုင္တိုင္းရင္းသူ သီတာေထြးဆိုတဲ့ မိန္းကေလးဟာ အုပ္စုဖြဲ႔ မတရားျပဳက်င့္ၿပီး သတ္ပစ္တာခံခဲ့ ရရွာတယ္။ ခိုင္လံုတဲ့သတင္းရပ္ကြက္ေတြရ့ဲ အဆိုအရေတာ့ အမႈက်ဴးလြန္သူေတြဟာ ဗမာမြတ္စလင္ေတြျဖစ္ၾကတယ္ လို႔ဆို တယ္။ ဒီေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့နာမည္ဟာ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာမွာ ေတာက္ေလွ်ာက္ႀကီး ပါေနေတာ့တယ္။ ဗမာျပည္မွာေတာ့ ျပည္တြင္းမီဒီယာ သတင္းေတြမွာ မပါလွဘဲ လူမႈကြန္ယက္ သတင္းစာမ်က္ႏွာေတြ အထူးသျဖင့္ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ေဖာ္ျပ ေရးသား ၾကပါတယ္။ ဒိေနာက္ေတာ့ ဗမာျပည္တြင္းမွာ နာမည္တစ္လံုးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တိုက္ပြဲစေတာ့တာပါပဲ။ ၂ဝ၁၁ခု၊ ေဖေဖၚဝါရီ ၄ ရက္မွာ အာဏာရလာတဲ့ စစ္တပ္တစ္ပိုင္း အစိုးရဟာ အဲဒီမြတ္စလင္ေတြကို ေခၚေဝၚဖို႔ ဘဂၤါလီဆိုတဲ့ စကားလံုးကို တီထြင္ခဲ့ ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းရ့ဲ သည္းေျခႀကိဳက္အေခၚေပကိုး။

(ေမး) ဗမာျပည္တြင္းေရးျပႆနာအျဖစ္ကေန အခုဆိုရင္ ေဒသဆိုင္ရာျပႆနာျဖစ္လာေနပါတယ္။ ဒီကိစၥကို ဘာေၾကာင့္ ဂရု မစိုက္ဘဲ အၾကာႀကီးပစ္ထားၾကတာတုန္း။

(ေျဖ) ဦးသိန္းစိန္အစိုးရအဖြဲ႔ရ့ဲ ကိုင္တြယ္ပံုညံ့ဖ်င္းလို႔၊ အရည္အခ်င္းမရွိလို႔ ျပႆနာက ဆက္တိုက္က်ယ္ျပန္႔လာတာပါ။ အခုဆိုရင္ ေဒသဆိုင္ရာျပႆနာလို႔ သံတမန္ေလာကမွာ ေခၚဆိုေနၾကၿပီ။ ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ ကၽြန္ေတာ္ လႈပ္ရွားလာတာ ၁၉၉ဝ ကတည္းကပါ။ ကၽြန္ေတာ့အေတြ႕အႀကံဳအရဆိုရင္ ကုလသမဂၢဦးေဆာင္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ဒီဗမာ့ ျပႆနာကို ေဒသဆိုင္ရာျပႆနာလို႔အသိအမွတ္မျပဳဘဲ လူ႔အခြင့္အေရး ေဖာက္ဖ်က္ က်ဴးလြန္မႈတစ္ခု သက္သက္ပါပဲလို႔ မွတ္ယူထားၾကတာ။ ျမန္မာအစိုးရသစ္ကို ကမာၻက ဟိမဝႏၱာခ်ီးမြမ္းခန္းဖြင့္ေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပသမဂၢတို႔လည္းပါတာပဲ။ ဒီေတာ့ကာ ဒီလို အစိုးရတစ္ရပ္ဟာ ဒီမိုကေရစီေတာင္းဆိုမႈေတြကိုေတာ့ အသံတိတ္သြားေအာင္လုပ္ႏိုင္ခဲ့ေပမဲ့ ေဒသဆိုင္ရာ ျပႆနာတစ္ရပ္ကိုေတာ့ မီးေမႊးေပးတာ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာ ဝိုင္းဝန္း ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၾကဖို႔ အခ်ိန္တန္ပါၿပီ။ အခုဆိုရင္ ဗမာ ျပည္ဟာ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းရ့ဲ ဖိအားေပးတဲ့ဒဏ္ကို အျပင္းအထန္ခံေနရၿပီ။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းဆိုတာလည္း မြတ္စလင္အဝန္းအဝိုင္း တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းရ့ဲ ဦးေဆာင္မႈ လမ္းညႊန္မႈေအာက္မွာရွိတာပါ။ မီဒီယာေလာကက ဒီကိစၥကို အနည္းနဲ႔ အမ်ားဆိုသလို ေဇာင္းေပးဖို႔ ေန႔စဥ္လိုတန္းတန္းစြဲျဖစ္ေနတာပါ။ ဗမာျပည္ကို လာေရာက္ၾကတဲ့ အေရးပါတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ အားလံုး က ဒီကိစၥကို အထူးတလည္ ေရွ႕တန္းတင္ၾကတယ္။ သမၼတအိုဘားမားနဲ႔ ဘန္ဂီမြန္းတို႔လည္း ဒီလိုပါပဲ။ ဗမာအစိုးရရ့ဲ ထုတ္ျပန္ ခ်က္အရေရာ စီအိုင္ေအရ့ဲ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရပါ သိရတာက ဗမာျပည္မွာ ဗုဒၶဘာသာ ကိုယံုၾကည္ ကိုးကြယ္သူက လူဦးေရရ့ဲ ၈၉ ရာႏႈန္းရွိသတဲ့။ အစၥလမ္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး အစည္းအရံုး (OIC) က ဒီလိုမ်ိဳး ဗမာျပည္မွာ ရံုးဖြင့္ခ်င္သတဲ့။ ဒါ သမိုင္း ေၾကာင္းအရဆိုရင္ ဒါပထမဆံုးအႀကိမ္ပါပဲ။ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္တဲ့သတင္းကို ထုတ္ျပန္ရာမွာ ျပည္ပ မီဒီယာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က တလြဲတေခ်ာ္လုပ္ၾကတယ္။ ဥပမာ ၂ဝ၁၅ခု ေမလ ၂ဝ ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ေဝတဲ့ ဆစ္ဒနီ နံနက္ခင္း သံေတာ္ဆင့္ (The Sidney Morning Herald) သတင္းစာ ေရးပံုကိုၾကည့္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြမွာ အခြင့္အေရးရွိတယ္လို႔ ဗမာျပည္က အတိုက္အခံ အင္အားစုကေျပာတယ္ တဲ့။ သူတို႔ေရးတဲ့ထဲမွာ မွန္တာတစ္ခုေတာ့ရွိတယ္။ ဗမာျပည္ထဲက အလြန္ဆိုးဝါးလွတဲ့ အေျခအေန ေတြကေန ေရွာင္ေျပးၾကတဲ့ မြတ္စလင္ေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခံစားပိုင္ခြင့္ေတာ့ရွိပါတယ္လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ တဲ့ အတိုက္အခံအင္အားစုရ့ဲ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္က တိုက္တြန္းတယ္ လို႔ေရးထားတာပါ။ ဒီလိုေျပာတာဟာ ဗုဒၶ ဘာသာဝင္ အမ်ား စုႀကီးရွိတဲ့ ဗမာျပည္မွာ ေခ်ာင္ထိုးခံရတဲ့လူစုနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ရဲရဲဝံ့ဝံ့ေဝဖန္ခ်က္ေပးလိုက္ျခင္းပါပဲ။ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ေျပာခြင့္ရသူ ဦးဉာဏ္ဝင္းက ဒီကိစၥကိုရွင္းျပေတာ့ မီဒီယာက မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၾကတယ္။ ဗုဒၶဘာသာမွ တစ္ပါး အျခား ဘာသာကိုးကြယ္သူ ဗမာႏိုင္ငံသားဦးေရက ျပည္ပမွာေနတာ သံုးသန္းထက္မနည္းရွိပါတယ္။ သူတို႔ထဲက ငါးပံု ေလးပံု ေက်ာ္ဟာ ဗမာျပည္ကေန တရားမဝင္ထြက္ေျပးၾကသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပႆနာမရွိခဲ့ပါဘူး။ ထိုင္းႏိုင္ငံကေတာ့ တစ္ခါတစ္ရံ ေျပာ တယ္။ မေလးရွားကလည္း တရားမဝင္ေရႊ႕ေျပာင္းလာၾကတဲ့ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အလုပ္သမားေတြ အေၾကာင္းကို သာ ေထာက္ျပ တတ္တာပါ။ က်န္တဲ့ႏိုင္ငံေတြကေတာ့ ဒီကိစၥကို အာရံုမစိုက္ၾကပါဘူး။

(ေမး) မေလးရွားနဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံေတြက ေလွစီးၿပီးေရာက္လာၾကတဲ့သူေတြ သူတို႔ရ့ဲႏို္င္ငံေတြဆီကို မလာေအာင္ တစ္ႀကိမ္ ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ တားဖူးတယ္။ အခု ဒီႏိုင္ငံေတြ စိတ္ေျပာင္းသြားၾကၿပီ။ ဒီေတာ့ ဒီအေျခအေန ေျပလည္မႈရရွိေအာင္ သူတို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မလား။

(ေျဖ) အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ မေလးရွားတို႔လို မြတ္စလင္အမ်ားစုေနထိုင္တဲ့ ေဒသတြင္းႏို္ငံေတြဟာ ဒီေဒသမွာရွိတဲ့ ဘယ္ႏိုင္ငံကပဲ လာလာ မြတ္စလင္ေရႊ႕ေျပာင္းသူေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားခဲ့တာ ထံုးစံပါ။ အိႏၵိယနဲ႔ ပါကစၥတန္က အစြန္းေရာက္ အုပ္စုေတြဆီ ကပဲ အသံေတြထြက္လာတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာအမည္ခံထားတဲ့ လက္နက္ကိုင္အုပ္စုေတြကို အကူအညီ ေပးၾကတယ္။ ေနာက္ထပ္ အာစီယန္ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဘရူႏိုင္းႏိုင္ငံကဆိုရင္ မြတ္စလင္ေလွစီးခရီးသည္ေတြနဲ႔ ေဒသတြင္းတရားမဝင္ ေရႊ႕ေျပာင္းသူေတြ ကို ကူညီဖို႔ကိစၥမွာ အသံတိတ္ေနတယ္။

(ေမး) ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းရာမွာ အာစီယန္ရ့ဲအခန္းက႑က ဘယ္လိုရွိမလဲ။

(ေျဖ) ဗမာျပည္ကို အာစီယန္အဖြဲ႔ထဲဝင္ခြင့္ျပဳခဲ့တဲ့ ၁၉၉၇ခု ဇြန္လ ၂၃ ရက္ ကတည္းက အာစီယန္အဖြဲ႔ႀကီးဟာ ဗမာျပည္ရ့ဲ ျပႆနာေတြကို ကူညီေျဖရွင္းခဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ တစ္ခုမွမရွိပါဘူး။ အာစီယန္အဖြဲ႔ႀကီးရ့ဲ ထိပ္သီးအစည္းအေဝးေတြမွာ အာဏာရ အစိုးရကိုသာ မ်က္ႏွာသာေပးခဲ့ၿပီး ႏွိပ္ကြပ္ခံေနရတဲ့ လူထုကိုျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီအစိုးရနဲ႔ ထိပ္တိုက္ေတြ႔တဲ့ ဘယ္ျပႆနာကိုျဖစ္ျဖစ္ ကူညီခဲ့တာ ေျဖရွင္းေပးခဲ့တာ မရွိ္ပါဘူး။

(ေမး) အဲဒီ အဖြဲ႔အစည္းႀကီးမွာ က်င့္ဝတ္အရေရာ ႏိုင္ငံေရးအရပါ စြက္ဖက္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အာဏာရွိပါသလား။

(ေျဖ) မရွိ္ပါဘူး။ လံုးဝ မရွိပါဘူး။ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္တုန္းကေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပသမဂၢတို႔က ဖိအားေပးၾကလို႔ ၂ဝဝ၆ခုႏွစ္မွာ ဗမာျပည္ အိမ္ရွင္ႏိုင္ငံျဖစ္ေရးကို အာစီယန္အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြက ျငင္းပယ္ခဲ့ၾကဖူးတယ္။ အဲဒီလို ရဲရဲဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကတာကလြဲလို႔ အာစီယန္ဟာ ဗမာျပည္ကို ဘယ္တုန္းကမွ် ထိပ္တိုက္ဟန္႔တားတာမရွိခဲ့ဖူး။ အခု ရိုဟင္ဂ်ာကိစၥမွာ အေမရိကန္နဲ႔ အီးယူတို႔ကပါ မဆီေလ်ာ္တဲ့ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြလုပ္ေနျပန္တယ္။

(ေမး) ဆရာ့ အျမင္အရဆိုရင္ ဒီ အေရးေပၚျပႆနာကိုေျဖရွင္းဖို႔ သင့္ေတာ္တဲ့ နည္းနာက ဘာပါလဲ။

(ေျဖ) ဒီျပႆနာကို ပိုဆိုးသြားေစတဲ့ အေၾကာင္းႏွစ္ခ်က္ရွိတယ္ဗ်။ ဗမာအစိုးရကိုယ္တိုင္ေၾကာင့္ေရာ တစ္ဖက္သတ္ နားခ် ေနၾကတဲ့သူေတြရ့ဲ လွည့္ဖ်ားခံေနရတဲ့ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းေၾကာင့္ေရာေပါ့ဗ်ာ။ ဗမာျပည္ ဒီမိုကေရစီရရွိေရးအတြက္ မေန မနားအေထာက္အပံ့ေပးခဲ့ၾကတဲ့ အစိုးရေတြေရာ ေထာက္ပံ့ေရး ေအဂ်င္စီေတြေရာ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ကတည္းက ရန္ပံုေငြ ေထာက္ပံ့ ေနတာေတြကို ရပ္ဆိုင္းလိုက္တယ္။ အဲဒီကတည္းက ရိုဟင္ဂ်ာေတြအတြက္ စည္းရံုးနားခ်ေပးတဲ့၊ တက္တက္ၾကြၾကြနဲ႔ ေငြေၾကး ျပည့္ျပည့္စံုစံုရွိတဲ့ အဖြဲ႔တစ္မ်ိဳးတည္းသာ က်န္တယ္။ ဒီေတာ့ကာ (ဗမာျပည္ ဒီမိုကေရစီရရွိေရး) မွသည္ (ျမန္မာျပည္ ရိုဟင္ဂ်ာ ေထြးပိုက္ေရး) အျဖစ္ ေျပာင္းသြားတယ္။ ဒီအၾကပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းဖို႔ဆိုရင္ အစိုးရက ရိုဟင္ဂ်ာနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ႏိုင္ငံေရး ကစားလို႔ မျဖစ္ပါ။ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ရိုဟင္ဂ်ာလို႔ေရးတာ ေျပာတာကို ပိတ္ပင္ျခင္းျဖင့္ လူထုရ့ဲလက္ခုပ္သံကို ရေအာင္ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေတြက အစြန္းေရာက္ ဗုဒၶဘာသာအုပ္စုကို ဖန္တီးေတာ့ အဲဒီအုပ္စုက အမုန္းစကားေတြ ေျပာၾက ေတာ့တာေပါ့။ ကုလသမဂၢကိုယ္စားလွယ္ကို မလိုမုန္းထားအပုပ္ခ်စကားေတြ သံုးႏႈန္းေတာ့တာေပါ့။ မၾကာေသးမီက ဆိုရင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က အျငင္းပြားစရာျဖစ္တဲ့ လူဦးေရဥပေဒၾကမ္းကို အတည္ျပဳခဲ့တယ္။ စစ္အရာရွိေဟာင္းေတြ လုပ္ေန တာမွန္သမွ်ရ့ဲ ရည္ရြယ္ခ်က္က ဒီႏွစ္ေအာက္တိုဘာလေလာက္မွာ က်င္းပမယ္ဆိုတဲ့ လာမယ့္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲရဖို႔ခ်ည္းပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံကေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာအေရးနဲ႔ ျပည္ပရ့ဲ ၿခိမ္းေျခာက္မႈခံေနရၿပီ။

ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာရ့ဲ သေဘာသဘာဝနဲ႔ အေၾကာင္းရင္းဇာစ္ျမစ္ အမွန္ကို တိတိက်က် နားလည္ မွျဖစ္မယ္။ လူသားဆန္တဲ့ ရပ္တည္ခ်က္၊ လူ႔အခြင့္အေရးရႈေထာင့္ကေန ေဆာင္ရြက္တာပဲ အမွန္တကယ္ေကာင္းတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ခက္တာက ႏိုင္ငံတကာကလည္း ႏို္ငံသားအျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳေရးနဲ႔ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေရး ဆိုတာ ေတြကိုသာ ေတာင္းဆိုေနၾကတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး ႏိုင္ငံတစ္ခုရ့ဲ ျပည္တြင္းေရးကိစၥကို တမင္သက္သက္ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ခံခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံမ်ိဳး ရွိသလားဗ်ာ။

(ေမး) ဗမာအစိုးရက ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳလိမ့္မယ္လို႔ ဆရာ ထင္သလား။ ဒါမွမဟုတ္ သူတို႔ကို ဗမာျပည္မွာ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္းေနထိုင္ႏိုင္ေစဖို႔ အခြင့္အေရးေတြပိုေပးလိမ့္မယ္လို႔ေကာ ထင္ပါသလားဗ်ာ။

