ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Monday, March 28, 2016

Low blood pressure ေသြးဖိအားနည္းျခင္း

• ဆရာခင္ဗ်ာ ကိုယ္ဝန္က ၂၇ ပတ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္က ေသြးေပါင္က်တတ္ပါတယ္။ အဲဒါ အေၾကာေဆးသြင္းတာတို႔ ပလင္းခ်ိတ္တာတို႔ ခဏခဏလုပ္ရင္ ကေလးကို site effect ရွိလားမရွိလား သိခ်င္လို႔ပါ။
• ကိုယ္ဝန္အပ္တဲ့ဆီကေနညႊန္ပါမယ္။ ေသြးဖိအား မသိရပါ။
• ေသြးေပါင္ခ်ိန္ ပံုမွန္က ၁ဝဝ/၇ဝ ပါ။ က်တဲ႔အခ်ိန္က ၈ဝ/၅ဝ အထိ က်သြားတတ္လို႔ပါ။

ေသြးေပါင္ခ်ိန္လို႔ေျပာတာ မမွန္ပါ။ သူ႔ကိုတိုင္းတာတဲ့ (ယူနစ္) က (ေပါင္) မဟုတ္လို႔ပါ။ mm Hg မီလီမီတာ မာက်ဴရီ ျဖစ္ပါတယ္။ BP ျဖစ္ျဖစ္၊ ေသြးဖိအားျဖစ္ျဖစ္ေျပာရတယ္။

ေသြးဖိအားနည္းတယ္၊ မ်ားတယ္ဆိုတာမွာ ႏိႈင္းေျပာရတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အရင္ကထက္ နည္းတာလဲက်တာဘဲ။ ပံုမွန္ထက္ နည္းတာလဲ က်တာဘဲ။ ေဆးပညာမွာ ဘယ္ဂဏန္းကို က်တယ္ေျပာမလဲလို႔ အတိအက်မရွိပါ။ အထက္ေသြး ဖိအား ၁ဝဝ ေအာက္က်ရင္ နည္းတယ္လို႔ေျပာရင္ မမွားပါ။ ေသြးဖိအားနည္းေစတဲ့အေၾကာင္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဝမ္းပ်က္ရင္။ အန္ရင္၊ အလုပ္ပင္ပန္းရင္လဲျဖစ္တယ္။ ေသြးထြက္-ေသြးဆင္း မ်ားရင္လဲျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ေစတာကို ကုရမယ္။ နားရမယ္။ မူးမိုက္သြားရင္ ခ်က္ခ်င္းလွဲအိပ္ရမယ္။ လိုအပ္ရင္ Dextrose, RL drip သြင္းရမယ္။ ေသြးေၾကာင့္ဆိုရင္ ေသြးသြင္းရမယ္။ က်န္တာအတြက္ ORS ဓါတ္ဆားရည္ ေသာက္ရမယ္။ အျမဲလိုနည္းေနရင္ ေဆးစစ္ရမယ္။

ေသြးဖိအားနည္းတာကို Hypotension လို႔လဲေခၚတယ္။ ႏွလံုးကေန လူ႔တကိုယ္လံုးအႏွံ႔ေရာက္ေအာင္ ဖိအားသံုးျပီး ညွစ္ထုတ္ေနရတာမွာ ဖိအားနည္းေရင္ ေသြးသန္႔ေတြ လံုေလာက္ေအာင္ မေရာက္ေစႏိုင္ဘူး။ ေသြးဖိအား နည္းေနယံု သက္သက္ဆိုရင္ ဘာမွစိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ ေခါင္းထဲေပါ့ေနမယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ သတိလစ္ခ်င္သလိုျဖစ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဆးကုရပါမယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာကလဲ လွဲေနရာကေန ထတာ၊ ရပ္တာလုပ္မွ ျဖစ္တတ္တယ္။

ဆိုးတဲ့အေျခအေနေတြမွာ ဦးေႏွာက္ေသြးမလံုေလာက္တာ၊ ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။ (ေရွာ့ခ္) ရႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲလိုနည္းေနသူေတြ တျခားလူေတြထက္ ဒီေရာဂါၾကီးေတြ အျဖစ္နည္းၾကတယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ ေသြးထုထည္နည္းတာ၊ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ေဆးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ ကုတဲ့အခါမွာလဲ ဘာလို႔ ျဖစ္သလဲအေပၚမွာ မူတည္တယ္။

ေသြးတိုးေရာဂါမွာလို အထက္ဂဏန္း-ေအာက္ဂဏန္းကိုၾကည့္ျပီး ေသြးဖိအားနည္းတယ္ေျပာတာထက္ ဘာေတြ ခံစားေနရသလဲကို ၾကည့္ရတယ္။ BP 90/50 ရွိျပီး ဘာမွမခံစားရတာလဲရွိတယ္။ ေဆးကုစရာမလိုပါ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ေသြးဖိအားနည္းတတ္တယ္။ 100/60 သာရွိေပမဲ့ ပံုမွန္လို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ အားကစားသမားေတြမွာ သူမ်ားထက္နည္းေနတယ္။ ေသြးဖိအားနည္းေနသူမ်ိဳးဟာ ေရရွည္ၾကည့္ရင္ ေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ေရဓါတ္ နည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းေလွ်ာတာ၊ အန္တာ၊ လႈပ္ရွာမႈမ်ားတာ၊ ေခြ်းထြက္မ်ားတာ၊ ရာသီဥတုပူျပင္းတာ ေတြကေန ျဖစ္တယ္။

