ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Thursday, December 29, 2016

EDD and Gestational age သေႏၶသက္တမ္း ခန္႔မွန္းျခင္း

၁။ ဆရာ႐ွင့္ ကုိယ္ဝန္ EDD နဲ႔ Gestational age ကုိတြက္တာကုိ မေက်မလည္ ခံစားရပါတယ္။ က်မတုိ႔ကုိ သင္ေပးလုိက္တာ First day of LMP ကုိ ကုိးလနဲ႔တပတ္ သုိ႔မဟုတ္ အပတ္ေလးဆယ္ ေပါင္းရင္ EDD မဟုတ္လားဆရာ။ အာ့ဆုိ တကယ့္ ကုိယ္ဝန္ duration က ၃၈ ပတ္ပဲျဖစ္ရမွာေပါ့ေနာ္ဆရာ။ ဘာလုိ႔ဆုိ LMP ၿပီးေနာက္ႏွစ္ပတ္ခန္႔မွ သားဥေႂကြၿပီး ကုိယ္ဝန္ စရႏုိင္မွာေလ။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔ EDD ပဲတြက္တြက္ GA ပဲတြက္တြက္ ဒီ LMP ကပဲတြက္ယူရလဲ နားမလည္ဘူးဆရာ။ ဘယ္သူမွလည္း မေျဖ႐ွင္းေပးၾကဘူး။ က်မပဲနားလည္မႈလြဲေနတာလားဆရာ။ ဥပမာဆုိရင္ LMP ေနာက္ဆံုးရာသီလာရက္ = 10.3.2015, Ovulation day မ်ိဳးဥထြက္တဲ့ရက္ = 24.3.2015 ျဖစ္ရင္ GA သေႏၶအသက္ = 9.4.2015 ဆိုတာ (၄) ပါတ္လား၊ (၂) ပါတ္လား။ LMP နဲ႔ ovulation ရက္ၾကားႏွစ္ပတ္ခန္႔ကုိ ထည့္တြက္ေတာ့ ကုိယ္ဝန္သက္က အမွန္မဟုတ္ပဲ ႏွစ္ပတ္ပုိေနမွာေပါ့ဆရာ။ မ႐ုိမေသပါဆရာ LMP = 10.3.2016 ဆိုရင္ေကာဆရာ။

Expected due date (EDD) ဆိုတာ ကေလးဘယ္ေတာ့ေမြးမလဲခန္႔မွန္းခ်က္။ Gestational age ဆိုတာ ကိုယ္ဝန္ (အထဲက ကေလး) ရဲ႕အသက္။

EDD ခန္႔မွန္းေမြးမယ့္ရက္တြက္တာမွာ နည္း (၂) နည္းသာေရးခဲ့ရာကေန ဒီေမးခြန္းလာလို႔ ေနာက္တနည္း ထပ္ထည့္ပါမယ္။

(၁) LMP ေနာက္ဆံုးရာသီလာခဲ့စဥ္က ပဌမဆံုး ေသြးဆင္းတဲ့ရက္ကိုယူျပီး (၉) လနဲ႔ (၇) ရက္ေပါင္းထည့္ေပးနည္းကို အမ်ားဆံုးသံုးပါတယ္။ ကမာၻေပၚမွာ အာလ္ထြာေဆာင္းကို လက္လွမ္းမမီတဲ့ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အေရအတြက္က အမ်ားၾကီး ပိုမ်ားပါတယ္။

(၂) အာလ္ထြာေဆာင္းမွာလည္း တခါရိုက္ရင္ တခါ EDD ထြက္တယ္။ American College of Obstetricians and Gynecologists, the American Institute of Ultrasound in Medicine, the Society for Maternal-Fetal Medicine သံုးခုကေျပာတာက ကိုယ္ဝန္ (၁၃) ပါတ္ + (၆) ရက္ေန႔ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္လို႔သိရတာက အတိက်ဆံုးျဖစ္တယ္။ ဒိထက္ေစာတာနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ရင့္တာေတြမွာ ကြဲလြဲခ်က္ နည္းနည္းပိုမ်ားတယ္။

(၃) မ်ိဳးဥထြက္ရက္ကို Ovulation tests စမ္းနည္းလုပ္သူမွာသာ သိမယ္။ အဲလိုလုပ္ရသူက အလြန္နည္းတယ္။ IUI and IUTPI ျပင္ပသေႏၶတည္ေစနည္းလုပ္ရသူေတြနဲ႔ ကေလးမရႏိုင္လို႔ မ်ိဳးဥထြက္ေဆးေပးနည္းလုပ္လို႔သာ မ်ိဳးဥထြက္ရက္ တြက္ၾကရပါတယ္။ သူတို႔မွာ မ်ိဳးဥထြက္ရက္သိမယ္။ သေႏၶျဖစ္တဲ့ေန႔ဆိုတာ က်ားသုက္ပိုးနဲ႔ မ မ်ိဳးဥေတြတဲ့ရက္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုေတြ႔မွာက မ်ိဳးဥထြက္တဲ့ေန႔ လို႔ အေသယူလို႔မရပါ။ သုက္ပိုးနဲ႔ေတြ႔မွာက မ်ိဳးဥထြက္တဲ့ေန႔ ဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္မယ္။ ေရွ႕ ေနာက္ ၂-၃-၄ ရက္ ကြာႏိုင္တယ္။ အဲတာလည္း ေျပာစရာရွိပါေသးတယ္။ သုက္ပိုးနဲ႔ မ်ိဳးဥတြ႔ျပီးေနာက္ ခန္႔မွန္းေခ် (၆) ရက္ေနမွ သေႏၶဟာ သားအိမ္အတြင္းနံရံမွာ လာတြယ္ကပ္မယ္။ အဲတာေၾကာင္ မ်ိဳးဥထြက္ရက္သိတိုင္းလည္း တိက်ျပီလို႔ ေျပာမရေသးပါ။