(ေျဖ) လူကုန္ကူးမႈဟာ တကယ့္စိန္ေခၚမႈႀကီးပဲလို႔ ဗမာအစိုးရကေထာက္ျပတဲ့အခ်က္ကို ကၽြန္ေတာ္သေဘာတူပါတယ္။ ဥပေဒ ခ်ိဳးေဖာက္သူေတြကေတာ့ ပိုက္ဆံရရင္ ဘယ္သူ႔ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ေလွနဲ႔တင္ေခၚသြားၾကမွာပဲ။ ဘယ္ႏိုင္ငံကလူေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္ ႏိုင္ငံသားေတြကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ေခၚသြားမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဘာလို႔ ရိုဟင္ဂ်ာက်မွ ျပႆနာတက္ရတာတုန္း။ ဘာလို႔ ဗမာျပည္က်မွ ျပႆနာျဖစ္ရတာတုန္း။ ဘဂၤလားဒက္ရွ္ကိုက်ေတာ့ ဘယ္သူမွ မေျပာၾကဘူး။ ၿပီးေတာ့ ပင္လယ္ျပင္က ဖမ္းဆီးမိတဲ့ လူေတြကို ျပန္ပို႔တာ ဘယ္သူ႔ကိုမွ် အေထာက္အကူမျပဳပါဘူး။ သူတို႔ဟာ မိမိအေျခတက်ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ေနရာကို စြန္႔ခြာလာခဲ့ၾကတာပါ။ ဘာ လို႔ထြက္ ေျပးလာခဲ့ၾကတာလဲ။ ဒါ အရွင္းႀကီးပါ။ ဘဂၤလားဒက္ရွ္ေရာ ဗမာျပည္ပါ သူတို႔အတြက္ ပဋိရူပေဒသမဟုတ္လို႔ေပါ့။ ဘဂၤလားဒက္ရွ္ကို အသာထား။ ဗမာျပည္ကေတာ့ ျပင္ပက ခ်ီးမြမ္းေနၾကသလို ေျပာင္းသြားျပီဆိုတာ မဟုတ္ပါ။ ျပင္ပက အဆ မတန္ဖိအားေပးေနတာေတြ၊ ဗမာအစိုးရက ဒီျပႆနာကို အကိုင္အတြယ္မွားတာေတြက အဲဒီ ကံဆိုးသူ ေမာင္ရွင္ေတြကို ဘယ္လိုမွု ကယ္ရာေရာက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မျမင္ရတဲ့ ေနာက္ကြယ္က အားေကာင္းတဲ့ လက္တံရွည္ေတြရွိတယ္။ ဗမာအစိုးရက ကိုယ့္ႏိုင္ငံေကာင္းစားေရးကို ဂရုမစိုက္ဘူး။ ဘယ္ဘာသာဝင္ျဖစ္ေနေန ကိုယ့္ျပည္သူေတြကို ဂရုမစိုက္ဘူး။ ဘယ္ဘာသာကို ကိုးကြယ္သူေတြကိုျဖစ္ေစ၊ ဘယ္ႏိုင္ငံသားကိုျဖစ္ေစ သူတို႔ကို ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ေပးလိုက္လို႔ အာဏာတည္ၿမဲမယ္ဆိုရင္ အစိုးရက ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပးလိုက္မွာပဲ။

(ဘာသာျပန္ Tin lay)

Wednesday, May 27, 2015

Facts about blood donation ေသြးလွဴျခင္းကိန္းဂဏန္းမ်ား

ယူေကႏိုင္ငံမွာ
• လူဦးေရရ့ဲ ၄% ဟာ ေသြးလွဴရွင္ေတြျဖစ္ၾကတယ္။
• ေသြးတခါလွဴရင္ လူနာ ၃ ေယာက္အထိ ကူညီႏိုင္တယ္။
• ေသြးအၾကိမ္ ၁ဝဝ လွဴတာဟာ ေသြး ၄၇ လီတာနဲ႔ညီတယ္။
• B (-) က ရွားတယ္။ လူဦးေရရ့ဲ ၂% သာရွိတယ္။ဲ
• ေသြးလွဴသူထဲက ၅% ဟာ ပထမဆံုးလွဴသူေတြျဖစ္တယ္။

အေမရိကမွာ
• ၂ စကၠန္႔တိုင္းမွာ ေသြးလွဴရွင္ ၁ ေယာက္လုိအပ္တယ္။
• ေန႔စဥ္ ေသြးလွဴရွင္ပါင္း ၄၁ဝဝဝ လိုအပ္တယ္။
• တႏွစ္မွာ ေသြးနဲ႔ေသြးအစိတ္အပိုင္းေပါင္း သန္း ၃ဝ လိုအပ္တယ္။
• ပ်မ္းမွ်ေသြးသြင္းမႈတၾကိမ္မွာ ၃ ေသြးပိုင့္ျဖစ္တယ္။ (၁ ပိုင့္ = ဝ႕၄၇ လီတာ)
• အမ်ားဆံုးေသြးလွဴဘို႔ေတာင္းခံတဲ့ေသြးအမ်ိဳးအစားက (အို) ျဖစ္တယ္။
• (ဆစ္ကယ္ဆဲလ္) ေသြးေရာဂါသည္ေပါင္း ၇ဝဝဝဝ ရွိတယ္။ တႏွစ္မွာ အဲဒီေရာဂါနဲ႔ ကေလးေပါင္း ၁ဝဝဝ ေမြးလာၾကတယ္။ သူတို႔အားလံုးကို ေသြးမၾကာမၾကာသြင္းေပးရတယ္။
• ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ကင္ဆာလူနာ ၁႕၆ သန္းရွိတယ္။ သူတို႔ထဲက အမ်ားစုကို (ခီမို) ေပးေနတံုးမွာ ေသြးသြင္းကုသခဲ့ရတယ္။
• ကားမေတာ္တဆမႈတခုမွာ ေသြးပ်မ္းမွ် ၁ဝဝ ပိုင့္လိုတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၅
ဓါတ္ပံု = တမူးျမိ့ဳ လူငယ္ကြန္ရက္ေသြးလွဴအသင္းကစီစဥ္တဲ့ စုေပါင္းေသြးလွဴျခင္း
Photo from Yin Ko Oo

Pentagon says live anthrax inadvertently shipped across US

ေဒါင့္သန္းေရာဂါပိုးအရွင္ေတြကို မထင္မွတ္ပဲ ေနရာေရြ႕ပို႔ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ အေမရိကန္ စစ္ဌာနခ်ဳပ္ ပင္တာဂြန္က ဝန္ခံလိုက္ပါတယ္။

ျပည္နယ္ ၉ ခုမွာ အဲလိုမေတာ္တဆျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အမ်ားလူထုကိုေတာ့ သိထားတဲ့အႏၲရာယ္မရွိဘူးလို႔ ပင္တာဂြန္ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဗိုလ္မွဴးၾကီး Steve Warren (စတိဖ္ဝါရင္း) ကေျပာပါတယ္။ စစ္ေဆးမႈေတြ ဆက္လုပ္ေနပါတယ္။ ထိကိုင္ခဲ့ရသူ ဓါတ္ခြဲခန္းအမႈထမ္းေလးေယာက္ကို ေဆးဝါးကုသေပးေနပါတယ္။ Utah အူတာမွာရွိတဲ့ Dugway Proving Ground မွာ ပံုမွန္သုေတသနလုပ္ဘို႔ သိမ္းဆီးထားတဲ့ ေဒါင့္သန္းေရာဂါပိုးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္က ေသျပီးသား ပိုးေတြကိုသာ အဲလိုပို႔ေဆာင္ဘို႔ျဖစ္ပါတယ္။ AG-1 လို႔ေခၚပါတယ္။

ပိုးမႊားလက္နက္အေနနဲ႔လည္း ထုတ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပထမကမာၻစစ္ကတည္းက ဂ်ာမန္ေတြကစသံုးခဲ့ပါတယ္။ Anthrax spores ေဒါင့္သန္ (စပိုး) ကိုအမ်ားအျပားထုတ္သံုးခဲ့တာကေတာ့ ဂ်ပန္ကေန ၁၉၃၂-၁၉၄၅ တရုပ္ျပည္ကို သိမ္းခဲ့တံုးက ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္မွာ ႏွစ္ဖက္လံုးက စမ္းသပ္မႈသာလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ပင္လယ္ေကြ႔စစ္တံုးက အီရတ္ဟာ အေမရိကားကေန အဲဒီပိုးမႊားလက္နက္ရေအာင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ေသးတယ္။

ေဒါင့္သန္းေရာဂါဆိုတာ ႏြားေတြမွာျဖစ္တဲ့ကူးစက္ျမန္ေရာဂါျဖစ္တယ္။ ပိုးရွိေနတဲ့ ႏြား၊ အမဲသားကို ထိကိုင္မိတဲ့လူကို ကူးစက္ေစျပီး ေသေစႏိုင္တယ္။

Anthrax ေဒါင့္သန္းေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/anthrax.html

ပံု = လူမွာေဒါင့္သန္းေရာဂါကူးစက္ရင္ျဖစ္တဲ့အနာ

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၅

Excess caffeine health warning

(အီးယူ) ႏိုင္ငံေတြမွာ ေကဖင္းဓါတ္မ်ားျခင္းရ့ဲ က်န္းမာေရးအႏၲရာယ္သတိေပးခ်က္ကို ဒီကေန႔ ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

သူတို႔ဆီမွာ Espressos (အိတ္စပရက္ဆို) ေကာ္ဖီက နာမည္အၾကီးဆံုးျဖစ္တယ္။ (ယူအက္စ္) မွာ လူၾကိဳက္အမ်ားဆံုးက Starbucks (စတားဘာ့ခ္) ျဖစ္တယ္။

တေန႔ ၅ ခြက္ထက္ပိုရင္ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အိပ္မေပ်ာ္တာနဲ႔ စိတ္ေဆာက္တည္ရမရျဖစ္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ လဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီ၊ အင္နာဂ်ီအရည္။ အခ်ိဳရည္ေတြနဲ႔ ေခ်ာကလက္ထဲမွာ ေကဖင္းပါတယ္။ ဒိန္းမတ္မွာ လူ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ နယ္သာလန္မွာ ၁၇% နဲ႔ ဂ်ာမဏီမွာ ၁၄% တိုဟာ အဲဒီအကန္႔အသတ္ထက္ ပိုေသာက္သံုးေနၾကတယ္။

ေကဖင္းပါႏွဳန္း
• Cup of filter coffee - 90mg
• Standard energy drink - 80mg
• Espresso - 80mg
• Cup of tea - 50mg
• Can of cola - 40mg
• Bar of dark chocolate - 25mg
• Bar of milk chocolate - 10mg

လက္ရွိမွာ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက စိတ္ခ်ရတဲ့ပမာဏထက္ပိုကဲျပီးေသာက္သံုးေနၾကတယ္။ စိတ္ခ်ရတဲ့ပမာဏဟာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြနဲ႔ ကေလးေတြမွာ နည္းတယ္။ လူၾကီးဆိုရင္ တေန႔မွာ 400mg ထက္မပိုရပါ။ ကိုယ္ဝန္ဆိုရင္ 200mg ထက္မပိုရပါ။ ကေလးေတြဆိုရင္ 3mg per kg သာ ျဖစ္သင့္တယ္။

ဆက္စပ္ဖတ္ႏိုင္တဲ့စာမ်ား -
1. Caffeinated drinks (ေကဖင္း) ပါတဲ့ (အင္နာဂ်ီ) ေသာက္စရာေတြ
2. Caffeine ေကဖင္း
3. Caffeine and Pregnancy ေကဖင္းနဲ႔ကိုယ္ဝန္
4. Caffeine in Tea leaves ေကဖင္း နဲ႔ လက္ဖက္
5. Coffee and Health ေကာ္ဖီ နဲ႔ က်န္းမာေရး

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၅

Mango tree ပါရမီရပ္

(၁) Lalrinthari Mizo = ၄ လ တၾကိမ္ ဗပာိုေသြးဘဏ္ကိုလွဴပါတယ္။ ကုသိုလ္ယူျခင္းတမ်ိဳး အမ်ားအက်ိဳး ေဆာင္ရြက္ျခင္းလို႔ ခံယူထားလို႔ ပိတိျဖစ္ရပါတယ္။ လွဴဒါန္းနိုင္ေအာင္ က်န္းမာလို႔လည္း ဘုရားကိုေက်းဇူးတင္သလို ဝမ္းသာတယ္။ ၾကံဳတုန္း ဆရာ့ကိုဝင္ၾကြားတာ။ (သူက ကြ်န္ေတာ့္ တပည့္သူနာျပဳဆရာမ ခရစ္ယန္ဘာသာဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။)

ဆရာတပည့္ခ်င္း ၾကြားၾကတာေပါ့။ ဆရာ ျမိဳ႕သာမွာ တိုက္နယ္ဆရာဝန္လုပ္ခဲ့တံုးကေပါ့။ ကိုယ္ခြဲေပးမယ့္လူနာကို ကိုယ့္ေသြးေဖါက္လွဴ သြင္းေပးရင္းနဲ႔ ခြဲေပးခဲ့တာ အနည္းဆံုး ၃-၄ ေယာက္ရွိမယ္။

(၂) မေဟာ္သဓာ တီေကာင္ = ဒီလိုၾကားရေတာ့ ေလးစားအားက်ရပါတယ္ဆရာေရ။ ဇီဝကထက္မေလ်ာ့တဲ့ ကုသိုလ္ကံအက်ဳိးေပးကို မလြဲမေသြခံယူရဦးမွာပါပဲလို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

ကေန႔ေန႔လည္စာစားေနရင္း ေတြးေနတာတခုနဲ႔ (ကြန္မင့္) နဲ႔က တိုက္ဆိုင္ေနတယ္။ တေန႔ကလည္း ဆုၾကီးပန္လို႔ ေရးတာလည္းဖတ္ရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က တတ္ႏိုင္တာေတြကို တတ္ႏိုင္သေလာက္လုပ္ပါတယ္။ အခမဲ့ေဆးကုေပးတာ၊ ေမးတာကိုေျဖတာ စသျဖင့္။ မ်ားျပားၾကီးမားလွတယ္မဟုတ္ပါ။ ဆုၾကီးပန္ဆိုတာမ်ိဳး တခါမွစိတ္ကူးထဲမရွိပါ။

ဇီဝကလိုေတာ့ျဖစ္ခ်င္မိတယ္။ ဘုရားကိုေဆးကုေပးႏိုင္တဲ့ ဇီဝကမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ ကိုယ့္လူနာရ့ဲေရာဂါေဝဒနာဟာ မေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မွန္းသိတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ဆႏၵသာျဖစ္ပါတယ္။ ကုသေပးရသူတိုင္းရ့ဲ ေရာဂါေဝဒနာေတြကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ကုသႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ သမားေတာ္မ်ိဳးသာျဖစ္ခ်င္တာပါ။ ပါရမီေတြ မေရမတြက္ျဖည့္ရမွာလည္းသိပါတယ္။ ေကာင္းတာတခုခုလုပ္ျပီး ဘာျဖစ္ရပါလို၏လို႔ ဆုေတာင္းတဲ့အေလ့ကေတာ့ မရွိသေလာက္ပါ။

(၃) Tun Pale Monday 6:36am = ပုလဲျမိ့ဳ၊ ပါရမီရပ္က ဆရာ့အိမ္ဝင္း အေနာက္ေတာင္ေထာင့္မွာရွိတဲ့ သရက္ပင္ဗ်။

ရာဇၿဂဳိလ္ၿမဳ့ိအနားက ဆရာဇီဝကလွဴဒါန္းထားတဲ့ သရက္ဥယ်ာဥ္မွာ ျမတ္စြာဘုရားဟာ အဇာတသတ္မင္းကုိ သာမညဖလ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္ကုိ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၅

Tuesday, May 26, 2015

Timing ကာလံေဒသံ ေလ်ာ္ကန္ပါေစ

၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲႏွစ္ပတ္လည္ေန႔မွာ သတိထားမိတာတခု ေျပာပါရေစ။ ေရြးေကာက္ပြဲနီးလာခ်ိန္မွာ ဘာေတြ ထူးလာသလည္း။ သုေတသနဆန္းစစ္မႈေတာ့ မလုပ္အားပါ။ တန္းျမင္ေနတာကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။

အာဏာယူပါတီၾကီးနဲ႔ အားခဲျပီး ထပ္တလည္းႏႊဲအံုးမယ့္ NLD ပါတီေတြအေပၚ မီဒီယာကေန ဘယ္လိုေရးေန ေျပာေန ေဝဖန္ ျပစ္တင္ေနၾကသလည္း။

အစိုးရနဲ႔ ျပည္ခိုင္းျဖိဳးကို ေျပာရတာေမာသြားၾကလို႔လား၊ ေျပာလည္းထူးမွာမဟုတ္လို႔ မေျပာခ်င္ၾကေတာ့တာလား မသိပါ၊ ပိုျပီးေဝဖန္ၾကတာ မေတြ႔ပါ။ မဲရေရေပၚလစီေတြ၊ ေလခ်ိဳေသြးတာေတြ ရွိလာလို႔ ျခံဳလိုက္ရင္ ျပည္ခိုင္းျဖိဳးရဲ႕ အကြက္ထဲ တန္းဝင္ေနၾကသူမနည္းတာ ေလ့လာလို႔ရတယ္။

NLD ကိုၾကေတာ့ ေျပာင္းျပန္။ ေဒၚစုဆိုတာနဲ႔ ဘာမွလာေျပာမေနန႔ဲ႔ ခ်စ္ခင္ေလးစား အားထားျပီးသူေတြက ရွိျပီးသားက လံုးဝမေျပာင္းၾကပါ။ တမ်ိဳးတိုးလာတာက ေဝဖန္ေရးလုပ္သူေတြက ပိုျပီးခပ္နာနာေဝဖန္လာၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ ေဝဖန္ေရးကို ေထာက္ခံ ၾကိဳဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကာလေဒသၾကည့္သင့္ၾကတယ္လို႔ ယူဆတယ္။ ေဝဖန္ခ်က္ဟာ မွားတယ္လို႔ ျငင္းခ်က္ထုတ္တာမဟုတ္သလို မွန္တယ္လို႔ေျပာေနတာ မဟုတ္ပါ။ ဒါေပမယ့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁-၂ ႏွစ္ေလာက္က ေဝဖန္ခ်က္ကို ကေန႔ စကားလံုးမေရြးပဲ ထပ္တင္တာမ်ိဳးျဖစ္အံုးေတာ့ သက္ေရာက္မႈ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ႏိုင္ငံေရးမွာ ေပၚပင္ေတြကေနျဖစ္ျဖစ္၊ သဘာရင့္ေတြကေနျဖစ္ျဖစ္ အဲလိုလုပ္လာရင္ ႏွစ္ခါျပန္စဥ္းစားၾကည့္မိတယ္။ ေအာ္ ႕႕႕ သူတို႔လည္း ဟိုဖက္မွာ မပါရင္ေတာင္မွ ဟုိဖက္ကို ေမ့ထားၾကတာပဲလားလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်မိပါေတာ့တယ္။

အာဏာရအစုိးရပါတီဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ တပန္းသာတယ္ဆိုတာထက္ပိုကဲျပီး၊ အဲလိုလူေတြရွိေနတာဟာ အာဏာယူပါတီ ကံေကာင္းေစရာက်တယ္လို႔ အားနာျခင္း အလ်ဥ္းမရွိ ေဝဖန္လိုက္ပါေၾကာင္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၅

