ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Tuesday, June 30, 2015

Breast Cancer Risk ရင္သားကင္ဆာ အႏၲရာယ္မ်ား

ဘယ္ကင္ဆာမဆို ဘာလို႔ျဖစ္သလည္း အတိအက်မသိပါ။ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတာေတြကို ကင္ဆာအႏၲရာယ္လို႔ ေခၚတယ္။ မလြဲမေသြအႏၲရာယ္နဲ႔ ႏိႈင္းရအႏၲရာယ္လို႔ခြဲထားတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တာနဲ႔ မိသားစုရာဇဝင္က ထိပ္ကေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုက္ရိုက္သက္ေရာက္တာလို႔ေတာ့ ေျပာမရပါ။ တခ်ိဳ႕မွာ အဲဒီအုပ္စုထဲပါေနေပမယ့္မျဖစ္ပါ။  ကင္ဆာအမ်ိဳးအစားမတူရင္ အႏၲရာယ္လည္းမတူၾကပါ။ ေနရာင္ျပင္းတာကေန အေရျပားကင္ဆာကို၊ ေဆးလိပ္ကေန အဆုပ္၊ ခံတြင္း၊ လည္ေခ်ာင္း၊ ဆီးအိမ္၊ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာေတြကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အသက္ၾကီးတာကလည္း အခ်က္တခုျဖစ္တယ္။ ၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စ္ရွိတာလည္းပါတယ္။ ဘင္ဇင္းဓါတ္နဲ႔ ထိေတြ႔ျခင္း၊ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္၊ လူအဝလြန္ျခင္းေတြလည္း ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာ အႏၲရာယ္မ်ား
အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေယာက္်ားေတြထက္ ရင္သားကင္ဆာ အဆ ၁ဝဝ ပိုျဖစ္တယ္။ ဆိုးတဲ့ရင္သားကင္ဆာ ၈ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္မွာသာ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ေအာက္မွာျဖစ္တယ္။ ၃ ေယာက္မွာ ၂ေယာက္က အသက္ ၅၅ ေက်ာ္မွာျဖစ္တယ္။

ရင္သားကင္ဆာထဲမွာ ၅% ကေန ၁ဝ% အထိဟာ မ်ိဳးဗီဇလိုက္တယ္။ BRCA1 နဲ႔ BRCA2 ေတြက အျဖစ္အမ်ားဆံုး မ်ိဳးဗီဇခြဲေတြ ျဖစ္တယ္။ BRCA1 ထဲမွာ အမ်ားဆံုး ၈ဝ% အထိရွိေပမယ့္ ပ်မ္းမွ် ၅၅ to ၆၅% ရွိတယ္။ BRCA2 မွာ ၄၅% သာရွိတယ္။ အဲလိုအမ်ိဳးသမီးေတြမွာ မ်ိဳးဥအိမ္ကင္ဆာလည္းပိုျဖစ္ၾကတယ္။ ေသြးသားေတာ္စပ္သူေတြထဲမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ အေမ-သမီး၊ ညီအမေတြၾကား ၂ ဆျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔လည္းေတာ့ ေျပာမရပါ။ တဦးခ်င္းမွာ ရင္သားတဖက္မွာ ကင္ဆာ ျဖစ္ထားရင္ ေနာက္တဖက္မွာလည္းလာျဖစ္ဘို႔ တျခားအမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ၃-၄ ဆ မ်ားတယ္။

လူမ်ိဳးမွာလည္းကြာတယ္။ အျဖဴေတြက အသားမည္းအမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသက္ ၄၅ ေအာက္ ဆိုရင္ အမည္းေတြကပိုမ်ားတယ္။ အာရွသူေတြနဲ႔ စပိန္စကားေျပာအမ်ိဳးသမီးေတြက အျဖဴေတြထက္ ေသဆံုးတာမွာ နည္းၾကတယ္။

ရင္သားတစ္ရွဴးသိပ္သည္းမႈကလည္း သက္ေရာက္တယ္။ ရင္သားထဲမွာ အဆီတစ္ရွဴး၊ အရြတ္တစ္ရွဴး၊ ႏို႔ထြက္အိတ္ တစ္ရွဴးေတြ ရွိတယ္။ မင္မိုဂရမ္ရိုက္ရင္ သိပ္သည္းေနရင္ အဆီတစ္ရွဴးနည္းေနတာျဖစ္တယ္။ အဲလိုဆိုရင္ ပံုမွန္ေတြထက္ ၁႕၂ ဆကေန ၂ ဆပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့ရင္သားအက်ိတ္မ်ား
(က) Non-proliferative lesions သက္ေရာက္မႈမရွိ။
• Fibrosis and/or simple cysts
• Mild hyperplasia
• Adenosis (non-sclerosing)
• Ductal ectasia
• Phyllodes tumor (benign)
• A single papilloma
• Fat necrosis
• Periductal fibrosis
• Squamous and apocrine metaplasia
• Epithelial-related calcifications
• lipoma, hamartoma, hemangioma, neurofibroma, adenomyoepthelioma
• Mastitis

(ခ) Proliferative lesions without atypia ၁႕၅ ကေန ၂ ဆပိုတယ္။
• Usual ductal hyperplasia without atypia
• Fibroadenoma
• Sclerosing adenosis
• papillomas
• Radial scar

(ဂ) Proliferative lesions with atypia ၃႕၅ ကေန ၅ ဆပိုတယ္။
• Atypical ductal hyperplasia (ADH)
• Atypical lobular hyperplasia (ALH)
• Women with a family history of breast cancer and either hyperplasia or atypical hyperplasia have an even higher risk of developing a breast cancer.

(ဃ) Lobular carcinoma in situ ၇ ကေန ၁၁ ဆပိုတယ္။

လူေနမႈပံုစံ
• ရာသီေစာ (၁၂ ႏွစ္သမီးမွာ) ေပၚသူေတြက ပံုမွန္မိန္းကေလးေတြထက္ နည္းနည္းေလးပိုျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတယ္။
• တက္ေစ့ကင္ဆာေၾကာင့္ ရင္ပတ္ကိုဓါတ္ကင္ရသူေတြမွာ ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကင္ဆာေဆးလည္းေပးရလို႔ မ်ိဳးဥအိမ္က ေဟာ္မုန္းမထုတ္ရသူဆိုရင္ေတာ့ နည္းနည္းေလးအျဖစ္နည္းျပန္တယ္။ အသက္ၾကီးမွ ဓါတ္ကင္ရရင္ေတာ့ ထူးျခားမႈမရွိပါ။
• ၁၉၆ဝ ေက်ာ္ကာလေတြမွာ ကိုယ္ဝန္မပ်က္ေအာင္ (DES) ေဆးေပးခဲ့တယ္။ သူတို႔မွာ နည္းနည္းအျဖစ္ပိုတယ္။
• ကေလးမရွိသူေတြနဲ႔ ပထမကေလးကို အသက္ ၃ဝ မတိုင္ခင္ကေမြးခဲ့သူေတြမွာ နည္းနည္းေလးအျဖစ္ပိုတယ္။ ကေလးမ်ားမ်ားေမြးသူေတြကနည္းတယ္။
• ကိုယ္ဝန္တားေဆးသံုးတဲ့သူေတြမ်ာ နည္းနည္းပိုျဖစ္ၾကတယ္။ ေဆးရပ္လိုက္ရင္ ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္တယ္။ Depo-Provera ၃ လခံထိုးေဆးထိုးထားသူေတြမွာ ေလ့လာမႈတခ်ိဳ႕သာရွိတယ္။ လက္ရွိေဆးထိုးေနသူေတြမွာ နည္းနည္းပိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၅ ႏွစ္တာထိုးထားသူေတြမွာ ပိုတာမေတြ႔ရဘူး။
• ေသြးဆံုးျပီးသူေတြကို ေဟာ္မုန္းေဆးေပးတတ္တယ္။ သားအိမ္ရွိေသးသူေတြကို အီစထိုဂ်င္ နဲ႔ ပရိုဂ်က္စတီရုန္းပါ တားေဆးမ်ိဳးေပးတယ္။ သားအိမ္မရွိေတာ့သူေတြကို အီစထိုဂ်င္ တမ်ိဳးတည္းသာေပးတယ္။ သူတို႔မ်ာ ပိုတာမေတြ႔ရပါ။ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲေပးထားသူေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ပိုတယ္။ ေသဆံုးရမႈလည္းပိုတယ္။
• ကေလးကိုႏို႔တိုက္သူေတြမွာ (ကေလးအသက္ ၁ ႏွစ္ခြဲ ၂ ႏွစ္အထိ) အျဖစ္နည္းနည္း နည္းတယ္။
• အရက္ေသာက္သူေတြမွာ အျဖစ္ပိုတယ္။ တေန႔မွာ ၂-၅ ခြက္ေသာက္သူေတြမွာ ၁ ဆ ခြဲပိုတယ္။
• အဝလြန္သူ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။
• ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ နည္းသူေတြမွာ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။ တပါတ္မွာ ၁႕၂၅ ကေန ၂႕၅ နာရီအထိ လႈတ္ရွားမႈ မလုပ္သူေတြမွာ ၁၈% ပိုျဖစ္တယ္။

ပလပ္စတစ္၊ အလွအပသံုးေတြ၊ တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး အသံုးအေဆာင္ေတြ၊ ပိုးသတ္ေဆး (DDE နဲ႔ PCBs) ေတြနဲ႔ ထိေတြ႔သူေတြမွာ သီအိုရီအရအျဖစ္ပိုတယ္။ လက္ေတြ႔မွာ ကိန္းဂဏန္းမရွိပါ။ သုေတသနေတြလိုေသးတယ္။ ေဆးလိပ္နဲ႔ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ဆက္စပ္မႈ မေတြ႔ေသးပါ။ ညအလုပ္လုပ္သူေတြ ပိုမ်ားေကာင္းမ်ားႏိုင္တယ္။ အတိအက်ေျပာမရေသးပါ။ ေခြ်းထြက္သက္သာေဆး၊ ဘရာစီယာ၊ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ျခင္းနဲ႔ ရင္သားအတုေတြနဲ႔ ရင္သားကင္ဆာဆက္စပ္မႈကို ျငင္းခုန္ေနၾကဆဲျဖစ္တယ္။

ကင္ဆာဆန္ခါတင္စစ္ျခင္းလုပ္တာ ေကာင္းတယ္။ ရင္သားကင္ဆာအတြက္ မင္မိုဂရမ္ရိုက္ျခင္း၊ အူမၾကီးကင္ဆာအတြက္ (ကိုလုိစကုပ္ပီ) စစ္ျခင္း။ အေမ ဒါမွမဟုတ္ အမမွာ ရင္သားကင္ဆာရွိသူဟာ ဆန္ခါတင္စစ္တာကို သူမ်ားထက္ ပိုလိုတယ္။ ရင္သားမွာဘာမွမေတြ႔ပဲ ျဖတ္ထုတ္တာလုပ္သင့္ၾကတယ္။ ၉၅% နည္းေစမယ္။ မ်ိဳးဗီဇစစ္ေဆးနည္းလည္း လုပ္သင့္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၆-၂ဝ၁၅

Ovarian cysts မ်ိဳးဥအိမ္အိတ္မ်ား

(၁) ဆရာရွင့္ ေဆာင္းပါးေတြမွာ ဖတ္ဖူးတာေတာ့ အရြယ္အစားသိပ္မၾကီးခင္ 5 cm ေအာက္ရွိခ်ိန္မွာ အစားေသာက္ကို ဆင္ျခင္ရမယ္၊ အသားေလ်ာ့စားရမယ္၊ အသီးအရြက္မ်ားမ်ားစားရပါမယ္၊ အီစထရိုဂ်င္ကိုေလ်ာ့ခ်မယ္၊ DIM ကိုပံုမွန္ သံုးစြဲမယ္ဆိုရင္ အရြယ္အစား ငယ္သြားနိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ခက္တာက DIM (Diindolymethane) ကို ရန္ကုန္မွာ လံုးဝရွာလို႔ မရပါဘူးရွင့္။ တကယ္ေတာ့ အမ်ိုးသမီးအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဒီလို case မ်ိုးျကံုေတြ႔ ေနရတယ္လို့သိရပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးထုၾကီးအားလံုးရဲ့ ကိုယ္စားအၾကံေကာင္းေလးလိုခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင့္။

(၂) ညီမမွာလည္း ေရအိတ္ရွိတယ္လို႔ DR က ေျပာတယ္။ အခုလ ရာသီလာတာလည္း ၂ ရက္ထဲ။ ဘယ္ဘက္ သားအိမ္ရွိတဲ့ အျခမ္းကလည္း တင္းေနတယ္လို႔ခံစားရတယ္။ အဲဒါ ကိုယ္ဝန္ရွိတယ္လို႔သတ္မွတ္ရမလား။ ေရအိတ္ေရာင္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ရမလားရွင့္။ ေရအိတ္ေရာင္တယ္ဆို ဘာေဆးေသာက္ရမလဲရွင့္။ ကေလးလဲ အရမ္းလိုခ်င္ေနပါျပီ။

ေမးတဲသူေတြ အသက္မသိပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုတာေတာ့ သိေပမယ့္ ရာသီ မသိပါ။ အိမ္ေထာင္ေရး မသိပါ။ ဘာခံစားေနၾကရသလည္း မသိပါ။ ေဆးစစ္သလား မသိပါ။ သားအိမ္နဲ႔ မ်ိဳးဥအိမ္ေရာဂါအေတာ္မ်ားမ်ား (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္မွသိတယ္။

Diindolylmethane (DIM) ကို ဆရာညႊန္ခဲ့ဘူသလားဆိုတာ မမွတ္မိပါ။ ဒီဓါတ္ကို ၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္ေစတဲ့ ရွားတဲ့ (RRP) အသက္ရွဴလမ္းကင္ဆာတမ်ိဳးမွာသံုးတယ္။ ဒုတိယေမးခြန္းထဲက ေရအိတ္ေရာင္တယ္ဆိုတာ ေဆးပညာမွာေတာ့ မရွိပါ။ ေရာင္တယ္ဆိုတာ နာမယ္-ေရာင္မယ္-ပူမယ္-နီမယ္-သူ႔တာဝန္မလုပ္ႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ဥပမာ သြားဖံုးေရာင္ေနတာမ်ိဳး။

ေမးခြန္းေတြမွာ ေရအိတ္လို႔ေရးၾကတာမ်ားတယ္။ အရပ္ေခၚေတြက အေတာ္ေဝခြဲရခက္တယ္။ ေမးရင္ ေဆးစာရြက္ထဲက စာလံုးေပါင္းကိုသိခ်င္တယ္။ ေရအိတ္ဆိုတာထဲမွာ ေရ-အရည္သာမဟုတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အရည္ၾကည္၊ အရည္ပ်စ္၊ ေသြး၊ ေခ်ာကလက္၊ ဆံပင္-ကိုယ္ေမႊး၊ အရိုး-သြား အကုန္ပါေနႏိုင္တယ္။ မေန႔ကေမးတဲ့တေယာက္ကေတာ့ ဗိုက္တေနရာ နာေနတာလို႔ သူမ်ားေတြကေရအိတ္ေျပာတာနဲ႔ ဘယ္ကေဆးစာလည္းမသိ အဲတာပဲသိခ်င္လို႔ လာေမးေနတယ္။ ကိုယ့္ေရာဂါကို သိခ်င္ေပ်ာက္ခ်င္တာမဟုတ္ပဲ ေရအိတ္ဆိုတာပဲစြဲလမ္းျပီး ေမးေနတာ။

အမ်ိဳးသမီးတိုင္းမွာ မ်ိဳးဥအိမ္တစံုစီပါတယ္။ သူ႔ထဲမွာ အလံုး (အက်ိတ္) ျဖစ္တာကို Ovarian cysts လို႔ေခၚတယ္။ ေသးေသးေလးကေန ကိုယ္ဝန္ေမြးကာနီးအရြယ္အထ ိၾကီးႏိုင္တယ္။ အရြယ္ေကာင္းေတြမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ေသြးဆံုးျပီးသူေတြ ၁၅% သာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနထုတ္ေပးေနတဲ့ (FSH) နဲ႔ (LH) ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြ အခ်ိဳးအစားမမွ်လို႔ ျဖစ္လာရတယ္။

မ်ိဳးဥအိမ္အရည္အိတ္က အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။
- Graafian or follicular cysts အမ်ိဳးမစားကေသးတယ္။ အလိုလိုေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ ဗိုက္စူးျပီးနာတတ္တယ္။ ၂၅% ေသာအမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တယ္။ တဖက္ထဲမွာျဖစ္တာမ်ားတယ္။

- Corpus luteum cysts ဆိုတာ လစဥ္မ်ိဳးဥထြက္အျပီးမွာျဖစ္တယ္။ LH ေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္။ အမွန္က ပံုမွန္ျဖစ္ရမယ့္ (ေဖၚလီကယ္) ျဖစ္တာပါ။ ဒီဟာကေန (ပရိုဂ်က္စတီရုန္း) ေဟာ္မုန္းထုတ္ေပးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ျဖစ္မလာရင္ ပ်က္စီးသြားမယ္။ အဲတာမ်ိဳးျဖစ္မလာရင္ အလံုးလည္းမျဖစ္ ေဟာ္မုန္းလည္းမထုတ္ပါ။ ဆက္ၾကီးလာခဲ့ရင္ ဗိုက္နာမယ္။ ေပါက္ထြက္ရင္ စူးရွျပီးနာမယ္။ ဒီေဟာ္မုန္းက မ်ိဳးဥထြက္ဘို႔လုပ္ေပးတယ္။ (ေကာပတ္းစ္လူတီယမ္) ျဖစ္ဘို႔လုပ္ေပးတယ္။ အက်ိတ္ျဖစ္ရင္ေတာ့ ဆက္ၾကီးျပီး အဲတာမ်ိဳးမလုပ္ႏိုင္ပါ။

- Hemorrhagic cysts ေသြးျပည့္ေနတဲ့မ်ိဳးဥအိမ္အက်ိတ္
ေပါက္ထြက္ရင္ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းကနာမယ္။ အက်ိတ္ထဲမွာ ေသြး အရည္ေရာအခံပါရွိႏိုင္တယ္။

- Dermoid cysts (ဒါးမြိဳက္ဆစ္စ) ဆိုတာ ကင္ဆာမဟုတ္အလံုးတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ သူ႔ထဲမွာ အဆီ၊ အရိုး၊ အရိုးႏု၊ အေမႊးစတာေတြ ပါေနႏိုင္တယ္။ ၁၅ စင္တီမီတာေလာက္အထိၾကီးႏိုင္တယ္။ ေရာင္ရင္ေတာ့ နာမယ္။ အပင္းလို႔ေခၚၾကတာမ်ိဳး။

- Chocolate cysts ေခ်ာကလက္ဆစ္စ္ဆိုတာကို Endometrial cysts လို႔လည္းေခၚတယ္။ Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါ ရွိေနတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တယ္။ သားအိမ္ (တစ္ရွူး) ေတြက သားအိမ္မဟုတ္တဲ့ေနရာေတြမွာ ေရာက္ေနတဲ့ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ရာသီျဖစ္စဥ္မွာ ပထမလဝက္မွာ တက္လာတဲ့ (အီစထိုဂ်င္) ကေနသက္ေရာက္တယ္။ ေသြးေတြက ၾကာေတာ့ အေရာင္ေျပာင္းရာကေန ေခ်ာကလက္ေရာင္ျဖစ္လာတယ္။ ဗီတာမင္ (ဒီ) နည္းသူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ (ပရိုဂ်က္စတီရုန္း) နည္းေနမယ္။

- Cystadenoma အက်ိတ္ကတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္အျပင္လႊာကေနျဖစ္တယ္။ ၃ဝ စင္တီမီတာအထိၾကီးႏိုင္တယ္။

- Multiple cysts အက်ိတ္ေတြအမ်ားၾကီးလည္းရွိႏိုင္တယ္။ Polycystic ovaries လို႔ေခၚတယ္။ Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) ေရာဂါနဲ႔ မတူပါ။

- Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) ဆိုတာ မ်ိဳးဥအိမ္မ်ာအလံုးအက်တ္ေလးေတြအမ်ားၾကီးရွိေနတာျဖစ္တယ္။ ရာသီမမွန္တာ နဲ႔ က်ား-ေဟာ္မုန္းမ်ားေနတာ ၂ ခု ျဖစ္တယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္းမ်ားေနသူမွာ ဝက္ျခံေပါက္မယ္၊ အေမႊးေပါက္ မ်ားမယ္၊ လူဝမယ္၊ အဆီျပန္မယ္၊ ကေလးမရျဖစ္မယ္။ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးေတြ အျဖစ္မနည္းပါ။ မၾကာမၾကာေမးၾကတယ္။

- Ovarian cancer မ်ိဳးဥအိမ္ကင္ဆာဆိုတာ အသက္ၾကီးမွသာျဖစ္တယ္။ ပ်မ္းမွ် ၆၃ ႏွစ္အရြယ္။ လူကဝရင္ပိုျဖစ္တယ္။ ကေလးမေမြးဘူးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။

မ်ိဳးဥအိမ္အက်ိတ္ရွိေနရင္ ဒါေတြခံစားရႏိုင္တယ္။ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္း အေနရခက္တယ္။ အစာမေက်သလိုေနမယ္။ ဖိအားျဖစ္ေနသလိုခံစားရမယ္။ ေဖါင္းေနတာစမ္းလို႔သိ ျမင္လို႔ရမယ္။ ေအာင့္သက္သက္ကေန စူးရွရွနာမယ္။ အတူေနခ်ိန္မွာ မနာသင့္ပဲနာမယ္။ ရာသီလာရင္နာမယ္။ ရာသီမမွန္ျဖစ္မယ္။ ကေလးမရႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ဆီးခဏခဏ သြားခ်င္မယ္။ ဆီးကုန္ကာနီးနာမယ္။ ဝမ္းမမွန္ျဖစ္မယ္။ ပ်ို႕ခ်င္မယ္။ အားယုတ္မယ္။ အစာမေက်ျဖစ္မယ္။

ဘယ္လိုကုသမလည္း
တခုခ်င္းအတြက္ ကုသနည္းေတြရွိတယ္။ တေယာက္ခ်င္းအတြက္ကုသနည္းေရြးရတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆရာဝန္ေတြက Vitamin D နဲ႔ Antioxidants ေတြလည္းေပးရတယ္။ ၃-၆ လေနရင္ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ Progesterone 100-200mg/day ေပးေလ့ရွိတယ္။ Vitamin D 5000 IU အနည္းဆံုး ေပးတယ္။ Arginine 1600mg/day နဲ႔ Cysteine 1200mg/day ကိုပါေပးတယ္။ ဒီေဆးေတြက Antioxidants (Amino acids) ေတြျဖစ္တယ္။

အေကာင္းဆံုးနည္းေတြ (၃) မ်ိဳးရွိတယ္။ အသက္ၾကည့္ရတယ္။ အမ်ိဳးအစားၾကည့္ရတယ္။ အရြယ္အစားၾကည့္ရတယ္။ ခံစားေနရတာၾကည့္ရတယ္။
(၁) Watchful waiting သိထားေစာင္ၾကည့္မယ္။ အလိုလိုေပ်ာက္ႏိုင္တာရွိတယ္။
(၂) Birth control pills ကိုယ္ဝန္တားေဟာ္မုန္းပါေဆးေပးမယ္။
(၃) Surgery ခြဲထုတ္ေပးမယ္။ တခ်ို႕ကို (ဆစ္စ္) ကိုသာထုတ္ႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥိအမ္ကိုခ်န္ထားလို႔ ေဟာ္မုန္းမနည္းေစဘူး။ ကေလးရေစမယ္။ ေသြးဆံုးတာမျဖစ္ေစဘူး။ ovarian cystectomy ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို မ်ိဳးဥအိမ္ပါထုတ္ရတယ္။ oophorectomy ေခၚတယ္။ ကင္ဆာလို႔သိရင္ မ်ိဳးဥအိမ္ႏွစ္ုလံုး + သားအိမ္ + သားအိမ္ျပြန္ အကုန္ထုတ္မယ္။

ဆက္စပ္ဖတ္ႏိုင္တာေတြလည္း ေရးထားပါတယ္။
- Chocolate cyst ေခ်ာကလက္ ဆစ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/chocolate-cyst.html
- Endometriosis (1) သားအိမ္ေရာဂါ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/endometriosis-1.html
- Endometriosis (2) သားအိမ္ေရာဂါ (၂) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/endometriosis-2.html
- Endometriosis (3) သားအိမ္ေရာဂါ (၃) http://doctortintswe.blogspot.com/2015/03/endometriosis-3.html
- Ovarian cancer မ်ိဳးဥအိမ္ကင္ဆာ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/ovarian-cancer.html
- Ovarian Cyst ကိုယ္ဝန္မဟုတ္တဲ့ ဗိုက္ထဲကအလံုး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/ovarian-cyst.html
- PCOS and Ovarian cyst http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/pcos-and-ovarian-cyst.html
- Polycystic Ovarian Syndrome (PCOS) ရာသီမမွန္ရင္ဖတ္ပါ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/polycystic-ovarian-syndrome-pcos.html
- Water bag ေရအိတ္ကိုသာ သိခ်င္တာပါ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/water-bag.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၉-၅-၂ဝ၁၅

U-15 ယူ-၁၅ ဖလားပြဲ

Tint Swe Counterfeit politics နကိုယ္ရွိတဲ့တိုင္းျပည္
Swam Tee ဒီမိုကေရစီအတု ေရြးေကာက္ပြဲအတုျဖစ္မွာေၾကာက္သည္