ေသြးဖိအားနည္းေစႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြ -
• Acute pancreatitis သရက္ရြက္ေရာင္ျခင္း၊
• Heart disease ႏွလံုးေရာဂါ၊
• Bradycardia ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္းေႏွးျခင္း၊
• Heart block ႏွလံုးပိတ္ေရာဂါ၊
• Tachycardia ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္းျမန္ျခင္း၊
• Pulmonary embolism အဆုပ္ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊
• Digoxin ႏွလံုးေဆး၊
• Angiotensin converting enzyme, ACE inhibitors, Angiotensin receptor blockers, Beta blockers, Calcium channel blockers, and Alpha blockers ေသြးတိုးေဆးေတြ၊
• Hydrochlorothiazide and Furosemide (Lasix) ဆီးသြားေဆးေတြ၊
• Amitriptyline (Elavil) စိတ္မက်ေဆး၊
• Sildenafil (Viagra), Vardenafil (Levitra), and Tadalafil (Cialis) ပန္းညွိုးသက္သာေဆးေတြကို Nitroglycerin ေဆးနဲ႔တြဲသံုးျခင္း၊
• Alcohol အရက္နဲ႔ Narcotics မူးယစ္ေဆးေတြ၊
• Septicemia ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊
• Anaphylaxis (ေရွာ့ခ္) ရျခင္း

Postural hypotension ရရင္ေရာ မူးလဲတဲ့ထိျဖစ္တတ္တယ္။ ဒါေတြခံစားရမယ္။
• Feeling lightheaded or dizzy after standing up ထလိုက္ရင္ ေခါင္းမူး၊
• Blurry vision မ်က္စိေဝဝါး၊
• Weakness အားယုတ္၊
• Fainting (syncope) သတိလစ္ခ်င္၊
• Confusion စိတ္ရႈတ္ေထြး၊
• Nausea ပ်ိဳ႕။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
• ေရဓါတ္နည္းေနရင္ ORS ဓါတ္ဆားထုပ္ေသာက္ပါ။ လိုေသးရင္ RL Drip သြင္းပါ။
• ေသြးယိုတာရွိရင္ ေသြးထိတ္ေအာင္လုပ္ပါ။ ေသြးသြင္းပါ။
• Septic shock ျဖစ္ေနရင္ ခ်က္ခ်င္း ပိုးေသေဆး ေသြးေၾကာထဲထိုးပါ။ Drip သြင္းပါ။
• ေသြးတိုးေဆးေတြနဲ႔ ဆီးသြားေဆးေတြေၾကာင့္ဆိုရင္ ေဆးခ်ိန္ဆ ျပဳျပင္ေပးမယ္။
• ႏွလံုးခုန္ေႏွးလြန္းေနရင္၊ ႏွလံုးပိတ္ေရာဂါျဖစ္ေနရင္ Pacemaker တပ္ေပးမယ္။
• ႏွလံုးေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း၊ အဆုပ္ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္းေတြကို ေဆးကုသရမယ္။
• Postural hypotension လူအေနအထားေၾကာင့္ျဖစ္ရတာဆိုရင္ အစားအေသာက္ျပဳျပင္ရမယ္။ ေရ + ဆား မ်ားေစရမယ္။ ေကဖင္းပါတဲ့ေသာက္စရာေတြ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ Compression stockings ေျခပိုင္းကို ပတ္တီးစီးေပးႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကုိ Midodrine (ProAmatine) ေဆးေပးမယ္။ တခ်ိဳ႕ကို Pyridostigmine ေဆးေပးမယ္။
• ေသြးဖိအားနည္းေပမဲ့လူကေနေကာင္းရင္ ေဆးကုဘို႔မလိုပါ။ အစာအဟာရ မွ်တလံုေလာက္ေအာင္သာစားပါ။

(ဒရစ္) သြင္းတာ၊ ပုလင္းခ်ိတ္တာကို လိုမွသာလုပ္ရတယ္။ သြင္းလိုက္တဲ့ ပုလင္းက ၅ဝဝ စီစီရွိရင္ ေသြးထုထည္ ၅ဝဝ စီစီ ခ်က္ခ်င္းတိုးလာမယ္။ ထုထည္အပိုျဖစ္ေနတာကို ကိုယ္ခႏၶာကေန ဆီးအျဖစ္ေျပာင္းလိုက္မယ္။ သြင္းျပီးတာနဲ႔ (တခ်ိဳ႕ဆို သြင္းေနရင္း) ဆီးသြားခ်င္လာမယ္။ ေသြးထုတည္နည္းေနသူေတြက အဲလို (ဒရစ္) သြင္းတာေကာင္းတယ္။ အဲလို မလိုအပ္ပဲ (ဒရစ္) သြင္းရင္ ေဆးရည္ထဲက ၅% သၾကားဓါတ္သာရမယ္။ ဗီတာမင္ထည့္ရင္လည္းရမယ္။ ဒါပဲ အျမတ္ရမယ္။ စိတ္သက္သာရသြားတာလည္း ေကာင္းပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၆

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.