High demand ေၾကာ္ျငာဆိုတာ သည္းေျခၾကိဳက္

ဒီေဆးကို ဘယ္မွာဝယ္ရမလည္း မေမးပါနဲ႔ခ်င္ဗ်ား။ အခုတလအတြင္း High Up-Calcium USA အရပ္ရွည္ေဆးကို ေမးလို႔ေျဖေနရတာ ၅ ေယာက္ေလာက္ရွိျပီ။ ဆရာဝန္ေတြ တကယ္သံုးတဲ့ေဆးမ်ိဳးကို အဲေလာက္မေမးၾကပဲ ေၾကာ္ျငာေဆးပဲေမးေနၾကတယ္။ ေမးခြန္းေတြထဲက နမူနာတခုပဲ ေပးပါမယ္။ ဒီေမးတဲ့သူက ပိုထူးျခားတယ္။

May 18th, 10:27pm
သုတ္လႊတ္ျမန္တာကုိလည္းေလ်ာ့ခ်ေပးႏုိင္တယ္ႀကားလုိ႔ပါ သုတ္လႊတ္ အရမ္းျမန္သူတစ္ေယက္အတြက္ ေသာက္ေဆး Vimax ဆုိတာေရာ ဘယ္လုိေဆးမ်ုိးပါလဲဆရာ။ Vimax ေဆးရဲ့ေကာင္းကိ်ဳးဆုိးက်ိဳးေတြကုိ သိခ်င္တာပါတယ္ဆရာ။

May 18th, 10:55pm
Vimax ဆိုတဲ့ က်ားလိင္အဂၤါအတြက္ (အြန္လိုင္း) ေဆးေၾကာ္ျငာကိုဖတ္ရင္ အားလံုးေကာင္းပါသည္ခင္ဗ်ားသာ ေတြ႔ရပါမယ္။ အေမရိကန္ American Urological Association က ေျပာခြင့္ရွိသူ Dr. Ira Sharlip ေျပာတာကေတာ့ လိင္အဂၤါသန္မာေဆးဆိုတာမ်ိဳး တကယ္မရွိပါ။ အျမတ္အစြန္းအတြက္ ေရာင္းေနၾကာတာပါ။ သိပၸံနည္းက် သက္ေသ ျပႏိုင္တာမရွိပါ။ (ဝက္ဘ္ဆိုက္) ပိုင္ရွင္က ေရာင္းရတဲ့အထဲက ေကာ္မရွင္ ၅ဝ% ရတယ္။

May 19th, 12:16am
ဆရာ Vimax ေဆးကဆုိးကိ်ဳးေတြေရာရွိႏုိင္သလားဆရာ။ ဝယ္ဖုိ႔ျပင္ဆင္ေနလုိ႔ပါ။

May 19th, 12:41pm
ေျဖျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့ေဆး မဟုတ္ပါ။ ထိေရာက္မႈ၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး သုေတသနမရွိပါ။ ထပ္သိလိုရင္ ဆရာဝန္မဟုတ္သူကိုသာေမးပါ။ ေဆာရီး။

May 26th, 9:45pm
ဆရာ Height Up Calcium Pills ဆုိတဲ့ အရပ္ရွည္ေဆးရဲ့ ဆုိးက်ိဳးေကာင္းက်ိဳးေတြကုိ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေသာက္သုံးရင္ ဆုိးက်ိဳးအေနနဲ ့ဘာေတြျဖစ္လာႏုိင္ပါသလဲဆရာ။

အဲတာကို အရင္လည္းေျဖရဘူးတယ္။ ဆရာရွင့္ ကြ်န္မအသက္၂၆ပါ။ အရပ္ပုပါတယ္။ အြန္လိုင္းမွာအရပ္ရွည္ေဆး ေၾကာ္ျငာေတြ႔လို႔ စိတ္ဝင္စားမိပါတယ္။ တကယ္ပဲ ၂၆ ေက်ာ္လဲရွည္တယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ ၃ လ ေသာက္ရတယ္ ေျပာပါတယ္ဆရာ။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ရွိလားသိခ်င္ပါတယ္။ ဆရာအသက္ရွည္ က်န္းမာပါေစ။

အသက္ေတာ့ရွည္ခ်င္ရွည္မယ္။ အရပ္ေတာ့မရွည္ႏိုင္ေတာ့ပါ။

အဲတာေတြအားလံုးက ေၾကာ္ျငာေဆးျဖစ္တယ္။ ကယ္လ္စီယန္ကေတာ့ မေသာက္သင့္သူစာရင္းထဲမပါရင္ ေကာင္းပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း အသက္ ၃ဝ-၃၅ ေက်ာ္ရင္ ေန႔တိုင္းေသာက္ရတယ္။ အရိုးပါး (အားနည္း) မွာကို ကာကြယ္ဖို႔ပါ။ ကေလးငယ္ေတြ အရိုးေပ်ာ့မရွိေအာင္ အခ်ိန္အဆနဲ႔ ေပးရတယ္။ လူ႔အရပ္ဆိုတာ သူ႔အရိုး တည္ေဆာက္ထားမႈမွာ မူတည္တယ္။ အရိုးကို ပိုခိုင္ေအာင္သာ ေဆးနဲ႔လုပ္ႏိုင္တယ္။ ပိုရွည္ေစဘို႔ မရပါ။ လူတေယာက္ဟာ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ေနာက္မွာ အရပ္ပိုမရွည္ေတာ့ပါ။ စိတ္ပ်က္မသြားပါနဲ႔။ ဆက္ဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။

လူတေယာက္ရဲ႔ အရပ္ကို မ်ိဳးဗီဇေနာက္ခံနဲ႔ ပါတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းခံ ေတြကေန သက္ေရာက္တယ္။ သိပ္ရွည္လြန္းတာကို Gigantism ေခၚျပီး၊ သိပ္ပုလြန္းရင္ Dwarfism ေခၚတယ္။ ဒီ ၂ မ်ိဳးမဟုတ္သမွ် ပံုမွန္ခ်ည္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔အရပ္ရွည္မႈဟာ အရိုးရွည္ေတြ (ေပါင္ + ေျခသလံုး) ေတြက အဓိကျဖစ္တယ္။ ေပါင္ရိုးနဲ႔ ေျခသလံုးရိုး။ ဒါေတြ ဆက္ မရွည္ေတာ့ခ်ိန္မွာ ရပ္တန္႔သြားတယ္။ Epiphyseal plates ဆိုတာ ပိတ္သြားခ်ိန္မွာ ဆက္မရွည္ေတာ့ဘူး။ အရိုးရွည္ေတြ ထိပ္မွာရွိတဲ့ အဲဒီ အရိုးႏုေတြက အရြယ္အလိုက္ တေျဖးေျဖး မာလာျပီး အရိုးမာေတြ ျဖစ္လာတယ္။ ေျခေထာက္ပိုင္းက လူ႔အရပ္နဲ႔ တဝက္ေလာက္ဆိုင္တယ္။ Ossification အရိုးမာေတြ ျဖစ္လာတဲ့ အသက္ အပိုင္းအျခားေတြ ရွိတယ္။ အရိုးစုတခုၾကည့္ျပီး သူ႔အရပ္ေရာ အသက္ပါ မွန္းလို႔ရတယ္။

မိန္းကေလး ၅-၁၂ ႏွစ္ နဲ႔ ေယာက္်ားေလး ၅-၁၄ ႏွစ္ေတြမွာ အမ်ားဆံုးေသာ အရိုးေတြက Hard bone အရိုးမာေတြ ျဖစ္ၾကျပီ။ ၁၇-၂ဝ ႏွစ္ေရာက္ရင္ လက္ နဲ႔ လက္ျပင္ရိုးေတြမွာျဖစ္ျပီ။ ၁၈-၂၃ ႏွစ္ေရာက္ရင္ ေျခေထာက္ပိုင္း အရိုးေတြျဖစ္မွာျဖစ္ျပီ။ ၂၃-၂၅ ႏွစ္မွာ ရင္ညႊန္႔ရိုး၊ ညွပ္ရိုး နဲ႔ ခါးရိုးေတြက ျဖစ္ၾကျပီ။ အသက္အစိတ္မွာ အားလံုးျပည့္စံုသြားမယ္။ အသက္ ၂၅ ေက်ာ္ရင္ မရွည္ခ်င္နဲ႔ေတာ့။

ဒိေနာက္ပိုင္းမွာ နည္းနည္းရွည္လာႏိုင္တာလဲရွိပါတယ္။ အသက္သိပ္ၾကီးခ်ိန္မွာေတာ့ ဆက္မရွည္ေတာ့တာ ေသျခာတယ္။ ေက်ာရိုးမၾကီးက အရိုးေတြၾကားက အရိုးႏုေလးေတြအေပၚမွာ မူတည္လို႔ အဲလိုျဖစ္တယ္။ အားတက္စရာေျပာရရင္ ေၾကာရိုးမၾကီးမွာ အရိုးေပါင္း ၃၃ ခုရွိေပမဲ့ ၂၄ ခုက တခုနဲ႔တခု ဆက္မသြားၾကဘဲေနရစ္တယ္။ ဒီအခ်က္ကို အရပ္ရွည္ဘို႔ အသံုးခ်ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ေၾကာရိုးမၾကီးဟာ လူ႔အရပ္ရဲ႕ ၃၅% နဲ႔ဆိုင္တယ္။ ဒီအခ်က္ကို ေကာင္းေကာင္း အသံုးခ်ရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေလ့က်င့္ခန္းနဲ႔ အရပ္ရွည္ဘို႔လုပ္တာကို ေကာင္းတယ္လို႔ အားေပးသူေတြက ဒီလိုလုပ္တာက ၾကီးထြားေစတဲ့ေဟာ္မုန္းကို ထုတ္ေစေအာင္လုပ္ရာက်တယ္လို႔ပါ ဆိုတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက ေျပာတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။

Stretching Exercises ထိေရာက္တဲ့ အရပ္ရွည္ေလ့က်င့္ခန္း ၄ မ်ိဳး
(၁) တြဲလဲခိုနည္း၊
(၂) ေယာဂ ဆန္႔တန္းနည္း၊
(၃) ေရကူးနည္း နဲ႔
(၄) တင္ပါးလွည့္ေပးနည္း။

သိပ္ဆင္းရဲတဲ့ အရပ္ေဒသေတြမွာ အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့တာေတြေၾကာင့္ အခ်ိန္ေတြၾကာလာရင္ လူေတြအမ်ားစုက အရပ္ပုမယ္။ ဒုတိယ-ကမာၻစစ္ကာလ ဂ်ပန္ေတြ အရပ္ပုၾကတာ ဗမာေတြအသိဘဲ။ အခု မပုၾကေတာ့တာ ဘာလို႔လဲ။ ၂၅-၁၁-၂ဝဝ၂ ထုတ္သတင္းမွာ ႏြားႏို႔ေသာက္လို႔ပါလို႔ ေျပာတာ ရွိတယ္။ လူငယ္ေတြ ႏြားႏို႔ေသာက္ မ်ားလာတာ ၁ဝ ႏွစ္အတြင္း အဆ ၅ဝဝ ေတာင္ရွိသတဲ့။ ေပါင္မံု႔လဲ အမ်ိဳးစံုေအာင္ စားသတဲ့။ ေစ်းခ်ိဳတဲ့ ဆန္ထက္ေတာင္ ေပၚျပဴလာ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေပါင္မံု႔စားႏွဳန္းက ၁၁ ဆ တက္လာတယ္။ ကိတ္မံု႔စားတာလဲ ပိုမ်ားလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁ဝ ႏွစ္သမီးေလးေတြက သူတို႔အမေတြထက္ ၁ လကၼပိုရွည္လာၾကတယ္။ အေလးခ်ိန္လဲ ၁ ေပါင္တိုးလာၾကတယ္။ ေယာက္်ားေလး-မိန္းကေလးေတြက စစ္မျဖစ္ခင္ကထက္ ၃ ေပါင္ပိုေလးျပီး လကၼဝက္ ပိုရွည္လာၾကတယ္။

အာဟာရျပည့္ဝဝ စားသံုးပါ။ က်န္းမာေနေစရမယ္။ ကိုယ္လက္-ေလ့က်င့္ခန္း၊ ဆန္႔တန္းမႈပါတဲ့ အားကစား ဥပမာ ေရကူး၊ တင္းနစ္ ကစားေပးပါ။ ဘာတန္းကေန ေအာက္တြဲေလာင္းခ်နည္းလုပ္ပါ။ အေနအထိုင္ကအစ ျပင္ပါ။ ခါးမတ္မတ္ထိုင္၊ ခါးဆန္႔လမ္းေလွ်ာက္ပါ။ တေန႔ ၈ နာရီအိပ္စက္ပါ။ အရပ္ရွည္ခ်င္သူေတြ စားဘို႔ေကာင္းတဲ့ေဆးနဲ႔ အစာမွာ ဗီတာမင္ (ဒီ)၊ (ပရိုတင္း)၊ ဗီတာမင္ (ေအ)၊ (ကယ္လ္စီယန္) နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ ပါသင့္တယ္။

အရပ္ရွည္ေဆးေတြေၾကာ္ညာျပီးေရာင္းတာရွိေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ေထာက္ခံခ်က္မေပးႏိုင္ပါ။ အေမရိကမွာ ေခတ္စားလာေတာ့ တိုင္းမ္မဂၢဇင္းမွာ ေလ့လာမႈေဆာင္းပါးတခုေရးလာတာဖတ္ရပါတယ္။ နည္းနည္းေတာ့ၾကာပါျပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ဝ၁၁ ေမလကတည္းကပါ။ အရိုးအတြက္ ကယ္လ္စီယမ္ေဆးေပးရင္ အရပ္ပိုရွည္သလားတဲ့။ အရိုးဆိုတာ အသက္ရလာေလေလ အိုမင္းပ်က္စီးေလဆိုတာအမွန္ပါ။ အဲလိုဆိုရင္ အရိုးအားေကာင္းတဲ့ေဆးေပးျပီး အိုမင္းပ်က္စီးမႈကို ကာကြယ္မယ္၊ ကုစားမယ္ဆိုတာ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလွ်ာ္တဲ့စဥ္းစားမႈျဖစ္ပါတယ္။ အဲတာမွ အရိုးအားနည္းလို႔ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ထိခိုက္မႈေၾကာင့္ အရိုးက်ိဳးတာကိကေန ကာကြယ္ရာက်မယ္လို႔ ဆက္စဥ္းစားပါတယ္။ ေျပာသေလာက္ ဟုတ္ပါရ့ဲလား။

ဆြီဒင္ (အူပန္ဆာလာ) တကၠသိုလ္က ေဒါက္တာ (အီဗာ) ကေျပာပါတယ္။ ကယ္လ္စီယမ္သိပ္မ်ားသြားရင္ ဆိုးက်ိဳးေပးတယ္တဲ့။ သူ႔အဖြဲ႔ကေန ၁၉၁၄ ကေန ၁၉၄၈ အတြင္းမွာေမြးဖြါးခဲ့ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၆ ေသာင္းကို ေလ့လာျပီးမွ အဲလိုေျပာတာပါ။ ၁၉ ႏွစ္ဆက္တိုက္ေလ့လာမႈျပဳခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ကယ္လ္စီယမ္ 750 mg ေအာက္ နည္းနည္းေလးသာရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ တေန႔မွာ ကယ္လ္စီယမ္ 900 mg အထက္ရခဲ့သူေတြထက္ ပထမ အရိုးက်ိဳးျခင္း ၁၈% ပိုျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ 1,140 mg အထိမ်ားမ်ားရသူေတြမွာ ပိုေကာင္းတယ္လို႔ မေျပာပေလာက္ေအာင္သာရၾကတာေတြ႔ရပါ။

လက္ရွိအေမရိကန္က်န္းမာေရးလမ္းညႊန္အရ အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္အမ်ိဳးသမီးေတြ တေန႔မွာ ကယ္လ္စီယမ္ 1,200 mg ျဖစ္ပါတယ္။ အဲတာကမ်ားေနတယ္လို႔ ဆြီဒင္ဆရာဝန္ေတြက ေထာက္ျပထားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အဲေလာက္မလိုၾကပဲ၊ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြကပိုလိုၾကပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြ။ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈလုပ္သူေတြက နည္းလိုမယ္။ ကယ္လ္စီယမ္ဟာ လိုတာထက္ပိုမ်ားရင္ အရိုးတည္ေဆာက္မႈမွာ အက်ိဳးမေပးပါ။ 700 mg ကေန 800 mg က အသင့္ျမတ္ဆံုးျဖစ္တယ္။

၅-၁ဝ-၂ဝ၁၄ ေန႔က ေဆးသိပၸံသတင္းတပုဒ္ထြက္တယ္။ ေရွးေဟာင္းပံုျပင္၊ အရပ္ရွည္ျခင္းရ့ဲမ်ိဳးဗီဇေတြ႔ရွိ။ ဆိုလိုတာက မ်ိဳးဗီဇျဖစ္တယ္။ ကယ္လ္စီယမ္မဟုတ္ပါ။ တျခားဟာေတြလည္းမဟုတ္ပါ။

ဒီေဆးကို ဘယ္မွာဝယ္ရမလည္း မေမးပါနဲ႔ခ်င္ဗ်ား။ စာေရးတဲ့ဆရာဝန္ ေကာ္မရွင္မရပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၇-၅-၂ဝ၁၅
၂၆-၅-၂ဝ၁၅

G6PD and Blood groups နဲ႔ ေသြးအုပ္စု

G6PD အေၾကာင္း စာ ၃ ပုဒ္တင္ထားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က (ေအ-ဘီ-အို-ေအဘီ) ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္ေနတာကို ေျပာလာၾကတယ္။ မမွန္ပါ။

(၁) (က) ၁၉၇၁ ခုႏွစ္မွာ လက္ပရိုစီေခၚ အနာၾကီးေရာဂါသည္ေတြမွာ ABO ေသြးအုပ္၊ G6PD ေမြးရာပါေရာဂါနဲ႔ မူမမွန္တဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ေတြ ဆက္စပ္မႈကုိ ေလ့လာမႈလုပ္ခဲ့တယ္။ (ခ) မေလးရွားႏိုင္ငံက G6PD ေမြးစကေလး တရုပ္၊ မေလးနဲ႔ အိႏၵိယ ၁ဝ၄၁ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။

ရလဒ္ကေတာ့ (က) အနာၾကီးေရာဂါသည္ေတြထဲမွာ ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။ (ခ) တျခားလူေတြၾကားမွာလည္း ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။

(၂) G6PD မရွိတဲ့ တရုပ္ကေလး ၁၁၈၁ ေယာက္နဲ႔ မေလးကေလး ၅၃၅ ေယာက္အျပင္ Rh အေပါင္း-အႏုတ္ကို G6PD တရုပ္ေမြးစကေလး ၂၄၈ ေယာက္နဲ႔ G6PD မရွိတဲ့ကေလး ၂၅၅ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့တယ္။

ရလဒ္ကေတာ့ ABO ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။ Rh မွာေတာ့ ထူးျခားခ်က္ရွိေပမယ့္ ေဆးပညာအရသာ အေရးပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

Chances of passing G6PD on to kids

ၾကယ္စင္ ဝန္းရံ - ဆရာ ကြ်န္မ သားဦးက မိန္းခေလးပါ။ သူကေတာ့ ေမြးကတည္းက ခုထိ G6PD လကၡဏာမျပပါ။ ဒုတိယကေလးက ေယာက္်ားေလးပါ။ သူကေတာ့ေမြးကတည္းက G6PD လကၡဏာေတြ႔ရွိပါတယ္။ ကေလးဆရာဝန္ ကေတာ့ အေမ B ေသြး၊ အေဖက O ေသြးဆိုရင္ ေမြးလာတဲ့ ေယာာက္က်ားေလးဆိုရင္ျဖစ္တယ္။ မိန္းခေလးဆိုရင္ ျဖစ္နိုင္ေျခနည္းတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သားက % နည္းတယ္လို႔ေတာ့ေျပာပါတယ္။ သူက မၾကာခဏဖ်ားတတ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက paracetamol အရည္ဘဲေပးပါတယ္။ သူလဲ ဘာမွေတာ့မျဖစ္ပါ။ ဆက္လက္တိုက္ေကြ်းသင့္ပါသလား ဆရာ။ ေနာက္တစ္ခုက သမီးဦးကိုလဲ G6PD ရွိမရိွ စစ္ေဆးသင့္ပါသလား။ ေက်းဇူးျပဳျပီးေျဖေပးပါ။ အခုလို က်န္းမာေရး ဗဟုသုတေတြတင္ေပးတဲ့ဆရာ့ကို ေက်းေဇူးအထူးတင္ပါတယ္ရွင္။

May Pyi - Sayar I am normal and my husband has G6PD deficient. Now our first child, son has G6PD deficient. It's not consistent with theory. Is this also ok? Thank you so much.