- ေရြးေကာက္ပြဲလို႔ေခၚတဲ့အရာ ျဖစ္ပါမည္။
- ဒီမိုကေရစီလို႔ေခၚတဲ့ဟာလည္း အခုကိုျဖစ္ေနျပီ။
- အဲတာႏွစ္ခုအတြက္ေတာ့ ဘဇာမွ် ေၾကာင့္က်စရာမလိုပါ။
- ဘယ္အရာမွ ရာႏွဳန္းျပည့္မဟုတ္ႏိုင္တာလည္း လက္ခံရပါမည္။
- တတိယေနရာလုပြဲ အားခဲၾကပါကုန္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၆-၂ဝ၁၅

Fainting မူးေမ့ျခင္း

သမီးအသက္ ၂၃ ပါ။ သမီးမွာက်န္းမာေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အထူးအေထြ သိပ္မရိွပါဘူးရွင့္။ ေတာ္ရံုတန္ရံုေလာက္ဆို ေဆးေတာင္ေသာက္္စရာမလိုဘဲျပန္ေကာင္းသြားခဲ့ပါတာပါရွင့္၊ ဒါေပမယ့္ သမီးက ၄၊၅ လေလာက္တစ္ခါ မ်က္လံုးေတြ ျပာလာၿပီး ေခြ်းေစးေတြထြက္ အျမင္ေတြမႈန္မႈန္လာပါတယ္။ ေနာက္မူးၿပီး ေမ့သြားပါတယ္ (၁ မိနစ္ေလာက္ေတာ့ မရိွပါဘူး)။ ေမ့ေတာ့မယ္ဆိုသိေနပါတယ္ မ်က္လံုးေတြျပာလာတာပါ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ကို ျပန္မသယ္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ဘာမွမသိေတာ့တာပါ။ သမီးအေမက အသက္၄၉ မွာဆံုးခဲ့ပါတယ္။ သူ႔မွာေသြးတိုးနဲ႔ ေလျဖတ္တာေတြရိွခဲ့ပါတယ္။ သူဆံုးတုန္းကလည္း သြားေနရင္းနဲ႔ မူးတယ္ဆိုၿပီး ရုတ္တရတ္ ဆံုးခဲ့တာပါရွင္။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္တုန္းကလည္း သမီး ေဆးခန္းျပေတာ့ ေဆးခန္းကနယ္ေဆးခန္းဆိုေတာ့ ေဆးေတြ အစံုမရိွခဲ့ပါဘူး၊ သူတို႔ေျပာတာေတာ့ ရုတ္တရတ္ ပရက္ရွာက်သြားတာလို႔ေျပာၿပီး ေဆးတစ္လံုးထိုးေပးလိုက္ပါတယ္။ သမီးခု ေအာ္ရာမင္းဂ်ီ အစိမ္းေရာင္ေသာက္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္မေန႔ညေနက ေဆးဆိုင္က အေၾကာအားေဆးဆိုတဲ့ GISOMULT ကိုေသာက္ခဲ့ပါတယ္။ ညဘက္ ၂ နာရိီ ေလာက္လဲေရာက္ေရာ ဝမ္းေတြသြားပါတယ္။ သမီးလည္း ေခါင္းေတြကမူးနဲ႔ လိုအပ္ရင္အေၾကာအားေဆးသြင္းသင့္ မသြင္းသင့္ေမးခ်င္လို႔ပါ ဆရာရွင့္။ ေနာက္ဘယ္လိုေဆးမ်ိဳးကို ေသာက္သံုးသင့္ပါသလဲရွင့္။

ေမးတဲ့သူ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး မသိပါ။ BP မသိပါ။
ဒီႏွစ္ မတ္လထဲတံုးက ဆႏၵျပတဲ့မိန္းကေလးတေယာက္ မူးလဲတဲ့သတင္းဖတ္ရတယ္။ အဲလိုျဖစ္ပ်က္တာမ်ိဳးကို ေဆးပညာအလိုအရ Fainting မူးေမ့ျခင္းလို႔ေခၚပါတယ္။ ဒိအရင္လြတ္လပ္ေရးေန႔ စစ္ေရးျပပြဲမွာ ခ်ီတက္အေလးျပဳရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတခ်ိဳ႕ မူးေမ့လဲက်တဲ့ သတင္းေတြကိုဖတ္ရစဥ္က စာတပုဒ္ေရးတင္ခဲ့ပါတယ္။ လူအေကာင္းပကတိကေန ရုတ္တရက္မူးျပီး သတိေမ့တာဟာ Shock ပါဘဲ။ (ေရွာ့ခ္) ေတြက အမ်ိဳးအစားမ်ားတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ႏွလံုးနဲ႔ ေသြးေၾကာေတြက လိုသေလာက္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာကေနျဖစ္တယ္။ လူ႔ကိုယ္ကအေရးပါတဲ့အဂၤါေတြတြက္ မရွိမျဖစ္တဲ့ ေအာက္စီဂ်င္ မလံုေလာက္လို႔ ျဖစ္လာေစတယ္။ အသက္ဆံုးပါးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဘာလိုေတြျဖစ္လာလည္း။
(၁) စိုးရိမ္စိတ္ေတြျဖစ္လာ၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္လာ၊ မူးလဲမယ္။
(၂) ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္လာမယ္။
(၃) ေရငတ္လာမယ္။
(၄) မ်က္စိကေဝဝါး၊ သူငယ္အိမ္ က်ယ္လာမယ္။
(၅) အသက္ရွဴတာ တိမ္-ျမန္-မမွန္ျဖစ္မယ္၊
(၆) အေရျပား ေအးလာ၊ ျဖဴေရာ္လာ၊ စိုထိုင္းလာမယ္၊
(၇) လက္ေကာက္ဝတ္ ေသြးခုန္တာ ျမန္မယ္၊ စမ္းမရျဖစ္မယ္။

ရုတ္တရက္မူးလဲျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး
• Hypovolemic Shock ေသြးထုထည္ နည္းလို႔ျဖစ္တဲ့ (ေရွာ့ခ္)၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရလို႔ အတြင္းထဲျဖစ္ျဖစ္ အျပင္ကို ျဖစ္ျဖစ္ ေသြးယိုထြက္တာ၊ မီးေလာင္လို႔ အရည္ေတြခမ္းေျခာက္တာ၊ အန္လို႔-ဝမ္းေလွ်ာလို႔ ေရနဲ႔ဓါတ္ဆားေတြ နည္းတာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။

• Neurogenic Shock အာရံုေၾကာေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ (ေရွာ့ခ္)၊ ေသြးေၾကာေတြ ပံုမွန္မဟုတ္ ေဖါင္းလာလို႔ ေသြးေတြ လိုရာမေရာက္ ျဖစ္လာမယ္။ (ေအာ္တိုေနာမစ္) အာရံုေၾကာစနစ္ကို သက္ေရာက္လို႔ျဖစ္တယ္။ ေသြးဖိအားက်မယ္၊ တခါတေလ ႏွလံုးခုန္ ေႏွးတတ္တယ္။ ဦးေႏွာက္ကို ေသြးျပန္ေရာက္ရင္ ျပန္ေကာင္းမယ္။ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ၊ ခါးဆစ္ရိုးထဲက အာရံုေၾကာစနစ္ ထိခိုက္တာေတြေၾကာင့္လဲျဖစ္တယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြကို ထိခိုက္လာမယ္။

• Psychogenic Shock စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ (ေရွာ့ခ္)၊ ေၾကာက္စိတ္မ်ား၊ အေပ်ာ္လြန္၊ ေဒါသၾကီး၊ ပူပန္မႈလြန္ကဲရာကေန ျဖစ္တယ္။ ေသြးေၾကာေတြ က်ယ္လာတယ္။ ဦးေႏွာက္ကို ေသြးအေရာက္နည္းတယ္။ ေသြးဖိအားက်မယ္၊ အေရျပား ေအးစက္ေနမယ္။ ေခြ်းျပန္မယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္။ သတိတဝက္တပ်က္မရတာနဲ႔ လံုးဝသတိမရတာျဖစ္မယ္။

• Anaphylactic Shock (အနာဖလက္တစ္-ေရွာ့ခ္)၊ မတည့္တာနဲ႔ ထိေတြ႔ရာကေနျဖစ္တယ္။ ယားယံလာမယ္၊ အနီပိန္႔ေတြထြက္မယ္၊ အသက္ရွဴခက္လာမယ္၊ ဆီးသြားခ်င္-ဝမ္းသြားခ်င္ျဖစ္လာမယ္။ ပူေလာင္လာသလို ခံစားရမယ္၊ အသံေပ်ာက္မယ္။ ေဆး၊ အဆိပ္၊ အင္းဆက္၊ အမံႈအမႊား၊ အစားအေသာက္၊ စတာေတြကေန ျဖစ္ေစတယ္။

Shock/Faint ျဖစ္ျပီဆိုရင္ဘာလုပ္မလဲ
ရုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္းျဖစ္တာမို႔ ေရွးဦးသူနာျပဳလုပ္ဘို႔ အလြန္႔အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ အသက္ကို ကယ္ႏိုင္တယ္။ ဆရာဝန္ေတြ၊ ေဆးရံုေတြဆီေရာက္မွဆိုရင္ ေနာက္က်တတ္တယ္။ ျပဳစုမဲ့သူက တည္ျငိမ္ရမယ္။ တတ္ထားရမယ္။

Hypoglycemia Symptoms ေသြးထဲသၾကားဓါတ္နည္းလို႔မူးလဲတာဆိုရင္ တံုတံုရီရီျဖစ္ေနမယ္။ ေအးစက္ေနမယ္။ ရင္တုန္ေနမယ္။ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားေနမယ္။ ေခြး်ထြက္ေနမယ္။ အစာဆာေနမယ္။ စိတ္တိုေနမယ္။
ပိုဆိုးလာရင္ စဥ္းစားရတာရႈတ္ေထြးလာမယ္။ စိတ္ထဲေရာေထြးလာမယ္။ ေခါင္းကုိက္မယ္။ တက္မယ္။ သတိလစ္မယ္။

ဘာလုပ္ေပးရမလည္း
(၁) အသက္ရွဴလမ္း စစ္ရ၊ ျပင္ရမယ္။ ပိတ္ဆို႔ေနတာ မရွိေစနဲ႔။ လည္ပင္းဆန္႔၊ ေမးကိုပင့္ပါ။
(၂) ေသြးယိုတဲ့ေနရာကို ေသြးမထြက္ေအာင္လုပ္ပါ။ ဖိထားေပးပါ။ ျမွင့္ထားေပးပါ။ ပတၲီး-ၾကိဳးနဲ႔ စည္းထားေပးပါ။ Artery forceps ေသြးေၾကာညႇပ္ ရွိရင္-လိုရင္ သံုးပါ။
(၃) ေျခေထာက္ပိုင္းကို ေခါင္းအထက္မွာ ျမွင့္ထားပါ။ အန္ေနရင္ ေခါင္းတဖက္ ေစာင္းထားပါ။ ေခါင္း-လည္ပင္း က်ိဳးရင္-က်ိဳးတယ္ ထင္ရင္ ပက္လက္အေနအထားမွာသာ ထားပါ။
(၄) အရိုးက်ိဳးရင္ အမာတခုခုနဲ႔ ၾကပ္စည္းပါ။ ဆြဲမဆန္႔ပါနဲ႔။
(၅) သက္ေတာင့္သက္သာ ေနပါေစ။ ေအးေနရင္ ေစာင္စတာနဲ႔ ေႏြးေအာင္ ျခံဳေပးပါ။ စို-ေအး ေနတာေတြ ဖယ္ရွားပါ။ သဘာဝမဟုတ္တဲ့ အေႏြးေပးတာမ်ိဳး မသံုးပါနဲ႔။
(၆) လူနာကို စိတ္ျငိမ္ေအာင္ အားေပးႏွစ္သိမ့္ပါ။ သူ႔အနာဒဏ္ရာကို မျမင္ေစပါနဲ႔။
(၇) အန္ေနလွ်င္၊ အဆိပ္စတာ မေသျခာလွ်င္ ပါးစပ္က ဘာမွမတိုက္ပါနဲ႔။
(၈) ေလသန္႔ရပါေစ။ ေခါင္းကိုေအာက္ခ်လိုက္ပါ။ အာေခါင္ေျခာက္-ေရဆာရင္ ႏွဳတ္ခမ္းကိုသာ ေရဆြတ္ေပးပါ။ ဦးေႏွာက္ထဲေသြးေရာ္တာနဲ႔ ျပန္ေကာင္းမယ္။ အားနည္းေနလိမ့္မယ္။
(၉) ေဆးပညာတတ္ကြ်မ္းသူ အကူအညီေခၚပါ။

အဂၤလန္မွာ (ဗီတိုရီးယား) ေခတ္တံုးက အမ်ိဳးသမီးေတြ ဒီလိုျဖစ္ၾကတာက Corsets ကိုယ္ၾကပ္ အဝတ္အစားေတြေၾကာင့္ အသက္ရွဴၾကပ္တာလဲပါႏိုင္တယ္။ မူယာမာယာလဲပါမယ္။ ခဏခဏမူးလဲၾကလို႔ Fainting game လို႔ ေခၚရေလာက္ေအာင္ လူစည္စည္မွာ လွလွပပေလးလဲၾကတာမ်ားတယ္။ အေမရိကားမွာျဖစ္ရင္ Choking game လို႔ ေခၚတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အမ်ိဳးသမီးစစ္ေရးျပေရာဂါလို႔ ေခၚရေတာ့မယ္။

၆၇ ၾကိမ္ေျမာက္ လြတ္လပ္ေရးေန႔ စစ္ေရးျပအခန္းအနားမွာ မူးလဲက်ေနတဲ့ ယူနီေဖါင္းဝတ္အမ်ိဳးသမီးလည္း ကိုယ့္ႏိုင္ငံသူပဲ၊ ဆႏၵျပတဲ့မိန္းကေလးလည္း ကိုယ့္ႏိုင္ငံသူ၊ အတူတူပဲမဟုတ္ပါလား။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၄-၃-၂ဝ၁၅
၃ဝ-၆-၂ဝ၁၅

Monday, June 29, 2015

Flying abortion pills ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆး ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္နဲ႔ပို႔ေပး

၂၇-၆-၂ဝ၁၅ ေန႔ကသတင္းျဖစ္ပါတယ္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံမွာ ဥပေဒအရသာကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ခြင့္ရွိတယ္။ အိမ္နီးခ်င္း ဂ်ာမဏီနဲ႔ နယ္သာလင္ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆးကို ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔ဝယ္လို႔ရတယ္။ ဂ်ာမဏီ Women on Waves အဖြဲ႔က အမ်ိဳးသမီးေတြက စာနာစိတ္ထားျပီး (ဖရင့္ဖတ္) ကေန ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆးေတြကို ေမာင္းသူမပါတဲ့ (ဒရုန္း) ေလယာဥ္ေလးေတြနဲ႔ ပိုလန္ႏိုင္ငံကို ပို႔ၾကတယ္။ (ဆလူဘိစ္) ရဲေမေတြကအဲတာေတြကို သိမ္းယူလိုက္ၾကတယ္။

အရင္ကလည္း ဒတ္ခ်္က ကင့္ပိန္းလုပ္သူအမ်ိဳးသမီးေတြကလည္း အဲလိုလုပ္ခဲ့ၾကျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးပို႔ေပးတယ္ ဆိုတာထက္ ပိုလန္ႏိုင္ငံရ့ဲတင္းၾကပ္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ဥပေဒကို ဆန္႔က်င္ျပသတာျဖစ္ပါတယ္။

ပိုလန္မွာ ကြန္ျမဴနစ္ကာလတံုးက ကိုယ္ဝန္ကိုတရားဝင္ဖ်က္လို႔ရတယ္။ ၁၉၉၃ ေရာက္ေတာ့ ခရစ္ယန္ဘာသာလႊမ္းမိုးမႈနဲ႔ ဥပေဒနဲ႔တားျမစ္လိုက္ပါတယ္။ မုဒိန္းမႈ၊ ေဆြးမ်ိဳးခ်င္နီးကပ္သူခ်င္းကေနရတဲ့ကိုယ္ဝန္၊ အထဲကကေလးမွာ ဆိုးတဲ့ေမြးရာပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိေနရင္နဲ႔ ကိုယ္ဝန္ဆက္ယူရင္မိခင္ေလာင္းမွာ အသက္အႏၲရာယ္နီးတာမ်ိဳးေတြအတြက္သာ ကိုယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်ခြင့္ ျပဳပါတယ္။

ဥေရာပ ၂၆ ႏိုင္ငံဟာ Schengen ရွန္ဂန္သေဘာတူညီခ်က္အရ နယ္နိမိတ္ေတြကို ဖ်က္ထားသလို ကူးလူး ဆက္ဆံႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔သာေရာင္းခ်တဲ့ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆးကို ဘယ္ႏိုင္ငံကဆရာဝန္ေရးေရး ပို႔ေပးလို႔ရတယ္။

အဲဒီအဖြဲ႔ကအမ်ိဳးသမီးေတြက ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆးကို ေလွေလးေတြနဲ႔လည္း ပို႔ေပးေနၾကတယ္။ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခြင့္ ကန္႔သတ္ထားၾကတဲ့ စပိန္၊ အိုင္ယာလန္နဲ႔ ပိုလန္ႏိုင္ငံေတြမွာ အဲလိုလုပ္တာကို ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ ကက္သလစ္သတင္း Nasz Dziennik ကအဲလိုလုပ္တာကို drone of death ေသမင္းတမန္ေလယာဥ္ပ်ံေတြလို႔ ေခၚလိုက္ပါတယ္။

ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ဆန္႔က်င္ေရးအမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ အဲလိုကန္႔သတ္ထားျခင္းဟာ အႏၲရယ္မ်ားတဲ့ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္နည္းကို ေရြးေအာင္လုပ္တာလို႔ အေၾကာင္းျပပါတယ္။

ဂ်ာမဏီနာဇီလက္ထက္တံုးက သိမ္းပိုက္ထားတဲ့ပိုလန္ႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္ဝန္တားေဆးနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္နည္းေတြသံုးျပီး ပိုလန္ေတြကို မ်ိဳးတံုးေအာင္ၾကံစီခဲ့ေသးတယ္။

မေန႔ကပဲ ေကာ့ေသာင္ကလာတဲ့ေမးခြန္းတခုမွာ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆး အဲဒီမွာဝယ္မရေၾကာင္းေရးလာတယ္။ (အာစီယန္) အုပ္စုအတြင္းမွာ (ရွန္ဂန္) လို ဗီဇာမလိုသေဘာတူညီခ်က္ရလာရင္ ထိုင္းဖက္ကေန ကိုယ္ဝန္တားေဆးေတြ အလြယ္နဲ႔ ျမန္မာျပည္ကို ေရာက္လာလိမ့္မယ္။ (ဒရုန္း) ေလယာဥ္ေတာ့မတတ္ႏိုင္လို႔ ေလတံခြန္နဲ႔ ပို႔ေပးႏိုင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ မီးပံုပ်ံနဲ႔လည္းရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၆-၂ဝ၁၅

Date of birth ေမြးေန႔

- ျပည္တြင္းမွာက ဇြန္လ (၃ဝ) ရက္။
- ျပည္ပထြက္သူေတြက ဇႏၷဝါရီ (၁) ရက္၊ အမွတ္ရလြယ္လို႔တဲ့။
- ရက္ရာဇာမဟုတ္လည္း ရာဇာရက္ခ်ည္းပဲ။ မင္းေဘးနဲမွည့္ၾကတာကိုး။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၆-၂ဝ၁၅

Psoriasis အေရျပားနာတမ်ိဳး

ေရာဂါျဖစ္သူက အသက္ ၄ဝ အရြယ္ အမ်ိဳးသားပါဆရာ။ ျဖစ္တာ ၅ နွစ္နီးပါးရွိပါျပီ။ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာပါ။ psoriasis ကိုဆိုလိုတာပါဆရာ။ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္ပါလားလဲ သိခ်င္တာပါဆရာ။ ေဆးေသာက္လိုက္ မေသာက္လိုက္ျဖစ္ေနပါတယ္ဆရာ။ ထိုင္းကထုတ္တဲ့ yong hein ဆိုတဲ့ေဆးကို သူမ်ားေတြညႊန္ေတာ့ ေသာက္တာ ပိုဆိုးလာပါတယ္ဆရာ။ ထိုင္းကေဆးကတ ရုတ္တိုင္းရင္းေဆးတဲ့ဆရာ။ ေပ်ာက္တာကေတာ့ ၉၆ ပါးေလာက္နီးနီး ေျပာတာဘဲဆရာ။

Psoriasis (ဆိုရီယက္စစ္) အေရျပားနာတမ်ိဳးဆိုတာ ႏွင္းခူလိုလိုဆင္တယ္။ သူမ်ားကိုမကူးေစဘူး။ မ်ိဳးရိုးလည္းမလိုက္ပါ။ အေပၚယံမွာခပ္ျဖဴျဖဴ ေငြေရာင္ရွိတယ္။ ဦးေရခြံ၊ တေတာင္ဆစ္၊ ဒူး၊ ခါးေတြမွာအျဖစ္မ်ားတယ္။ ျဖစ္လိုက္-ေပ်ာက္လိုက္ ေနတယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္လဲ မေျပာတတ္ဘူး။ လိမ္းေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆး၊ အလင္းေရာင္သံုးကုသနည္းစသျဖင့္ ကုနည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

Pityriasis Lichenoides အေရျပားနာတမ်ိဳးဆိုတာ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲအတိအက်မသိပါ။ မ်ိဳးရိုးမလိုက္ပါ။ ေပ်ာက္ဘို႔ရာလဲ ဆရာဝန္အားလံုးက သေဘာတူလက္ခံထားျပီးသားကုထံုး မရွိေသးပါ။ (အင္တီဘိုင္ေအာတစ္) ပိုးေသဆး ၁ လေပးတာက ပိုးဝင္ေနတာကိုေတာ့ သက္သာေစတယ္။

Special ultraviolet light lamps အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္နဲ႔ကုတာလဲတခ်ိဳ႕မွာေကာင္းေစတယ္။ Phototherapy အလင္းေရာင္သံုးကုသနည္းလို႔ ေခၚတယ္။ လိႈင္းအလ်ားမတူတဲ့ UVB ဒါမွမဟုတ္ UVA အလင္းေရာင္သံုးတယ္။ Psoralens ေသာက္ေဆး + UVA တြဲသံုးတာလဲလုပ္တယ္။ Photochemotherapy လို႔ ေခၚတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတာ့ရွိမယ္။ Methotrexate tablets ကင္ဆာအတြက္သံုးတဲ့ေဆးကိုလည္း စမ္းသံုးႏိုင္တယ္။

Phototherapy အလင္းေရာင္သံုကုသနည္းက ယာယီသေဘာသာ သက္သာေစႏိုင္တယ္။ ဒီနည္းနဲ႔ မရေသးရင္ PUVA နည္းကိုသံုးတယ္။ ပိုျမင့္တယ္။ Fluorescent light bulbs မီးလံုးေတြကိုသံုးတယ္။ တပါတ္မွာ ၂-၅ ၾကိမ္လုပ္တယ္။ စုစုေပါင္း ၁၅-၃ဝ အၾကိမ္လုပ္တယ္။ အစပိုင္းမွာ ၁ မိနစ္ေတာင္မၾကာဘူး။ ေနာက္မွာတိုးသြားေစတယ္။ မ်က္စိကို မထိေစဘဲ ေရာဂါအနာရွိတာေတြကို အလင္းေရာင္ေပးတယ္။ ေယာက္်ားလိင္အဂၤါဆိုလဲ အကာကြယ္ထားေပးရတယ္။ PUVA treatment နည္းမွာ Psoralen ေဆးျပားကို အလင္းေရာင္မေပးခင္ ၂ နာရီၾကိဳတင္ေသာက္ေစတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ lotion or gel ေဆးရည္သုတ္လိမ္းေပးလို႔လဲရတယ္။ ဒီေဆးသံုးသူေတြကသဘာဝေနေရာင္ကာကြယ္ဘို႔ ၂၄ နာရီၾကာ ေနကာမ်က္မွန္ တပ္ထားရတယ္။

ေဆးကုသရက္မွန္ မလာႏိုင္သူ၊ ၁ဝ မိနစ္အထိအခ်ိန္မေပးႏိုင္သူ၊ ေနေရာင္ေၾကာင့္ အနာကပိုဆိုးတတ္သူ၊ xeroderma pigmentosum or lupus erythematosus အေရျပားေရာဂါရွိေနသူ၊ skin cancer အေရျပားကင္ဆာရွိေနသူ၊ ciclosporin or methotrexate ေဆးေတြေသာက္ေနရသူေတြက ဒီကုသနည္းနဲ႔ မတိုက္ဘူး။ ေဆးကုေနစဥ္မွာ Perfumed products ေရေမႊး မသံုးေသးဘဲေနသင့္တယ္။ အခ်ဥ္သီး၊ မံုလာဥနီမစားဘဲ ေရွာင္ေနရမယ္။ ေဆးခန္းကသံုးတဲ့ အလွအပသံုး အရည္ေတြကလြဲရင္ Creams, ointments and lotions ေတြကိုေရွာင္ထားသင့္တယ္။ ဆံပင္တိုတာ ပိုအဆင္ေျပမယ္။