တကယ္ေမြးမယ့္ရက္ဟာ (၁) LMP ေနာက္ဆံုးရာသီလာခဲ့စဥ္က ပဌမဆံုး ေသြးဆင္းတဲ့ရက္၊ (၂) Ovulation မ်ိဳးဥ ထြက္တဲ့ရက္နဲ႔ (၃) Ultrasound အာလ္ထြာေဆာင္းနည္း သံုးနည္းလံုးကတြက္ခ်က္ထားတဲ့ EDD ခန္႔မွန္းထားတဲ့ရက္နဲ႔ ေရွ႕-ေနာက္ ၁-၂ ပါတ္ကြာမွာသာျဖစ္တယ္။

သုက္ပိုးေတြ (အတူေနတဲ့ရက္) သားအိမ္ထဲဝင္လာတဲ့အခါ သားအိမ္ညွစ္အားေၾကာင့္ သုက္ပိုးေတြဟာ သားအိမ္ျပြန္ဆီကို ကူးခတ္ျပီး ေရာက္လာေစတယ္။ သုက္လႊတ္ျပီး နာရီပိုင္းသာၾကမယ္။ မ်ိဳးဥနဲ႔မေတြ႔ေသးလည္း သုက္ပိုင္းေတြက ေနာက္ထပ္ (၅) ရက္အထိရွင္ေနႏိုင္ၾကတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ကေန မ်ိဳးထြက္လာျပီးရင္ (မ်ိဳးဥထြက္တဲ့ရက္) သားအိမ္ျပြန္ အဖ်ားထိပ္က လက္ေခ်ာင္းေလးေတြနဲ႔ တူတာကေန ဖမ္းယူျပီး ျပြန္ထဲသြင္းေပးတယ္။ သားအိမ္ျပြန္ညွစ္အားနဲ႔ အေမႊး ေသးေသးေလးေတြကေန မ်ိဳးဥကို သြားလာမႈမွာ ကူညီေပးတယ္။ အဲဒီခရီးဟာ နာရီ (၃ဝ) ၾကာတယ္။ မ်ိဳးဥဟာ မ်ိဳးအိမ္ကေနထြက္လာျပီးေနာက္ (၁၂) နာရီကေန (၂၄) နာရီအတြင္းမွာသာ သုက္ပိုးနဲ႔ေတြရင္ သေႏၶျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးစပ္မႈဟာ သားအိမ္ျပြန္တဲ့ (အမ္ျပဴလာ-အစ္စမစ္) ဆံုရာေနရာမွာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေနရာမွာ ေနာက္ထပ္ နာရီေပါင္း (၃ဝ) ေနေသးတယ္။ Fertilization မ်ိဳးစပ္မႈျဖစ္ျပီးရင္ေတာ့ သားအိမ္ထဲကို ခပ္ျမန္ျမန္ဆင္းလာမယ္။ သားအိမ္ထဲကိုဆင္းလာျပီး သင့္ေတာ္ရာေနရာတခုမွာ သားအိမ္အတြင္းဆံုးအလႊာမွာ နစ္ျမဳပ္ျခင္းျဖစ္တာကို Implantation သေႏၶကပ္ျပီလို႔ ေခၚတယ္။ အဲတာဟာ မ်ိဳးစပ္မႈျဖစ္ျပီးေနာက္ (၅) ရက္ကေန (၆) ရက္အခ်ိန္ၾကာမယ္။

အခုထိရွင္းျပတာဟာ ေဆးသိပၸံအေထာက္အထားေတြအရျဖစ္ျပီး တကယ့္သက္ရွိေလာကမွာ မထင္တာေတြျဖစ္မလာဘူး မေျပာႏိုင္ပါ။

၂။ ဆရာ က်မ အသက္ ၃၂ သားဦးကိုယ္ဝန္နဲ႔ပါ။ ရာသီလာတဲ့ေနာက္ဆံုးလ ပထမဆံုးရက္က 20.4.2016 ပါ။ ဇန္နဝါရီ ၁၂ ရက္ေန႔မွာ ကေလးအေနအထားမမွန္လို႔ ခြဲေမြးရပါမယ္။ ေမြးမယ့္အခ်ိန္မွာ ကေလး လေစ့မေစ့သိခ်င္လို႔ပါရွင့္။

LMP ေနာက္ဆံုးရာသီလာစဥ္က ပဌမဆံုးေသြးဆင္းတဲ့ရက္ = ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၆
EDD ကေလးဘယ္ေတာ့ေမြးမလဲ ခန္႔မွန္းရက္ = ၂၇-၁-၂ဝ၁၇

LMP ေနာက္ဆံုးရာသီလာစဥ္က ပဌမဆံုးေသြးဆင္းတဲ့ရက္ = ၁ဝ-၃-၂ဝ၁၆
EDD ကေလးဘယ္ေတာ့ေမြးမလဲ ခန္႔မွန္းရက္ = ၁၇-၁၂-၂ဝ၁၆

ကိုယ္ဝန္မွာ အနည္းဆံုး ၃၇ ပတ္ရွိရင္ ကေလးဖြံျဖိဳးမႈ ျပည့္စံုပါျပီ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၄-၄-၂ဝ၁၆
၂၉-၁၂-၂ဝ၁၆

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.