ေမြးလာမယ့္ကေလးေတြမွာ G6PD ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ပါလာႏိုင္သလည္း
(က) ဖခင္ (ဘာမွမရွိ) + မိခင္ (G6PD သယ္ေဆာင္သူ)။
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD သယ္ေဆာင္သူျဖစ္မယ္။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ပါလာမယ္။

(ခ) ဖခင္ (G6PD ရွိသူ) + မိခင္ (ဘာမွမရွိသူ)
• သမီးအားလံုး G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သားအားလံုးမွာ ဘာမွမရွိ။

(ဂ) ဖခင္ (G6PD ပါသူ) + မိခင္ (G6PD သယ္ေဆာင္သူ)
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ပါသူ။
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ရွိသူ။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ ဘာမွမရွိ။

(ဃ) ဖခင္ (ဘာမွမရွိ) + မိခင္ G6PD ရွိသူ။
• သမီးအားလံုး G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သားအားလံုး G6PD ရွိသူ။

(င) ဖခင္ (G6PD ရွိသူ)+ မိခင္ (G6PD ရွိသူ)
• သမီးအားလံုး G6PD ရွိသူ။
• သားအားလံုး G6PD ရွိသူ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

G6PD Deficiency Support Group

40 minutes ago
ကြ်န္မတို႔ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ g6pd deficiency ေတြအတြက္ supporting group ေလးတခုရွိရင္သိပ္ေကာင္းမွာပဲ။

ဟုတ္တယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ အသင္းေတြဖြဲ႔ထားၾကတယ္။ အြန္လိုင္းနဲ႔လည္းလုပ္ၾကတယ္။ စုေဝးတာလည္းလုပ္တယ္။ ပညာေပးလည္းလုပ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း ရွိေစခ်င္တယ္။ ကေလးအထူးကုဆရာဝန္ကေန ဦးစီးႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းမယ္။ ဆရာက ရိုးရိုးဆရာဝန္မို႔ သိပ္မသင့္ပါ။ မိခင္ကေလးအဖြဲႊစည္းေတြက ႏိုင္ငံေရးမပါ ေစတနာနဲ႔လုပ္ရင္လည္းေကာင္းမွာပဲ။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။ ကြ်န္မကေတာ့ supporting group ေလးအရမ္းျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ website ေထာင္ရေအာင္လည္း ကြ်န္မရဲ႕ IT knowledge က very poor အဲဒီအထူးကုမ်ားကလည္း သိပ္ျပီး g6pd deficiency ကို serious ျဖစ္ပုံမျပၾကဘူး။

ဆရာတတ္ႏိုင္တာလုပ္ေပးပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ အေၾကာင္းအရာတခုခုကို အာရံုစိုက္လုပ္ႏိုင္သူမ်ိဳးကေန ကမကထ လုပ္သင့္တယ္။ ဆရာက ဘုန္းၾကီးေက်ာင္း ဟင္းေပါင္းလိုဆိုေတာ့ သန္႔သန္႔ေလးကပိုေကာင္းမယ္။

1. G6PD Community Support Group Facebook https://www.facebook.com/G6PDCommunitySupportGroup
2. G6PD Deficiency Support Group http://www.dailystrength.org/c/G6PD-Deficiency/support-group
3. G6PD Deficiency Support Group http://www.mdjunction.com/g6pd-deficiency
4. New Yahoo Support Group - G6PD Deficiency and Favism http://g6pddeficiency.org/wp/2013/08/08/new-yahoo-support-group/

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၅-၂ဝ၁၅

G6PD Low-risk Drugs ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္နဲ႔ ေဆး

55 minutes ago
ဆရာခင္ဗ်ား ကၽြန္ေတာ့္သမီးေလးက 22-4-2015 မွာေမြးပါတယ္။ ကေလးက G6PD ျဖစ္ေနတယ္ေျပာပါတယ္။ ဆရာ့ ေဆာင္းပါးဖတ္ၾကည့္ထားလို႔ paracetamol နဲ႔မတည့္ဘူးလို႔သိရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကနယ္မွာေနေတာ့ ကေလး ေနမေကာင္းျဖစ္ရင္ ရန္ကုန္မလာခင္ ဘာေဆးတိုက္ထားရမလဲလို႔ ကေလးအထူးကုကိုေမးေတာ့ paracetamol အရည္တိုက္ဖို႔ေျပာပါတယ္။ G6PD ကေလးမို႔တိုက္လို႔ရပါ့မလားေမးေတာ့ အဲဒါမတိုက္ရင္ ဘာတိုက္ရမလဲလို႔ ျပန္ေျပာပါတယ္။ ဘာေဆးမ်ားသင့္ေတာ္မလဲဆိုတာ ၫႊန္ၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ။ ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္ဆရာ။
သမီးေလးနဖူးနဲ႔ မ်က္ခြံမွာလည္း အနီကြက္ေတြပါလာတာ ေရာဂါနဲ႔ဆက္စပ္မႈရွိပါသလားဆရာ။

Low-risk Drugs for G6PD Deficients ဒီေဆးစာရင္းဟာ အႏၲရာယ္နည္းနည္းသာရွိတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ဆိုလိုတာက လိုအပ္ခ်က္ကပိုရင္ ေဆးအဆနဲ႔အညီသံုးႏိုင္တယ္။
1. Acetaminophen (paracetamol, Tylenol, Tralgon, hydroxyacetanilide) ပါရာစီတေမာ။
2. Acetophenetidin (phenacetin) အနာအကိုက္သက္သာေဆး။
3. Aminopyrine (Pyramidon, amidopyrine) အဖ်ား-အနာသက္သာေဆး။
4. Antazoline (Antistine) ႏွလံုးခုန္မမွန္သူေတြကိုေပးတဲ့ေဆး။
5. Antipyrine အနာ-အေရာင္သက္သာေဆး။
6. Ascorbic acid (vitamin C) ဗီတာမင္ (စီ)
7. Benzhexol (Artane) ပါကင္ဆန္ေရာဂါေဆး။
8. Chlorguanidine (Proguanil, Paludrine)
9. Chloroquine ငွက္ဖ်ားေဆး။
10. Colchicine အနာ-အေရာင္သက္သာေဆး။
11. Diphenhydramine (Benadryl) ဘာမီတြန္လိုေဆး။
12. Isoniazid တီဘီေဆး။
13. Menadione sodium bisulfite (Hykinone)
14. Phenylbutazone အနာသက္သာေဆး။
15. Phenytoin တက္သက္သာေဆး။
16. Probenecid (Benemid) ေဂါေရာဂါေဆး။
17. Procain amide hydrochlonde (Pronestyl)
18. Pyrimethamine (Daraprim) ငွက္ဖ်ားေဆး။
19. Quinidine ႏွလံုးေရာဂါေဆး။
20. Quinine ငွက္ဖ်ားေဆး။
21. Streptomycin တီဘီထိုးေဆး။
22. Sulfacytine ဆာလ္ဖါေဆး။
23. Sulfadiazine ဆာလ္ဖါေဆး။
24. Sulfaguanidine ဆာလ္ဖါေဆး။
25. Sulfamerazine ဆာလ္ဖါေဆး။
26. Sulfamethoxypyridazine (Kynex) ဆာလ္ဖါေဆး။
27. Sulfisoxazole (Gantrisin) ဆာလ္ဖါေဆး။
28. Trimethoprim ဆက္ပတြန္မွာပါတဲ့ေဆး။
29. Tripelennamine (pyribenzamine) အင္တီဟစ္တမင္းေဆး။
30. Vitamin K ဗီတာမင္ (ေက)။

ေမြးရာပါ အနီ-ပန္းေရာင္ကြက္ပါတာ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ နည္းနည္းၾကီးလာရင္ ေပ်ာက္ပါမယ္။ ဘာေဆးမွ မလိမ္းသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၅-၂ဝ၁၅

Pregnancy starts ကိုယ္ဝန္စရွိတယ္ဆိုတာ

ကိုယ္ဝန္ရွိျပီဆိုတာ Sperm က်ား-သုက္ပိုး နဲ႔ Egg မ-မ်ိဳးဥေတြ Fertilization ေပါင္းစပ္ခ်ိန္ Conception သေႏၶတည္ခ်ိန္ကို ေခၚတာလား။ အဲလိုျဖစ္လာျပီး ေနာက္တပါတ္အၾကာ Embryo implantation သားအိမ္ထဲမွာ တြယ္ကပ္လိုက္ခ်ိန္ကို ေခၚတာလား။ ဒီအယူအဆ ၂ မ်ိဳးကို ခ်ီကာဂိုတကၠသိုလ္ကေန သုေတသနလုပ္ေတာ့ ဆရာဝန္ေတြ အျမင္မတူၾကတာ ေတြ႔ရတယ္။ အေျဖဟာ ဘာသာေရးအယူအဆ သက္ေရာက္မႈ ရွိမွာျဖစ္သလို ကိုယ္ဝန္ကို မလိုခ်င္လို႔ ဖ်က္ျပစ္တာမွာလဲ လုပ္သင့္တယ္၊ မလုပ္သင့္ဘူး ဆံုးျဖတ္ရာမွာလဲ သက္ေရာက္ေစပါတယ္။

Fertilization မ်ိဳးေပါင္းစပ္ျခင္း
က်န္းမာသန္စြမ္းတဲ့ က်ား-သုက္ပိုးေတြထဲက တခုဟာ ရင့္မွည့္ေနတဲ့ မ-မ်ိဳးဥတခုထဲကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ Penetration ထိုးေဖါက္ ဝင္ေရာက္ျပီး၊ (ဆဲလ္) ပြါးျခင္းျဖစ္စဥ္ စတင္ျပီဆိုတာကို (ဖါတလိုက္ေဇးရွင္း) ေပါင္းစပ္ျခင္းလို႔ ေခၚတယ္။ Embryo သေႏၶဆိုတာျဖစ္ျပီ။ ဆက္ျပီးၾကီးထြားလာေတာ့မယ္။

က်ားနဲ႔ မ ပံုမွန္ လိင္ဆက္ဆံၾကရင္ သန္းနဲ႔ခ်ီမ်ားတဲ့ က်ားသုက္ပိုးေတြဟာ မိန္းမ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲကို စြန္႔ထုတ္မယ္။ ဆက္ျပီး သားအိမ္အဝကို ျဖတ္ျပီး၊ သားအိမ္ထဲဝင္လာၾကမယ္။ သားအိမ္ျပြန္ဆီဆက္သြားၾကမယ္။

ရာသီလလည္ရက္မွာျဖစ္တဲ့ မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္မွာ ေဟာ္မုန္းေတြထြက္လာတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ သားအိမ္အဝမွာရွိေနတဲ့ အခြ်ဲရည္ဟာ ေျပာင္းလဲလာျပီး၊ သုက္ပိုး အလြယ္တကူ ဝင္လာေစေအာင္ ဖန္တီးေပးရာက်တယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆးေတြက ဒီအလုပ္တာဝန္ကို ဆန္႔က်င္ေပးတာမို႔ သုက္ပိုး အထဲကို မဝင္ေစေအာင္ တားဆီးေပးတယ္။ သန္းနဲ႔ခ်ီမ်ားတဲ့ သုက္ပိုးေတြထဲက ၂ဝဝဝ ေလာက္ကဘဲ လိုရာခရီးအထိ ေရာက္ႏိုင္ၾကတယ္။

သေႏၶတည္ေစဘို႔ဆိုတာ ရက္ေရြးမွန္ရတယ္။ မ-မ်ိဳးဥက မ်ိဳးဥအိမ္ကေန ထြက္ျပီးတဲ့ေနာက္ ၁၈-၂၄ နာရီၾကားမွာ သုက္ပိုးနဲ႔ေတြ႔တာ အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္ျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ား သုက္ပိုးေတြကလဲ ထြက္ျပီးတဲ့ေနာက္ ၃-၅ ရက္သာ အသက္ရွင္ေနမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အေကာင္းဆံုး ကိုယ္ဝန္ရေစႏိုင္တဲ့ ရက္ဆိုတာ ရာသီလတခုမွာ ၅-၆ ရက္သာရွိတယ္။ သုေတသနလုပ္ၾကည့္ေတာ့ က်န္းမာသန္စြမ္းၾကတဲ့ အတြဲေတြဟာ ေျပာတဲ့ေန႔ေကာင္း-ရက္သာမွာ အတူေနၾကတာေတာင္မွ ကိုယ္ဝန္ရလမ္း ၃ဝ-၅ဝ% သာရွိတယ္။

သုက္ပိုးနဲ႔ အဲလိုေပါင္းစပ္ျပီးသား မ-မ်ိဳးဥဟာ ကိုယ္ဝန္တည္ေစဘို႔ ခရီးဆက္ရေသးတယ္။ သားအိမ္ျပြန္ကေန သားအိမ္ထဲအထိ ဝင္လာျပီး သားအိမ္အတြင္းဆံုးနံရံမွာ တြယ္ကပ္ဘို႔ဆိုတာ ပ်မ္းမွ် ၆-၇ ရက္ၾကာေသးတယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆးေတြက တြယ္ကပ္မွာကို ဟန္႔တားေသးတယ္။

သားအိမ္ အတြင္းဆံုးနံရံမွာ တြယ္ကပ္ျပီဆိုတာနဲ႔ ေဟာ္မုန္းေနာက္တမ်ိဳး တိုးထြက္လာျပန္တယ္။ Human Chorionic Gonadotrophin (hCG) လို႔ ေခၚတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ရွိ-မရွိစစ္တဲ့အခါ အဲဒီ (hCG) ရွိ-မရွိကို စစ္တာျဖစ္တယ္။ သူရွိေနမွသာ ကိုယ္ဝန္ဆက္တည္လိမ့္မယ္။ ေဟာ္မုန္းက တရက္ထက္တရက္ မ်ားမ်ားလာရတယ္။ တရက္မွာ ၂ ဆ တိုးတာဟာ ေနာက္ဆံုး ၆ဝ-၈ဝ ရက္မွာ အမ်ားဆံုး ရွိလာမယ္။

အတူေနျပီးခ်ိန္မွာ ေယာက္်ားဆီကေန မိန္းမဗဂ်ိဳင္းနားထဲကိုစြန္႔ထုတ္တဲ့ သုက္ရည္ထဲမွာ သုက္ပိုးေပါင္း သန္း ၁ဝဝ ပါေနတယ္။ သုက္ပိုး တသိန္းထက္နည္းျပီးသာ သားအိမ္ထဲကိုဝင္လာႏိုင္တယ္။ သားအိမ္ထဲကိုဝင္လာျပီးေနာက္ သားအိမ္ျပြန္ဆီတန္းသြားတယ္။ ခရီးအရွည္ ၅ လကၼေလာက္သာေဝးတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ မိန္းမကလည္း ရာသီလလယ္ရက္ေလာက္ကထြက္ထားတဲ့မ်ိဳးဥဟာ သားအိမ္ျပြန္အဖ်ားပိုင္းနားကေန ေစာင့္ေနမယ္။ မ်ိဳးဥိဆီကို သုက္ပိုး ၂ဝဝ ေလာက္ကသာအေရာက္လာႏိုင္ၾကတယ္။ အဲဒီအထဲက သုက္ပိုး တခုတည္းကသာ မ်ိဳးဥနဲ႔ေပါင္းစပ္မႈျပဳတယ္။ ေပါင္းစပ္တယ္ဆိုတာ ဖခင္ဆီကမ်ိဳးဗီဇနဲ႔ မိခင္ဆီကမ်ိဳးဗီဇေတြ ေပါင္းစပ္ၾကတာျဖစ္တယ္။ တေယာက္စိကေန (ခရိုမိုဇုမ္း) ၂၃ ခုစီပါလာၾကတယ္။ ေပါင္းစပ္လိုက္တာနဲ႔ ေမြးလာမယ့္ ကေလးရ့ဲ ရုပ္ရည္၊ ဥာဏ္ရည္၊ က်ား-မ အားလံုးကို ျပ႒ာန္းလိုက္ျပီျဖစ္တယ္။