လိမ္းေဆးမ်ား
• Topical corticosteroids စတီရြိဳက္ေဆးပါလိမ္းေဆးမ်ားသံုးရင္ ခံစားေနရတာ၊ ျမင္ေနရတာေတြသက္သာေစတယ္။ ေရာဂါကိုအျမစ္ျပတ္ေအာင္ေတာ့ လုပ္မေပးႏိုင္ပါ။ အသင့္အတင့္သာဆိုးတာအြက္သံုးတယ္။ ျပင္းအားအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ တာရွည္မသံုးသင့္ပါ။ သံုးလိုက္ နားလိုက္လုပ္ရတယ္။
• Vitamin D analogues လိမ္းေဆးကေန မူမမွန္ဆြဲလ္ေတြျဖစ္လာမွာကို ေႏွးေစမယ္။ Calcipotriene (Dovonex) နဲ႔ Calcitriol (Rocaltrol) ေဆး။
• Anthralin ေဆးက အနာေဖးေတြကိုကြာက်ေစမယ္။
• Topical retinoids ေဆးေတြ ဥပမာ tazarotene (Tazorac, Avage) ေရာင္ရမ္းတာကိုသက္သာေစမယ္။
• Calcineurin inhibitors ေဆး ဥပမာ tacrolimus (Prograf) နဲ႔ pimecrolimus (Elidel) ေတြက ေရာင္ေနတာကိုသက္သာေစမယ္။ တာရွည္မသံုးသင့္ပါ။
• Salicylic acid ေသေနတဲ့ဆဲလ္ေတြကိုကြာက်ေစမယ္။
• Coal tar ေျခာက္တာ၊ ယားတာ၊ ေရာင္တာေတြကို သက္သာေစမယ္။
• Moisturizers ေဆးက အစိုဓါတ္ေပးမယ္။ အေနရခက္တာသက္သာေစမယ္။
• Light therapy (phototherapy) အလင္းေရာင္ေပးကုသနည္းလည္းလုပ္တယ္။
• Sunlight. Ultraviolet (UV) ေနေရာင္နဲပလည္းကုသတယ္။
• UVB phototherapy ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္နည္းလည္းလုပ္တယ္။
• Narrow band UVB therapy နည္းလည္းလုပ္တယ္။
• Goeckerman therapy နည္းလည္းလုပ္တယ္။
• Excimer laser ေလဆာနည္းလည္းလုပ္တယ္။

စားေဆး-ထိုးေဆးေတြလည္းသံုးတယ္။
• Retinoids ေဆး ဥပမာ acitretin (Soriatane) ေဆး။
• Methotrexate ေဆး။
• Cyclosporine ေဆး။
• immunomodulator drugs ေဆး ဥပမာ etanercept (Enbrel), infliximab (Remicade), adalimumab (Humira) and ustekinumab (Stelara) ေဆးေတြ။

ေရတိုမွာ ေနေလာက္ခံထားရသလိုေနမယ္။ အေရျပားေျခာာက္ေသြ႔ျပီးယားမယ္။ အေရျပားအနီကြက္ျဖစ္မယ္။ Cold sores အနာတမ်ိဳးေပါက္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ့္အနာေနရာမွာ မီးေလာင္ဖူးျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေရရွည္မွာ အေရျပားကပုိျပီးရင့္အိုမယ္။ အေရျပားကင္ဆာ ျဖစ္မလားမေျပာႏိုင္ဘူး။

ဒီလိုေပ်ာက္ႏိုင္ခဲတဲ့အနာေရာဂါေတြဆိုရင္ ေဆးေတြကမ်ားတယ္။ ေၾကာ္ျငာေဆးေတြကလည္းေပါတယ္။ တခုကိုမွ အာမမခံႏိုင္ပါ။ ေဆာရီး။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၆-၂ဝ၁၅

My Good Friends ေဟ့ ငယ္ခ်င္းေရ ႕႕႕

ဟဲလို ဆရာ သမီးနာမည္က ႕႕႕႕႕ ပါ။ သမီးအေမက ဆရာနဲ႔မံုရြာမွာသိခ့ဲတ့ဲ အတန္းသူတစ္ေယာက္ပါ။ အေမက ဆရာနဲ႔ ဆက္သြယ္ခ်င္လို႔ဆိုျပီး မေန႔ကစာေရးျပီးပို႔ေပးပါဆိုလို႔ ပို႔လိုက္ပါတယ္ဆရာ။ ဆရာအခ်ိန္ရရင္ ဖတ္ၾကည့္ေပးပါေနာ္။ (စာတေစာင္ဓါတ္ပံု)

ေဟး ေမဘယ္လ္ ႕႕႕႕႕။ ငါလည္းဝမ္းသာတယ္ေဟ့။ စတိတ္တူး ၅ တန္းေလာက္ ျပန္ေရာက္သြားသလိုပဲ။ စာထဲက တို႔သူငယ္ခ်င္းေတြအကုန္ မွတ္မိတယ္။ ဒီေကာင္ေတြကိုလည္း ေျပာလိုက္စမ္းပါ။ ခင္ေမာင္သန္း၊ ျမင့္သိန္း၊ တင္ေမာင္ေအး၊ ညြန္႔ေအာင္၊ ေသာင္းတင့္၊ ေမာင္ျမင့္၊ မသန္းေဌး၊ ခင္ေအးရီ။

ငါ့မွာ စသင္ေက်ာင္းက ၃ ေက်ာင္းတည္းမွာသာေနခဲ့ရလို႔ ငယ္သူငယ္ခ်င္းဆိုတာ တကယ့္အမ်ိဳးေတြလိုပဲ။ မံုရြာ ထန္းေလးပင္မူလတန္းေက်ာင္းက သူငယ္ခ်င္းေတြေတာ့ ၾကြက္နီ နာမည္ပဲမွတ္မိတယ္။

မံုရြာစတိတ္တူးက တခ်ိဳ႕သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ အဆက္ရတယ္။ ဆရာဦးေမာင္ေမာင္က ဘုရားဖူးလာရင္း ငါ့ဆီကို ဖုန္းဆက္တယ္။ ဆရာဦးဘေသာင္းကလည္း ငါ့ညီဆီကတဆင့္ စာေရးတယ္။ ၇ တန္းသူငယ္ခ်င္း NLD က ေအးၾကဴ  (မံုရြာေအာင္ရွင္) နဲ႔လည္း ေဒလီမွာပဲေတြ႔ၾကတယ္။ ကိုေသာင္းစိန္ (ပုလဲ) ကေတာ့ ေခတ္တိုင္းမွာ လူၾကီးလုပ္ေနေလရဲ႕။ ငါနဲ႔က လိုင္းမတူဘူး။ စိုးတင့္ဝင္းက ပုလဲကေန ဖုန္းဆက္တယ္။ ဒီေကာင္က ဓါတ္ပံုေဟာင္း ပို႔ေပးေသတယ္။ သူ႔သမီးေတာင္ ဆရာဝန္ျဖစ္သြားျပီ။ ကိုေသာင္းေဌးက ေဖ့စ္ဘြတ္ကေနေရးတယ္။ မ်ိဳးသန္႔ဦးရဲ႕ညီနဲ႔ ေန႔တိုင္လို ေဖ့စ္ဘြတ္မွာေတြ႔တယ္။ ေဌးသိန္းကိုလည္း တဆင့္သတင္းၾကားရတယ္။ အမာ + ဖိုးနီ သတင္းလည္းၾကားမိေသးတယ္။

ေမဘယ္လ္တို႔ မံုရြာမွာပဲလား။ ငါလည္းလာခ်င္တယ္။ ၂၅ ႏွစ္ရွိသြားျပီ။ စာေရးပါအံုး။ ျပန္ငယ္ရတာေပါ့။

ကိုဝင္းခင္ ငါ ေဒလီမွာေနတံုးက ဘုရားဖူးလာရင္း ငါ့ကို လာေတြ႔တယ္။ သိန္းေအာင္ ေနမေကာင္းတာကို သူ႔သမီးဆီကေန သိတယ္။ ငါပုလဲမွာေနတံုးက တင္းနစ္ရိုက္ဖက္။ ငါ့ေဆးခန္းေလးကို သူေဆာက္ေပးတာ။ သူငယ္ခ်င္းေတြကို သတိရလို႔ စာေလးတပုဒ္ေရးထားတာကို ပုိ႔လိုက္တယ္။ စတိတ္တူးကဆို ကိုဝင္းခင္နဲ႔ ဖိုးသိန္းေအာင္ပါတယ္။ က်န္တာေတြက ေဆးမန္းက သူငယ္ခ်င္းေတြေပါ့။ ေနာက္တခါဆို ေမဘယ္လ္တို႔နာမည္ပါ ထည့္မယ္။

• သူငယ္ခ်င္း မင္း အဲဒီႏိုင္ငံသြား အလုပ္လုပ္ေနရတာ သိရတယ္။ ေအးကြာ ငါလဲ ဒီႏိုင္ငံမွာ ၾကာျပီဘဲကြ။
• သူငယ္ခ်င္း မင့္မွာလဲ ေျမးေတြရျပီဆို။ ေအးေလ ကေလးေတြတံုးကလဲ မင္းတေယာက္ဆို ငါတေယာက္။ ေျမးေတြလဲ အတူေလာက္ေနမွာေပါ့။
• သူငယ္ခ်င္း မင္းမ်က္စိေတြ မေကာင္းေတာ့ဘူးဆို။ ငါလဲ ငါ့အိမ္ကေလးကို မျမင္ႏိုင္တာ ၾကာလွျပီကြာ။
• သူငယ္ခ်င္း မင္းေလျဖတ္ေနတယ္လို႔ ၾကားရတယ္။ မင္းဦးစီးေဆာက္ေပးခဲ့တဲ့ ငါ့ေဆးခန္းေလးလဲ မလႈပ္ႏိုင္မယွက္ႏိုင္ ဘဝတူပါဘဲကြာ။
• သူငယ္ခ်င္း မင္းဆံုးသြားတဲ့သတင္း ခ်က္ခ်င္းၾကားတယ္။ ငါမရွိတံုး မင္းၾကည့္ေပးခဲ့တဲ့ ငါ့အေမဆံုးေတာ့ ငါက ေလးလေလာက္ေနမွ သိရတယ္ကြ။
• သူငယ္ခ်င္း မင့္သတင္း တစြန္းတစမွ ငါမၾကားရပါလား။ ေအးေပါ့ကြာ ငါ့ကိုလဲ သိတဲ့သူကသာ သိၾကတယ္ မဟုတ္လား။
• သူငယ္ခ်င္း မင့္သတင္းေတြ ငါနဲနဲၾကားတယ္။ ေအာင္ျမင္ေနတာ အရမ္းဘဲတဲ့။ မင့္အေၾကာင္းကို မဲ့ရြဲ႕ ေျပာၾကတာလဲ ငါၾကားတာဘဲကြ။ အဲလိုဘဲ ငါလဲ ခ်ီးမြမ္းခံရတာေရာ ကဲ့ရဲ႕တာပါ ခံရတယ္ကြ။
• သူငယ္ခ်င္း မင့္ ငါ့ဆီအေရာက္လာေတြ႔တာ ဘယ္လိုဝမ္းသာလဲ မေျပာတတ္ဘူး။ မင့္အိမ္ေထာင္ေရး ကံမေကာင္းဘူးဆိုလို႔ စိတ္မေကာင္းဘူးကြာ။ ငါ့ႏိုင္ငံေရး ကံမေကာင္းေသးတာအတြက္ေတာ့ မင္း ေန႔တိုင္း ဆုေတာင္းေပးရမယ္ေနာ္။
• သူငယ္ခ်င္း မင္းနဲ႔ျပန္ေတြ႔ရတာ မင့္အကို မက်န္းမာလို႔ေနာ္။ ေအးကြာ တိုင္းျပည္ၾကီး မက်န္းမာေတာ့ ငါ့မွာ သူငယ္ခ်င္းေတြ အမ်ားၾကီးရတယ္ကြ။
• သူငယ္ခ်င္း မင္းက ငါစာေရးတိုင္း လိုက္ခ္လုပ္တာ ငါေက်းဇူးတင္တယ္။ မင္းက ငါ့လို ႏိုင္ငံေရးပါတီထဲ မဝင္တာ ငါသိတယ္။ အတူတူပါဘဲကြာ ငါ့ပါတီတခုထဲအတြက္ ငါလုပ္ေနတာ မဟုတ္ဘူးကြ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁ဝ-၁-၂ဝ၁၄
၂၉-၆-၂ဝ၁၅

Sunday, June 28, 2015

Male contraception is coming ေယာက်ားသံုး ကိုယ္ဝန္တားေဆးလာေတာ့မည္

၁၈-၆-၂ဝ၁၅ ေန႔ထုတ္ တယ္လီဂရပ္ဖ္သတင္းစာထဲကျဖစ္ပါတယ္။ Vasalgel ေဆးလို႔ေခၚတယ္။ ေဟာ္မုန္းမပါဘူး။ သတိထားဘို႔က အဲဒီသတင္းကိုၾကည့္ရင္ ေခါင္းစဥ္မွာ Pills ေဆးလံုးလို႔ ေရးထားတာတခ်က္နဲ႔ ေဆးလံုးပံုကိုပါ ျပထားတယ္။ အဲတာ ၂ ခုလံုးမမွန္ပါ။ စားေဆးမဟုတ္ပါ။ ေဆးလည္းမေပၚေသးပါ။ Pills လို႔ေျပာရင္ ေဆးလံုးဆိုတာထက္ တားေဆးလို႔ နားလည္ေနၾကတယ္။

Vasalgel ဟာ Polymer ေပၚလီမာျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားရဲ႕ သုက္ပိုးသြာရာလမ္းကို ထံုေဆးသံုးျပီး ေဆးထိုးေပးရတယ္။ ေဆးကေန သုက္ပိုးေတြကို တားဆီးေပးမယ္။ အဲတာကို ေပ်ာ္သြားေစမယ့္ေဆးထိုးတာနဲ႔ နဂိုလိုျပန္ျဖစ္မယ္။ ၂ဝ၁၆ မွာ စမ္းသပ္မႈလုပ္ျပီးရင္ ဘယ္ေလာက္အထိ တာရွည္ခံမလည္း သိလာမယ္။

Parsemus Foundation ကေနသုေတသနလုပ္ထာတဲ့ ေယာက္်ားသံုး ကိုယ္ဝန္မေရေစတဲ့တားေဆးျဖစ္ပါတယ္။ FDA ကေန ပထမအဆင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳလုိက္ပါတယ္။ အဲတာဟာ ကြန္ဒြမ္ေနာက္မွာ ေယာက္်ားသံုးစရာျဖစ္လာပါတယ္။ သုေတသနလုပ္သူေတြက ေယာက္်ားလူဦးေရတဝက္ေလာက္က သံုးၾကလိမ့္မယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

Gendarussa ေခၚတဲ့ စားေဆးကို အင္ဒိုနီးရွားမွာ စမ္းသပ္မႈ တတိယအဆင့္ေရာက္ေနပါျပီ။

ယူအက္စ္မွာစမ္းေနတာကေတာ့ anti-Eppin agent ျဖစ္တယ္။ သုက္ပိုးေတြကို ကူးခပ္သြားလာမႈ မလုပ္ေစေအာင္ လုပ္ေပးမယ္။ စားေဆးပဲျဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးသံုးတားေဆးေတြကို တခ်ိဳ႕ကေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို စိုးရိမ္ၾကတယ္။ ၂ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္က ေဆးေသာက္ဖို႔ ေမ့တတ္ၾကတယ္။

စိတ္ခ်ရတဲ့တားေဆးေတြ ေပၚလာမွာျဖစ္ေပမယ့္ ကြန္ဒြမ္ကိုေတာ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြကေနကာကြယ္ဘို႔ လက္လႊတ္လို႔ မျဖစ္ပါ။ သတိထားဘို႔က ကြန္ဒြမ္ကလည္း ရာႏွဳန္းျပည့္ေတာ့ အာမမခံပါ။ ႏွစ္ပါတ္လည္ေလ့လာမႈအရ အတိအက် သံုးမယ္ဆိုရင္ ၂% ေလာက္သာကိုယ္ဝန္ရေစႏိုင္တယ္။ လက္ေတြ႔မွာေတာ့ ၁၈% ကိုယ္ဝန္ရေနၾကတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၅

Homo အတူတူကို စိတ္ဝင္စားျခင္း

ေက်းဇူးျပဳျပီး ေမးပါရေစ။ အေမရိကမွာ လိင္တူခ်င္းလက္ထပ္ခြင့္ေပးလုိက္တဲ့အေပၚ အျမင္ေလး share ေပးပါ။

ကေန႔ပဲ ေစာေစာက အမ်ိဳးသမီးလို႔ထင္ရသူတေယာက္ကလည္း ေမးေသးတယ္။ သည္အတိုင္းလိုလိုပါပဲ။ သူ႔ကိုေတာ့ ေျဖလိုက္တယ္။ လူမႈေရးအရ အျမင္ေတြတူၾကပါ။ ဘာသာေရးမွာလည္း ကြဲျပားျခားနားတယ္။ ဥပေဒပိုင္းမွာလည္း ဆန္႔က်င္ဖက္ေတြမ်ားတယ္။ ဆရာဝန္႔အျမင္ကေတာ့ ျခားနားလွမယ္မထင္ပါ။ ကြ်န္ေတာ့္ ကိုယ္ပိုင္အျမင္ေရးျပီးသားကို တင္ပါမယ္။

လိင္တူအေၾကာင္းကို ခေရေစ့တြင္းက် မေရးလိုပါ။ အက်ိဳးရွိႏိုင္တာသာေရးပါမယ္။ ဒီေတာ့ ဒီစာတိုမွာ လိုတာေတြရွိပါမယ္။

Gay ဆိုတဲ့စကားလံုးကို အပူအပင္ကင္းသူ၊ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနသူ၊ ထက္ျမက္သူ၊ စတဲ့အဓိပၸါယ္ေတြနဲ႔ အရင္ကသံုးခဲ့ပါတယ္။ (ေဂး) ကို လိင္တူသမားလို႔သာ သံုးလာၾကတာက ၂ဝ ရာစု ေရာက္ခါနီးမွပါ။ လိင္တူဆိုတာေတာင္ (က်ား-က်ား)၊ (မ-မ) ႏွစ္မ်ိဳးလံုးနဲ႔ဆိုင္ေပမယ့္ ၂၁ ရာစုထဲမွာ (မ) ေတြအတြက္ Lesbian (လက္စဘီယန္) စကားလံုးကိုေပးျပီး၊ Gay (ေဂး) ကို ေယာက္်ားေတြက အပိုင္သိမ္းလာၾကတယ္။ ဗန္းစကားေတြကမ်ားတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခုေခတ္မွာ အဲလိုေခၚဘို႔မေျပာနဲ႔ စာထဲမွာ အဲလိုေရးရင္ ကေလာ္တုပ္တာခံရမယ္။ သူတို႔က စြာၾကတာကိုး။

ပံုမွန္ေတြကို Straight အေျဖာင့္သမားလို႔သံုးလာရတယ္။ (ဟိုမိုဆက္က်ဴရယ္လတီ) လိင္တူစိတ္ဝင္စားမႈရ့ဲ သေဘာဟာ အလြန္မတန္ရႈတ္ေထြးတယ္။ မိသားစု၊ ပါတ္ဝန္းက်င္၊ အက်င့္စရိုက္၊ အကုန္ဆိုင္ေနတယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ မသိစိတ္ကေန ေရြးခ်ယ္ေပးေနတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကေလးဘဝကတည္းက မိဘေတြကလိုအပ္တာမို႔ ျဖစ္ၾကရတယ္။ ေျပာပါရေစ မ်ိဳးဗီဇလို႔ သက္ေသမျပႏိုင္ေသးပါ။

Eunuch (ယူႏုခ်္) ေခၚတဲ့ သင္းကြပ္ေယာက္်ားေတြက တမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာရာဇဝင္ထက္ တရုပ္နဲ႔ အိႏၵိယသမိုင္းထဲမွာ ထင္းရွားခဲ့တာေတြရွိတယ္။ သင္းကြပ္တယ္ဆိုတာ ေယာက္်ားအစိကို ထုတ္ေပးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ (တက္စတိုစတီရုန္း) က်ားေဟာ္မုန္းမထုတ္ႏိုင္ေတာ့လို႔ လိင္ဆိုင္ရာေတြမွာ ေယာက္်ားလိုမျဖစ္ေတာ့ပါ။ ခုေခတ္မွာေတာ့ အဲဒီသူေတြကို တကယ္ပဲသင္းကြပ္ထား မထားေျပာမရပါ။ အိႏၵိယမွာေတာ့ သူတို႔ဟာ ယဥ္ေက်းမႈရ့ဲ အစိတ္အပိုင္းတခု ျဖစ္တယ္။ စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းတခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ဘာမဆိုပြင့္လင္းရမယ္၊ ခ်ဳပ္တည္းမႈေတြမလိုဘူး၊ ေနာင္ဘဝဆိုတာ မယံုဘူး၊ အခုသာယာေနတာ၊ ခ်မ္းသာတာေတြကအဓိကစတဲ့ အယူအေဆေတြေၾကာင့္ ကမာၻ႔တျခားေနရာေတြထက္ အေကာင္းလို႔ေျပာႏိုင္တာေတြေရာ အဆိုးအစစ္ေတြပါ လြန္ကဲေနတယ္။ အေမရိကန္စစ္မႈထမ္းဥပေဒအသစ္အရ စစ္ထဲဝင္မယ့္သူကို (က်ား) လား၊ (မ) လား၊ (ေဂး) လား၊ (လက္စဘီယန္) လား၊ ေမးလဲမေမးနဲ႔၊ ေမးလဲေျဖစရာမလိုဘူးတဲ့။ (ကြ်န္ေတာ့္ကို က်န္းမာေရးေမးသူေတြက အဲတာထည့္မေျပာၾကရင္ မေျဖႏိုင္ပါ။)

မ်က္ေမွာက္ကမာၻမွာ လူတိုင္းဟာ ဦးေႏွာက္ေဆးခံေနၾကရတယ္။ ေရဒီယိုနားေထာင္၊ ရုပ္ရွင္-ျပဇာတ္-တီဗြီ-ဗြီစီဒီ ၾကည့္၊ ေၾကာ္ညာေတြျမင္၊ သတင္းစာကအစ ျဖစ္ေစခ်င္တာ၊ ဖတ္ေစခ်င္တာေတြနဲ႔ သည္းေျခၾကိဳက္ေတြကိုသာ (၂၄ x ၇) မဖတ္ခ်င္၊ မၾကားခ်င္၊ မျမင္ခ်င္အဆံုး။ ဒီအထဲမွာ လိင္တူစိတ္ဝင္စားမႈလည္းပါတယ္။ ၂ဝဝ၉ တံုးက ေမာင္မစၥကၿပိဳင္ပြဲႀကီး ရန္ကုန္မွာ ခမ္းနားစြာက်င္းပလို႔ ဖတ္လိုက္ရတယ္။

ဒီအေၾကာင္းအရာကို ဦးဆံုးစက္တင္ပံုႏွိပ္ခဲ့တာ ၁၈၆၉ မွာ (ကားလ္-မာရီယာ ရကာ့ဘင္နီ) ရ့ဲ ဝတၳဳျဖစ္ေပမဲ့ အမည္ မေဖၚလိုသူတဦးဆိုျပီးသာ ေရးခဲ့ရတာပါ။ လိင္တူစိတ္ဝင္စားမႈကို စိတ္ပညာအရ စေလ့လာတံုးက စိတ္ေရာဂါတမ်ိဳးလို႔ သတ္မွတ္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ေတာ့ ျပန္ျပင္လာရတယ္။ ၁၉၇ဝ ေက်ာ္ေတာ့ လိင္စိတ္တိမ္းညႊတ္မႈ ေျပာင္းလဲတတ္တဲ့ သဘာဝျဖစ္စဥ္လို႔ဆိုလာၾကတယ္။ အေမရိကားနဲ႔ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ ဒီလိုျဖစ္ေနသူ ၂-၁၃% ရွိတယ္။ တိုးေနအံုးမွာပါ။

သဘာဝအရ ေယာက္်ားကိုယ္ရွိသူဟာ မိန္းမကိုယ္ခႏၶာကိုယ္ရွိသူကို ႏွစ္သက္တယ္။ အျပန္အလွန္ေပါ့။ အျမဲမွန္တာေတာ့ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ တခ်ိဳ႕ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတာေတြရွိတယ္။ လိင္တူစိတ္ဝင္စားမႈဆိုတိုင္း လိင္အဂၤါေတြသံုးျပီးဆက္ဆံတာ မဟုတ္ပါ။ စိတ္ကစားတာ၊ အမူအယာျပဳတာ၊ အေျပာအဆို၊ ဝတ္စားတာ၊ စြဲလမ္းမႈျဖစ္တာေတြလဲပါတယ္။ ခုတေလာ ေရဒီယိုေတြကေန အသံၾကားတာနဲ႔ ဘာလည္းကို မွန္းလို႔ရတယ္။

ဘာလို႔ လိင္တူျဖစ္လာသလည္း။ ၁၉၄ဝ-၁၉၇ဝ လိင္တူအေၾကာင္းေလ့လာမႈတခုအရ -
- ၂၂% မွာ လိင္တူအေတြ႔အၾကံဳ ငယ္စဥ္ကရွိခဲ့ျခင္း။
- ၁၆% မွာ လိင္တူအေတြ႔အၾကံဳ ငယ္စဥ္ကသာမကရွိခဲ့ျခင္း။
- ၁၅% မွာ မိခင္နဲ႔ အဆင္မေျပျဖစ္ခဲ့ျခင္း။
- ၁၅% မွာ သူမ်ားနဲ႔ကြဲျပားတဲ့အေျခအေနရွိျခင္း၊ (အႏုပညာဆန္ျခင္း၊ ပ်က္စီးျခင္း၊ လိင္က်န္းမာေရးအသိနည္းျခင္း)။
- ၁၄% ဖခင္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးအဆင္မေျပျဖစ္ျခင္း။
- ၁၂% အနီးအနားမွာ လိင္တူသမားရွိေနျခင္း။
- ၉% လူမႈေရးအသိုင္းအဝိုင္း အားနည္းခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း။
- ၉% ေမြးကတည္းကလိုျဖစ္ေနျခင္း။

မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူေတြထဲမွာ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားသူေတြကေန လူသစ္တန္းကို ေမြးၾကတယ္။ အသက္အရြယ္ၾကီးတဲ့ လိင္တူသမားေတြက ငယ္ရြယ္သူေတြကို အမိဖမ္းၾကတယ္။ အသက္ငယ္စဥ္တံုးက လိင္တူအေတြ႔အၾကံဳကေန ၾကီးလာတဲ့အခါ လိင္အမူအယာကို လႊမ္းမိုးေစတယ္။ လိင္တူျဖစ္လာတဲ့သေဘာဟာ နဂိုကတည္းကမဟုတ္ပဲ ေနာက္မွ ေျပာင္းလာၾကတာမ်ားတယ္။ အကုန္မေျပာင္းၾကပါ။ ဆန္းစစ္မႈတခုမွာ ၈၈% လက္စဘီယန္ေတြနဲ႔ ၇၃% ေဂးေတြဟာ ငယ္စဥ္တံုးကေတာ့ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကိုသာ စိတ္ဝင္စားခဲ့ပါတယ္လို႔ ဝန္ခံတယ္။ အခုေတာ့ ဟိုမိုေတြျဖစ္ေနေပမယ့္ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကိုလည္း စိတ္ဝင္စားတယ္လို႔ လက္စဘီယန္ထဲက ၈၅% နဲ႔ ေဂးထဲက ၅၄% ကဝန္ခံတယ္။

လိင္မႈလုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို လူမႈေရး (အထူးသျဖင့္ ဘာသာေရး) ကေနအမ်ားၾကီးလႊမ္းမိုးတယ္။ ဘာသာေရးကို အေလးအနက္ထားသူေတြထဲမွာ အျဖစ္နည္းတယ္။ ေလ့လာမႈတခုအရ ဘယ္ဘာသာကိုမွ မကိုးကြယ္သူေတြထဲမွာ ဟိုမိုျဖစ္တာ ၄ ဆ ပိုမ်ားတာေတြ႔ရတယ္။ ရိုမန္ကက္သလစ္က (ပိုႏိုဂရပ္ဖီ) လိင္ဆိုင္ရာပံုေတြကို အကုသိုလ္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာအဆိုအရ အျပစ္ဆိုတာ စိတ္၊ ႏုတ္နဲ႔ ကိုယ္ ကံသံုးပါလံုးမွာ က်ဴးလြန္ႏိုင္တယ္။ စိတ္က အဓိကက်တယ္။ စိတ္ထဲမွာက်န္ေနေန၊ ႏုတ္နဲ႔ ရုပ္မပါေစနဲ႔၊ ကာယကံေျမာက္မျဖစ္ေစနဲ႔။

AIDS ေလ့လာမႈအရ အသားျဖဴလူေတြထက္ အသားမည္းသူေတြထဲမွ ဟိုမို ၂ ဆ ပိုျဖစ္တာ ေတြ႔ရတယ္။ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးလံုး တိမ္းညြတ္သူေတြထဲမွာ အသားမည္းက အသားျဖဴသူေတြထက္ ၄ ဆ ပိုျဖစ္တယ္။ အသားမည္း ကေလးေတြဟာ ဖခင္မရွိပဲေမြးတာ ၃၇%၊ အျဖဴေတြမွာ ၁၇% ရွိတာနဲ႔ ဆက္စပ္စဥ္းစားႏိုင္တယ္။ အဲလို ကြာျခားခ်က္ဟာ မ်ိဳးဗီဇလို႔ေတာ့ ယူဆလို႔မရပါ။

လိင္တူဆိုတာ သင္ယူလို႔တတ္လာတယ္လို႔ ယူဆၾကတယ္။ ဘာလို႔အဲလိုျဖစ္လာသလည္း။ ၁၉၄ဝ ေက်ာ္တံုးက လိင္တူ ၁၇ဝဝ ေယာက္နဲ႔ ေလ့လာမႈအၾကီးစားတခုလုပ္တယ္။ ၁၉၇ဝ ေက်ာ္မွာ ၉၇၉ ေယာက္ကိုလုပ္တယ္။ အမ်ားစုၾကီးရ့ဲ အေျဖကေတာ့ ဆိုရွယ္နဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္လႊမ္းမိုးမႈကေန လိင္တူေတြျဖစ္လာပါသတဲ့။

ဘာလို႔ လိင္တူသမားျဖစ္သလည္း
၁။ လိင္တူအေတြ႔အၾကံဳရွိဘူးလိုက္ျခင္း။

၂။ မိသားစု ပံုမွန္မဟုတ္ျဖင္း
(က) မိခင္ရ့ဲ လႊမ္းမိုးမႈရွိျခင္း၊ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားျခင္း၊ လက္မခံမႈရွိျခင္း။
(ခ) ဖခင္မရွိျခင္း၊ အဆက္ေဝးျခင္း၊ လက္မခံမႈရွိျခင္း၊
(ဂ) မိဖတဦးဦးကေန လိင္တူဆန္ဆန္ျပဳမႈတာခံရျခင္း။
(ဃ) ေမာင္ႏွမေတြထဲမွာ လိင္တူျဖစ္ေနသူရွိျခင္း။
(င) အိမ္တြင္းမွာ ဘာသာေရးအဆံုးအမနည္းျခင္း။
(စ) လင္မယားကြာရွင္းမႈရွိျခင္း။
(ဆ) မိဘေတြကေန အစဥ္အလာမဟုတ္တဲ့လိင္မႈကို ပံုစံျပေနျခင္း။
(ဇ) လိင္တူလူေနမႈဘဝကို တရားသျဖင့္ျဖစ္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ေပးထားျခင္။ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ အသိုင္းအဝိုင္းေတြကုိ လက္သင့္ခံၾကိဳဆိုေနျခင္း။

၃။ အစဥ္အလာမဟုတ္တဲ့ လိင္အေတြ႔အၾကံဳ အထူးသျဖင့္ ငယ္စဥ္ကၾကံဳေတြ႔ဘူးျခင္း။
(က) ငယ္ငယ္ေလးနဲ႔ (မာစတာေဘးရွင္း) ဖါသာအာေသာေျဖျခင္း။
(ခ) အျပာ စာ-စာအုပ္-ဗီဒီယိုေတြနဲ႔ ငယ္ငယ္ကတည္းကေတြ႔ၾကံဳရဘူးျခင္း။
(ဂ) အစဥ္အလာမဟုတ္လိင္မႈ (အုပ္စုလိုက္လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ တိရစာၧန္နဲ႔လိင္ဆက္ဆံျခင္း) ကိုျမင္ဘူးျခင္း။
(ဃ) မိန္းကေလးငယ္ငယ္မွာ အရြယ္ၾကီးေယာက္်ားနဲ႔ လိင္မႈတမ်ိဳးမ်ိဳးရွိျခင္း။

၄။ ယဥ္ေက်းမႈလႊမ္းမိုးျခင္း
(က) လိင္တူအေရးကို ဆိုရွယ္ဘဝမွာ ၾကည့္ျမင္ေနရျခင္း။
(ခ) လိင္တူအသားေပး ပညာေပးထာခံရျခင္း။
(ဂ) လႊမ္းမိုးသူ ဥပမာ ေက်ာင္းဆရာ-ဆရာမ၊ အားကစားဆရာ-ဆရာမက လိင္တူသမားျဖစ္ေနျခင္း။
(ဃ) လူမႈအသိုင္းအဝိင္းနဲ႔ ဥပေဒေၾကာင္းအရ လိင္တူကို ခြင့္လႊတ္လက္ခံထားျခင္း။
(င) လိင္တူဟာ ပံုမွန္သဘာဝပါလို႔ ရုပ္ပံု၊ ေၾကာညာေတြရွိေနျခင္း။

လိင္တူစိတ္ျဖစ္ေနတာကို ေစာေစာျပင္ရင္ ဆက္မတိုးေစႏိုင္ပါ။ တခ်ိဳ႕က မျပင္ခ်င္ၾကဘူး။ ျပင္ဘို႔လိုေကာင္းမွန္းေတာင္ မရွိေစေအာင္၊ နက္သထက္ နက္တဲ့တြင္းထဲ ပို႔ခ်-ဖိခ်ေနတဲ့ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းမွာေနၾကရတယ္။ ျပင္ခ်င္တဲ့သူေတြကို အားေပးၾကဘို႔ တိုင္တြန္းပါတယ္။ HIV ပိုးရွိသူေတြကိုလိုပဲ ဒီလိုလိင္တူေတြကို ႏွိမ္နင္းဘို႔၊ ႏွိမ့္ခ်ဘို႔၊ ဝုိင္းပယ္ဘို႔ေတာ့ မလုပ္သင့္ပါ။ နားလည္မႈေပးျပီး၊ ေဖးမျပဳျပင္ရမယ္။

၁၉၈၃ မွာ မိသားစုသုေတသနအင္စတီက်ဳကေန လိင္တူ ၁၄၇ ေယာက္ကိုေလ့လာတယ္။ ၃၅ ေယာက္က ေမြးရာပါ ဒီအတတ္ကိုတတ္ၾကတာလို႔ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို စိတ္ဝင္စားသူ ၃၄ဝဝ ထဲက ၈ဝ% ကေတာ့ သူတို႔ဟာ ေလ့လာသင္ယူရာကေန တတ္ေျမာက္လာတာလို႔ ေျပာပါတယ္။ ဘယ္သုေတသနကမွ မ်ိဳးဗီဇကြာျခားခ်က္ ရွိတာကို ေဖၚထုတ္လို႔မရပါ။ ဒါေၾကာင့္ လိင္တူဟာေမြးရာပါလို႔ေျပာမရပါ။

လူတေယာက္မွာ တသက္လံုး (ေဂး) ျဖစ္ေနေတာ့မယ္ဆိုတာ မမွန္ဘူး။ ေျပာင္းလဲေစႏိုင္တယ္။ ငယ္တံုးကအေကာင္း ၾကီးမွေျပာင္းတာလည္းရွိတယ္။ (အိုရီယန္ေတးရွင္း) တိမ္းညႊတ္မႈဟာ (ဖလူယြတ္ဒတီ) အရည္သေဘာမွ်သာျဖစ္တယ္လို႔ ေခၚတယ္။ (ေဂး) ေတြေရာ (လက္စဘီယန္) ေတြပါ ဘဝအဆင့္တခုမွာ အျမင္မွန္ျပန္ရလာမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆင့္ ၃ ဆင့္ရွိတယ္။ (၁) ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိသြားျခင္း၊ (၂) သေဘာေပါက္လာျခင္းနဲ႔ (၃) ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏိုင္သြားျခင္း။

စိတ္ကုသနည္းနဲ႔ လိင္တိမ္းညႊတ္မႈဆိုတာ ေျပာင္းလို႔ရႏိုင္တယ္၊ နည္းေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ရာႏႈန္းျပည့္မရေသးပါ။ အရုပ္၊ အသံ၊ ဗီဒီယိုေတြက စိတ္ကို ၾကြေစတာမို႔ ဆင္ျခင္ႏိုင္ေလ မလိုလားအပ္တဲ့ စိတ္ဆႏၵေတြ မေပၚေလဘဲ။ ေပါင္းသင္းတာလဲ ေရြးသင့္တယ္။ ေက်ာင္းေျပာင္း၊ အလုပ္ေျပာင္းဘို႔လိုရင္ သတၲိရွိရွိဆံုးျဖတ္သင့္တယ္။ မိဘေတြလဲ ကေလးအတြက္ အခ်ိန္ပိုေပးသင့္ၾကတယ္။

လိင္တူျဖစ္ေနတာကို ေျပာင္းလို႔ရလို႔ လိင္တူေဟာင္းမ်ားအသင္းေတြရွိတယ္။ စိတ္ပညာျပဳျပင္ေရးနဲ႔ ေပ်ာက္ကင္းႏွဳန္း ၃ဝ% ရွိတယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနလို႔ အခ်ိဳမစားရဘူးဆိုျပီး ဆရာဝန္ကမွာထားတယ္။ လိုက္နာေစာင့္ထိန္းသူေတြက လိုက္နာေတာ့ အသက္ရွည္တယ္။ ဆရာဝန္စကား ေျမဝယ္မက်နားေထာင္ထားလို႔ ေျပာခ်င္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳသမား အခ်ိဳမစားတာ အခ်ိဳကို မၾကိဳက္ေတာ့တာ မဟုတ္ပါ။

လိင္တူကေန AIDS ေရာဂါကိုစသိခဲ့တယ္။ အဲဒီကာလေတြမွာ (ေဂး) ေရာဂါလို႔ ေခၚခဲ့ၾကတယ္။ HIV ပိုးေတြ႔သူ ၇၈၄၇ဝ၁ ေယာက္ထဲမွာ ေယာက္်ားလိင္တူသမား ၃၉၆၈၁ဝ (၅၁%) ပါတယ္။ (ေဂး) နဲ႔ (ဟက္ထရိုဆက္က်ဴရယ္) ႏွစ္ဖက္ခြ်န္ ေခၚၾကတဲ့ လိင္တူေရာဆန္႔က်င္ဖက္လိင္နဲ႔ပါ အတူေနတဲ့ေယာက္်ားေတြဟာ တျခားလူေတြထြက္ HIV ကူးစက္တာ သိသိသာသာမ်ားတယ္။ ၂ဝဝ၈ ကေန ၂ဝ၁ဝ အတြင္း အဲလိုမ်ားတာ ၂ဝ% တိုးလာခဲ့တယ္။

HIV ကူးစက္ခံရသူေတြထဲမွာ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးသမားေတြနဲ႔ မူးယစ္ေဆးထိုးသူေတြဟာ ဆက္ျပီးမ်ားေနတယ္။ HIV ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ကတည္းကဆိုရင္ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးသမားေပါင္း ၉၂၆၁၃ ေယာက္ပါတယ္။ HIV အသစ္ကူးစက္ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးသမားနဲ႔ အတူေနမိလို႔ကအဓိကျဖစ္တယ္။ ၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ထဲမွာ ၈၄% ရွိခဲ့တယ္။ မူးယစ္ေဆးထိုးလို႔ကူးစက္သူက ၁၆% ရွိတယ္။ ၂ဝ၁ဝ မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုကူးစက္တာက ၂ဝ% ရွိတယ္။ ၂ဝ၁၁ မွာ ၂၃% ရွိတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးသမားနဲ႔ အတူေနမိရင္ ေယာက္်ားေတြထက္ HIV ကူးစက္ခံရႏိုင္ေျခ ၂ ဆ မ်ားတယ္။ လိင္တူေယာက္်ားေတြက HIV ကူးစက္ဖို႔ အဆ ၂ဝ မ်ားတယ္။

အေမရိကမွာ လိင္တူခ်င္းလက္ထပ္ခြင့္ျပဳလိုက္တဲ့ေနာက္ ဘယ္လိုက်န္းမာေရးေနာက္ဆက္တြဲေတြ ရွိလာမလည္းဆိုတာ မၾကာခင္မွာ သိလာရပါေတာ့မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁၅

Shocked country ေရွာ့ခ္ျဖစ္ေနတဲ့တိုင္းျပည္

ေမလထဲတံုးက ပခုကၠဴေဆး႐ုံမွာ ေဆးမတည့္လို႔ လူနာတေယာက္ေသဆံုးသတင္းနဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ သတင္းေတြ ဖတ္လိုက္ရပါတယ္။

က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြဟာ တျခားအစိုးရဌာနဝန္ထမ္းေတြလိုပဲ တာဝန္နဲ႔ လစာရတာ ျခားနားမႈမရွိပါ။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရကိုသာကာကြယ္ဘို႔တာဝန္ရွိတဲ့ (လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြ + အစိုးရပါတီဝင္) ဝန္ထမ္းေတြကေန အဲလို မဟုတ္တဲ့ (က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြအပါအဝင္) ဝန္ထမ္းေတြကို ခြဲျခားဆက္ဆံေနၾကတယ္။ အျပစ္ေပးအေရးယူတာ ခံေနရတယ္။ သြားပုပ္ေလလႊင့္ ေျပာတာ ခံေနရတယ္။ ဆႏၵျပတာအထိ ခံေနရတယ္။

ပံုမွာပါတဲ့ EpiPen ေခၚတဲ့ ေဆးမတည့္လို႔ျဖစ္တဲ့ ေရွာ့့ခ္ေခၚတဲ့ (အနာဖလက္ဆစ္)  အေရးေပၚ ထိုးေဆး ျမန္မာျပည္က အစိုးရေဆးရံုဘယ္ႏွစ္ခုမွာ အစိုးရက ျဖည့္တင္းေပးထားပါသလည္း။ Epinephrine autoinjector လို႔ေခၚတယ္။ ေဆးကို ေဆးထိုးအပ္နဲ႔ အဆင္သင့္လုပ္ထားျပီးသား။ တိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ အဲလိုအေရးေပၚအတြက္ အဆင္သင့္ လုပ္ထားေပးတာေတာင္မွ ေသဆံုးမႈေတြရွိတယ္။

ယူေကႏိုင္ငံက ေတာ္ဝင္ေဆးပညာအသင္း ဂ်ာနယ္မွာ ၁-၃-၂ဝဝ၈ ေန႔ထုတ္ထဲမွာ သုေတသနတခုရွိပါတယ္။ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာ (အနာဖလက္ဆစ္) ေခၚတဲ့ဓါတ္မတည့္မႈ (ေရွာ့ခ္ျဖစ္မႈ) တမ်ိဳးသားလံုးျဖစ္ႏွဳန္းနဲ႔ (အဒရီနယ္လင္) ေဆးသံုးျခင္းကို ေလ့လာမႈျပဳထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စုေဆာင္းရယူခဲ့တဲ့ ၂ဝဝ၁ ကေန ၂ဝဝ၅ အတြင္းက မွတ္တမ္းေပါင္း ၉ သန္းရွိတယ္။ အသက္-လိင္ခြဲျခားထုတ္ယူတယ္။

ရလဒ္
• Age-sex standardized incidence of anaphylaxis ၂ဝဝ၁ မွာ လူနာ တသိန္းမွာ ျဖစ္ႏွဳန္း ၆႕၇ ေယာက္။
• Lifetime age-sex standardized prevalence ျဖစ္ပြါးႏွဳန္း ၂ဝဝ၁ မွာ လူနာ တသိန္းမွာ ျဖစ္ႏွဳန္း ၅ဝ ေယာက္။
• Age-sex standardized incidence of anaphylaxis ၂ဝဝ၅ မွာ လူနာ တသိန္းမွာ ျဖစ္ႏွဳန္း ၇႕၉ ေယာက္။
• အျဖစ္တိုးလာမႈ ၁၉% ရွိတယ္။
• Lifetime age-sex standardized prevalence ျဖစ္ပြါးႏွဳန္း ၂ဝဝ၅ မွာ လူနာ တသိန္းမွာ ျဖစ္ႏွဳန္း ၇၅႕၅ ေယာက္။
• အျဖစ္တိုးလာမႈ ၅၁% ရွိတယ္။
• ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္အကုန္မွာ ဘဝတသက္တာမွာ (အနာဖလက္ဆစ္) ျဖစ္ဘူးသူေပါင္း ၃၇၈ဝဝ ေယာက္ရွိခဲ့တယ္။
• Adrenaline (အဒရီနယ္လင္) ေဆးသံုးစြဲမႈ ၉၇% တိုးလာတယ္။ လူနာ ၁၃၃၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္က်ျဖစ္တယ္။

NEMJ Journal Watch အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဂ်ာနယ္ထဲမွာ ၂၂-၄-၂ဝ၁၄ ေန႔က ေရးထားလည္းရွိပါတယ္။
ေဆးရံုတင္ရတဲ့ အသက္ၾကီးသူေတြကို အႏၲရာယ္ျဖစ္မႈနဲ႔ ေသဆံုးမႈကို ေလ့လာတာျဖစ္တယ္။ (ယူအက္စ္) မွာ (အနာဖလက္ဆစ္) ျဖစ္ပြားမႈ တိုးေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ယူအက္စ္နဲ႔ ဖြ႔ံျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံေတြမွာ (အနာဖလက္ဆစ္) ျဖစ္ပြါးမႈတိုးလာတယ္။ Case-fatality rates and mortality ေသဆံုးမႈကို ဆန္းစစ္ခ်က္လုပ္ထားတယ္။

• ၁၉၉၉ ကေန ၂ဝဝ၉ အထိ ႏွစ္စဥ္ (အနာဖလက္ဆစ္) ေၾကာင့္ေဆးရံုတက္ရသူအေရအတြက္ ၅၇ဝဝ ကေန ၇၇ဝဝ အထိမ်ားလာတယ္။
• ဒီကာလအတြင္းမွာ ေသဆံုးမႈ ၆ဝ ရွိခဲ့တယ္။ ပထမ ၅ ႏွစ္အတြင္းတံုးက ၁% ေသဆံုးတယ္။ ဒုတိယ ၅ ႏွစ္အတြင္း နည္းနည္းေလ်ာ့လာခဲ့တယ္။
• ၂ဝဝ၆ ကေန ၂ဝဝ၉ အတြင္း ႏွစ္စဥ္ လူနာ ၂၅ဝဝဝ ကေန ၃ဝဝဝဝ အထိတိုးလာတယ္။ တႏွစ္မွာ လူနာ ၈ဝ ေသဆံုးတယ္။ Case-fatality rate ဝ႕၃% ေသဆံုးတယ္။
• အသက္ ၇၅ ႏွစ္ကေန ၈၄ ႏွစ္မွာ အမ်ားဆံုးေသဆံုးရတယ္။
• Drugs ေဆးဝါးက ပထမအမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အဆိပ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာက ဒုတိယလိုက္တယ္။
• ျခံဳလိုက္ရင္ စုစုေပါင္း လူနာ ၂ဝဝ ေလာက္ႏွစ္စဥ္ (အနာဖလက္ဆစ္) ေၾကာင့္ေသဆံုးတယ္။

မေသတဲ့ေဆးသမား မရွိပါ။ မဆင္းခ်င္တဲ့အာဏာရွင္သာရွိတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၈-၅-၂ဝ၁၅
၂၈-၆-၂ဝ၁၅

G6PD links

Jun 28th, 5:09am ဆရာရွင့္ ခုဒီတစ္ေခါက္ကေတာ့ ဆရာ့ကိုေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းေျပာမလို႔ပါ။ ႕႕႕ Facebook မွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ား စကားဝိုင္းဆိုၿပီး Group ေလးရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ကိုယ္ဝန္ရွိဖုိ႔ႀကိဳးစားေနသူေတြ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သူေတြနဲ႔ မိခင္ေတြအေတြ႔အႀကံဳ ဗဟုသုတေတြဖလွယ္ၾကပါတယ္။ ႕႕႕ သားေလးက G6PD ပါဆရာ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ကတည္းက ဆရာေရးထားတာကိုဖတ္ဖူးပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ေမြးလာေတာ့လဲ ဒီလိုျဖစ္လာေတာ့  တျခားသူေတြထက္ ပိုစိတ္ပူမိပါတယ္။ မိဘေတြ အေဒၚေတြကေတာ့ ဒီေရာဂါအေၾကာင္း မသိၾကေတာ့ ႕႕႕ ကို ပိုတယ္လို႔ေတာင္ထင္ပါတယ္။ ထင္လဲထင္ခ်င္စရာပါ။ ႕႕႕ သားေလးကို ေမြးေတာ့စိတ္ခ်ရေအာင္ အျပင္ေဆး႐ံုမွာ မေမြးဘဲ ဗဟိုအမ်ဳိးသမီးေဆး႐ံုမွာေမြးတာပါ။ ၾကားထဲက လိုအပ္ခ်က္ေတြေတာ့ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ ကေလးမွာ ဒီလို ေတြ႔ရတယ္ဆိုတာကို ဆရာဝန္ကအခန္းထဲဝင္လာၿပီး ေရာ့နင္ဒါေတြသိသင့္တယ္ဆိုၿပီး မိတၱဴစာရြက္တရြက္ရယ္ လက္ကမ္းစာေစာင္တခုရယ္ ေပးလိုက္ပါတယ္။ မိတၱဴစာရြက္မွာ G6PD အတြက္ေရွာင္ရန္နဲနဲပါးပါးေရးထားတယ္။ လက္ကမ္းစာေစာင္က အသားဝါအေၾကာင္းသိေကာင္းစရာပါ။ မိတၱဴစာရြက္ကိုေတြ႔ေတာ့ ဆရာဝန္ကို ေမးေတာ့မွ ေအး နင့္ကေလး အဲ့ဒါျဖစ္ေနတာ၊ အဲဒါေၾကာင့္လာေပးတာဆိုၿပီး ျပန္သြားတယ္။ ႕႕႕ မွာ အဲ့ဒီေန႔က လက္မႈိင္ခ်ပဲဆရာ။  လူနာေစာင့္ေတြကေတာ့ ေဘးကေန ပိုေနတယ္လို႔ပဲထင္တာေပါ့။ အခု႕႕႕ တို႔ စကားဝိုင္းမွာလဲ ႕႕႕ လို မိခင္ေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ ဒါေပမဲ့ စသိတဲ့မိခင္ေတြက ႕႕႕လိုပဲ ႀကံဳခဲ့ရလို႔နဲ႔တူတယ္၊ ေရာဂါအေၾကာင္း ဂဃနဏမသိၾကပါဘူး။ သူတို႔မွာ စိုးရိမ္စိတ္အ႕႕႕နဲ႔ေမးၾကပါတယ္။ ႕႕႕ လဲတတ္ႏိုင္သေလာက္ရွင္းျပပါတယ္။ မိခင္ေလာင္းေတြကလဲ စိတ္ပူၾကပါတယ္။ ေမးတာအရမ္းမ်ားလာတဲ့အခါ ႕႕႕ မွာ ဆရာေရးထားတာေလးကို share ရတာခဏခဏပါပဲ။ အဲဒိအတြက္ေရာ ဗဟုသုတေတြေပးတဲ့အတြက္ေရာ ေက်းဇူးပါဆရာ။ ဆရာ့ကိုအၿမဲေလးစားလ်က္ပါ။