၂၄ နာရီအတြင္းမွာ တခုတည္းေသာမ်ိဳးဥဟာ (ဆဲလ္) ၂ ခုပါတဲပ သေႏၡျဖစ္ျပီ။ ၁၂ နာရီတိုင္းမွာ (ဆဲလ္) အေရအတြက္ ၂ ဆျဖစ္လာတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ၂ ခုကြဲထြက္သြားရင္ အသြင္တူအမႊာျဖစ္မယ္။ ၃ ရက္ဆိုရင္ (ဆဲလ္) ေပါင္း ၃၂ ခုရွိလာျပီ။ ဆက္ျပီး တဲလ္ေပါင္း ၅ဝဝ ရွိခန္မွာ အရည္ျပည့္ေနတဲ့အိတ္နဲ႔အတူ အခ်င္းျဖစ္စရာေပၚလာျပီ။

သားအိမ္နံရံကိုလာျပီးတြယ္ကပ္တာကို ကိုယ္ဝန္ရွိျပီလို႔ေျပာတယ္။ အဲဒီရက္ဟာ ရာသီလာျပီး ၂၁ ရက္ေလာက္မွာ ျဖစ္တယ္။ အခ်င္းကေန ေဟာ္မုန္းထုတ္ေပးေနျပီျဖစ္ေပမယ့္ စမ္းေတြ႔ေအာင္မမ်ားေသးလို႔ ဆီးစစ္ရင္ အေပါင္း မျပႏိုင္ေသးပါ။ ကိုယ္ဝန္ကေတာ့ရွိေနျပီ။ ကိုယ္ဝန္ ၂၈ ပါတ္ဆိုရင္ (ဆဲလ္) ေပါင္း ၂ ထရီလီယန္ရွိပါျပီ။

အေမရိကားမွာရွိတဲ့ သားဖြါးမီးယပ္ အထူးကုဆရာဝန္ေပါင္း ၁၈ဝဝ ကိုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ အေျဖေပးၾကတဲ့ ဆရာဝန္ေပါင္း ၁၁၅၄ ဦးရွိတယ္။ ၅၇% က ကိုယ္ဝန္ရွိျပီဆိုတာ က်ား-သုက္ပိုး နဲ႔ မ-မ်ိဳးဥေတြ ေပါင္းစပ္ခ်ိန္၊ သေႏၶတည္ခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။ ၂၈% က က်ား-သုက္ပိုး နဲ႔ မ-မ်ိဳးဥေတြ ေပါင္းစပ္ျပီး ေနာက္တပါတ္အၾကာ သားအိမ္ထဲမွာ တြယ္ကပ္လိုက္ခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။ ၁၅% က မေသျခာဘူးလို႔ဆိုပါတယ္။ သားဖြါးမီးယပ္ဆရာဝန္ေတြအမ်ားစုက သေႏၶတည္ခ်ိန္လို႔ေျပာတဲ့အခါ ဘာသာေရး ဦးစားေပးသူေတြျဖစ္ၾကျပီး ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တာကို အားမေပးၾကပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၅-၂ဝ၁၅
http://www.parents.com/videos/v/63983316/sperm-meets-egg-weeks-1-to-3-of-pregnancy.htm

BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ

1. က်မ အသက္က ၃၈ ႏွစ္ပါ။ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္။ ကေလး ၂ ေယာက္ပါ။ အခု (႕႕႕႕႕) ႏုိင္ငံမွာ ေနပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္ခဲြ၊ ၃ ႏွစ္ခန္႔ကတည္းက ေခါင္းငုံ႔ျပီး တခုခု လုပ္တဲ့အခါမွာ ျပန္ေမာ့ရင္ ေခါင္းမူး မူးေနပါတယ္။ အိမ္သာတက္ ေရသုံးျပီး ရင္ေတာင္ အဲလုိ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေလွ်ာ္တဲ့အခါ ေခါင္းငုံ႔ျပီး ေလွ်ာ္ရင္ အဝတ္ ေလ်ွာ္တဲ့အခါ ေခါင္းငုံ႔ျပီး အဝတ္ကုိ ခပ္ၾကာၾကာေလး ဆပ္ျပာ တုိက္တဲ့အခါ၊ ေရခ်ဳိးရင္လည္း ေျခေထာက္ကုိ မတ္တပ္ကေန ငုံ႔ျပီး တုိက္တဲ့အခါ၊ ေလွကားေတြကုိ သတိထားျပီး ေခါင္းငုံ႔ျပီး တက္လာရင္ အေပၚေရာက္တဲ့အခါ မူးတဲ့အခါမွာ ကုိယ္ကုိ မထိန္းႏုိင္ပဲ ယုိင္သြားတာမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ (တေခါက္ဆုိ လုံးဝကုိ ပစ္လဲက်တဲ့အထိ ျဖစ္ဖူးပါတယ္။ အသက္ရွဴမဝလုိ႔ ရင္ၾကပ္တဲ့အခါ ရွဴတဲ့ Asmol inhalar လည္း ရွဴပါတယ္။ လည္ပင္းလည္း နည္းနည္း ၾကီးေနပါတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က စျဖစ္တာပါ။ အသက္ရွဴမဝတာ နဲ႔ ေခါင္းမူးတာဟာ လည္ပင္းၾကီး ေရာဂါေၾကာင့္ မ်ားလား။
2. အမ်ိဳးသား ဒီေန႔ ဆရာဝန္သြားၿပတာ Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV) ၿဖစ္တာလို႔ ေၿပာတယ္။ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ စာရြတ္ေတြကို ပို႔ေပးလိုက္ပါတယ္။ သူေၿပာတာ မရွင္းလို႔ ေက်းဇူးၿပဳၿပီး ေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ ဘယ္လို ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရမလဲဆိုတာကို ရွင္းၿပေပးပါ။

Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV) ဆိုတာ နားအတြင္းပိုင္း ေရာဂါတခု ျဖစ္တယ္။ လူ (ေခါင္း) အေနထား ေျပာင္းတဲ့အခါ မူးတတ္တယ္။ Vertigo ေခါင္းမူးေရာဂါ လာျပသူေပါင္း ၆ သန္းထဲမွာ (BPPV) ျဖစ္သူ ၁၇-၄၂% ပါတယ္။ Motion sickness ကားမူးေရာဂါက သပ္သပ္ျဖစ္တယ္။ အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတာ အလဲလို အနည္းဆံုး ၃ မ်ိဳး ရွိတယ္။

လူၾကီးေတြကိုတြက္ရင္ တဝက္ရွိတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြဆိုရင္ နားအလည္ပိုင္းက Degeneration အိုနာလို ျဖစ္လို႔ပါ။ ငယ္သူေတြက ေခါင္းခိုက္မိလို႔က မ်ားတယ္။ Migraine (မိုင္ဂရင္း) အမူး-အကိုက္ေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ေၾကာင့္ Vestibular neuritis ရလို႔လဲ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ ့မွာ ဘာလို႔ ျဖစ္လဲ မသိပါ။

• ေရာဂါလကၡဏာအစစ္ဆိုတာ Spinning dizziness ပတ္ျခာလည္ျပီး မူးမယ္၊
• ေခါင္းကို လည္သလိုလုပ္မွ ျဖစ္တယ္။
• Short duration ခဏသာ ၾကာမယ္။ ေဆးစာမယ္ Paroxysmal လို႔သံုးတာ အဲဒါေၾကာင့္ပါ။ Benign ဆိုတာ အသက္ကို အႏၲရာယ္မေပးႏိုင္တာ။
• Positional in onset အေနအထား ေျပာင္းတာေန စတယ္။
• Nausea ပ်ိဳ႕တာက မ်ားတယ္၊ အန္တဲ့အထိျဖစ္တာ ရွားတယ္။
• Visual disturbance ျဖစ္လာရင္ အျမင္အၾကည့္ ခက္လာမယ္။
• ေခါင္းထဲမွာ ေပါ့ေနမယ္၊
• ကိုယ္ကို မထိန္းႏိုင္ျဖစ္မယ္၊
• မ်က္စိဟာ ျဖစ္တဲ့နားဘက္ဆီ လည္မယ္။ ဆတ္ကနဲ ဆတ္ကနဲ စကၠန္႔ ၃ဝ ေလာက္ၾကာမယ္၊
• ထံုတာ၊ အားယုတ္တာလို တျခား အာရံုေၾကာေရာဂါ လကၡဏာေတြ မရွိပါ။

လူတိုင္းရဲ႕ Inner ear အတြင္းနားထဲမွာ Otoconia ေခၚတဲ့ Calcium crystals (ကယ္လ္စီယမ္) ပံုေဆာင္ခဲေလးေတြ ရွိတယ္။ BPPV ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ ဒါေတြက Utricle မွာ ပိတ္ေနသလို ျဖစ္ေနတယ္။ ေနာက္ျပီး Semicircular canals စက္ဝိုင္းထက္ျခမ္းပံု ျပြန္ေလးေတြထဲ ေရာက္သြားတတ္တယ္။ ေခါင္းက အေနအထား ေျပာင္းတဲ့အခါ၊ ကမာၻ႔ဆြဲအားကို လိုက္ျပင္ရရင္ အဲဒီ အစိုင္အခဲေလးေတြက အရည္အေျပာင္းအလဲကို ဒုကၡေပးလို႔ မူးလာေစတယ္။ တခါတေလ ပံုေဆာင္ခဲ ေလးေတြက သြားကပ္ေနၾကတယ္။

မူးတာကို ျဖစ္ေစတဲ့ အေနအထား သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ရွိတယ္။ လူနာကိုယ္တိုင္သိတယ္။ မမူးခင္ ၅-၁ဝ စကၠန္႔ ၾကာေသးတယ္။ မူးတာက ၅-၁၂ဝ စကၠန္႔ ၾကာတယ္။ မိုးရြာခါနီး၊ ႏွင္းက်ခါနီး အိပ္ေရးပ်က္ရင္၊ စိတ္ရႈတ္စရာရွိရင္၊ ပိုဆိုးတယ္။ Tilting the head ေခါင္းကို ဟိုဘက္ဒီဘက္ လွည့္တာ၊ Rolling over in bed ေခါင္းအံုးေပၚမွာ ေခါင္းလွည့္တာ၊ Looking up or under ေခါင္း ေမာ့တာ ငံု႔တာ၊ Sudden head motion ရုတ္တရက္ ေခါင္းအေနအထား ျပင္တာ၊ Post head injury ေခါင္းခိုက္မိထားဘူးတာ၊ မ်က္စိကို စူးစိုက္လို႔မရ ျဖစ္လာမယ္။

Dix Hallpike Test စမ္းသပ္နည္းနဲ႔ ေရာဂါေသျခာေအာင္ လုပ္ရတယ္။ ျဖစ္ေနတဲ့သူကို ထိုင္ေနရာကေန ပက္လက္လွဲ၊ ေခါင္းကို ၄၅ ဒီဂရီ တဖက္ကိုေစာင္း၊ ၂ဝ ဒီဂရီ ေနာက္ျပန္ခိုင္းတဲ့အခါ Nystagmus ေခၚတဲ့ Jumping of the eyes မ်က္လံုးေတြ ခုန္လာတာ ေတြ႔ရရင္ ဒီေရာဂါရွိတာ ေသျခာတယ္။ မ်က္လံုးက အထက္ကို ခုန္ျပီး လည္ေနမယ္။ မ်က္လံုးရဲ႕ အထက္ပိုင္းဟာ ေအာက္စိုက္တဲ့ဘက္မယ္ ရွိမယ္။ Electronystagmography စမ္းသပ္နည္းလဲ ရွိတယ္။

ကုသနည္း ၂ မ်ိဳးမက ရွိတယ္။
၁။ Canalith repositioning procedure (CRP) or Epley maneuver နဲ႔
၂။ Liberatory or Semont maneuver ျဖစ္တယ္။

ကမၻာ့ဆြဲအားကို သံုးျပီး အနယ္အမံွဳေတြ ေအာက္က်ေအာင္လုပ္နည္း CRP ကို ဆရာဝန္ကေန သင္ေပးတာ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္နည္းကေတာ့ လူနာကိုယ္တိုင္ လုပ္လို႔ရတယ္။ ဘယ္ဟာ ပိုေကာင္းသလဲ ေျပာလို႔ မရေသးပါ။ ေဆးေပး ကုနည္းကို ရုတ္ရက္ျဖစ္သူေတြနဲ႔ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးျဖစ္သူေတြကိုသာ ေပးတယ္။ Anti-histamine ေဆးနဲ႔ Anti-cholinergic ေဆးေတြ ျဖစ္တဲ့ Meclozine Meclozine (Bonine, Bonamine, Antivert, Postafen, Sea Legs, Dramamine) နဲ႔ Scopolamine (Levo-duboisine, Hyoscine) ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြ သက္သာေအာင္ လုပ္တာသာ ျဖစ္တယ္။

BPPV ေရာဂါဟာ တခ်ိဳ႕မွာ သူ႔ဖါသူ သက္သာလာတတ္တယ္။ ေခါင္းအံုးျမင့္ျမင့္ သံုးပါ။ မူးတတ္သလိုမ်ိဳး မအိပ္ပါနဲ႔။ မနက္ ထရင္ ခပ္ေျဖးေျဖးထပါ။ မထခင္ ကုတင္စြန္းမွာ ၁ မိနစ္ထိုင္ ေစာင့္ေနပါ။ ေခါင္းငံု႔ျပီး တခုခုေကာက္ဘို႔ မလုပ္ပါနဲ႔။ တဖက္ဖက္ ေစာင္းတာလဲ ဂရုစိုက္ပါ။ အလွျပင္ဆိုင္၊ သြားေဆးခန္းမွာ အထူးသတိရွိပါ။ Motion sickness medications Dimenhydrinate (Dramamine, Driminate, Gravol, Gravamin, Vomex, Vertirosan) ကားမူးေပ်ာက္ေဆးတြ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ ၂ လနဲ႔ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။

Epley Maneuver နည္းကို တတ္ကြ်မ္းတဲ့ ဆရာဝန္ကေန လုပ္ေပးတယ္။ ၈ဝ% ေပ်ာက္တယ္။ ၂ နည္းရွိတယ္။ မျပန္ခင္ ေဆးခန္းမွာ ၁ဝ မိနစ္ေစာင့္ရေသးတယ္။ ကားေမာင္းမျပန္ပါနဲ႔။ ေခါင္းကို Semi-recumbent ၄၅ ဒီဂရီေစာင္းအိပ္ပါ။ ေန႔ခင္းမွာလဲ ေခါင္းကို မတ္မတ္ထားပါ။ ေခါင္းလႈတ္ရမဲ့ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း မလုပ္ပါနဲ႔။ မ်က္ႏွာသစ္တာ၊ အေမႊး ရိတ္တာ၊ ေခါင္းေလွ်ာ္တာ၊ မ်က္စဥ္းခပ္တာလဲ ေခါင္းမငံု႔ရေအာင္ လုပ္ပါ။ ၁ ပါတ္ၾကာရင္ အရင္ကမူးတတ္တဲ့ အေနအထားကို သတိနဲ႔ စမ္းလုပ္ရမယ္။

ဒီနည္းနဲ႔ မရေသးတဲ့ ၂ဝ% ေတြကို Epley exercises လုပ္ခိုင္းမယ္။ အထူးလုပ္တဲ့ Rotational chair ကုလားထိုင္၊ DizzyFIX ေတြ သံုးႏိုင္တယ္။

ခြဲစိတ္ကုသနည္းက ခက္ပါတယ္။ Canal plugging နည္းကတခု ျဖစ္တယ္။ ခြဲစိတ္ကုသနည္း Semi-circular canal occlusion ကို အျမဲမလုပ္ပါ၊ လုပ္ရတာ ခက္တယ္။ အာရံုေၾကာထိမွာ သတိၾကီးရတယ္။

• BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/bppv.html
• Vertigo အမူးေရာဂါ (အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/vertigo.html
• Dizziness အမူးေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/dizziness.html

Dr. တင့္ေဆြ

Dizziness အမူးေရာဂါ

အသက္က ၅၉ ႏွစ္ရိွပါၿပီ။ အမ်ိဳးသမီးပါ။ စျဖစ္တာက လြန္ခဲ့တဲ့ ၉ ႏွစ္ကပါ။ မနက္အိပ္ရာထထခ်င္းမွာ ေခါင္းက ခ်ာခ်ာလည္မူးတာပါ။ ဘယ္ဘက္ကို ေခါင္းနဲနဲေစာင္းတာနဲ႔ ခ်ာလည္မူးပါတယ္။ ညာဘက္ေတာ့ ေစာင္းလို႔ရပါတယ္။ တပတ္ၾကာပါတယ္။ ေနာက္ ေျဖးေျဖးခ်င္းသက္သာပါတယ္။ ၂ ႏွစ္ေလာက္ၾကာေတာ့ ပါရဂူနဲ႔ျပပါတယ္။ အာရံုေၾကာေရာဂါလို႔မေျပာပါဘူး။ အရိုးကီ်းေပါင္းနဲနဲတက္ပါတယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာနဲနဲ က်ဥ္းခ်င္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေဆးကေတာ့ supravit ၊ B6 ေပးပါတယ္။ ေန႔တိုင္းလိုိလိုမူးေနပါတယ္။ မထႏိုင္ေအာင္ မူးတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဘယ္ဘက္္နားက စီစီဆိုၿပီး အသံေလး ျမည္ေနပါတယ္။ အိပ္မေပ်ာ္တာနဲ႔ ရင္တုန္တာေၾကာင့္ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားခ်က္နဲ႔
aprazolam 0.5 mg ကုိိ တေန႔ ၁ လံုးေသာက္ပါတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္ၿပီး မူးတာလဲသက္သာလာပါတယ္။ စြဲမွာစိုးလို႔ အျပင္သြားမွ ေသာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေန႔တိုင္းေသာက္တာမဟုတ္ပါဘူး။၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ထိ ၄ ႀကိမ္မထနိုင္ေအာင္မူးပါတယ္။ ပထမ ၃ ႀကိမ္ကေတာ့ ဘယ္ဘက္ကိုေစာင္းမွမူးတာပါ။ ၄ ႀကိမ္ေျမာက္မွာေတာ့ ညာဘက္ေစာင္းမွ မူးပါတယ္။၂ဝ၁၄ မွာ ၁လ ေလာက္မထနိုင္ေအာင္မူးပါတယ္။ မူးတိုင္း မနက္ ၃ နာရီ၊ ၄ နာရီ အခ်ိန္ေလာက္ စမူးတာပါ။ ဦးေႏွာက္ နဲ႔ အာရံုေၾကာပါရဂူဆီမွာ ျပၾကည့္ပါတယ္။ သူက ေမြးရာပါအာရံုေၾကာေရာဂါလို႔ေျပာပါတယ္။ အာ႐ံုေၾကာ၂ ေခ်ာင္း
မွာ ၁ ေခ်ာင္းကပ်က္စီးေနတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခား သြားကုလဲမရဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ ေပးတဲ့ေဆး
ကေတာ့ aprazolam 0.5mg ပဲေပးပါတယ္။ တသက္လံုး ေသာက္ရမယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ စာကို ၂ နာရီေလာက္ ဖတ္ရင္
မူးလာပါတယ္။TV ၾကည့္ရင္လဲမူးလာပါတယ္။ ဘာလုပ္သင့္လဲဆရာ။