1. Chances of passing G6PD on to kids http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/chances-of-passing-g6pd-on-to-kids_26.html
2. G6PD and Blood groups နဲ႔ ေသြးအုပ္စု http://doctortintswe.blogspot.com/2015/06/g6pd-and-blood-groups.html
3. G6PD Deficiency Support Group http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/g6pd-deficiency-support-group.html
4. G6PD Low-risk Drugs ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္နဲ႔ ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/g6pd-low-risk-drugs.html
5. G6PD ေမြးရာပါေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/g6pd.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁၅

Saturday, June 27, 2015

Dizziness အမူးေရာဂါ

ကၽြန္ေတာ္ ႕႕႕႕႕ သတင္းစာက သတင္းအယ္ဒီတာ တစ္ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းအတြက္ ေမးျမန္းျခင္းမဟုတ္ပါ။ ကၽြန္ေတာ့ က်န္းမာေရးအတြက္ ေမးျမန္းျခင္းျဖစ္ပါသည္ခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ့အသက္ ၃၇ ျပည့္ပါေတာ့မည္။ ရန္ကုန္ကပါ။ ကၽြန္ေတာ္ျဖစ္ေနတာက မနက္အိပ္ရာထတဲ့အခ်ိန္မွာ မူးေနာက္ေနာက္ ရီးေဝေဝ ျဖစ္ေနတာကေန အခု ထိုင္ေနရင္း လႈပ္ရွားမႈ တစ္ခုခု ျပဳလိုက္တိုင္း ရီေဝေဝျဖစ္လာပါတယ္။ သတိထားမိတာ တစ္ပတ္တိတိ ရွိပါၿပီခင္ဗ်ာ။

Dizziness အမူးေရာဂါဆိုတာကို တိတိက်က် ေဖၚျပရရင္ ေခါင္းထဲ ေပါ့ေနတာ၊ Vertigo ေခါင္းထဲမွာ ဝိုင္းျခာလည္ေနတာ၊ Nystagmus မ်က္လံုးက စိတ္ကလုပ္တာမလုပ္ဘဲနဲ႔ အခ်က္က်က် ျမန္ျမန္လႈတ္ေနတာ၊ Syncope သတိလက္လြတ္ ျဖစ္တာေတြနဲ႔ တြဲေနတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြ မပါဘဲ ေခါင္းမူးတာက စိုးရိမ္းစရာမရွိပါ။

Dizziness ေခၚတဲ့ ခံစားရမႈကိုျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းခံေတြ မ်ားတယ္။ ဦးေႏွာက္ကို ေအာက္စီဂ်င္ လံုေလာက္ေအာင္ မရလို႔ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ႏွလံုးခုန္မမွန္တာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ထိုင္ရာကေန ရုတ္တရက္ ထလိုက္ခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ျဖစ္တာက ေသြးဖိအား ယာယီက်သြားလို႔ပါ။ ေသြးအားနည္းေနသူ (ဟီမိုဂလိုဘင္) နည္းေနသူ၊ ေနာက္ျပီး အေအးမိေပ်ာက္ေဆး၊ စိတ္မက်ေဆး၊ ေသြးဖိအားက်ေဆး၊ (အင္တီဟစ္တမင္း) ေဆး နဲ႔ ဆီးသြားေဆးေတြ ေသာက္ေနရင္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ဝမ္းပ်က္-ေခြ်းထြက္မ်ားသူေတြလဲ ေသြး-အရည္ထုထည္က်ေနလို႔ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

တကယ္လို႔ ေခါင္းထဲမွာေပါ့ေနျပီး သတိလစ္ခ်င္တာနဲ႔တြဲေနရင္ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆး-ကုသရမယ္။ ဆီးခ်ိဳ၊ (မာလ္တီပယ္-စကယ္လ္ရိုးဆစ္) ေရာဂါ နဲ႔ (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါနဲ႔လဲ တြဲေနတတ္တယ္။

နားအတြင္းဆံုးထဲက ကုိယ္ခႏၶာမွ်ေျခကိ္ုထိန္းေပးေနတဲ့ အဂၤါေတြမွာ ေရာဂါရရင္ ဥပမာ Labyrinthitis ေရာဂါ၊ Ménière's disease နားအတြင္းဖံုးလႊာေရာင္ေရာဂါ၊ Vestibular neuronitis နားအာရံုေၾကာေရာဂါ၊ Tinnitus နားထဲမည္ေနတဲ့ေရာဂါ ေတြမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါ့အျပင္ နားစည္ေပါက္ျခင္း၊ နားအလည္ခန္း ေရာင္ျခင္းျဖစ္ရင္လဲ မူးႏိုင္ေသးတယ္။ Vertigo ကို ဖတ္ပါ။

အရုပ္၂ ခု ျမင္ေနတာနဲ႔တ ြဲေနရင္ ဦးေႏွာက္-ပင္စည္ေနရာမွာ ေရာဂါရေနသလား စစ္ေဆးရမယ္။ မူးတာက စကားေျပာ သိပ္ေႏွးလာတာနဲ႔တြဲေနရင္ Stroke ဦးေႏွာက္ေလျဖတ္တာနဲ႔ Brain tumor ဦးေႏွာက္-အက်ိတ္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

တျခားအေၾကာင္းခံေတြကေတာ့ စိုးရိမ္စိတ္ကဲ၊ စိတ္ဖိအားမ်ား၊ အားကုန္၊ အျပင္းဖ်ား၊ ေခ်ာင္း အတင္းဆိုးတာ၊ ဆီးသြား-ဝမ္းသြားတာမွာ အားစိုက္ထုတ္ရတာ၊ အစာအိမ္ေရာင္၊ အေအးမိ၊ လည္ပင္းမွာ ဖိအားသက္ေရာက္ခံေနရတာ၊ ပတ္ျခာလည္စရာကိုစီးတာ၊ ေသြးဖိအားက်တာ၊ သိပ္နာက်င္တာ၊ ေၾကာက္စိတ္ၾကီးတာ၊ သတိဆြဲျပီး အၾကာၾကီး ရပ္ေနရတာ၊ အရက္ေသာက္မ်ားတာ၊ မူးယစ္ေဆး၊ အသက္ရွဴ အလြန္ျမန္တာ၊ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္နည္းတာ၊ (ဟစ္တီးရီးယား) အတက္ေရာဂါတမ်ိဳးေတြျဖစ္တယ္။

အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္သူေတြမွာ ၄ဝ% ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတယ္။ မိန္းမေတြက ေယာက္်ားေတြထက္ ၂ ဆ နည္းပါး ပိုျဖစ္တယ္။ (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါရွိသူထဲက ၄ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ Multiple sclerosis ေရာဂါရွိသူေတြထဲက ၃ ေယာက္ ၁ ေယာက္၊ အမူးေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြထဲမွာ ၂၅-၄ဝ% ဟာ Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV) ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီေရာဂါအေၾကာင္း သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။

• BPPV အရက္မေသာက္ဘဲ မူးတဲ့ေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/bppv.html
• Vertigo အမူးေရာဂါ (အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/vertigo.html
• Dizziness အမူးေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/dizziness.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁၅

Fournier gangrene ေဖါင္းနီးယား ဂင္ဂရင္း

ဆရာခင္ဗ်ား Fournier's gangrene ေရာဂါက ဘယ္လိုေၾကာင့္ လိင္အဂၤါေနရာမွာၿဖစ္ရတာပါလဲခင္ဗ်ာ။

(ေဖါင္းနီးယား ဂင္ဂရင္း) ကို ေရာဂါေဗဒလို က်ား-မ အျပင္ပိုင္း လိင္အဂၤါေတြမွာ အရြတ္လႊာေသြးမရလို႔ တစ္ရွဴးေတြ ပ်က္စီးျပီး ေသသြားတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳလိုခုခံအားနည္းေနသူေတြမ်ာ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။ ထိခိုက္မိရာကေနလည္း ျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္လာလို႔ပိုဆိုးလာတယ္။ အေပၚယံမွာ ပိုးဝင္ရာကေန ပန္းတံနဲ႔ ကပ္ပယ္အိပ္ဆီျပန္႔လာႏိုင္တယ္။ ဝမ္းဗိုက္ ေရွ႕ပိုင္းဆီလည္းေရာက္သလို အဲလိုျဖစ္စဥ္ေျပာင္းျပန္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ က်ားအေစ့ထိေရာက္တာက ရွားတယ္။ ပိုးျပင္းတာနဲ႔ ခုခံအားနည္းတာေတြကေန ဆိုးတာ သိပ္မဆိုးတာကိုျဖစ္ေစတယ္။

၇၅-၉၅% မွာ အေၾကာင္းရွာလို႔သိတယ္။ စအိုနဲ႔အစာေဟာင္းအိမ္လမ္း၊ ဆီး-လိင္လမ္းနဲ႔ အေရျပားလမ္းေတြကေန ဝင္တယ္။

မေတာ္ဆနည္းလမ္းေတြမ်ားတယ္။
ေယာက္်ားေတြမွာ ခြဲစိတ္ျခင္း၊ ထိခိုက္မိျခင္း၊ လိင္အဂၤါကိုကြင္းတပ္ျခင္း၊ လိင္တံထဲကိုကိန္းေဆးထိုးျခင္း၊ ဆီးပုိက္ထည့္ျခင္း၊ လိင္အဂၤါအတုတပ္ျခင္း၊ ေဆးထိုးျခင္း၊ စတီရြိဳက္ေဆး စအိုကေနသြင္းျခင္း၊ စအိုထဲ အျခားပစၥည္း ဝင္ျခင္းေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

မိန္းမေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ရာပိုးဝင္ျခင္း၊ မိန္းမကိုယ္၊ ဘာသိုလင္ဂလင္းျပည္တည္ျခင္း၊ သားအိမ္ထုတ္ျခင္း၊ ေမြးလမ္း ခ်ဲ႕ျခင္းေတြကေနျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ကေလးေတြမွာ ပန္းအဖ်ားျဖတ္ျခင္း၊ ဟာနီယာျဖစ္ရာကေနအူပိတ္ျခင္း၊ ခ်က္ေရာင္ျခင္း၊ အင္းဆက္ကိုက္ျခင္း၊ ထိခိုက္မိျခင္း၊ ဆီးလမ္းကိရိယာထည့္ျခင္း၊ တင္ပါးေနရာျပည္တည္နာ၊ အေထြေထြေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းေတြကေနျဖစ္ေစတယ္။

Streptococcal species ဆထြက္ပ္ပိုး၊ Staphylococcal species စတက္ဖ္ပိုး၊ Enterobacteriaceae အင္တရိုပိုး၊ Anaerobic organisms ေလမၾကိဳက္ပိုးနဲ႔ Fungi မိႈပိုးေတြဝင္ႏိုင္တယ္။ Escherichia coli, Bacteroides, Proteus, Enterococcus, Pseudomonas, Klebsiella နဲ႔ Clostridium ပိုးေတြကေနျဖစ္ေစတယ္။

အခံေရာဂါမ်ား
• ဆီးခ်ိဳ (၆ဝ%)၊
• အလြန္ဝျခင္း၊
• အရက္စြဲျခင္း၊
• အသည္းေျခာက္ျခင္း၊
• အသက္ၾကီးလြန္း ငယ္လြန္းျခင္း၊
• ေသြားေၾကာေရာဂါ တင္ပါးပိုင္းမွာရွိျခင္း၊
• ကင္ဆာ (လူကီးမီးယား)
• SLE
• ခရုမ္းေရာဂါ၊
• HIV infection
• အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊

ပိုးေသေဆးမ်ား
• ပိုးအမ်ားၾကီးကိုႏိုင္မယ့္ေဆးေရြးေပးရတယ္။ Ciprofloxacin နဲ႔ Clindamycin ေတြသံုးတယ္။
• တျခားသံုးႏိုင္တဲ့ေဆးေတြကေတာ့ ampicillin/sulbactam, ticarcillin/clavulanate, or piperacillin/tazobactam + aminoglycoside and metronidazole or clindamycin ေတြျဖစ္ၾကတယ္။
• Vancomycin ကို (MRSA) အတြက္သံုးတယ္။
• intravenous immunoglobulin (IVIG) ကိုလည္းေပးရတတ္တယ္။
• fungi မိႈအတြက္ဆိုရင္ amphotericin B or caspofungin ေတြေပးမယ္။

Surgical Diagnosis and Debridement ခြဲစိတ္နည္းနဲ႔ ပ်က္စီးေသေနတာေတြကို ရွင္းထုတ္ေပးရတယ္။ Reconstruction အစားထိုးလုပ္ေပးရာတေတြရွိႏိုင္တယ္။ Hyperbaric Oxygen Therapy ေအာက္စီဂ်င္ကုသနည္းလည္းလိုတတ္တယ္။

အျဖစ္မမ်ားပါ။ ၁၉၉၆ တံုးက တကမာၻလံုးမွာ စုစုေပါင္း လူနာ ၆ဝဝ ရွိခဲ့တယ္။ ေယာက္်ား ၁ဝ ေယာက္မွာ မိန္းမ ၁ ေယာက္ျဖစ္တယ္။ ေဂးေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ ေဆးယဥ္ပိုးေတြရွိေနတယ္။ အသက္ ၃ဝ-၆ဝ မွာမ်ားတယ္။ ၇၅% အထိ ေသဆံုးႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ HIV ရွိသူေတြက ေသဆံုးမႈမ်ားတဲ့စာရင္းထဲမွာ မပါတာ အံ့ၾသစရာေကာင္းတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁၅

Thyroid Cancer သိုင္းရြိဳက္ကင္ဆာ

က်မအသက္ ၄၄ နွစ္ပါ။ လက္ရွိအိမ္ေထာင္နွင့္ သားသမီးနွစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ ရာသီေသြးလည္း မဆံုးေသးပါ။ လည္ပင္းမွာ အက်ိတ္ထြက္လို႔ ခြဲစိတ္မႈႏွစ္ႀကိမ္ခံယူျပီးပါျပီ။ အခုအဏုျမဴေရာင္ျခည္ျဖင့္ ေရာဂါရွာေဖြကုသေရဌာန ရန္ကုန္ေဆးရံုႀကီးမွာ ကုသမႈ ခံယူေနပါတယ္။ မနက္ေစာ Thyrox ေဆးတစ္လံုး အစာနဲ႔ တစ္နာရီျခားျပီး ေသာက္ရပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ Thyroid Scan ရိုက္ရပါတယ္။ အေျဖက Functioning remnant thyroid tissue in right lobe ဆိုျပီးျဖစ္ပါတယ္။ မသိလို႔ေမးပါရေစဆရာ right ဘက္မွာ အက်ိတ္ျဖစ္ေစတဲ့ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ က်န္ေသးတာလားရွင္။ thyroid နွစ္ဖက္လံုးထုတ္ထားတာလည္း ကင္ဆာျဖစ္နိုင္ေျခ ရွိေသးပါသလားရွင္။ ေရာင္ျခည္ေဆး ေသာက္ရတဲ့ပမာဏက Iodide 131(15)m Ci THERAPV No.(7/15) ျဖစ္ပါတယ္ရွင္။ တစ္သက္လံုးကေတာ႔Thyrox ေဆးကေတာ႔ေန႔စဥ္ေသာက္ရမယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ အခုထပ္ျပီး ေသြးစစ္ရထာတဲ့အေျဖက Normal serum T3, T4, and THS levels. Euthyroid ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ေျခာက္လႀကာရင္ ေသြးတစ္မ်ိဳး ထပ္စစ္မယ္ေျပာပါတယ္။ လည္ပင္းကိုမႀကာခဏစမ္းေပးပါ အက်ိတ္ေတြ႔ရင္ ျပန္လာပါလို႔ ေျပာပါတယ္။ က်မရဲ႕ ေဆးစစ္ခ်က္ အေျဖမ်ားနွင့္ ေရာဂါအေျခအေနနွင့္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ားကို ေက်းဇူးျပဳျပီး ေျဖႀကားေပးပါရွင္႔။

သိုင္းရြိဳက္ကင္ဆာ ေခၚ လည္ပင္းၾကီးအက်ိတ္ကင္ဆာဆိုတာ အသက္၊ က်ား-မနဲ႔ ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင့္တာေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္။ Medullary thyroid cancer အမ်ိဳးအစားကေတာ့ မိဘဆီကေနရတဲ့ မ်ိဳးဗီဇေျပာင္းလို႔ျဖစ္ရတယ္။

အမ်ိဳးအစား (၄) မ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ Papillary thyroid cancer အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
၂။ Follicular thyroid cancer
၃။ Medullary thyroid cancer
၄။ Anaplastic thyroid cancer

အသက္ ၂၅ နဲ႔ ၆၅ ၾကားအျဖစ္မ်ားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအျဖစ္မ်ားတယ္။ ရိုးရိုးလည္ပင္းၾကီးကေန ကင္ဆာ ေျပာင္းတာတာလည္း ရွိတတ္တယ္။ မိသားစုထဲမွာ တေယာက္မကျဖစ္တတ္တယ္။ အာရွတိုက္မွာ ပိုျဖစ္တယ္။

လည္ပင္းမွာ ျမင္လို႔ စမ္းလို႔ရတဲ့အက်ိတ္ကေနစတယ္။ အသက္ရွဴရခက္တတ္တယ္။ မ်ိဳခ်ရတာခက္တတ္တယ္။ အသံၾသလာတတ္တယ္။

• Laryngoscopy ကရိယာနဲ႔စစ္ေဆးရတယ္။
• Blood hormone studies ေသြးထဲကေဟာ္မုန္းစစ္ေဆးရတယ္။ မ်ားေနႏုိင္သလို နည္းေနႏိုင္ေသးတယ္။
• Calcium ကယ္လ္စီယမ္ နည္းတာ မ်ားတာရွိေနႏိုင္တယ္။
• Ultrasound exam အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္မယ္။
• CT scan (CAT scan) ရိုကမယ္။
• Fine-needle aspiration biopsy အပ္နဲ႔စုပ္ယူျပီး အသားစထုတ္ယူစစ္ေဆးမယ္။
• Surgical biopsy ခြဲျပီး အသားစထုတ္ယူစစ္ေဆးမယ္။
• Chest x-ray ရင္ပတ္ဓါတ္မွန္ရိုက္မယ္။

အနားရွိတစ္ရွဴးေတြဆီ၊ ေသြးကေနတျခားေနရာေတြနဲ႔ ေသြးျပန္ရည္ကေနတဆင့္ ေဘးကိုျပန္႔တယ္။

အဆင့္ေတြခြဲထားတယ္။ ဆရာဝန္ေတြသာလိုမွာမို႔ မေရးေတာ့ပါ။

ကုသနည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ Surgery ခြဲစိတ္နည္း
၂။ Radiation therapy ဓါတ္ေရာင္ျခည္ေပးနည္း
၃။ Radioactive iodine therapy အႏုျမဴေဆးေပးနည္း၊
၄။ Chemotherapy ကင္ဆာေဆးေပးနည္း
၅။ Thyroid hormone therapy ေဟာ္မုန္းေပးနည္း
၆။ Targeted therapy ျပစ္မွတ္ထားကုသနည္း

Surgery ခြဲစိတ္နည္းကို အမ်ားဆံုးလုပ္ရတယ္။ Lobectomy, Near-total thyroidectomy, Total thyroidectomy နဲ႔ Lymphadenectomy နည္းေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။

Targeted therapy ျပစ္မွတ္ထားကုသနည္းမွာ Tyrosine kinase inhibitor ေဆးကိုသံုးတယ္။ Vandetanib နဲ႔ Sorafenib ေဆးေတြျဖစ္တယ္။

Nuclear Medicine အႏုျမဴေဆးပညာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/nuclear-medicine.html ကို သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။ အဲတာမွာ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြ တိတိက်က်ပါတယ္။ စနစ္တက် ကုသဘို႔ကလြဲရင္ ေဆာင္စရာ ေရွာင္စရာမရွိပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၆-၂ဝ၁၅

UTI in children ကေလးေတြဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း

ဆရာရွင့္ ကြ်န္မသားေလး ဒီေန႔ပဲ အသက္တနစ္နဲ႔ႏွစ္လျပည့္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့တပတ္ေလာက္ကစျပီး သားေလး ဆီးနည္းနည္းကို အၾကိမ္မ်ားမ်ားသြားျပီး ဆီးသြားဝမ္းသြားတိုင္း က်င္သလိုတုန္ခါသြားတတ္ပါတယ္။ ေကာင္းသြားမွာပါ ဆိုျပီး ေစာင့္ၾကည့္တာ အခုထိမသက္သာေသးတာမို႔ ကေလးအထူးကုဆီသြားလိုက္ပါတယ္။ ဆရာဝန္မၾကီးက ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တာလို႔ေျပာျပီး ေသာက္ေဆးတမ်ိဳးေပးလာပါတယ္။ 5 ml တရက္ နစ္ၾကိမ္ တပါတ္တိုက္တဲ့။ ကြ်န္မသိခ်င္တာက ဒီအရြယ္ကေလးငယ္ေတြ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တတ္ပါသလား။ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္ပါသလဲ။ ဘယ္လိုသတိထားေရွာင္ရပါမလဲ။ diaper သံုးျခင္းနဲ႔လဲသက္ဆိုင္ပါသလား။ ကြ်န္မသားေလးကို ညတိုင္းသံုးေပးပါတယ္။ ေပါင္ဒါ ေပါင္ၾကား ျဖဴးေပးတာကလဲျဖစ္တတ္ပါသလား။ ဆရာအခ်ိန္ရရင္ ဗဟုသုတအေနနဲ႔ မွတ္သားထားခ်င္လို႔ ျပန္ေျဖေပးပါေနာ္။ ကေလးအထူးကုသမားေတာ္ကို ဘာလို႔ဒီေမးခြန္းေတြ မေမးလဲလို႔ ဆရာ ေတြးေနမိမယ္ထင္ပါတယ္။ ဆရာမၾကီးက ကေလးတေယာက္ကို ငါးမိနစ္ပဲအခ်ိန္ေပးပါတယ္ရွင္။ ဆရာ့ကို အျမဲရိုေသေလးစားလ်က္ပါ။

ကေလးေတြမွာ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တာ ခပ္သင့္သင့္အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဗက္တီးရီးယားကေနျဖစ္ေစတယ္။ သံုးေနၾက ပိုးေသေဆးနဲ႔ရတယ္။ ထပ္ထပ္ျဖစ္တာဆိုရင္ေတာ့ ဆီးလမ္းမွာခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိေနသလား စစ္ရမယ္။ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ရင္ နာမယ္၊ ဆီးခဏခဏသြားမယ္၊ သြားခ်င္ရင္အျမန္သြားခ်မယ္။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္၊ ဆီးစပ္ေနရာနာႏိုင္တယ္။ အန္ႏိုင္တယ္။

ဆီးလမ္းေၾကာင္းဆိုတာ အထက္ဆံုးကေနစရင္ ေက်ာက္ကပ္၊ ဆီးဆင္းျပြန္၊ ဆီးအိမ္နဲ႔ ဆီးထြက္ျပြန္ျဖစ္တယ္။ ေနရာတိုင္းမွာ ပိုးဝင္ႏိုင္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေအာက္ဆံုးထြက္ေပါက္ကေန အထက္တက္လာတယ္။ ဆီးအိမ္မွာ ျဖစ္တာက အမ်ားဆံုး။ အသက္ ၅ ႏွစ္ကေလး မိန္းကေလးေတြမွာ ၈% နဲ႔ ေယာက္်ားေလးေတြမွာ ၁-၂% ျဖစ္တယ္။ မိန္းကေလးေတြမွာ ဆီးထြက္ေပါက္နဲ႔ ဆီးအိမ္ၾကားလမ္းကတိုလို႔ျဖစ္ရတယ္။

ဆီးလမ္းမွာ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိသူ၊ အညစ္အေၾကးစြန္းတာမွာလိုအပ္ခ်က္ရွိသူ၊ မိသားစုရာဇဝင္ရွိသူ၊ သံုးတဲ့ဆပ္ျပာ စတာမွာ အဆင္မေျပတာပါေနသူေတြမွာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ားေလးေတြဆိုရင္ ပန္းငံုေနသလားၾကည့္ပါ။ ပန္းအဖ်ားထိပ္ကေလးကို အေရျပားက လံုးလံုးဖံုးမေနရပါ။ ဆီးေကာင္းေကာင္းသြားႏိုင္ေအာင္ ပြင့္ေနရမယ္။ ဆီးသြားလို႔ ကေလးငိုရင္စစ္ပါ။ ခြဲသင့္တဲ့အခ်ိန္မွာခြဲရမယ္။ စာသပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။