စာ (၃) ပုဒ္ပို႔လိုက္ပါတယ္။
1. Dizziness အမူးေရာဂါ
2. Vertigo အမူးေရာဂါ (အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ)
3. BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ

Dizziness အမူးေရာဂါဆိုတာကို တိတိက်က် ေဖၚျပရရင္ Lightheadedness ေခါင္းထဲ ေပါ့ေနတာ၊ Vertigo ေခါင္းထဲမွာ ဝိုင္းျခာလည္ေနတာ၊ Nystagmus မ်က္လံုးက စိတ္ကလုပ္တာမလုပ္ဘဲနဲ႔ အခ်က္က်က် ျမန္ျမန္လႈတ္ေနတာ၊ Syncope သတိလက္လြတ္ ျဖစ္တာေတြနဲ႔ တြဲေနတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြ မပါဘဲ ေခါင္းမူးတာက စိုးရိမ္းစရာမရွိပါ။

Dizziness လဲေခၚ Giddiness လဲေခၚတဲ့ ခံစားရမႈကို ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းခံေတြ မ်ားတယ္။ ဦးေႏွာက္ကို ေအာက္စီဂ်င္ လံုေလာက္ေအာင္ မရလို႔ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ႏွလံုးခုန္မမွန္တာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ထိုင္ရာကေန ရုတ္တရက္ ထလိုက္ခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ျဖစ္တာက ေသြးဖိအား ယာယီက်သြားလို႔ပါ။ ေသြးအားနည္းေနသူ (ဟီမိုဂလိုဘင္) နည္းေနသူ၊ ေနာက္ျပီး Decongestants အေအးမိေပ်ာက္ေဆး၊ Antidepressants စိတ္မက်ေဆး၊ Antihypertensives ေသြးဖိအားက်ေဆး၊ Antihistamines (အင္တီဟစ္တမင္း) ေဆး နဲ႔ Diuretics ဆီးသြားေဆးေတြ ေသာက္ေနရင္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ဝမ္းပ်က္-ေခြ်းထြက္မ်ားသူေတြလဲ ေသြး-အရည္ထုထည္က်ေနလို႔ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

တကယ္လို႔ ေခါင္းထဲမွာေပါ့ေနျပီး သတိလစ္ခ်င္တာနဲ႔တြဲေနရင္ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆး-ကုသရမယ္။ Diabetes mellitus ဆီးခ်ိဳ၊ Multiple sclerosis (မာလ္တီပယ္-စကယ္လ္ရိုးဆစ္) ေရာဂါ နဲ႔ Parkinson's disease (ပါကင္ဆိုနဇင္) ေရာဂါနဲ႔လဲ တြဲေနတတ္တယ္။

နားအတြင္းဆံုးထဲက Balance organs ကုိယ္ခႏၶာမွ်ေျခကိ္ုထိန္းေပးေနတဲ့ အဂၤါေတြမွာ ေရာဂါရရင္ ဥပမာ Labyrinthitis ေရာဂါ၊ Ménière's disease နားအတြင္းဖံုးလႊာေရာင္ေရာဂါ၊ Vestibular neuronitis နားအာရံုေၾကာေရာဂါ၊ Tinnitus နားထဲမည္ေနတဲ့ေရာဂါေတြမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါ့အျပင္ Perforated eardrum နားစည္ေပါက္ျခင္း၊ Otitis media နားအလည္ခန္း ေရာင္ျခင္းျဖစ္ရင္လဲ မူးႏိုင္ေသးတယ္။

Double vision ရုပ္၂ ခု ျမင္ေနတာနဲ႔တ ြဲေနရင္ Brain stem ဦးေႏွာက္-ပင္စည္ေနရာမွာ ေရာဂါရေနသလား စစ္ေဆးရမယ္။ မူးတာက Slurred speech စကားေျပာသိပ္ေႏွးလာတာနဲ႔တြဲေနရင္ Atroke ဦးေႏွာက္ေလျဖတ္တာနဲ႔ Brain tumor ဦးေႏွာက္-အက်ိတ္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

တျခား အေၾကာင္းခံေတြကေတာ့ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ကဲ၊ Stress စိတ္ဖိအားမ်ား၊ Fatigue အားကုန္၊ High fever အျပင္းဖ်ား၊ Strenuous coughing ေခ်ာင္း အတင္းဆိုးတာ၊ Straining with defecation or urination ဆီးသြား-ဝမ္းသြားတာမွာ အားစိုက္ထုတ္ရတာ၊ Stomach flu အစာအိမ္ေရာင္၊ Common cold အေအးမိ၊ Pressure on the neck လည္ပင္းမွာ ဖိအားသက္ေရာက္ခံေနရတာ၊ Carnival rides ပတ္ျခာလည္ကစားစရာကို စီးတာ၊ Low blood pressure ေသြးဖိအားက်တာ၊ Severe pain သိပ္နာက်င္တာ၊ Fright ေၾကာက္စိတ္ၾကီးတာ၊ Standing rigidly at attention သတိဆြဲျပီး အၾကာၾကီး ရပ္ေနရတာ၊ Alcohol intoxication အရက္ေသာက္မ်ားတာ၊ Illicit drugs မူးယစ္ေဆး၊ Hyperventilation အသက္ရွဴ အလြန္ျမန္တာ၊ Low blood glucose ေသြးထဲသၾကားဓါတ္နည္းတာ၊ Hysterical seizures (ဟစ္တီးရီးယား) အတက္ေရာဂါတမ်ိဳးေတြျဖစ္တယ္။

အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္သူေတြမွာ ၄ဝ% ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတယ္။ မိန္းမေတြက ေယာက္်ားေတြထက္ ၂ ဆ နည္းပါး ပိုျဖစ္တယ္။ (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါရွိသူထဲက ၄ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ Multiple sclerosis ေရာဂါရွိသူေတြထဲက ၃ ေယာက္ ၁ ေယာက္၊ အမူးေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြထဲမွာ ၂၅-၄ဝ% ဟာ Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV) ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီေရာဂါအေၾကာင္း သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။

• BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/bppv.html
• Vertigo အမူးေရာဂါ (အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/vertigo.html

Dr. တင့္ေဆြ

Supplementary foods ကေလးအတြက္ ျဖည့္စြက္စာ

ကေလးအတြက္ ျဖည့္စြက္စာ ေမးလာသူေတြ မနည္းပါ။ ကေလးေဆးပညာလိုေရးရင္ ဖတ္ရတဲ့သူအတြက္ ခက္ေနမွာမို႔ ရိုးရိုးရွင္းရွင္းသာ ေရးပါရေစ။ အစဥ္အလာ ဆရာဝန္ေတြသင္ခဲ့တာက ကေလးေတြကို ၄-၆ လကစျပီး ျဖည့္စြက္စာေကြ်း၊ ၁ ႏွစ္၊ ၁ ႏွစ္ခြဲရွိလာရင္ ႏို႔ျဖတ္။ ေနာက္ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ ရွိလာရင္လဲ ႏို႔ျဖတ္။ ႏို႔မျဖတ္ခင္မွာ မိခင္ႏို႔လဲတိုက္ပါ၊ ျဖည့္စြက္စာလဲ ေကြ်းပါ။ ႏို႔တခုတည္းနဲ႔ေတာ့ ၆ လေနာက္မွာ မလံုေလာက္ပါ။

ဘယ္လိုအစာေကြ်းပါဆိုတာ ေယဘုယ်ေျပာရရင္ လူၾကီးစားတာထဲက မမာတာ နဲ႔ မစပ္တာေတြအကုန္ျဖစ္ပါတယ္။ သြားမေပါက္ခင္ တခါထဲျမိဳခ်ႏိုင္တာကို ေကြ်းရပါမယ္။ အသား-ငါး၊ အသီး-အရြက္၊ ပဲ၊ ထမင္း။ ဆီ နဲနဲ ပါပါေစ။ ဝါးစရာ မလိုေလာက္ေအာင္ ေပ်ာ့တာ၊ ႏူးတာလုပ္ျပီး ေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ ဟင္းရည္၊ ပဲဟင္းရည္ တိုက္ႏိုင္တယ္။ ၾကက္ဥျပဳတ္၊ အာလူးျပဳတ္၊ ကန္စြန္းဥျပဳတ္ စတာေတြ ေကြ်းႏိုင္တယ္။ အဆင္သင့္လုပ္ ကေလးစာေတြလဲ ရပါတယ္။

ကေလးေတြလဲ လူၾကီးေတြလိုဘဲ အၾကိဳက္ဆိုတာ ေရြးမယ္။ အသီးေဖ်ာ္ရည္ကို အိမ္မွာလုပ္တာလဲ ေကာင္းတယ္။ ဆိုင္ကအသင့္လုပ္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး အဆင္ေျပတာ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ Junk food လို အသင့္ထုပ္ပိုးျပီး ေခတ္ေပၚအစာေတြ ေရွာင္ပါ။ အိမ္မွတင္လဲ လူၾကီးထမင္းဝိုင္းက ကေလးနဲ႔ မပူ-မစပ္တဲ့ ဟင္းအရည္ကို တိုက္ႏိုင္တယ္။ အသီးအႏွံထဲကလဲ ဝါးစရာမလိုတာကို ေသးေသးေလးေတြလုပ္ျပီး ေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးဆိုတာ တေန႔မွာ အၾကိမ္မ်ားမ်ား၊ တခါမွာ နည္းနည္း ေကြ်းရမယ္။ ပ်ားရည္၊ ၾကက္ဥ၊ အာလူး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ သေဘၤာသီး စတာေတြ ရပါျပီ။

၁ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္ အစံုေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ အစံုဆိုတာ ထမင္း-ဟင္းေတြ ေျပာတာပါ။ လူၾကီးေတြလိုဘဲ ႏြားႏို႔၊ လက္ဘက္ရည္၊ ေကာ္ဖီ၊ အသီးအႏွံ၊ သြားရည္စာ စားႏိုင္ျပီေပါ့။ သိတဲ့အတိုင္း သြားရည္စာ မ်ားရင္ ပင္မအစား ထမင္းနည္းတတ္တယ္။

ႏြားႏို႔ကို ႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာင္းခ်ပံုမတူၾကပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီတာ စံသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔အညီသာေရာင္းခ်ရတဲ့ဆီမွာေတာ့ ထူးေျပာစရာမရွိပါ။ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ေျပာစရာေတြ မ်ားလြန္းတဲ့အထဲမွာ ႏြားႏို႔လဲပါတယ္။ ႏြားကေနကူးစက္တဲ့ (တီဘီ) ဆိုတာရွိလို႔ ႏြားႏို႔ကို Pasteurized milk ေခၚတဲ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့အပူခ်ိန္အထိေပးထားတာကိုသာ ေရာင္းခ်ခြင့္ရွိတယ္။ ဒါေတာင္မွ ႏြားႏို႔ထဲမွာ ရွိရွိသမွ် ပိုးေတြ အကုန္ ေသေသးတာမဟုတ္ပါ။ ပြက္ေအာင္က်ိဳလိုက္ရင္ ပိုးေတြေသျပီလို႔ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးတိုက္ဘို႔ဆိုရင္ လူၾကီးေတြလို အဆီထုတ္ေနစရာမလိုပါ။

ေခ်ာကလက္လဲ ေကာင္းတဲ့အစာပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ ကေလးေတြ သြားမေကာင္းျဖစ္ရတဲ့ တရားခံလဲျဖစ္တယ္။ အခ်ိဳစာမွန္သမွ် သြားသတိထားရမယ္။ အခ်ိဳစာေတြထဲမွာပါတဲ့ သၾကားဓါတ္က သြားရည္နဲ႔ ေပါင္းေတာ့ အက္စစ္ထြက္ျပီး သြားရဲ႕ အေပၚယံ ေၾကြလႊာကို ဒုကၡေပးတယ္။ အခ်ိဳဆိုတာထဲ အကုန္ပါတယ္။ ထမင္း၊ သၾကား၊ ထန္းခ်က္၊ ေခ်ာကလက္၊ အိုက္စ္ခရင္မ္၊ အခ်ိဳရည္။

ကေလးဥာဏ္ေကာင္းဘို႔ဆိုတာ အစာအာဟာရလဲ သက္ေရာက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အစာဆိုတာ နည္းတာ-မ်ားတာအျပင္ မွ်တဘို႔က ပိုသတိထားရတယ္။ မွ်တတယ္ဆိုတာ အမ်ိဳးအမယ္ စံုရမယ္၊ သင့္ရတယ္။ မ်ိဳးဗီဇ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ေလ့လာမႈ၊ သင္ၾကားေပးမႈ၊ ေရာဂါဘယကင္မႈေတြ အားလံုးက ကေလးရဲ႕ ကိုယ္-စိတ္က်န္းမာေရးကို သက္ေရာက္ေစပါတယ္။

ကေလး အားေဆးဆိုတာ အေျခခံက ဗီတာမင္ (ဘီ) အုပ္စုျဖစ္တယ္။ သြားေပါက္ခ်ိန္မို႔ (ကယ္လ္စီယမ္) ပါေပးႏိုင္တယ္။ အားေဆးေတြကို နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေနရာတကာ ဝယ္လို႔ရတယ္။ ေစ်းၾကီးတိုင္း ပိုေကာင္းမယ္ မဟုတ္ပါ။ နာမည္ရတဲ့ ကုမၸဏီကေန ထုတ္တာဆိုရင္ ျပီးတာပါဘဲ။ အားေဆးတိုက္တာ အစာစားျပီခ်ိန္ ေကာင္းပါတယ္။ လူၾကီးေတြလို တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ မနက္-ညေန တိုက္ႏိုင္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕မိဘေတြက တမ်ိဳးမ်ိဳးေကြ်းျပီး တခုခုျဖစ္ရင္ ေကြ်းလိုက္တာနဲ႔ မတည့္ဘူးလို႔ တထစ္ခ်မွတ္တတ္ၾကတယ္။ မမွန္ပါ။ မတည့္ဘူးဆိုတာ ရွားလြန္းပါတယ္။ မတည့္တဲ့လကၡဏာေတြ သပ္သပ္ရွိပါတယ္။ (အလာဂ်ီ) နဲ႔ အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း လကၡဏာေတြျဖစ္တယ္။ ဝမ္းပ်က္ရင္ အဲဒီတနပ္မွာ ဝမ္းပ်က္ေစတာ ပါသြားလို႔ျဖစ္မယ္။ မေကြ်းပဲထားရင္ ကေလးရဲ႕ အစာေခ်လမ္းက အဲလိုအစားအေသာက္မ်ိဳးကို ေက်ခ်က္ဘို႔ ခ်က္ခ်င္းမလုပ္တတ္ေတာ့ပဲျဖစ္သြားမယ္။ က်င့္ယူေနရလိမ့္မယ္။

အစာလမ္းကေန ကူးစက္ေရာဂါေတြကို ေရွာင္ဘို႔သာ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းကိုက္၊ တိုက္ဖြိဳက္၊ အသဲေရာင္ (ေအ)၊ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြအားလံုးဟာလဲ အပူလံုေလာက္ေအာင္ေပးတာနဲ႔ ပိုးေတြက ေသၾကတယ္။ မီးေပၚမတင္ရတဲ့အစားေတြကို ပိုဂရုစိုက္ပါ။ ယင္၊ ပိုးဟပ္၊ ၾကြက္ေတြရန္က ေရွာင္ပါ။ ပုလင္း၊ ဇြန္း၊ ပန္းကန္၊ အိုး၊ ဒယ္ေတြကို သန္႔ပါေစ။ ကာကြယ္ေဆးေတြ စနစ္တက်ထိုးပါေလ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

How to ask ေမးခြန္းစည္းကမ္း

• ပို႔စ္ေခါင္းစဥ္သာဖတ္ျပီး စာမဖတ္ပဲ မေမးပါနဲ႔။
• ကြန္မင့္မွာ အရုပ္ေတြ၊ အီမိုးရွင္းေတြ၊ သူမ်ားလုပ္ထားတာေတြကို လာမတင္ပါနဲ႔။
• ကိုယ္ပိုင္ေဆးနည္းေတြ လာမေပးပါနဲ႔။
• ေမးထားျပီးရင္ ေျဖထားတာကို လာဖတ္ပါ။
• Add လုပ္မရေတာ့ပါ။ Friend မဟုတ္သူေတြလည္း Page မက္ေဆ့ခ်္ကေန ေမးႏိုင္ပါတယ္။ ဖရင္းမဟုတ္ရင္ Chat ကေန ေမးမရႏိုင္ပါ။

• (ကြန္မင့္) မွာ မေမးသင့္ပါ။ တျခားလူေတြကို အားနာရတယ္။ စာရွည္လည္းေျဖမရပါ။
• ေမးခြန္းစည္းကမ္းအရသာေမးပါ။ (၁) doctortintswe@gmail.com အီးေမးလ္။ (၂) မက္ေဆ့ခ်္။ (၃) ခ်တ္။
• အဲဒီေနရာေတြမွာ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလားေရးမေနပဲ၊ ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။ အေျဖမလာေသးရင္ သတိေပးပါ။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ၊ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ ဒါေပမယ့္ လူနာမည္နဲ႔ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ဓါတ္မွန္၊ အာလ္ထြာေဆာင္း၊ ေဆးစစ္ခ်က္ေတြကိုပို႔ရင္ အတည့္ပို႔ပါ။ ပံုအေစာင္းေတြမပို႔နဲ႔။ လိုတာသာပို႔ပါ။

• မက္ေဆ့ခ်္ကေနေမးရင္ စာတေၾကာင္းကို မက္ေဆ့ခ်္တခုလိုမေရးပဲ ေမးခြန္းတခုလံုးသာေရးပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• စာေတြကို Space အျဖတ္အျခားမပါပဲရိုက္ရင္ ဖတ္မရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။

• က်ား-မ၊ အသက္၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ စတာေတြမေျပာလိုရင္လည္း ဘေလာ့ခ္မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။
• ကြ်န္ေတာ့စာေတြကို ဒီေနရာေတြမွာ ရွာႏိုင္ပါတယ္။- http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- https://doctortintswe.wordpress.com/ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာႏွင့္ အျခားစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- https://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/ ေဖ့စ္ဘြတ္

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Monday, May 25, 2015

High blood pressure ေသြးတိုးအေမး

May 25th, 11:10pm
ၾကက္စီ ထမင္းနဲ႔ေသြးတိုး တည့္ပါသလား ဆရာ

• ၾကက္ဆီ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။
• ျဖစ္တဲ့သူ က်ား-မ မသိပါ။ အသက္ မသိပါ။ ေသြးတိုး ဘယ္ေလာက္ရွိလည္း မသိပါ။ ေသတြးတိုးအတြက္ ဘယ္ေဆးေသာက္ေနလည္း မသိပါ။
• ဟင္းခ်က္တာထဲမွာ ေသြးတိုးနဲ႔မတည့္တာက ဆားနဲ႔ ဟင္းခ်ိဳမံႈ႕ျဖစ္တယ္။
• (ကိုလက္စေထာ) ပါမ်ားေနသူဆိုရင္ အဆီနဲ႔ ဆီေလွ်ာ့သင့္တယ္။ စားသံုးဆီဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္တာ ျဖစ္သင့္တယ္။

ဖတ္ႏိုင္တဲ့စာမ်ား -
1. Hypertension (1) ေသြးတိုးေရာဂါ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/hypertension-1.html
2. Hypertension (2) ေသြးတိုးေရာဂါ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/hypertension.html
3. Bathing and Blood Pressure ေသြးတိုး နဲ႔ ေရခ်ိဳးျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2015/01/bathing-and-blood-pressure.html
4. High Blood Pressure Medications Side Effects ေသြးက်ေဆး ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/high-blood-pressure-medications-side.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၅-၂ဝ၁၅

Drug Abuse writings

မနက္ကအရက္၊ ညမွာစိတ္ၾကြေဆး ေမးၾကတယ္။ ေရးထားပါတယ္။

Aung Lin ခုအခါက အရက္ထက္ဆိုးတ့ဲ ရာမေဆးေတြ ေခတ္စားေနေသာေၾကာင့္ WY ေဆးအေၾကာင္းသိခ်င္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ့္ Blog ထဲမွာ ေရးထားျပီးစာေတြရွိပါတယ္။ http://doctortintswe.blogspot.com/
1. Amphetamines (1) ယာဘ-ရာဘ-ရာမ-ယာမ
2. Amphetamines စိတ္ၾကြေဆး
3. Drugs and politics ေဆးတန္ခိုးနဲ႔ ဟီးရိုးျဖစ္ႏိုင္တယ္
4. Ecstasy Drug Tests စိတ္ၾကြေဆး ေဆးစစ္ျခင္း
5. Ecstasy စိတ္ၾကြေဆးမ်ား
6. High မူးယစ္ေဆးမ်ား
7. Military and Crystal Meth စစ္တပ္နဲ႔ စိတ္ၾကြေဆး
8. Molly လူငယ္ေတြ သံုးေနၾကတဲ့ စိတ္ၾကြေဆး ေမာ္လီေဆးျပား ပိုဆိုးဝါး
9. Pseudoephedrine (ယာဘ) ကို ဒါကေနလုပ္တယ္
10. Yabba (ယာဘ)

Photo: Just the girl on the Yaba. Ya means medicine and Ba means crazy. This method is commonly known as chasing the dragon.

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

G6PD နဲ႔ ေသြးအုပ္စု

G6PD အေၾကာင္း စာ ၃ ပုဒ္တင္ထားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က (ေအ-ဘီ-အို-ေအဘီ) ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္ေနတာကို ေျပာလာၾကတယ္။ မမွန္ပါ။

(၁) (က) ၁၉၇၁ ခုႏွစ္မွာ လက္ပရိုစီေခၚ အနာၾကီးေရာဂါသည္ေတြမွာ ABO ေသြးအုပ္၊ G6PD ေမြးရာပါေရာဂါနဲ႔ မူမမွန္တဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ေတြ ဆက္စပ္မႈကုိ ေလ့လာမႈလုပ္ခဲ့တယ္။ (ခ) မေလးရွားႏိုင္ငံက G6PD ေမြးစကေလး တရုပ္၊ မေလးနဲ႔ အိႏၵိယ ၁ဝ၄၁ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။

ရလဒ္ကေတာ့ (က) အနာၾကီးေရာဂါသည္ေတြထဲမွာ ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။ (ခ) တျခားလူေတြၾကားမွာလည္း ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။

(၂) G6PD မရွိတဲ့ တရုပ္ကေလး ၁၁၈၁ ေယာက္နဲ႔ မေလးကေလး ၅၃၅ ေယာက္အျပင္ Rh အေပါင္း-အႏုတ္ကို G6PD တရုပ္ေမြးစကေလး ၂၄၈ ေယာက္နဲ႔ G6PD မရွိတဲ့ကေလး ၂၅၅ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့တယ္။

ရလဒ္ကေတာ့ ABO ေသြးအုပ္စုနဲ႔ G6PD ဆက္စပ္မႈမရွိပါ။ Rh မွာေတာ့ ထူးျခားခ်က္ရွိေပမယ့္ ေဆးပညာအရသာ အေရးပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

Chances of passing G6PD on to kids

ၾကယ္စင္ ဝန္းရံ - ဆရာ ကြ်န္မ သားဦးက မိန္းခေလးပါ။ သူကေတာ့ ေမြးကတည္းက ခုထိ G6PD လကၡဏာမျပပါ။ ဒုတိယကေလးက ေယာက္်ားေလးပါ။ သူကေတာ့ေမြးကတည္းက G6PD လကၡဏာေတြ႔ရွိပါတယ္။ ကေလးဆရာဝန္ ကေတာ့ အေမ B ေသြး၊ အေဖက O ေသြးဆိုရင္ ေမြးလာတဲ့ ေယာာက္က်ားေလးဆိုရင္ျဖစ္တယ္။ မိန္းခေလးဆိုရင္ ျဖစ္နိုင္ေျခနည္းတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သားက % နည္းတယ္လို႔ေတာ့ေျပာပါတယ္။ သူက မၾကာခဏဖ်ားတတ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက paracetamol အရည္ဘဲေပးပါတယ္။ သူလဲ ဘာမွေတာ့မျဖစ္ပါ။ ဆက္လက္တိုက္ေကြ်းသင့္ပါသလား ဆရာ။ ေနာက္တစ္ခုက သမီးဦးကိုလဲ G6PD ရွိမရိွ စစ္ေဆးသင့္ပါသလား။ ေက်းဇူးျပဳျပီးေျဖေပးပါ။ အခုလို က်န္းမာေရး ဗဟုသုတေတြတင္ေပးတဲ့ဆရာ့ကို ေက်းေဇူးအထူးတင္ပါတယ္ရွင္။

May Pyi - Sayar I am normal and my husband has G6PD deficient. Now our first child, son has G6PD deficient. It's not consistent with theory. Is this also ok? Thank you so much.

ေမြးလာမယ့္ကေလးေတြမွာ G6PD ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ပါလာႏိုင္သလည္း
(က) ဖခင္ (ဘာမွမရွိ) + မိခင္ (G6PD သယ္ေဆာင္သူ)။
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD သယ္ေဆာင္သူျဖစ္မယ္။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ပါလာမယ္။

(ခ) ဖခင္ (G6PD ရွိသူ) + မိခင္ (ဘာမွမရွိသူ)
• သမီးအားလံုး G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သားအားလံုးမွာ ဘာမွမရွိ။

(ဂ) ဖခင္ (G6PD ပါသူ) + မိခင္ (G6PD သယ္ေဆာင္သူ)
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ပါသူ။
• သမီး ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ G6PD ရွိသူ။
• သား ၂ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ ဘာမွမရွိ။

(ဃ) ဖခင္ (ဘာမွမရွိ) + မိခင္ G6PD ရွိသူ။
• သမီးအားလံုး G6PD သယ္ေဆာင္သူ။
• သားအားလံုး G6PD ရွိသူ။

(င) ဖခင္ (G6PD ရွိသူ)+ မိခင္ (G6PD ရွိသူ)
• သမီးအားလံုး G6PD ရွိသူ။
• သားအားလံုး G6PD ရွိသူ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

Royal visit ေနျပည္သြား ေတာသား

ပို႔စ္ = Kyaw Ngwe ၂၅.၅.၁၅ ေနျပည္ေတာ္သို႔ ေန႔ျခင္းျပန္ ကားစီးေနမိျခင္း

- ေနျပည္ေတာ္ေရာက္ ေတာသံေဖ်ာက္။
- ျပည္ပေရာက္ လႊတ္ေတာ္စကားမေပါက္။

- ေဖ့စ္ဘြတ္မွာေတာ့ စာေတြေရး။
- အေနေဝး ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ၂ဝ၁ဝ အမတ္မင္းမ်ားလို မယဥ္ေက်း။

(သူက ေရစၾကိဳ NLD က မိတ္ေဆြဆရာဝန္ပါ။)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

Memorial Day ေအာက္ေမ့ဖြယ္ေန႔

ကေန႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတခုလံုး ပိတ္ရက္။ ပိတ္ရက္ဆိုတာ ဖက္ဒရယ္အစိုးရနဲ႔ဆိုင္သမွ်ပိတ္တယ္။ ေက်ာင္းေတြ ရံုးေတြ၊ ဘဏ္ေတြစသျဖင့္ အကုန္ပိတ္တယ္။ ဖြင့္တဲ့အလုပ္ရံုေတြမွာ အလုပ္လုပ္ရသူေတြက အခေငြပိုရၾကတယ္။

သူတို႔တိုင္းျပည္မွာ စစ္ပြဲေတြမွာက်ဆံုးသြားသူေတြကို သတိတရေအာက္ေမ့ရတဲ့ေန႔ထူးျဖစ္တယ္။ ေမလ ေနာက္ဆံုး တနလၤာေန႔ကို သတ္မွတ္ထားတယ္။ အစတံုးကေတာ့ ၁၈၆၈ ခုႏွစ္ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္မွာ က်ဆံုးသြားခဲ့တဲ့ စစ္သည္ေတာ္ေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့ေန႔ျဖစ္တယ္။ Decoration Day ေခၚခဲ့တယ္။ ဒီေန႔မွာ အထိမ္းအမွတ္ေနရာေတြ၊ စစ္သခ်ႋဳင္းေတြကို သြားလည္ၾကတယ္။ အုတ္ဂူတိုင္းမွာ အေမရိကန္အလံေလးေတြ စိုက္ၾကတယ္။

မေန႔က အန္တီေအး အိမ္ျပင္ထြက္ရင္း သူမ်ားေတြေျပာေနၾကတဲ့အသံ ၾကားခဲ့တယ္။ ကိုယ့္ႏိုင္ငံေန လာေနသူေတြေပါ့။ နက္ျဖန္ (မင္မိုရီရယ္ေဒး)။ (မင္မိုရီ) ဆိုတာ မွတ္ဥာဏ္တဲ့။ ရီေတာ့ရီရေပမယ့္ ကိုယ္ငယ္ငယ္တံုးကလည္း သည္ေလာက္ပဲ သိခဲ့တာပါ။ (မင္မိုရီ) ကို မွတ္ဥာဏ္လို႔သိတာကိုက မဆိုးလွပါ။ ဥာဏ္ေကာင္းပံုရတယ္။ ဗဟုသုတေတာ့ လိုေသးတာေပါ့။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၅-၂ဝ၁၅

Sunday, May 24, 2015

G6PD ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္

55 minutes ago
ဆရာခင္ဗ်ား ကၽြန္ေတာ့္သမီးေလးက 22-4-2015 မွာေမြးပါတယ္။ ကေလးက G6PD ျဖစ္ေနတယ္ေျပာပါတယ္။ ဆရာ့ ေဆာင္းပါးဖတ္ၾကည့္ထားလို႔ paracetamol နဲ႔မတည့္ဘူးလို႔သိရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကနယ္မွာေနေတာ့ ကေလး ေနမေကာင္းျဖစ္ရင္ ရန္ကုန္မလာခင္ ဘာေဆးတိုက္ထားရမလဲလို႔ ကေလးအထူးကုကိုေမးေတာ့ paracetamol အရည္တိုက္ဖို႔ေျပာပါတယ္။ G6PD ကေလးမို႔တိုက္လို႔ရပါ့မလားေမးေတာ့ အဲဒါမတိုက္ရင္ ဘာတိုက္ရမလဲလို႔ ျပန္ေျပာပါတယ္။ ဘာေဆးမ်ားသင့္ေတာ္မလဲဆိုတာ ၫႊန္ၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ။ ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္ဆရာ။
သမီးေလးနဖူးနဲ႔ မ်က္ခြံမွာလည္း အနီကြက္ေတြပါလာတာ ေရာဂါနဲ႔ဆက္စပ္မႈရွိပါသလားဆရာ။

Low-risk Drugs for G6PD Deficients ဒီေဆးစာရင္းဟာ အႏၲရာယ္နည္းနည္းသာရွိတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ဆိုလိုတာက လိုအပ္ခ်က္ကပိုရင္ ေဆးအဆနဲ႔အညီသံုးႏိုင္တယ္။
1. Acetaminophen (paracetamol, Tylenol, Tralgon, hydroxyacetanilide) ပါရာစီတေမာ။
2. Acetophenetidin (phenacetin) အနာအကိုက္သက္သာေဆး။
3. Aminopyrine (Pyramidon, amidopyrine) အဖ်ား-အနာသက္သာေဆး။
4. Antazoline (Antistine) ႏွလံုးခုန္မမွန္သူေတြကိုေပးတဲ့ေဆး။
5. Antipyrine အနာ-အေရာင္သက္သာေဆး။
6. Ascorbic acid (vitamin C) ဗီတာမင္ (စီ)
7. Benzhexol (Artane) ပါကင္ဆန္ေရာဂါေဆး။
8. Chlorguanidine (Proguanil, Paludrine)
9. Chloroquine ငွက္ဖ်ားေဆး။
10. Colchicine အနာ-အေရာင္သက္သာေဆး။
11. Diphenhydramine (Benadryl) ဘာမီတြန္လိုေဆး။
12. Isoniazid တီဘီေဆး။
13. Menadione sodium bisulfite (Hykinone)
14. Phenylbutazone အနာသက္သာေဆး။
15. Phenytoin တက္သက္သာေဆး။
16. Probenecid (Benemid) ေဂါေရာဂါေဆး။
17. Procain amide hydrochlonde (Pronestyl)
18. Pyrimethamine (Daraprim) ငွက္ဖ်ားေဆး။
19. Quinidine ႏွလံုးေရာဂါေဆး။
20. Quinine ငွက္ဖ်ားေဆး။
21. Streptomycin တီဘီထိုးေဆး။
22. Sulfacytine ဆာလ္ဖါေဆး။
23. Sulfadiazine ဆာလ္ဖါေဆး။
24. Sulfaguanidine ဆာလ္ဖါေဆး။
25. Sulfamerazine ဆာလ္ဖါေဆး။
26. Sulfamethoxypyridazine (Kynex) ဆာလ္ဖါေဆး။
27. Sulfisoxazole (Gantrisin) ဆာလ္ဖါေဆး။
28. Trimethoprim ဆက္ပတြန္မွာပါတဲ့ေဆး။
29. Tripelennamine (pyribenzamine) အင္တီဟစ္တမင္းေဆး။
30. Vitamin K ဗီတာမင္ (ေက)။

ေမြးရာပါ အနီ-ပန္းေရာင္ကြက္ပါတာ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ နည္းနည္းၾကီးလာရင္ ေပ်ာက္ပါမယ္။ ဘာေဆးမွ မလိမ္းသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၅-၂ဝ၁၅