ဒိုင္ယာပါကို အၾကိမ္ေရမ်ားလဲေပးသင့္တယ္။ အရြယ္အရ ကေလးေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဂရုစိုက္တတ္ေအာင္သင့္ေပးပါ။ မိန္းကေလးေတြ ဆီးသြားျပီးတိုင္းေရေဆးေစပါ။ အဲလိုေနရာကို သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ရင္ လူၾကီးေရာ ကေလးပါ လက္ကို ေရွ႕ကေန ေနာက္ဖက္ဆီကိုသာ တလမ္းသြးလုပ္ပါေစ။ ဆပ္ျပာစတာေတြကို အရိုးရွင္းဆံုးသာသံုးပါ။ စိုေနတာကို အဝတ္မဝတ္မီ ေျခာက္ေသြ႔ေစပါ။ အတြင္းခံကို သဘာဝထြက္ျခည္အမ်ိဳးမစားသာသံုးပါ။ ဆီးကုိကုန္ေအာင္သြားေစပါ။

ကေလးငယ္ေလးေတြက မေျပာတတ္လို႔ ဒါေတြျဖစ္ေနရင္ သတိျပဳပါ။ ဘာလို႔မွန္မသိဘဲ ကိုယ္ပူမယ္၊ ဆီးအနံ႔ မေကာင္းျဖစ္မယ္၊ အစားပ်က္မယ္၊ အန္မယ္၊ အမူအယာ တမ်ိဳးျဖစ္မယ္။ ၁၁ ႏွစ္သမီးေတြ ၃% နဲ႔ ၁၁ ႏွစ္သားေတြ ၁% မွာ ဆီးလမ္း ပိုးဝင္တယ္။ အိမ္သာထဲမွာ ၾကာေနရင္ သတိထားၾကည့္ပါ။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြမ်ာ ေမြးရာပါ ဆီးလမ္း အားနည္းခ်က္ ရွိေနႏိုင္တယ္။ ေရအိမ္သြားနည္း သင္ထားေပးပါ။ ေရ-အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ ဆီးသြားခ်င္ရင္ ေအာင့္မထားပါနဲ႔။

ပဋိဇီဝေဆးနဲ႔ေပ်ာက္တယ္။ ေဆးတမ်ိဳးမ်ိဳးကို ၃ ရက္ ေပးပါ။ ျပန္ျပန္ျဖစ္ေနရင္ ပဋိဇီဝေဆးနည္းနည္းကို ၾကာရွည္ေသာက္ပါ။
၁။ Amoxicillin/clavulanate (Augmentin) 25 to 45 mg per kg per day တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊
၂။ Cefixime (Suprax) 8 mg per kg တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊
၃။ Cefpodoxime 10 mg per kg per day တေန႔ ၁ ၾကိမ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊ ပ်ိဳ႕၊
၄။ Cefprozil (Cefzil) 30 mg per kg per day တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊ ပ်ိဳ႕၊
၅။ Cephalexin (Keflex) 25 to 50 mg per kg per day တေန႔ ၂-၄ ၾကိမ္ခြဲတိုက္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊ ပ်ိဳ႕၊
၆။ Trimethoprim/sulfamethoxazole (Bactrim, Septra) 8 to 10 mg per kg per day တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အႏီုျပင္ထြက္၊ ပ်ိဳ႕၊

Dr. တင့္ေဆြ
၂၇-၆-၂ဝ၁၅

Gangrene (ဂင္ဂရင္း) အသားေသသြားျခင္း

Gangrene (ဂင္ဂရင္း) ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလည္း
ေသြးကအဓိကျဖစ္တယ္။ သက္ရွိဆဲလ္တိုင္းက ေသြးမရလို႔မျဖစ္ပါ။ ေသြးထဲမွာ အာဟာရဓါတ္ေတြပါတယ္။ ခုခံအားေတြ ပါတယ္။ ေသြးမရရင္ အဲလိုဟာေတြမရေတာ့ပဲ ဆဲလ္ေတြေသမယ္။

ဒီေရာဂါရွိသူေတြမွာ ဂင္ဂရင္းျဖစ္လာတတ္တယ္။
- Diabetes ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊
- Atherosclerosis ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂဂါ၊
- Peripheral arterial disease အဖ်ားအနားေသြးေၾကာေရာဂါ၊
- Smoking ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊
- Trauma or serious injury ဖိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊
- Obesity အဝလြန္ျခင္းနဲ႔
- Raynaud's phenomenon ေရာဂါ။

အမ်ိဳးအစားမ်ား
၁။ Dry gangrene အေျခာက္အမ်ိဳးအစား
ဆီးခ်ိဳရွိသူေတြနဲ႔ ေအာ္တိုအင္ျမဴးေရာဂါေခၚ ခုခံအားကေမာက္ကမျဖစ္တာရွိသူေတြမွာျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္လာရာကေန အစိုမ်ိဳးေျပာင္းသြားတာလည္းရွိတယ္။

၂။ Wet gangrene အစိုမ်ိဳး
ပိုးဝင္လို႔ျဖစ္ရတယ္။ မီးေလာင္နာ၊ ထိခိုက္မိတာကေန ခုခံအားနည္းျပီး ပိုးဝင္လို႔ျဖစ္ရတယ္။ ေရာင္လာမယ္။ အပူဖူး ေပါက္လာမယ္။ ျပန္႔လာမယ္။ အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တယ္။

အစိုမ်ိဳးထဲမွာ မ်ိဳးခြဲေတြရွိေသးတယ္။
(က) Internal gangrene အတြင္းစိုမ်ိဳး
ကိုယ္အတြင္းထဲမွာ ေသြးမရလို႔ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ အူအတက္၊ အူမၾကီး။

(ခ) Gas gangrene
ဓါတ္ေငြ႔ထက္အမ်ိဳးအစား
ကိုယ္အတြင္းခပ္နက္နက္ေနရာမွာျဖစ္တယ္။ အတြင္းကၾကြက္သား၊ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမွာ ထိခိုက္မိရာကေနျဖစ္တယ္။ clostridia (ကေလာ္စထြိဳက္ဒီးယား) ဗက္တီးရီးယားကေန ဓါတ္ေငြ႔ထြက္ေစတယ္။ အဆိပ္ေငြ႔ျဖစ္တယ္။ အလြန္နံတယ္။ အေရျပားအေရာင္ ေဖ်ာ့လာမယ္။ ဖိၾကည့္ရင္ ေအာက္မွာေလရွိတာသိတယ္။ အေရးေပၚျဖစ္တယ္။ ၄၈ နာရီအတြင္း အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တယ္။

(ဂ) Fournier's gangrene ဖိုးနီးယားအမ်ိဳး
ရွားတယ္။ လိင္အဂၤါေနရာမွာျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ ေသြးထဲေရာက္ရင္ အသက္ကိုရန္ရွာမယ္။

ဘယ္လိုသိမလည္း
အေရျပားအေရာင္ေျပာင္းလာမယ္။ ေျခာက္ေနမယ္။ ျပာရာကေန မည္းနက္လာမယ္။ ကြာက်မယ္။ ေအးစက္ေနမယ္။ နာခ်င္မွနာမယ္။ အစိုမ်ိဳးဆိုရင္ ေရာင္ေနျပီး နာမယ္။ အေရာင္က ညိဳရာက မည္းနက္လာမယ္။ မန္းရည္နဲ႔ ျပည္ထြက္မယ္။ ဖ်ားမယ္။ ဖိၾကည့္ရင္ ေအာက္မွာေလရွိေနတာ သိမယ္။ ကိုယ္တြင္းပိုင္းမွာျဖစ္တာဆိုရင္ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာနာမယ္။ ဆိုင္ရာ ေရာဂါလကၡဏာေတြပါ တြဲရွိတယ္။

သတိထားရမယ့္အေျခအေန
ေသြးဖိအား BP က်လာမယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္လာမယ္။ အသက္ရွဴတိုလာမယ္။ ကိုယ္အပူခ်ိန္ေျပာင္းလာမယ္။ ေခါင္းထဲ ေပါ့ေနမယ္။ ကိုယ္ေတြနာမယ္။ အနီျပင္ထြက္ႏိုင္တယ္။ စိတ္ရႈတ္ေထြးလာမယ္။ အေရျပားေအးစက္ေနမယ္။ ေျဖာ့ေတာ့ေနမယ္။

ဘယ္လိုကုသမလည္း
ေသသြားတဲ့ တစ္ရွဴးေတြကို ဖယ္ထုတ္ရမယ္။ ေရာဂါပိုးမျပန္႔ေအာင္ ပိုးေသေဆးေပးရမယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းခံကို ကုသေပးရမယ္။ ျမန္ေလေကာင္းေလ။ ျဖတ္ျပစ္သင့္ရင္ျဖတ္ရမယ္။ ေလာက္ေကာင္တက္ေနတာရွိရင္ ကုသရမယ္။ ေအာက္စီဂ်င္လိုႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၆-၂ဝ၁၅

Milk of Magnesia (MoM)

MOM လည္းေခၚတယ္။ Cream of Magnesia လို႔လည္းေခၚတယ္။ Magnesium hydroxide (မက္ဂနီဆီယမ္ ဟိုက္ဒေရာဆိုက္) ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးျဖစ္တယ္။ အသံုးမ်ားတယ္။ တလြဲသံုးေနသူေတြကို သတိေပးခ်င္လို႔ သည္စာကိုေရးပါတယ္။ တျခားအသံုးေတြကိုလည္းသိေစခ်င္လို႔။

(ေအာ့စ္ေမာတစ္) အမ်ိဳးအစားဝမ္းႏုပ္ေဆးျဖစ္တယ္။ (ေအာ့စ္ေမာတစ္) ဖိအားသေဘာအရ ကိုယ္ထဲကေရကို အူမၾကီးထဲကို စုပ္ယူေပးတယ္။ ေဆးရည္ရွိတယ္။ ေဆးျပားရွိတယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး နာရီဝက္ကေန ၆ နာရီမွာ ဝမ္းသြားေစမယ္။

သတိေပးခ်က္ = ေရတိုအတြက္သာသံုးပါ။ ၾကာၾကာသံုးရင္ အူမၾကီးအလုပ္ကိုထိခိုက္မယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာျဖစ္လာေစမယ္။ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသူ မသင့္ပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား = ဗိုက္နာ၊ ဗိုက္အေနရခက္၊ အန္၊ ဝမ္းေလ်ာ၊ Dasatinib (Sprycel), Delavirdine (Rescriptor), Digoxin (Digox, Lanoxin), Phosphate supplements နဲ႔ Some antibiotics တခ်ိဳ႕ပိုးေသေဆးေတြနဲ႔ ဓါတ္ျပဳႏိုင္တယ္။

ေဆးဘယ္ေလာက္ေပးမလည္း
လူၾကီး (၁၂ ႏွစ္အထက္) = ဟင္းစားဇြန္း ၁-၂ ဇြန္းညအိပ္ယာဝင္၊ ေရတဖန္ခြက္နဲ႔ေသာက္ပါ။
၆-၁၁ ႏွစ္ လူၾကီးထက္ တဝက္ေသာက္ပါ။ ၆ ႏွစ္ေအာက္ ဆရာဝန္ေျပာျပီးမွေသာက္ပါ။

Antacid အက္စစ္ပ်ယ္ေဆးအေနနဲ႔လည္းသံုးတယ္။ ဝက္ျခံမွာလည္း ပိုးေသေဆးေသာက္ျပီး ဒီေဆးရည္လိမ္းရတယ္။ အဆီပ်ံအေရျပားအတြက္လည္း လိမ္းေဆးအျဖစ္သံုးတယ္။

Deodorant အနံ႔ေပ်ာက္ေဆးအေနနဲ႔လည္းသံုးၾကတယ္။ ခ်ိဳင္းမွာနည္းနည္းလိမ္းေပးရတယ္။ ေျခာက္သြားမွ အဝတ္အစား ဝတ္ပါ။ ေနာက္တနည္းက Roll-on deodorant အခြံထဲကို ဒီေဆးရည္ထည့္သံုးရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၆-၂ဝ၁၅

Friday, June 26, 2015

CPR for newborn babies ေမြးကာစကေလး CPR လုပ္ေပးနည္း

CPR ေခၚတဲ့ ႏွလံုး-အဆုပ္ ျပန္လည္အလုပ္လုပ္ေစရန္ျပဳစုနည္းတင္ေတာ့ ဖတ္တဲ့သူမနည္းတာေတြ႔ရတယ္။ လူၾကီးေတြကိုလုပ္ေပးနည္းနဲ႔ တႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြလုပ္ေပးနည္း ၂ မ်ိဳးလံုးေရးထားပါတယ္။ ေမြးေမြးခ်င္း အသက္မရွဴတဲ့ကေလးမ်ိဳးရွိတတ္တယ္။ ျပာႏွမ္းေနလို႔ Blue baby ေခၚတယ္။ အဲတာဆို ဘယ္လုပ္ေပးမလည္း။

နယူးေဒလီမွာ ယမုန္နာေဆးခန္းေလးဖြင့္ျပီး ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြက်န္းမာေရး လုပ္ေပးႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္ေပးခဲ့ေတာ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြက မနည္းပါ။ အိႏိၵယကေနထြက္လာတဲ့အထိ ကေလးေပါင္း ၃၄၉ ေယာက္ကို ေမြးေပးႏိုင္ခဲ့တယ္။ ေမြးစာရင္းကို ျပန္ၾကည့္ေတာ့ ေမြးေမြးခ်င္း မငို၊ အသက္မရွဴ၊ ႏွလံုးမခုန္တဲ့ကေလးေပါင္း (၇) ေယာက္ေတြ႔ပါတယ္။

ေမြးလူနာနံပါတ္၊ မိခင္အမည္၊ မိခင္အသက္၊ ေမြးဖြါးေန႔စြဲ၊ ေမြးဖြါးခ်ိန္၊ က်ား-မ၊ မွတ္ခ်က္။
45. Ma Hla Ni, 32 F, 22-7-08, 2:10 PM, F, Breech + Blue Baby
54. Sui Tin Sung, 30 F, 9-11-08, 00:50 AM, F, Oxytocin; Blue Baby
65. Ciin San Deih, 18 F, 9-3-09, 5:00 PM, M, Oxytocin, Tear + Repair, Blue baby
189. Zai I, 19 F, 16-6-11, 05:52 AM, M, Oxytocin, EPI, Blue baby
256. Esther Lily Pari, 23 F, 6-8-12, 04:10 AM, F, Oxytocin, Blue baby
264. Sui Men, 30 F, 20-9-12, 04:00 PM, F, Normal labor (Blue baby)
300. Vung Pal, 20 F, 13-5-13, 10:15 AM, F, Normal labor, EPI, Blue baby

ကေလး (၇) ေယာက္လံုးကို အသက္ရွဴလာေအာင္နဲ႔ ႏွလံုးျပန္ခုန္လာေအာင္ လုပ္ေပးခဲ့ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြက ႏွလံုးခုန္သံၾကားရလို႔ ေတာ္ေသးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးက ႏွလံုးလည္းမခုန္၊ အသက္လည္းမရွဴ၊ ျပာႏွမ္းျပီး၊ ကေလးကို ကိုင္ရတာ ေပ်ာ့ဖတ္ေနတယ္။ ေရျမြာရည္ကေနာက္ေနေတာ့ ခ်က္ၾကိဳးအေရာင္လည္း ခပ္ဝါဝါစိမ္းစိမ္းျဖစ္ေနျပီ။

သည္လိုကေလးမ်ိဳးကို CPR လုပ္ရတာက တနည္းလို႔ေျပာရမယ္။ ေမြးေမြးခ်င္း ကေလးကိုေဇာက္ထိုးကိုင္ျပီး ေက်ာပုတ္ ေပးတာကေတာ့ ေမြးလာတဲ့ကေလးတိုင္းကို လုပ္ရပါတယ္။ သည္လိုျပာေနတဲ့ကေလးၾက ကေလးကို စားပြဲခံုမွာတင္ထား။ တေယာက္ကို ႏွာေခါင္းစည္းျဖဳတ္ေပးခိုင္းျပီး နားထဲကို နားၾကပ္အတပ္ခိုင္းရတယ္။ ႏွလံုးခုန္သံ နားေထာင္ဘို႔။

နားၾကပ္အဝိုင္းမ်က္ႏွာျပင္ကိုသာ ကေလးရင္ပတ္ကို ဖိစရာလုပ္ရတယ္။ နားၾကပ္အဝိုင္းနဲ႔ကအံက်။ လိုေသးရင္ ဘယ္ဖက္ လက္ဝါးထဲမွာ ကေလးအေပၚပိုင္းကို ထည့္ကိုင္ထားျပီး ကေလးရင္ေခါင္းပိုင္းေအာက္က ကိုယ့္လက္ေခ်ာင္း ၄ ေခ်ာင္း၊ အထက္မွာ လက္မထားျပီး ကေလးနံရိုးအိမ္ကို ဖိလိုက္ေလွ်ာ့လိုက္လုပ္ရတယ္။ ဘာဖက္လက္မွာက နားၾကပ္၊ ႏွလံုးေနရာနဲ႔ ရင္ညြန္႔ရိုးေပၚတင္ထားျပီး ဖိခ်ေပးရတယ္။

ၾကားထဲအခ်ိန္မွာ ႏွလံုးခုန္သံေပၚလာျပီလားဆိုတာ နားေထာင္ေနရတယ္။ ၅ ၾကိမ္ေလာက္ ဖိတာေလွ်ာ့တာလုပ္ျပီးရင္ ကေလးပါးစပ္ကို ကိုယ့္ပါးစပ္နဲ႔ ေလမႈတ္သြင္းေပးရတယ္။ လူၾကီးေတြလို လူနာရ့ဲကို လက္တဖက္နဲ႔ပိတ္ျပီး၊ ပါးစပ္ခ်င္း ေတ့မႈတ္လို႔မရပါ။ ကေလးပါးစပ္ေရာ ႏွာေခါင္းကိုပါ ကိုယ့္ပါးစပ္နဲ႔ငံုျပီး ေလမႈတ္သြင္းရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ့္ႏွာေခါင္းစည္းကို အရင္ျဖဳတ္ခိုင္းထားရတာ။

ကေလးက မိခင္ေမြးလမ္းကထြက္လာတာ စကၠန္႔ပိုင္းေလးသာရွိေသးတယ္။ သန္႔ရွင္းေရးဘာမွ မလုပ္ရေသးပါ။ ဆရာမတေယာက္က ျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ ကေလးကိုေရာ ဆရာဝန္ကိုပါ ဂြမ္းစ၊ အဝတ္စနဲ႔ သန္႔ရွင္းေရး ေဘးကေန လုပ္ေပးေနရေသးတယ္။

ခဏေနတခါ ကေလးကို ေဇာက္ထိုးထားေနခ်ိန္မွာ ေက်ာကို ပုတ္ေပးရတယ္။ နားၾကပ္ကလည္း ကေလးရင္ပတ္ကေန မခြါရပါ။ ခဏေနေတာ့ ေအာက္ျပန္ခ်၊ ပါးစပ္မႈတ္တာနဲ႔ ႏွလံုးေနရာ ဖိေပးတာကို ေလမႈတ္တာ ၅ ခါ၊ ႏွလံုးဖိတာ ၁ ခါ၊ ေဖၚျမဴလာအရ ဆက္လုပ္ရတယ္။ ကေလးလည္ပင္းေလးက ေပ်ာ့စိေနလို႔ ေဇာက္ထိုင္းကိုင္ခ်ိန္နဲ႔ ျပန္ခ်ခ်ိန္ေတြမွာ သတိထားရတယ္။

အရင္ဆံုးက ႏွလံုးခုန္လာမယ္။ အဲတာဆို အားရစရာျဖစ္လာျပီ။ အသက္ရွဴလာဘို႔ကေတာ့ ေဇာက္ထိုးထားျပီး ေက်ာပုပ္တာနဲ႔ ေလမႈတ္သြင္းတာျဖစ္တယ္။ တျပိဳင္တည္းမွာ ေျခနင္းခြ်ဲစုပ္စရာနဲ႔ မျပတ္ခြ်ဲစုပ္ေပးေနရတယ္။

ႏွလံုးခုန္မလာတာ အခ်ိန္နည္းနည္းၾကာလာရင္ေတာ့ Adrenaline ထိုးေဆးလိုလာျပီ။ ကေလးခ်က္ၾကိဳးကေန ထိုးေပးရတယ္။ အဲလိုကေလးမ်ိဳးမွာ ခ်က္ၾကိဳးက ေသြးေၾကာရွာဘို႔ခက္တယ္။ ရတဲ့ေနရာမွာထိုးရတယ္။ ေနာက္ဆံုး ကေလးႏွလံုးထဲ တည့္တည့္ထိုးေပးရတယ္။

ကေလးက တခ်က္တခ်က္ ရွဳိက္လာရင္ အသက္ရွဴေတာ့မယ္။ ဆက္လုပ္။ ကေလးကုိ ေႏြးေထြးေအာင္လုပ္ေပးလို႔ရျပီ။ အသက္ရွူသံ တိုးတက္လာတာနဲ႔ ကေလးအသားေရာင္ကလည္း ပန္းေရာင္ဖက္လဲလာမယ္။ ကေလးငိုသံၾကာရတာနဲ႔ ကေလးအေမထက္ ဆရာဝန္ ဆရာမေတြကို ပိုဝမ္းသာၾကတယ္လို႔ေျပာတာ မလြန္ပါ။ ကေလးအေမက သူ႔ကေလး အဲေလာက္ဆိုးခဲ့တာကို မသိရွာၾကတာကမ်ားတယ္။

ဆရာဝန္ ပါးစပ္ေဆး၊ နားၾကပ္ေဆးလုပ္တဲ့အခ်ိန္ဟာ ကေလးကို သူ႔အေမ့လက္ထဲအပ္ခ်ိန္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၆-၂ဝ၁၅
Photo: Baby # 189 and Zai I, 19 F, 16-6-11, 05:52 AM, M, Oxytocin, EPI, Blue baby

Surgery for chronic low back pain နာတာရွည္ခါးနာျခင္းနဲ႔ ခြဲစိတ္ျခင္း

Wai Tun ခြဲစိပ္မူက ေအာင္ျမင္မူလြယ္လားေဒါက္တာ။ ခြဲစိပ္မူေၾကာင့္ တစံုတရာ ပိုျပီးထိခိုက္ႏို္င္ပါသလား။

Lumbar spondylosis ကို Spinal arthritis နဲ႔ Spinal osteoarthritis လို႔လည္းေခၚတယ္။ အမွန္က ဇရာျဖစ္စဥ္ပါ။ ဇရာဆိုတာ သိတဲ့အတိုင္း အန္တုရတာ အင္မတန္ခက္ခဲတယ္။ အသက္ရလို႔ျဖစ္တာနဲ႔ အသံုးမ်ားလို႔ျဖစ္တာ ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳးကေနျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသက္သိပ္မၾကီးေသးသူေတြမွာလာျဖစ္တယ္။ အရြတ္၊ အဆစ္နဲ႔ ခါးရိုးေတြၾကား အရြတ္ေတြမွာ ေျပာင္းလဲျဖစ္စဥ္ေတြရွိတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲေတြထဲကတခုက အာရံုေၾကာေပၚကို သက္ေရာက္တာ ျဖစ္တယ္။ Cervical spine လည္ပင္းပိုင္း၊ Thoracic spine ရင္ေခါင္းပိုင္းနဲ႔ Lumbar spine ခါးပိုင္း (၃) ေနရာလံုးမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

နာတာရွည္ခါးနာသူေတြကို ခြဲစိတ္ကုသေပးရတာက ျငင္းခုန္းစရာတခုျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာသလား၊ နာတာေတြသက္သာသလား၊ ဒုကၡိတျဖစ္ေနတာ ေကာင္းလာသလား ေလ့လာမႈေတြလုပ္ေနရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Physical therapy ဖီဇီယိုကုသနည္းနဲ႔ Pain management နာတာကုသနည္းကိုသာအားကိုးေစရတာမ်ားတယ္။ ခြဲဘို႔မလုပ္ပါနဲ႔လို႔ ေျပာတာေတာ့မဟုတ္ပါ။ လိုအပ္တာနည္းပါတယ္။ ျဖစ္ေနတာ ရက္မၾကာေသးသူေတြ၊ အာရံုေၾကာထိခိုက္မႈ မဆိုးသူေတြက ခြဲစိတ္ဘို႔မသင့္ပါ။

Acute sciatica ေခၚတဲ့ ေပါင္ေနာက္ဖက္က အာရံုေၾကာၾကီးကေနနာတာမ်ိဳးေၾကာင့္ အာရံုေၾကာအားနည္းလာရင္၊ တျခားကုသနည္းနဲ႔သက္သာမႈမရရင္၊ Cauda equina syndrome ေခၚတဲ့ ခါးရိုးမၾကီးထဲက အာရံုေၾကာအေျခကို ကြ်ံထြက္လာတဲ့ ခါးရိုးဆစ္အရိုးႏုကေန ဖိခံထားရရင္၊ Mass အလံုးအက်ိတ္ကေနအာရံုေၾကာကိုဖိေနရင္လည္း ခြဲရမယ္။ Bowel or bladder dysfunction ဆီးအိမ္နဲ႔ အစာေဟာင္းအိမ္ဆီသြားတဲ့ အာရံုေၾကာေတြ ထိခိုက္ေနရင္ ခြဲသင့္တယ္။ Neurologic dysfunctions အာရံုေၾကာ ထိခိုက္မႈေၾကာင့္ ေျခေထာက္ပိုင္းအားနည္းေနတာ၊ ထံု-က်င္ေနတာေတြ ျဖစ္လာရင္လည္း ခြဲစိတ္နည္းစဥ္းစားႏိုင္တယ္။