Don't threaten me please က်ဴရွင္ဆရာမမ်ားႏွင့္ ေယာကၡမမ်ားသို႔

May 24th, 11:33am
ဆရာရွင့္ ကြ်န္မငယ္ငယ္ကအေႀကာင္းေလးေျပာျပပါရေစရွင့္။ အသက္ ၄ ႏွစ္ သူငယ္တန္းတက္ခါနီး ေႏြရာသီေလာက္မွာ မိဘေတြက က်ဴရွင္ထားပါတယ္။ ညေန ၄ နာရီဆိုရင္က်ဴရွင္သြားရပါတယ္။ ဒီနားဝန္းက်င္မွာေတာ့ အဲ့က်ဴရွင္ဆရာမက အေကာင္းဆံုးအေတာ္ဆံုးလို႔ နာမည္ႀကီးပါတယ္။ အရိုက္ႀကမ္းတယ္လို႔လဲ ၾကားပါတယ္။ အရိုက္ၾကမ္းတယ္လို႔ ၾကားကထဲက ဆရာမကိုအရမ္းေၾကာက္မိပါတယ္။ မျမင္ဖူးေသးပါဘူး။ က်ဴရွင္က သူ႔အိမ္မွာ သြားတက္ရပါတယ္။ ဆရာမမ်က္နွာကိုျမင္ရေတာ့ ပိုေႀကာက္မိပါတယ္။ က်ဴရွင္မွာ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ အတန္းမ်ိဳးစံုေတြ႔ရပါတယ္။ တူတူထိုင္ေနေပမဲ႔ အတန္းမတူၾကပါဘူး။ သူငယ္တန္းက ကြ်န္မတစ္ေယာက္ထဲပါ။ ဆရာမကို ေႀကာက္လို႔ ေရးခိုင္းတာေတြကို ေသခ်ာေရးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ဆရာမက တျခားေက်ာင္းသားေတြကို စာတစ္လံုးမွားတာနဲ႔ ထစ္တာနဲ႔ ၾကိမ္လံုးၾကီးနဲ႔ရိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဆရာမ ဆူပူၾကိမ္းေမာင္းျပီး ရိုက္နွက္ေနတာကို ေနတိုင္းျမင္ေနရေတာ့ တေန႔ထက္တေန႔ ပိုပိုေႀကာက္လာမိပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ညေန ၃ နာရီထိ တေန႔လံုးအေကာင္းပါ။ ေပ်ာ္ရႊင္စြာနဲ႔ေဆာ့ကစားပါတယ္။ ညေန ၃ နာရီ နာရီကို ၾကည့္မိတာနဲ႔ စိတ္ထဲမွာ မေပ်ာ္ရႊင္ေတာ့ပါဘူး။ မကစားေတာ့ပါဘူး။ ၄ နာရီထိုးမွာေၾကာက္ေနမိပါတယ္။ ေခ်ာင္တစ္ေခ်ာင္ ေထာင့္တစ္ေထာင့္မွာ ကပ္ေနျပီး မ်က္စိပ်က္ မ်က္နွာပ်က္နွင့္ က်ဴရွင္သြားရမွာကို အင္မတန္ စိုးရိမ္ ေၾကာက္လန္႔ေနမိပါတယ္။ ၄ နာရီထိုးခါနီးေတာ့ လူၾကီးေတြက လြယ္အိတ္လြယ္ က်ဴရွင္သြားေတာ့လို႔ ေျပာပါတယ္။ ၄ နာရီထိုးခါနီးေလ ပိုေၾကာက္ေလပါဆရာ။ က်ဴရွင္သြားဖို႔ကိုလည္း ေဝ့လည္ေခ်ာင္ပတ္လုပ္ေနမိပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ဖ်ားသလိုလို ဘာလိုလိုေတြျဖစ္ေနသလိုနဲ႔ မ်က္နွာလဲမေကာင္းေတာ့ အိမ္က ေနမေကာင္းရင္လဲ ဒီေန႔ က်ဴရွင္မသြားနဲ႔ေတာ့လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အရမ္းေပ်ာ္ပါတယ္။ ၄ နာရီေက်ာ္သြားရင္ ပံုမွန္အတိုင္းစိတ္က ျပန္ျပီး ေပ်ာ္ရႊင္လာပါတယ္။ ကစားခ်င္စိတ္ ျဖစ္လာပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္း က်ဴရွင္ခ်ိန္ေက်ာ္သြားလို႔ မသြားရေတာ့ရင္လဲ မေပ်ာ္ေတာ့ပါဘူူး။ မိဘေတြဆူမွာကို စိုးရိမ္ေနမိပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ၃ နာရီဆိုရင္ နာရီကိုတစ္ၾကည့္ၾကည့္နဲ႔ လက္မထိပ္ေတြ ႏႈတ္ခမ္းေတြ ယားျပီး အဖုေတြ ထလာပါတယ္။ ေနာက္ မ်က္နွာတစ္ျပက္လံုး လက္ေျခေထာက္ ခႏၵာကိုယ္ အနွံ႔အျပားမွာ မေနတတ္ေလာက္ေအာင္ကို ယားျပီး အဖုအပိန္႔ အင္ျပင္လိုမ်ိဳး ျပင္လိုက္ အခ်ပ္လိုက္ၾကီးေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ အဖုေတြထေတာ့ က်ဴရွင္ မသြားရေတာ့ပါဘူူး။ ေဖၾကီးျပန္လာေတာ့ မက္ဇင္ကယ္ဆိုတဲ႔ေဆးရည္တစ္မ်ိဳး လိမ္းေပးပါတယ္။ သက္သာတဲ့အခါလဲ ရွိသလို ညေနထဲက အဖုထတာ ေနာက္မနက္ထိ မေပ်ာက္တဲ႔အခါလဲရွိပါတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းေတြဆို အဖုၾကီးၾကီးေတြေၾကာက္ ေထာ္လန္ဖူးေရာင္ေနပါတယ္။ ပါး၊ မ်က္ခံုး၊ လည္ပင္း၊ လက္၊ ေပါင္မွာလဲ အဖုအပိန္႔မ်ားစြာနဲ႔ပါ။ အျမဲကုတ္ေနရပါတယ္။

ေဆးရံုျပေပးပါတယ္။ ေဆးရံုကလဲ နားမလည္လို႔ မဂၤလာဒံုစစ္ေဆးရံုၾကီးကို သြားခိုင္းပါတယ္။ ဟိုေရာက္ေတာ့ ဆရာဝန္မႀကီးကို ျဖစ္စဥ္ေတြေျပာျပပါတယ္။ ဆရာဝန္မက ဘယ္အခ်ိန္ဆို ျဖစ္တတ္လဲေမးတယ္။ ၃ နာရီဆို ယားျပီ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း အဖုပိန္႔ေတြထလာလို႔ ၄ နာရီ က်ဴရွင္ကို အျမဲျပတ္ေနရတဲ႔အေၾကာင္းေျပာျပေတာ့ ဆရာဝန္မက ကေလးကို က်ဴရွင္ကထုတ္လိုက္ပါလို႔ ေျပာပါတယ္။ ေဆးတစ္မ်ိဳးလဲ ေပးလိုက္ပါေသးတယ္။ တစ္ပတ္တစ္ခါ အင္ဖတ္နဲ႔ ေရခ်ိဳးေပးဖို႔ေျပာပါတယ္။ အိမ္ကလဲ က်ဴရွင္ကို မတက္ခိုင္းေတာ့တဲ့အတြက္ ေတာိေတာ္ေလးကို စိတိခ်မ္းသာမိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ဆရာမကို အိမ္မွာလာသင္ဖို႔ သီးသန္႔ ငွားလိုက္ပါတယ္။ ကြ်န္မလဲ သေဘာတူလက္ခံခဲ့ပါတယ္။ အိမ္မွာသင္ရင္ လူၾကီးေတြရွိေနလို႔ မရိုက္ဘူးလို႔ထင္ပါတယ္။ ၾကိမ္လံုးၾကီးလဲ မပါလာေတာ့လို႔ပါရွင့္။ ဒါေပမဲ႔ စာစသင္ေတာ့ နဲနဲေတာ့ ေၾကာက္ေနမိပါတယ္။ အရင္လို အဖုေတြေတာ့ မထေတာ့ပါဘူး။ ၾကိမ္လံုးမရွိေတာ့ေပမဲ႔ ေပတံေစာင္းနဲ႔ေတာ့ လက္ဆစ္ေတြအေခါက္ခံရပါတယ္။ ေဆးလဲ ပံုမွန္ေသာက္ေနတဲ႔တြက္ ဆရာမကို ေၾကာက္တဲ႔စိတ္ မရွိေတာ့ပါဘူး။

ဒါေပမဲ႔ေနာက္ပိုင္း ေနထိုင္လာတဲ့ တစ္ေလ်ွာက္မွာေတာ့ မိဘေတြကိစၥ ေက်ာင္းကိစၥ သူကယ္ငယ္ခ်င္းေတြေၾကာင့္ စိတ္ထိခိုက္ စိတ္ညိွဳးႏြမ္းခဲ့ရင္ေတာ့ ေသြးယားျပီး ႏႈတ္ခမ္းက စျပီး အဖုေတြ အျမဲျပန္ထလာပါတယ္။ ကြ်န္မ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရင္ စိတ္ဆင္းရဲရင္ ဖံုးကြယ္ထားလို႔မရပါဘူး။ အဖုေတြထလာပါတယ္။ ဒါဆို အိမ္ကလဲခ်က္ခ်င္းသိျပီး ေဆးေသာက္ ေဆးလိမ္းနဲ႔ စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ထားေပးပါတယ္။ တခါတေလ ေက်ာင္းမွာလဲျဖစ္ပါတယ္။ စာေမးခါနီး စာမရခဲ့ရင္ အမွတ္နည္းခဲ့ရင္ အဆင့္က်ရင္ သူငယ္ခ်င္းေတြကမေခၚရင္ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ျပီး အဖုထလာပါတယ္ ေက်ာင္းမွာဆိုေတာ့ ရွက္စရာၾကီးပါ။ နႈတ္ခမ္းၾကီးေထာ္လာတာ။ အရမ္းရွက္လို႔ ေက်ာင္းမွာဆို သတိထားပါတယ္။ ကိုယ့္စိတ္ကို ေပ်ာ္ရႊင္ေအာင္ထားပါတယ္။ စိတ္မေကာင္းမျဖစ္ရဲပါဘူး။ ေဆးကိုလဲေန႔တိုင္းေသာက္ပါတယ္။ ၁ဝ တန္း ေအာင္ျပီးတဲ့ထိ။ ေဆးနာမည္ေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ပါဘူး။ တကၠသိုလ္ Frist year ေရာက္မွ ျဖတ္လိုက္တာပါ။ ေနာက္ပိုင္း ေတာ္ေတာ္ေလး စိတ္ထိခိုက္မွ ျပန္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖုန္ေတြထိရင္လဲ ယားတယ္ အဖုထပါတယ္။

ခု အိမ္ေထာင္က်ေတာ့ ေယာက္က်ားနဲ႔ရန္ျဖစ္ရင္း ေယာက္က်ားက ေခ်ာင္ပိတ္ျပီး အေပၚကေန လက္ကိုခ်ဳပ္ျပီး ပါးေတြ ေခါင္းေတြ လွိမ့္ရိုက္ပါတယ္။ ရိုက္ေတာ့ ေအာ္မိေတာ့ သူ႔အေမ (ေယာကၡမ) က အိမ္ေပၚကဆင္းလာျပီး ကြ်န္မကို မၾကားဝံ့မနာသာေတြ ပစ္ပစ္ႏွစ္ႏွစ္ဆဲပါတယ္။ သူ႔သားကိုက်ေတာ့ သူမ်ားသားသမီးကို မရိုက္ရဘူးလို႔ေတာ့ တစ္ခ်က္မွ မေျပာပါဘူး။ ကြ်န္မကိုခ်ည္း လွိမ့္ဆဲပါတယ္။ အခန္းနံရံ ၅ ထပ္သားျပားေတြကိုလဲ ထုရိုက္ေစာင့္ကန္ျပီး အိမ္ေပၚက ဆင္းသြားလို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္အခါခါ ေျပာပါတယ္။ မိုက္ရိုင္းလိုက္တာကလဲ ကန္းကုန္ပါ။ အဲ့ေန႔ကစျပီး အဲ့အဘြားၾကီးကို အရမ္းေၾကာက္သြားပါတယ္။ အခန္းထဲမွာပဲေအာင္းေနမိပါတယ္။ သူ႔အသံၾကားတာနဲ႔ ရင္တထိတ္ထိတ္နဲ႔ လန္႔ေနမိပါတယ္။

ညဆိုလဲ အိပ္မေပ်ာ္ေတာ့ပါဘူးဆရာ။ တစ္ညလံုးလဲ မအိပ္ေတာ့ပါဘူး။ အသံနဲနဲၾကားတာနဲ႔ ႏွလံုးေတြ တဆတ္ဆတ္ တုန္ျပီး ထိတ္လန္႔ျပီး အိပ္လို႔မေပ်ာ္ေတာ့ပါဘူးဆရာ။ စိတ္ကလဲ မရႊင္လန္းေတာ့ပါ။ အခ်ိန္ျပည့္ ငါ့ကို ဘယ္ေတာ့ ဘာေတြမ်ား ေျပာလာမလဲဆိုျပီး စိုးရိန္ထိတ္လန္႔ေနပါတယ္။ အခုက ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ထားလို႔လဲ အခန္းထဲမွာ တစ္ေယာက္ထဲ စိတ္အားငယ္ အထီးက်န္ျပီး ေနေနရပါတယ္ဆရာ။ အ႔ဲေန႔က ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ ျမင္ကြင္းေတြ အသံေတြကိုပဲ ျမင္ေနၾကားေနရပါတယ္ဆရာ။ အဲ႔အဘြားၾကီးကို ဟိုဆရာမလိုပဲ အရမ္းမုန္းျပီး ရြ႔ံေၾကာက္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကြ်န္မမွာ ဘယ္လို ေရာဂါရွိေနလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ညညလဲ နွစ္ႏွစိျခိဳက္ျခိဳက္အိပ္ေပ်ာ္ခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ငယ္ငယ္ထဲက ခံစားလာခဲ့ရတဲ့ေရာဂါဟာ ဘာေရာဂါလဲသိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေျပာျပေပးပါရွင့္။ ဘာေဆးေတြမွီဝဲသင့္လဲ ဆိုတာကိုလဲ လမ္းညႊန္ေပးပါရွင့္။

ေဆာရီးႏွစ္ခုေတြ႔တယ္။ ေၾကာက္စိတ္နဲ႔ (အလာဂ်ီ)။ အလာဂ်ီကေတာ့ ျဖစ္တတ္တာကိုေရွာင္ဘို႔နဲ႔ ျဖစ္လာရင္ Cetrizine tablet ေသာက္ဘို႔နဲ႔ အင္ျပင္ထြက္လို႔ယားတာကို Calamine lotion လိမ္းလို႔ျဖစ္တယ္။

ေၾကာက္စိတ္ကေတာ့ ဘာကိုေၾကာက္သလည္း သိေနတယ္လို႔ထင္တယ္။ အဲတာကိုေရွာက္ဘို႔ဆိုတာ ခက္ခဲေနတာလည္း နားလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာလည္း ေဆာရီးႏွစ္ခါ။

ေၾကာက္စိတ္ကို ဘယ္လိုကုသမလဲ
၁။ Psychotherapy စိတ္ကုသနည္း။
၂။ Cognitive-behavioral therapy စိတ္ကုသနည္းတမ်ိဳး။
၃။ Dietary and lifestyle changes လူေနမႈပံုစံေျပာင္းေပးနည္း။
၄။ Relaxation therapy စိတ္ေျပလက္ေပ်ာက္လုပ္ေပးနည္။
၅။ Medication ေဆးေပးနည္း။ anti-depressants နဲ႔ anxiety-reducing drugs ေဆးေတြေပးမယ္။

(က) Anti-depressants စိတ္မက်ေဆးမ်ား
• Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) = citalopram (Celexa), escitalopram (Lexapro), fluoxetine (Prozac), fluvoxamine (Luvox), fluvoxamine CR (Luvox CR), paroxetine (Paxil), paroxetine CR (Paxil CR), sertraline (Zoloft).
• Serotonin-Norepinephrine Reuptake inhibitors (SNRIs) = desvenlafaxine (Pristiq), duloxetine (Cymbalta), venlafaxine (Effexor), venlafaxine XR (Effexor XR), milnacipran (Savella), and levomilnacipran (Fetzima).
• Tricyclic antidepressants (TCAs) = amitriptyline (Elavil), desipramine (Norpramin), doxepine (Sinequan), Imipramine (Tofranil), nortriptyline (Pamelor), amoxapine, clomipramine (Anafranil), maprotiline (Ludiomil), trimipramine (Surmontil), and protriptyline (Vivactil).
• Monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) = phenelzine (Nardil), selegiline (Emsam), and tranylcypromine (Parnate).
• Atypical antidepressants = bupropion (Wellbutrin), mirtazapine (Remeron), nefazodone (Serzone), trazodone (Desyrel, Oleptro), vilazodone (Viibryd), and vortioxetine (Brintellix).

(ခ) Anti-anxiety drugs စိုးရိမ္စိတ္နည္းေစတဲ့ေဆးေတြကို tranquilizers လို႔လဲေခၚတယ္။ benzodiazepines = Xanax (alprazolam), Klonopin (clonazepam), Valium (diazepam), Ativan (lorazepam) ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

အမ်ားဆံုးသံုးတဲ့ Alprazolam ေဆး၏ ေဘးထြက္အက်ိဳးမ်ား   
အျဖစ္နည္းတဲ့ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = စိတ္တို၊ ၂၇႕၂% လူဝ၊ ေခြ်းမ်ား၊ အိပ္မေပ်ာ္၊ ၾကြက္သားေတြလႈတ္၊ မွတ္ဥာဏ္ေလ်ာ့။ အရက္နဲ႔ေရာရင္ ဒါေတြပိုျဖစ္တယ္။ လိင္စိတ္ေျပာင္းမယ္။ ၁၄႕၄% မွာ လိင္စိတ္နည္းျပီး၊ ၇႕၇% မွာ ကဲတယ္။ လိင္အဂၤါမသန္မာတာ၊ မျပီးစီးတာျဖစ္တယ္။ ရွားပါတဲ့အျဖစ္မ်ိဳးေတြ = ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ဆီးသြားရခက္၊ မ်က္စိေဝဝါး၊ ဗိုက္နာ၊ ေသြးဖိအားက်။

ဆရာဝန္ေပးတဲ့အတိုင္း အတိအက်ေသာက္ပါ။ လိုတာထက္ပိုေသာက္ရင္ သိပ္အိပ္ခ်င္မယ္။ သတိလစ္မယ္။ လက္အစိုနဲ႔ ေဆးကိုမကိုင္ပါနဲ႔။ ခ်ိဳခ်ဥ္လို လွ်ာ-ပါးေစာင္မွာ သူ႔အလိုလို ေပ်ာ္သြားပါေစ။ စိတ္ေရာဂါမတူရင္ ေဆးအက်ိဳးမတူတာ ျဖစ္ေစတယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးဆက္ေသာက္ေနမွရတယ္။ ၁ ႏွစ္ဆက္ေဆးေသာက္ရသူ ၃ ပံု ၁ ပံုက ေဆးျဖတ္လို႔ မရဘူး။ ေဆာက္တည္ရာမရ လုပ္ခ်င္ရာလုပ္တာမ်ိဳးကို သိသိသာသာသက္သာေစတယ္။ စားခ်င္စိတ္ ေျပာင္းတယ္။ ဆာတတ္တယ္။ တည္ျငိမ္မႈ နည္းတယ္။ စကားေျပာေႏွးတယ္။ သြားရည္မ်ားမယ္။ အာရံုစိုက္ရခက္မယ္။ ေခါင္းက ေပါ့ေနသလို ခံစားရမယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာသာ ဒီလို ျဖစ္တတ္တယ္။ မ်က္စိေရတိမ္ရွိေနသူ၊ မိႈေဆး Itraconazole or Ketoconazole ေတြေသာက္ေနသူ၊ အသည္းမေကာင္းသူ၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသူ၊ သတ္ေသခ်င္စိတ္ရွိသူ မေပးပါ။ ကိုယ္ဝန္မသံုးရပါ။ ကေလးႏို႔တိုက္ေနခ်ိန္လဲ မေပးရပါ။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္လဲ မေပးပါ။

အေမရိကန္လူမ်ိဳးအရြယ္ေရာက္သူေတြ စုစုေပါင္း ၁၉ သန္းမွာဒီေရာဂါရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ကေလးဘဝကတည္းကေန ခံစားေနရတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။

က်ဴရွင္ဆရာမေတြ၊ ေက်ာင္းသူေတြ၊ ေယာက္မေတြ၊ ေခြ်းမေတြ သင္ခန္းစာယူႏိုင္ၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၅-၂ဝ၁၅