ခြဲစိတ္နည္းကို Spinal decompression surgery ေခၚတယ္။ နည္းနာေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးလည္းရွိေသးတယ္။ Spinal stenosis,  အာရံုေၾကာသြားလမ္းက်ဥ္းေနတာ၊ Herniated intervertebral discs ခါးစစ္ရိုးကြ်ံတာ၊ Foraminal stenosis အရိုးစြန္းေၾကာင့္ (ေဖးဆက္) အဆစ္ေတြက်ဥ္းတာကိုလည္း ဒီခြဲစိတ္ကုသနည္းလုပ္ရတယ္။

ခြဲစိတ္နည္း
၁။ Laminectomy စပိုင္နယ္လိႈင္ေပၚကိုခံုးခံုးေလးဖံုးထားတဲ့အရိုးလြာကိုျဖတ္နည္းကေန က်ဥ္းေနတာကိုသက္သာေစမယ္။ အာရံုေၾကာကိုဖိတာ သက္သာေစမယ္။
၂။ Discectomy ခါးရိုးဆစ္အစိတ္အပိုင္းတခုကို ဖယ္ထုတ္ေပးတယ္။ သူကေန အာရံုေၾကာကို ဖိေနတာသက္သာေစမယ္။
၃။ Foraminotomy (foraminectomy) နည္းဆိုတာ အာရံုေၾကာအေျခေနရာ အေပါက္ကိုခ်ဲ႕ေပးမယ္။
၄။ Osteophyte removal ဆိုတာ အပိုျဖစ္လာတဲ့အရိုးစြန္းေလးေတြကို ဖယ္ထုတ္ေပးတယ္။ အဲတာေတြကေန အာရံုေၾကာကိုဖိေနတာ သက္သာေစမယ္။
၅။ Corpectomy ဆိုတာ ခါးရိုးတစ္ အရိုးျဖစ္ျဖစ္ အရိုးႏုျဖစ္ျဖစ္ ခြဲထုတ္တယ္။
၆။ Fusion of the vertebrae ခါးရိုးေတြတခုနဲ႔တခု ေပါင္းသြားတာအတြက္ အဲဒီခြဲနည္း တခုမကတြဲလုပ္ရတယ္။

Risks Associated with Spondylosis Surgery ခြဲစိတ္လို႔ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တာေတြ
၁။ Injury to the spinal cord or nerves ခါးရိုးမၾကီးထဲက အာရံုေၾကာၾကီးကိုထိခိုက္မတာ။
၂။ Non-healing of the bony fusion (Pseudoarthrosis) အရိုးခ်င္းဆက္မလာတာ။
၃။ Failure to improve ပိုေကာင္းမလာတာ။
၄။ Infection and/or bone graft site pain ေရာဂါပိုးဝင္တာ။
၅။ Pain and swelling in the leg veins (Phlebitis) ေအာက္ပိုင္း ေသြးျပန္ေၾကာေတြေရာင္တာ။
၆။ Urinary problems ဆီးအသြားရခက္တာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၆-၂ဝ၁၅

Raining ဘာမိုးလည္း

အင္ဒီယာနာပိုးလစ္မွာ မိုးရြာေနလို႔ သမီးက မိုးရြာလိုက္ေတာ့ ပိုစိမ္းလာတဲ့ သစ္ရြက္ေလးေတြကို ပန္းေလးေတြနဲ႔ တြဲေပးလိုက္ပါတယ္တဲ့။

ေဒလီမွာလည္း မိုးရြာေနသတဲ့။ ကြ်န္ေတာ့္ရံုးမွာအလုပ္လုပ္ခဲ့သူေန တင္တယ္။ ခုခ်ိန္ဆို တို႔လယ္ေတာမွာ မိုးေရေတြလည္း ေဖြးေနေတာ့မေလ လြမ္းထွာတဲ့။

ကြ်န္ေတာ့္စိတ္ထဲမွာလည္း ေတာရြာတရြာမွာ မိုးရြာခဲ့တာကို အမွတ္ရေနတယ္။ အိမ္ေပၚေရာက္လာကတည္းက ဘာအလုပ္မွ မယ္မယ္ရရမလုပ္တဲ့ သားမက္ကေန တညမွာ အဘရာ က်ဳပ္ကို မိုးရြာရင္ႏိုးဗ်ာ။ မိုးလည္းက်လာေတာ့ ႏိုးလိုက္တယ္။ ဖါးထြက္ရိုက္မလို႔လား အားကိုးထားတယ္။ ဘယ္ဟုတ္မလည္း မိုးတစိမ္စိမ့္နဲ႔ ဆံစက္ျမိတ္မွာ ေဆးလိပ္ ထိုင္ေသာက္ရတာ ဇိမ္က်သတဲ့။

ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ေဒါသမိုးေတြရြာေနတယ္။ ဖါးသာထြက္ရိုက္ၾကေပေတာ့ဗ်ာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၆-၂ဝ၁၅

Ankylosing spondylitis အင္ကိုင္လိုဇင္း စပြန္ဒိုင္လိုက္တစ္

၁။ ေဒါက္တာခင္မ်ား Ankylosing Spondylitis အေျကာင္းေသခ်ာေလးသိခ်င္လို့ပါ။ ကုသလို့ေပ်ာက္မေပ်ာက္၊ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္၊ သက္သာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ စသျဖင့္ အစံုအလင္ သိခ်င္ပါတယ္ခင္မ်ား။ အဆင္ေျပရင္ ေျဖျကားေပးပါ။

၂။ ဆရာ အခ်ိန္ရရင္ Ankylosing Spondylitis အေၾကာင္း ေဆာင္ရန္ေရွားင္ရန္ႏွင့္ဘယ္လိုကုသလို႔ရပါသလဲ သိခ်င္လို႔ပါ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ေမးခြန္း ၂ ခုလံုးမွာ ျဖစ္တဲ့သူ က်ား-မ-အသက္ မသိပါ။ ဘာေတြခံစားေနရ မသိပါ။ ေဆးစစ္တာေတြ မသိပါ။

ခါးရိုးေတြ ေရာေထြးသြာတဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိုျဖစ္လာရင္ ခါးရိုးမၾကီးဟာ ပံုမွန္လိုလႈပ္ရွားလို႔မရေတာ့ပါ။ လူအေနထားကိုက ေျပာင္းလာမယ္။ hunched-forward posture ေခၚတယ္။ ခါးကုန္းၾကီးေခၚတာမ်ိဳးနဲ႔ ေျပာင္းျပန္။ အသက္ရွဴရတာလဲ ခက္ခဲလာႏိုင္တယ္။

ေယာက္်ားေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ရဲ႕တျခားေနရာေတြကိုထိခိုက္လာႏိုင္တယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္လို႔ မရေသးပါ။ ျဖစ္ေနသူေတြ စိတ္ေတာ့မပ်က္ေစခ်င္ပါ။ ေဆးကုသမႈခံယူေနရင္ ခံစားေနရတာေတြ အမ်ားၾကီး သက္သာပါမယ္။ ခံစားရမွာေတြက နာမယ္။ တင္းၾကပ္ေနမယ္။ ခါးေအာက္ပိုင္းနဲ႔ တင္ပါး။ မနက္ထနဲ႔ မလႈပ္မရွားေနတာ ၾကာအျပီးမွာ ဆိုးတယ္။ ဆိုးလိုက္ သက္သာလိုက္ျဖစ္မယ္။ ၾကာေတာ့ ပိုဆိုးတယ္။

ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ မရွင္းပါ။ မ်ိဳးဗီဇကိုစဥ္းစားရတယ္။ gene HLA-B27 ရွိေနသူေတြမွာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
ဆိုးတဲ့ေရာဂါျဖစ္ေနရင္ အမာရြတ္ျဖစ္စဥ္သေဘာအရ အရိုးသစ္ျဖစ္လာတတ္တယ္။ တခုနဲ႔တခုဆက္စပ္ျပီး ေရာေထြးလာမယ္။ အဲလိုျဖစ္တာက နံရိုးဆိုရင္ အသက္ရွဴရခက္လာမယ္။

ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ႏိုင္တာေတြရွိတယ္။ ျဖစ္တာၾကာလာရင္ အနာက်က္ျဖစ္စဥ္အရ အရိုးသစ္ေလးေတြ ျဖစ္တာတယ္။ သူတို႔ကေန တံတားကူးေပးသလိုျဖစ္လာတယ္။ အဲတာေတြက ခါးရိုးဆစ္တခုနဲ႔တခု ေပါင္းစပ္သြားေစမယ္။ တင္းမာေနမယ္။ အေကြးအဆန္႔လုပ္မရျဖစ္လာမယ္။ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ရင္ေခါင္းပိုင္း နံရိုးအိမ္ကိုပါသက္ေရာက္မယ္။ Uveitis မ်က္စိနာမယ္။ နာတာခံစားရမယ္။ ၾကည့္မေကာင္းဘူး။ အလင္းေရာင္ မခံႏိုင္ဘူး။ ဖိအားေၾကာင့္အရိုးက်ိဳးတာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အေစာပိုင္းမွာ အရိုးကပါးေနရာကေန ဆက္ျဖစ္တာ ျဖစ္တယ္။ ႏွလံုးကိုသက္ေရာက္လာႏိုင္တယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာမၾကီးကိုသက္ေရာက္မယ္။

X-rays နဲ႔ Magnetic resonance imaging (MRI) ရိုက္မယ္။

ေဆးကုေပးရတာရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ နာတာနဲ႔ တင္းၾကပ္ေနတာသက္သာဘို႔ျဖစ္တယ္။ (NSAIDs) အနာသက္သာေဆးအမ်ိဳးအစားေတြျဖစ္တဲ့ naproxen (Naprosyn) နဲ႔ indomethacin (Indocin) ေပးတယ္။ မရေသးသူေတြကို tumor necrosis factor (TNF) blockers ထိုးေဆးေပးမယ္။ Adalimumab (Humira), Etanercept (Enbrel), Golimumab (Simponi) နဲ႔ Infliximab (Remicade) ေတြျဖစ္တယ္။ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြသတိထားရမယ္။ ဥပမာ ငုပ္ေနတဲ့ တီဘီ ေပၚလာမယ္။

Physical therapy ဖီဇစ္ကယ္သာရာပီလည္း လုပ္ႏိုင္တယ္။ လိုအပ္ရင္ခြဲစိတ္ကုသေပးမယ္။ ေဆးလိပ္ မေသာက္ပါနဲ႔လို႔ ဆရာဝန္ကတားမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၁ဝ-၂ဝ၁၄
၁၆-၄-၂ဝ၁၆

Ankylosis အဆစ္ေရာဂါ

ကြ်န္ေတာ္ အသက္ ၄ဝ ရွိပါျပီ။ ကြ်န္ေတာ္မွာ Anchylosis ေရာဂါျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက ကုလို႔မရဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ အမွန္ဘဲလားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

Ankylosis ဆိုတာ အဆစ္ကပံုမွန္မလုပ္ႏိုင္တာကိုေခၚတယ္။ လံုးဝျဖစ္တာနဲ႔ တစိတ္တိုင္းျဖစ္တာရွိတယ္။ ဒဏ္ရာေၾကာင့္နဲ႔ ေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္။ Ankylosing spondylitis လို႔လဲေခၚတာရွိတယ္။ ခါးရိုးဆစ္ေတြမွာျဖစ္တယ္။ အဆစ္ေတြခိုင္ေနလို႔ ပံုမွန္ လႈပ္မရျဖစ္မယ္။

Ankylosing Spondylitis ဘာလို႔ျဖစ္တယ္ဆိုတာ တိတိက်က်မသိရပါ။ မ်ိဳးဗီဇလိုက္တဲ့တခ်က္ေတာ့ သိတယ္။ သူ႔ဆီမွာ HLA-B27 ေခၚတဲ့ ပရိုတင္း ရွိေနႏိုင္တယ္။ ဒါ့ျပင္ ဗက္တီးရီားကိုလဲ သံသယရွိတယ္။

Treatment ကုသနည္းေတြရွိပါတယ္။
• Medication ေဆးေပးနည္း
• NSAIDs ေဆးအုပ္စုထဲက ibuprofen, phenylbutazone, diclofenac, indomethacin, naproxen နဲ႔ COX-2 inhibitors ေတြကိုေပးတယ္။
• Opioid analgesics ပိုဆိုးရင္ ဘိန္း (မူးယစ္) ေဆးပါတဲ့အနာသက္သာေဆးေတြသံုးတယ္။
• DMARDs ေဆးအုပ္စုထဲက cyclosporin, methotrexate, sulfasalazine နဲ႔ corticosteroids ေဆးေတြလဲသံုးတယ္။
• Tumor necrosis factor-alpha blockers ေဆးအုပ္စုဝင္ biologics etanercept, infliximab, golimumab နဲ႔ adalimumab ေဆးေတြသံုးတာလဲရွိတယ္။ ေစ်းၾကီးတယ္။
• Anti-interleukin-6 inhibitors ေဆးအုပ္စုဝင္ေဆး Tocilizumab နဲ႔ rituximab ေဆးေတြလဲသံုးတယ္။

Surgery ခြဲစိတ္နည္းကို ဒူးနဲ႔ ေပါင္ရိုးမွာျဖစ္ရင္ အဆစ္လဲေပးတာလုပ္ႏိုင္တယ္။

Physical therapy (ဖီဇီယို) ကုသနည္းမွာ Physical therapy/chiropractic/physiotherapy/osteopathy နည္းေတြရွိတယ္။ Swimming ေရကူးနည္းကလဲ အက်ိဳးရွိတယ္။ Yoga, climbing, t'ai chi, Pilates method စတဲ့နည္းေတြလဲ စမ္းသပ္ႏိုင္တယ္။ Jogging နည္းက မသင့္ပါ။

Prognosis အလားအလာ။ ခပ္သင့္သင့္ဆိုးတာကေန တိုးတိုးလာတဲ့ေရာဂါျဖစ္တယ္။ ဆိုးတဲ့အခ်ိန္ၾကားမွာ သက္သာေနတာရွိပါတယ္။ ေပ်ာက္ပါမယ္လို႔ အာမခံႏိုင္တဲ့ ကုသနည္းမေပၚေသးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Genital warts in women အမ်ိဳးသမီး လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔

ကန္ေတာ့ပါ။ ခဏခဏေမးတာေတြ လာတယ္။ ေမးခြန္းေတြကို မထည့္ေတာ့ပါ။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ျဖစ္ၾကတာ မနည္းလွပါ။ အတြဲတခုမွာ တေယာက္မွာ ေရာဂါရေနရင္၊ ျပေနရင္ က်န္တေယာက္မွာလဲ ဘာမွလကၡဏာမျပလည္း ပိုးရွိေနျပီ။ ဒါေပမဲ့ တေယာက္မွာ အဲလိုေတြ႔တိုင္း ေဖါက္ျပန္သူဆိုျပီး စြပ္စြဲလို႔ မရေသးပါ။ တေယာက္မွာ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ရွိေနရင္ သူ႔အေဖၚကိုပါ ေဆးစစ္ရမယ္။

အမ်ိဳးသမီးမွာ ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ Pap smears သားအိမ္ဝကင္ဆာ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးတာကို အနည္းဆံုး တႏွစ္တခါ လုပ္သင့္တယ္။ ၾကြက္ႏို႔က သားအိမ္ဝမွာ ျဖစ္ေနသူဆိုရင္ ၃-၆ လတခါလုပ္ရမယ္။ (ကြန္ဒြန္) က HIV အတြက္သာမက လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔နဲ႔ သားအိမ္အဝကင္ဆာ အတြက္ပါ ကာကြယ္ရာက်တယ္။ ဒါေပမဲ့ ၾကြက္ႏို႔ေပါက္ရာေနရာကို (ကြန္ဒြန္) က ဖံုးမထားႏိုင္ရင္ ၾကြက္ႏို႔မွန္သမွ်ကို ကာကြယ္မႈမေပးႏိုင္ပါ။ အတူေနအေဖၚဆိုတာ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ရွိသင့္တယ္။ ကိုယ့္အေဖၚ၊ ဇနီး၊ ခင္ပြန္းကို သစၥာရွိပါေလ။

ၾကြက္ႏို႔ရွိေနေပမဲ့ ကေလးမရတာမျဖစ္ေစပါ။ ကိုယ္ဝန္ကို မထိခိုက္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ျဖစ္တဲ့ လိင္လမ္း ၾကြက္ႏို႔အတြက္ Imiquimod, Sinecatechins, Podophyllin နဲ႔ Podofilox ေတြကို မသံုးပါနဲ႔။ ခြဲစိတ္တာ လုပ္ခ်င္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ၾကြက္ႏို႔ကို Liquid nitrogen နဲ႔ Cryotherapy လုပ္ရတယ္။ Cryoprobe မသံုးသင့္ပါ။ TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလး လိမ္းႏိုင္တယ္။ ေျခာက္ေသြ႔ပါေစ။ ေဆးမ်ားသြားရင္ Sodium bicarbonate, Liquid soap နဲ႔ေဆးပါ။ တပတ္တခါ။

Urethral Meatus Warts ဆီးသြားေပါက္ၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen နည္း၊ ဒါမွမဟုတ္ Podophyllin 10%–25% in compound tincture of Benzoin သံုးပါ။ ေဆးမလိမ္ခင္ ေနရာကို ေျခာက္ေသြ႔ေနပါေစ။ တပတ္ခါ။

စအိုၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen သံုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလးသံုးပါ။ ေျခာက္သြားပါေစ။ မ်ားတာကို talc, sodium bicarbonate, or liquid soap နဲ႔ ဓါတ္ပ်ယ္ေစႏိုင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ခြဲစိတ္ကုသပါ။ စအိုထဲၾကြက္ႏို႔ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။

1. Podophyllin ေဆးကေန ၾကြက္ႏို႔ (တစ္ရွဴး) ေတြကို ဖ်က္ဆီးမယ္။ အနာေပၚမွာသာလိမ္းရမယ္။ ေဆးလိမ္းျပီးေနာက္ ၁-၄ နာရီၾကာရင္ ေဆးေၾကာႏိုင္တယ္။ တပတ္မွ တခါနဲ႔ ၄-၆ ပတ္ၾကာႏိုင္တယ္။ လိုေသးရင္ ဆက္သံုးပါ။ ေဆးလိမ္းတဲ့ ေနရာမွာ အေနရခက္မယ္။ နာမယ္။ အနာသစ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ မသံုးရပါ။

2. Podofilox (Condylox) ေဆးကို ဂြမ္းစေလးသံုးျပီး ကိုယ္တိုင္လိမ္းႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ ဆက္တိုက္ လိမ္းပါ။ ၄ ရက္နားပါ။ ေနာက္အဲဒီအတိုင္း ၄ ခါလည္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ မသံုးရပါ။ ေဆးလိမ္းတဲ့ေနရာမွာ အေရခက္မယ္။ နာမယ္။ အနာသစ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

3. Bichloroacetic acid (BCA) နဲ႔ Trichloroacetic acid (TCA) အက္စစ္ ၂ မ်ိဳးေဆးကေန ၾကြက္ႏို႔ တစ္ရွဴးေတြကို ဖ်က္ဆီးျပစ္မယ္။ ဆရာဝန္-ဆရာမကေနထည့္ေပးႏိုင္ရင္ ေကာင္းတယ္။ တပတ္ ၁ ခါသာ ထည့္ရတယ္။ ၄-၆ ခါ ၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးထည့္ရာေနရာမွာ ပူေလာင္တာ နာတာရွိမယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိလည္း သံုးႏိုင္တယ္။

4. Imiquimod (Aldara) (ခရင္မ္) ျဖစ္တယ္။ ခုခံအားကို သက္ေရာက္ေစတယ္။ ညအခ်ိန္ အနာေပၚလိမ္းရတယ္။ ၆-၁ဝ နာရီၾကာရင္ ေဆးပါ။ တပတ္မွာ ၃ ရက္၊ ၁၆ ပတ္အထိ လိမ္းႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိခ်ိန္မသံုးရပါ။

5. Interferon (အင္တာဖရြန္) ေဆးကိုလဲသံုးတယ္။ ခုခံအားေဆး အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ထိုးေဆးနဲ႔ လိမ္းေဆးရွိတယ္။ ၾကြက္ႏို႔ေနရာမွာ ထိုးတာက ပိုထိေရာက္တယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက တုပ္ေကြးလိုခံစားရမယ္။ တျခားေဆးနည္းေတြနဲ႔ မရမွသာသံုးပါ။ ေဆးနည္းနဲ႔ ခြဲစိတ္နည္းတို႔နဲ႔ တြဲသံုးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ မသံုးရပါ။

6. Sinecatechins (Veregen) သစ္ပင္ကထြက္တဲ့ေဆး ကိုယ္တိုင္ သံုးႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁၆ ပတ္ ၾကာႏိုင္တယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ စအိုေနရာမွာလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ HIV ရွိေသူ၊ ေရယံုရွိေနသူေတြလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ အတူမေနခင္ ေဆးျပစ္ရမယ္။ ကြန္ဒြမ္ကို အားနည္းေစႏိုင္တယ္။ ေဆးထိရာမွာ နီရဲျပီး ယားမယ္။ ပူေလာင္မယ္။

HIV ရွိေနသူ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေဆးကုရလည္းခက္တယ္။ Squamous Cell Carcinoma in Situ ကင္ဆာကနဦးျဖစ္ေနသူ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။ Cervical Warts သားအိမ္ဝၾကြက္ႏို႔ကို Biopsy evaluation လုပ္ရမယ္။ အထူးကုသမႈ လုပ္ရမယ္။

လိင္လမ္းမွာ ၾကြက္ႏို႔ရွိေနသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမႈေရွာင္ရင္ ကူးစက္တာ မျဖစ္ေစပါ။ ရွိေနမွန္းမသိရင္ ခက္တယ္။ (ကြန္ဒြမ္) က ၾကြက္ႏို႔ကို မဖံုးႏိုင္ရင္လဲ ကာကြယ္မႈမေပးပါ။ တေယာက္ကိုတေယာက္ ရိုးသားပါ။ Vulva HPV မိန္းကိုယ္မွာရွိတာကို စမ္းသပ္နည္းမရွိပါ။ Cervix HPV သားအိမ္ဝ(ေခါင္း) မွာရွိတာကိုေတာ့ စမ္းလို႔ရတယ္။

HPV vaccine ကာကြယ္ေဆး Gardasil နဲ႔ Cervarix ၂ မ်ိဳးရွိေနျပီ။ Cervarix က 70% of cervical cancers ျဖစ္ေစတဲ့ (types 16 and 18) ကို ကာကြယ္မယ္။ Gardasil ကာကြယ္ေဆးက 90% of genital warts ျဖစ္ေစတဲ့ (types 6 and 11) ကို ကာကြယ္မယ္။ လိင္မဆက္ဆံမီအရြယ္မွာ ထိုးႏိုင္တာေကာင္းတယ္။ ေယာက္်ားေတြအတြက္ (Gardasil) ဟာ လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔ကို ကာကြယ္တယ္။ မိန္းကေလး ၉ ႏွစ္သမီးကေန ၂၆ ႏွစ္သမီးအထိ ထိုးေပးသင့္တယ္။ ၾကြက္ႏို႔ ေပါက္ေနသူ ထိုးဘို႔မလိုပါ။ HPV ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ျဖစ္မွာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ Gardasil ေဆးကို ၆ လ အတြင္းမွာ ၃ ခါထိုးရတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ဆိုးဝါးတာမရွိပါ။

Podophyllin ေဆးနဲ႔ ကိုယ္ဝန္
ေသာက္ေဆးကေန ေဆးမ်ားရင္ေတာ့ ကေလးကိုသက္ေရာက္ႏိုင္တယ္လို႔သိထားတယ္။ လိမ္းေဆးကေန ျဖစ္ႏိုင္တာအတြက္ ေဆးသုေတသန မစံုလင္ေသးပါ။

- Warts ၾကြက္ႏို႔ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/warts.html
- Genital warts လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/genital-warts.html
- Genital warts in women အမ်ိဳးသမီး လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/genital-warts-in-women.html

Dr. တင့္ေဆြ

Thursday, June 25, 2015

Polygamy and Health (2) မယား မ်ားမ်ားယူရင္ (၂)

အရင္ကဆိုရင္ မြတ္ဆလင္တိုင္းျပည္ေတြမွာ ဘာသာေရးဓေလ့ထံုးစံေတြေၾကာင့္ HIV/AIDS ေရာဂါကာကြယ္မႈ ရေစတယ္လို႔ ထင္မွတ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဥပမာ ေယာက္်ားေလးမွန္သမွ် ပန္းအဖ်ားလွီးျဖတ္ေစတာမ်ိဳးဟာ HIV/AIDS ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ သုေတသနတခ်ိဳ႕က ေထာက္ခံလာတယ္။ WHO ေတာင္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ့္အျမင္က သေဘာမတူခ်င္ပါ။ သုေတသနလုပ္တာေတြ နည္းေသးတယ္။ ရလဒ္ေတြဖတ္တာ အခ်ိန္ သိပ္ေစာေသးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ က်န္းမာေရးမွာ ႏိုင္ငံေရးေတြသိပ္မ်ားေနသလား သံသယရွိတယ္။ HIV/AIDS ေရာဂါကို ထိေရာက္တဲ့ တျခားနည္းသံုးျပီး ကာကြယ္ေစဘို႔မလိုေတာ့ဘူးလို႔ ထင္သြားေစႏိုင္တယ္။

မြတ္ဆလင္ႏိုင္ငံေတြမွာ အိမ္ေထာင္မျပဳခင္လိင္ဆက္ဆံတာ၊ အိမ္ေထာင္ေရးေဖါက္ျပားတာ၊ ကိုယ္ခႏၶာေရာင္းစားတာ၊ လိင္တူဆက္ဆံတာနဲ႔ မူးယစ္ေဆးထိုးတာေတြ နည္းပါးတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ ဘာသာေရးအေျခခံ ေခါင္းေဆာင္ေတြက HIV/AIDS (ဆီမီနာ) လုပ္တာကို သပိတ္ေမွာက္ၾကတယ္။ ၁၉၉၅ မွာ အင္ဒိုနီးရွား Ulemas ဘာသာေရးေကာင္စီက (ကြန္ဒြမ္) ကို လက္ထပ္လင္မယားေတြကိုသာ ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔ ေရာင္းရမယ္လို႔ လုပ္ခဲ့တယ္။ အိမ္ေထာင္မဟုတ္ဘဲ လိင္ဆက္ဆံတာကို ဘာသာေရးတင္းၾကပ္မႈနဲ႔ တားႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆတာမို႔ လုပ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ကမာၻမွာ မြတ္ဆလင္ဦးေရ ၁႕၃ ဘီလ်န္ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ HIV/AIDS ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ေဆြးေႏြးၾကတာလဲ နည္းတယ္။ စာရင္းဇယားရတာလဲ မလံုေလာက္ဘူး။ ရတာေတြကလဲ မယံုေလာက္ဘူး။ UNAIDS ကေန ခန္႔မွန္းတာက ေျမာက္ပိုင္း အာဖရိက၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသနဲ႔ မြတ္ဆလင္မ်ားရာ အာရွေဒသေတြမွာ HIV ရွိသူ လူ ၁ သန္းရွိႏိုင္တယ္။ ဒါေတာင္ အာဖကန္နစၥတန္၊ တူရကီနဲ႔ ဆိုမာလီမွာ စာရင္းဇယားမရွိၾကဘူး။ စမ္းသပ္မႈႏွဳန္းလည္း နည္းလြန္းတယ္။

ေနာက္ဆံုးရ UNAIDS သတင္းေတြမွာ မြတ္ဆလင္ႏိုင္ငံေတြကေန စာရင္းမရတာ ဆက္ေတြ႔ေနရေသးတယ္။ ဘယ္သာသာယူတဲ့ ဘယ္ေဒသေတြမွာျဖစ္ျဖစ္ HIV/AIDS တိုက္ဖ်က္ေရးဆိုတာ အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုနဲ႔ သိပ္ဆိုင္ေနတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး နိမ့္က်ေနရင္ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး မေအာင္ျမင္ႏိုင္ဘူး။ မိန္းမက ေယာက္်ားကို ဘာမွအတြန္႔ မတက္ရတဲ့ ဘာသာေရး-လူမႈေရး အေလ့အထေတြကလဲ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစတယ္။

မြတ္ဆလင္ဦးေရထူထပ္တဲ့ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ ဘာသာေရးကေန ေရာဂါကို တားမရတာ၊ HIV/AIDS အႏၠရာယ္ရွိေနတာ ေတြ႔ေနရျပီ။ ႏိုက္ဂ်ီးရီယား မွာ ၆-၁ဝ%၊ အီသီယိုပီးယားမွာ ၁ဝ-၁၈% HIV-positive ျဖစ္ေနၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာဂါက ကပ္ေရာဂါလို ျဖစ္လာေနတာေတာင္မွ ေပၚလစီခ်သူေတြက လိင္မဆက္ဆံဘဲ ေနၾကဘို႔၊ မူးယစ္ေဆးဝါးမသံုးၾကဘို႔နဲ႔ တရားမဝင္လိင္မဆက္ဆံဘို႔ကိုသာ အာရံုစိုက္ေနၾကေသးတယ္။ ၂ဝဝ၅ ေလာက္က မြတ္ဆလင္ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ၆ဝ% HIV ပိုးရွိေနတယ္။ ပိုးေတြ႔ျပီး တႏွစ္ေနရင္ ေသဆံုးသြားတယ္။ မြတ္ဆလင္ေတြ ေနတဲ့ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႔ ေမာ္ရိုကိုေတြမွာလည္း ျပႆနာမေသးဘူး။

ခုေနာက္ပိုင္းမွာ အီရန္လိုႏိုင္ငံမွာေတာင္ တိုးတက္တာေတြ ရွိလာျပီ။ ပညာေပးတာေတြ ရွိလာတယ္။ ေဟာေျပာတာေတြ လုပ္ႏိုင္လာတယ္။ အရင္က အီရန္မွာ ပိုးေတြ႔ရင္ အလုပ္ကထုတ္ျပစ္ခဲ့တယ္။ ေဆးရံုေတြမွာ ဆရာဝန္ေတြက ေဆးကုမေပးဘို႔ ျငင္းဆိုခြင့္ ရွိခဲ့တယ္။ အခု တိုက္ဖ်က္ေရးကို တရားဝင္လုပ္လာတယ္။ မလုပ္လို႔လဲ မရေတာ့ဘူး။ လိင္နဲ႔ အသက္ေမြး မိန္းမေပါင္း ၃ ေသာင္း ကေန ၃ သိန္းရွိမယ္။ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ား ပိုးရွိေနတယ္ဆိုတာ အစိုးရလဲ မသိဘူး။

၁၂-၇-၂ဝ၁ဝ သတင္းတပုဒ္အရ ကင္ညာႏိုင္ငံမွာ မယားအမ်ားယူလို႔ HIV ျဖစ္တာ ပိုမ်ားတယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ သူတို႔ဆီမွာ အိမ္ေထာင္က် မိန္းမ ၁ဝဝ မွာ ၁၃ ေယာက္ဟာ မိန္းမတေယာက္မက ယူထားတဲ့ ေယာက္်ားေတြနဲ႔ ရေနသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေတာင္ ၂ဝဝ၃ တံုးက ၁၆ ေယာက္ရွိရာကေန ေလွ်ာ့လာတာပါ။ ဒီ မယားအမ်ားယူတဲ့ အေလ့အက်င့္ ကေန HIS/AIDS ျဖစ္တာပိုမ်ားေစတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ယူဆၾကတယ္။

(ဆြာဇီလန္) မွာလည္း Polygamy မိန္းမမ်ားတာ နဲ႔ Promiscuity လိင္ဆက္ဆံအေဖၚ အမ်ားၾကီး ရွိသူေတြေၾကာင့္ HIV/AIDS ျဖစ္ရတယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ (ဆြာဇီလန္) သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္ၾကီး King Mswati III မွာ မိဖုရား ၁၃ ပါးရွိတယ္။ သူ႔တိုင္းျပည္မွာ HIV ၄ဝ% နီးနီး ကူးစက္ေနတယ္။

ဒီမိုကေရစီမရွိ-မက်တဲ့ အစိုးရေတြက HIV/AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကုသေရး လုပ္တာေတြမွာ အဟန္႔အတား လုပ္တတ္ၾကတယ္ ပုပ္ရဟန္းမင္းၾကီးက (ကြန္ဒြမ္) ကို လက္ခံတာ သိပ္မၾကာေသးဘူး။ ၂ဝ၁ဝ ေမလထဲ ေရာက္မွ တံခါးဖြင့္ေပးခဲ့တယ္။

လက္ထပ္မယားမ်ားတာ၊ မုဆိုးမကိုယူလိုက္တာ၊ ဆက္ဆံဘက္ မိန္းမမ်ားတာ၊ လက္မထပ္ဘဲ ဆက္ဆံတာေတြဟာ အသိုင္းအဝိုင္းကို အေထာက္အကူ ရေစမယ္လို႔ ထင္မွတ္ လက္ခံခ့ဲၾကတယ္။ အခု အဲဒါမ်ိဳးေတြက HIV/AIDS ျပန္႔ေစဘို႔ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိလာရတယ္။ UNDP အစီရင္ခံစာအရ လိင္ဆက္ဆံဘက္မ်ားတာ၊ ငယ္ငယ္ေလးနဲ႔ အပ်ိဳရည္ပ်က္တာ၊ အရြယ္ သိပ္ကြာသူခ်င္း လိင္ဆက္ဆံတာ၊ (ကြန္ဒြမ္) ကို စနစ္တက်မသံုးတာေတြေၾကာင့္ HIV/AIDS ပိုျဖစ္ေစတယ္။ လိင္ခြဲျခားဆက္ဆံတာ၊ လိင္အၾကမ္းဖက္တာ၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါအျဖစ္မ်ားတာ၊ ပန္းငံုတာကို မျဖတ္ပဲ ေနတာေတြနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈေတြေၾကာင့္လည္း ေရာဂါကူးေစဘို႔ အားေပးရာက်တယ္။

ဘယ္လိုလုပ္သင့္လည္းဆိုတာအတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံနဲ႔ ေတာင္အာဖရိကကို ယွဥ္ၾကည့္ရင္ သိသာတာေတြ႔ရမယ္။ ၁၉၉ဝ ေက်ာ္ေလာက္က ႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ HIV ၂-၃% ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ ထိုင္းမွာ ကာကြယ္ေရးကို အျပင္းအထံၾကိဳးစားလုပ္တယ္။ ျဖစ္ႏွဳန္း တိုးမလာေတာ့ဘူး။ ေတာင္အာဖရိကမွာေတာ့ အဲလိုမလုပ္လို႔ ၂၅% ပိုးေတြ႔ေနတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မြတ္ဆလင္ ႏိုင္ငံေတြကို HIV ႏွိမ္နင္းခ်င္ရင္ ဒီဥပမာ ၂ ခုကို ယူႏိုင္တယ္။

မယားမ်ားရင္ ေရာဂါလဲမ်ားမယ္။ ေရာဂါတိုင္းကို ဘုရားကု ကုဘို႔မၾကိဳးစားသင့္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၇-၁၁-၂ဝ၁၁

Polygamy and Health (1) မယားမ်ားမ်ားယူရင္ (၁)

မိန္းမတေယာက္မကယူတာကို Polygamy (ပိုလီဂမီ) ေခၚပါတယ္။ ေယာက္်ားတေယာက္မက ယူတာကို Polyandry (ပိုလီအန္ဒရီ) လို႔ေခၚတယ္။ မိန္းမတေယာက္ကေန ညီအစ္ေတြကို ယူတာၾကေတာ့ Fraternal polyandry ေခၚတယ္။

ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ေတြမွာ (ပိုလီဂမီ) ရွိတယ္။ (မဟာဘာရတ) ထဲက (ဒရာအူပါဒီ) ဟာ (ပန္ဒါဘာ) ညီအကို ၅ ေယာက္ကို ယူထားတယ္။ ရာမယနထဲက ရာမဘုရင္မွာ မိဖုရား ၃ ပါးရွိတယ္။ (ေလာ့-ခရစ္ရွနာ) မွာ မိန္းမေပါင္း ၁၆၁ဝ၈ ေယာက္ ယူထားတယ္။ ခုေခတ္မွာေတာ့ ဟိႏၵဴေတြက တလင္တမယားမဟုတ္ရင္ အျပစ္ျဖစ္တယ္လို႔ လက္ခံလာၾကတယ္။

ဗုဒၶဘာသာမွာ ရဟန္းဝတ္ရင္၊ ဥပုသ္ေစာင့္ရင္ အိမ္ေထာင္သားေမြးကိစၥ လံုးဝေရွာင္က်ဥ္ရတယ္။ ဂ်ပန္ ဗုဒၶဘာသာ ကေတာ့ ဓမၼကထိကေတြနဲ႔ ဘုန္းၾကီးေတြက မိန္းမယူႏိုင္ၾကတယ္။ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာအမ်ားစုရွိတဲ့ ထိုင္း၊ သိရိလကၤာနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံေတြမွာ မိန္းမတေယာက္မကယူတာကို ဥပေဒအရေတာ့ ခြင့္ျပဳထားတယ္။ ေယဘုယ်ေျပာရရင္ ဗုဒၶဘာသာမွာ လူမႈေရးအရလက္ခံတာရွိေပမဲ့ အားမေပးဘူး။ အတန္းအစားခြဲျခားခံရမယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဗုဒၶစာေပေတြကို ဘာသာျပန္ေတာ့ အေျမႇာင္မယားေတြကို သေရာ္တဲ့သေဘာေရးထားတယ္။ တိဘက္မွာေတာ့ သိပ္မႏွိမ္ဘူး။ ဖေအနဲ႔ သားတို႔က မယားတေယာက္ထဲကို အတူယူထားတာမ်ိဳးပါရွိတယ္။

(ဂ်ဴဒဇင္) မွာ မိန္းမတေယာက္မက ယူတာကို လက္ေတြ႔သေဘာေဆာင္တဲ့ ထြက္ေပါက္နည္းလမ္းသေဘာ ယူဆတယ္။ သဘာဝကပ္ေဘး ဆိုက္ေနခ်ိန္၊ မိန္းမက ကေလးမရႏိုင္တာ၊ မုဆိုးမျဖစ္သြားတဲ့ မရီး-ခယ္မကို ယူတယ္။ ဒီေခတ္မွာေတာ့ (ပိုလီဂမီ) ကို အစၥေရးလ္မွာ တရားဥပေဒနဲ႔တားျမစ္ထားတယ္။

နာဇီေခတ္က ဂ်ာမနီမွာ ေယာက္်ားေတြအမ်ားၾကီး စစ္ထဲဝင္ၾကရ၊ ေသဆံုးရလို႔ ဂ်ာမန္မေတြ ၃-၄ သန္း အိမ္ေထာင္ ဖက္ရွာမရၾကဘူး။ အဲဒါနဲ႔ ကေလးလိုခ်င္တဲ့ မိန္းမေတြက သင္ေတာ္မဲ့ေယာက္်ားကို ေလွ်ာက္လႊာတင္ဘို႔ စီမံမႈေတြ လုပ္ေပးရတယ္။ မိန္းမရွိျပီးသူေတြလဲ မိန္းမထပ္ယူေစတယ္။ မိန္းမၾကီးကိုေတာ့ Domina ဘြဲ႔နဲ႔ ဦစားေပးတယ္။ စစ္တိုက္ေကာင္းတဲ့စစ္သားဟာ မိန္းမေခ်ာနဲ႔ထိုက္တန္တယ္လို႔လည္း သတ္မွတ္ေသးတယ္။

(အစၥလမ္) ဘာသာမွာ မယား ၄ ေယာက္အထိ ယူခြင့္ရွိတဲ့ (ပိုလီဂမီ) ကို ခြင့္ျပဳတယ္။ အားေပးတယ္။ လိုက္နာၾကတယ္။ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားမွာ (မဟာမက္ ဘယ္လို အဘူဘာကာ) ဆိုသူမွာ မယားေပါင္း ၈၆ ေယာက္၊ ကေလးေပါင္း ၁၇ဝ ေယာက္ ရွိေနတာကို (ရွာရီယာ) ဥပေဒအရ၊ ပိုေနတဲ့ မယား ၈၂ ေယာက္ကို မကြာရွင္းရင္ ေသဒဏ္ေပးမယ္ဆိုတဲ့သတင္း ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လထဲမွာ ဘီဘီစီကထုတ္လႊင့္ဘူးတယ္။

၂ဝ၁၁ ႏိုဝဘၤာ ၄ ရက္ေန႔သတင္းတခုမွာ မေလးရွားအာဏာပိုင္ေတြကေန အစၥလမ္နည္းက် လိင္ဆက္ဆံၾက။ အစၥလမ္ လိင္မႈေရးရာ ကမာၻမွာျပန္လာႏိုင္ေအာင္ ဂ်ဴးေတြကိုတိုက္ၾကေလာ့ဆိုတဲ့ စာမ်က္ႏွာ ၁၁၅ ပါစာအုပ္ကိုတားျမစ္လိုက္တယ္။ ဒီစာအုပ္က မိန္းမေတြအမ်ားၾကီးယူတာကိုအားေပးတဲ့ နာခံက်ိဳးႏြံေသာ မိန္းမမ်ားကလပ္ကေန ထုတ္ေဝတာျဖစ္ပါတယ္။ ငယ္ရြယ္တဲ့ဇနီးေလာင္းမိန္းကေလးေတြဟာ သူတို႔ေယာက္်ားေတြ အိပ္ခန္းထဲမွာေက်နပ္မႈရေစေအာင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဘယ္လိုပ်ိဳးေထာင္မလဲဆိုတဲ့ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြပါတယ္။ မိန္းမအမ်ားစုဟာ ကိုယ္ခႏၶာတစိတ္တပိုင္းကိုသာ အသံုးခ်ျပီး၊ သူတို႔ ေယာက္်ားေတြအတြက္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ ၁ဝ% ေလာက္သာ ေက်နပ္မႈေပးေနၾကတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ ဝိဥာဥ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ အဆင့္တခုရဘို႔ဆိုရင္ မိန္းမေတြ အမ်ားၾကီးကို တျပိဳင္နက္တည္းယူရမယ္။ ဒီလို အစၥလမ္လိင္မႈဟာ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္တယ္။ အခ်စ္ကိုအေျခခံတယ္။ ဒါဟာ ဂ်ဴးဝါဒကို တိုက္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ လက္နက္ေကာင္းတခုလဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကမာၻကိုေအာင္ႏိုင္ဘို႔ လိင္လြတ္လပ္မႈ ျပဳၾကေလာ့။

ဒီစာအုပ္ကိုေရာ အဖြဲ႔ကိုပါ မေလးလူမ်ိဳးအေတာ္မ်ားမ်ားက ရံႈ႕ခ်ၾကတယ္။ မေလးရွားနဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားမွာ ၂ဝ၁၁ ႏွစ္ထဲမွာ စစ္တမ္းေကာက္ေတာ့ မယားအမ်ားအျပားယူတာကို ဆန္႔က်င္ၾကတယ္။ တိုးတက္တဲ့အျမင္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ခ်င္ၾကတဲ့ အလတ္တန္းစား မြတ္ဆလင္ေတြက အဲလိုျမင္ၾကတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ အစိုးရက စာအုပ္ကို ျပန္ဆန္းစစ္ျပီး တရားမဝင္အျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္ရတာျဖစ္တယ္။ တရားမဝင္လုပ္လိုက္တာမို႔ အဲဒီစာအုပ္ငယ္ကို လက္ဝယ္ေတြ႔ရင္ ေဒၚလာ ၁၆ဝဝ ဒဏ္ရိုက္ခံရပါလိမ့္မယ္။

ခရစ္ယာန္ေတြမွာလဲ အယူအဆ မတူၾကဘူး။ (ရိုမန္ကက္သလစ္-ခ်ပ္ခ်္) က ရံႈ႕ခ်တယ္။ က်န္းမာေရးစာျဖစ္လို႔ ဘာသာေရးဥပမာေတြကို အနည္းအက်ဥ္းသာေရးတာမို႔ ျငင္းစရာေတြရွိမွာကို ဝန္ခံပါတယ္။

ေဆးသုေတသနေတြအရ အိမ္ေထာင္ျပဳသူေတြဟာ အိမ္ေထာင္မရွိသူေတြထက္ ပိုျပီးအသက္ရွည္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အိမ္ေထာင္ဖက္မ်ားေလ ေကာင္းေလဆိုတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ မိန္းမတေယာက္တည္းယူထားသူေတြက ပိုျပီးစိတ္ခ်ရတယ္။ မိန္မအေရအတြက္ မ်ားေလေလ ႏွလံုးအတြက္ဆိုးေလေလလို႔ ေတြ႔ရတယ္။

ေဆာဒီအာေရးဗီးယားနဲ႔ ယူေအအီးႏိုင္ငံေတြက လူနာ ၆၈၇ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့တယ္။ ေဆးရံု ၅ ခုမွာ coronary angiography စစ္ေဆးဘို႔လာသူ အသက္ပ်မ္းမွ် ၅၉ ႏွစ္အရြယ္ရွိသူေတြထဲက ၆၈% မွာ မိန္းမ တေယာက္သာရွိျပီး ၁၉% မွာ ၂ ေယာက္၊ ၁ဝ% မွာ ၃ ေယာက္နဲ႔ ၃% မွာ ၄ ေယာက္ယူထားတယ္။ CAD ကိုရိုနရီေသြးလႊတ္ေၾကာေရာဂါ၊ LMD ဘယ္ဖက္သြား ေသြးလႊတ္ေၾကာေရာဂါနဲ႔ MVD ေသြးေၾကာအမ်ားေရာဂါ (၃) မ်ိဳးနဲ႔ ဆပ္စပ္မႈကို ေလ့လာတယ္။ CAD ျဖစ္တာမွာ ၄႕၅ ဆ၊ LMD မွာ ၃႕၅ ဆ နဲ႔ MVD မွာ ၂႕၆ ဆ ပိုျဖစ္တာေတြ႔ရတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၆-၁၁-၂ဝ၁၁

First cousins marriage ေမာင္ႏွမတဝမ္းကြဲ လက္ထပ္ျခင္း

ေမာင္ႏွမ တဝမ္းကြဲေတြ လက္ထပ္ေပါင္းသင္းလို႔ က်န္းမာေရးအရ စိုးရိမ္စရာေတြဟာ ေျပာၾကသေလာက္မဆိုးပါလို႔ ၄-၄-၂ဝ၁၂ ေန႔ထုတ္ နယူးေယာက္တိုင္းမ္သတင္းစာမွာ ေရးထားတယ္။ ေမာင္ႏွမတဝမ္းကြဲလက္ထပ္လို႔ ေမြးလာၾကမယ့္ ကေလးေတြမွာ မ်ိဳးဗီဇခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေတြရွိမယ္ဆိုတာ သိပၸံနည္းက်ေျပာရရင္ အမ်ားထင္ၾကသေလာက္မဟုတ္ဘူးလို႔ သိလာရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေမာင္ႏွမတဝမ္းကြဲ လက္မထပ္သင့္လို႔ ဇီဝေဗဒ အေၾကာင္းျပခ်က္ မခိုင္လံုးဘူလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ႏိုင္ပါမယ္။

ေမာင္ႏွမတဝမ္းကြဲေတြမွာ ဆိုးဝါးတဲ့ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြ၊ ဉာဏ္ရည္နိမ့္က်တာေတြ၊ မ်ိဳးဗီဇေရာဂါေတြ ရေစႏိုင္တာ ကေတာ့ အမ်ိဳးမေတာ္တဲ့စံုတြဲေတြထက္ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ပိုတာမွန္တယ္။ ထင္ထားတာထက္ေတာ့ နည္းပါတယ္။

လူဦးေရတခုလံုးမွာ ေမြးလာတဲ့ကေလးမွာ spina bifida ခါးရိုးဆစ္အေပါက္ပါတာတို႔ cystic fibrosis ဆစ္စတစ္ ဖိုက္ဘရိုးဆစ္ေရာဂါတို႔နဲ႔ ေမြးလာႏိုင္ေခ်ဟာ ၃% ကေန ၄% ရွိပါတယ္။ ေမာင္ႏွမတဝမ္းကြဲကေနဆိုရင္ ၁႕၇% ကေန ၂႕၈% ပိုတာေတြ႔ရတယ္။ ၂ ဆနီးပါးပိုတာျဖစ္ေပမယ့္ ဒီလိုျဖစ္တာဟာ အဲလိုမယူၾကနဲ႔လို႔ေျပာဘို႔အထိေတာ့ မလံုေလာက္ဘူးလို႔ ဝါရွင္တန္တကၠသိုလ္က ပါေမကၡ Dr. Arno Motulsky ကဆိုပါတယ္။ ေပါင္းလိုက္ရင္ ၇% ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ျဖစ္ေပမယ့္ ၉၃% က မျဖစ္ႏိုင္ေခ်ပါ။

အေမရိကမွာ ျပည္နယ္ေပါင္း ၂၂ ခုမွာ တဝမ္းကြဲေမာင္ႏွမ မယူရလို႔ ဥပေဒထုတ္ထားပါတယ္။ ၇ ျပည္နယ္မွာ genetic သိပၸံနည္းက်ေျပာရရင္ counseling မ်ိဳးဗီဇစစ္ေဆးတာလုပ္ရမယ္လို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပမွာ အဲလိုလုပ္မထားပါ။ အာရွနဲ႔ အာဖရိကမွာလည္း တားျမစ္မထားပါ။ ကမာၻ႔တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ၂ဝ% ကေန ၆ဝ% အထိ အမ်ိဳးနီးစပ္လက္ထပ္ၾကတာရွိတယ္။ အေမရိကမွာ ဝ႕၁% ဝ႕၅% သာရွိတယ္။ တဝမ္းကြဲအတူေနေတြ ဘယ္ေလာက္ ရွိလည္းေတာ့ မသိႏိုင္ပါ။

သုေတသနကို ၁၉၆၅ ကေန ၂ဝဝဝ ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လအထိ ေထာင္နဲ႔ခ်ည္တဲ့ေမြးဖြါးလာမႈေတြကို ေလ့လာခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တယ္။

မ်ိဳးဗီဇခ်ဳိ႕ယြင္းသူေတြ အိမ္ေထာင္မျပဳရလို႔လည္း ဘယ္သူကမွတားပိုင္ခြင့္မရွိပါ။ Huntington's disease ေခၚတဲ့ ဆိုးတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါရွိသူေတြဟာ သူတို႔ကေနေမြးလာမယ့္ကေလး ၂ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ကို ကေလးမေမြးၾကနဲ႔လို႔ မေျပာအပ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၆-၂ဝ၁၅