ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, December 28, 2016

Chest infection အသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း

ဆရာရွင့္ ကၽြန္မအသက္က ၂၆ ပါ။ ေခ်ာင္းေတြဆိုးေနတာ သံုးပါတ္ေက်ာ္ပါၿပီ။ အခုခ်ိန္ထိမေပ်ာက္ေသးလို႔ပါ။ ပိုးသတ္ေဆးလဲ ဆရာဝန္ေပးလို႔  ၅ ရက္ေသာက္ထားပါတယ္။ မေပ်ာက္ပါ။ အခုေခ်ာင္းဆိုးရင္ ခၽြဲေတြပါလာၿပီး မနက္ပိုင္းဆို ခၽြဲေတြက အညိဳပုပ္ပုပ္ေတြ ေသြးေရာင္လိုလိုေတြပါလာတယ္ဆရာ။ မိဘနဲ႔ေဝးေနတာမို႔ ကူညီပါဆရာ။

အသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္တာ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ဖန္းဂတ္စ္ ေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အသက္ရွဴရာကေန ဝင္လာတာျဖစ္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုး၊ သလိပ္ထြက္၊ ကိုယ္ပူ၊ အသက္ရွဴသြင္းခ်ိန္မွာ စူးျပီးရင္ပတ္နာတာေတြခံစားရမယ္။ နားၾကပ္နဲ႔ နားေထာင္ရင္ မူမွန္မဟုတ္တဲ့ Crackling sounds အသံၾကားရမယ္။ Wheezing ရင္ၾကပ္သံလဲ ၾကားရႏိုင္တယ္။ ေလဝင္သံ တိုးေနႏိုင္တယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ တုပ္ေကြးလိုနဲ႔ စတယ္။ ဖ်ားလာမယ္။ ခ်မ္းႏိုင္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ သလိပ္ထြက္မယ္။ သလိပ္က အေရာင္ရွိႏိုင္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာအလိုက္ လကၡဏာ မတူတတ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕က ေခ်ာင္းပိုဆိုးမယ္။ တခ်ိဳ႕က အသက္ရွဴမဝ ျဖစ္မယ္။ ျပာႏွမ္းေနမယ္။ အဆုပ္ကို ဖံုးထားတဲ့အလႊာမွာသာ နာတာကို ခံႏိုင္တဲ့ အာရံုေၾကာရွိလို႔ အဲဒီေနရာ ေရာဂါလာ ျဖစ္ရင္ နာမယ္။ နာရင္ စူးရွျပီးနာတာ။ အဆုပ္ဆိုတာ (လုပ္ဘ္) ေတြရွိတယ္။ ဘယ္မွာ ၂ ခု၊ ညာမွာ ၃ ခု။ တခုမွာသာ ျဖစ္တာကို (ဘိုဘာ ႏူမိုးနီးယား) ေခၚတယ္။ အဆုပ္ႏွစ္ဘက္လံုးမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

အမ်ားဆံုးတရားခံက Streptococcus pneumoniae ဗက္တီးရီးယားဘဲ။ အခု Pneumococcal conjugate vaccine (PCV13) နဲ႔ Pneumococcal polysaccharide vaccine (PPV23; Pneumovax) ကာကြယ္ေဆး ၂ မ်ိဳး ေပၚေနျပီ။
Pneumococcal conjugate vaccine ကာကြယ္ေဆးကို အေမရိကားမွာ ပံုမွန္ကာကြယ္ေဆး စာရင္းထဲ ထည့္တယ္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို ထိုးေပးတယ္။ ႏူမိုးနီးယား ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ လူၾကီး (ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ အရက္သမား၊ စီးကရက္ေသာက္သူ၊ ေဘလံုးထုတ္ထားသူ၊ အသက္အိုသူ) ေတြကို Pneumococcal polysaccharide vaccine ထိုးေပးတယ္။ ၅-၇ ႏွစ္ၾကာတခါ ထပ္ထိုးတယ္။

ထြက္တဲ့သလိပ္ကို စစ္ေဆးရင္ ျဖစ္တဲ့ပိုးသိမယ္။ ပိုးကိုႏိုင္တဲ့ေဆးကိုလဲ ရွာႏိုင္တယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြ မ်ားေနမယ္။ Neutrophils မ်ားေနရင္ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္၊ Lymphocytes မ်ားေနရင္ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဖန္းဂတ္စ္၊ တီဘီပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ဘို႔မ်ားတယ္။ ဓါတ္မွန္ ရိုက္ၾကည့္ရင္ သိမယ္။ Bronchoscopy ကရိယာထည့္ စစ္ေဆးတာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ အဆုပ္အိတ္ထဲ အရည္ ေအာင္း-မ်ားေနတာကို Pleural effusion ေခၚတယ္။ မ်ားရင္ Thoracentesis လုပ္ျပီး စုပ္ထုတ္ရမယ္။ Empyema ဆိုတာ ျဖစ္ရင္ ခြဲစိတ္တန္ ခြဲစိတ္ရတယ္။ Thoracoscope ကရိယာသံုးျပီး Video-assisted thoracoscopic surgery or VATS ဆိုတာ လုပ္လာႏိုင္ေနျပီ။

အသက္ရွဴလမ္းေရာင္ျခင္းပိုးေသေဆးေတြကို ေရြးေပးရတယ္။
• Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ (သို႔) Erythromycin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ (သို႔) Azithromycin 500 mg ပဌမေန႔ ေပးျပီး 250 mg ကို ေန႔ ၂-၅ ရက္မွာေပးပါ။
• Amoxicillin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္။ (သို႔) Fluoroquinolone (Levofloacin) 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊
• Gatifloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ Sparfloxacin 400 mg စေပးျပီး 200 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊
• Moxifloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ x ၁ဝ-၁၄ ရက္၊
• Clarithromycin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ x 10 days (သို႔) Doxycycline 200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ x ၁ဝ ရက္၊

ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ပိုးေသေဆးေရြးေပးရမယ္။ ျဖစ္တာၾကာထားလို႔ ေဆးေသာက္တာ ပိုအခ်ိန္ယူႏိုင္တယ္။ ခြ်ဲထြက္တာ ေကာင္းတယ္။ ခြ်ဲေပ်ာ္တဲ့ေစတဲ့ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးကေန ခြ်ဲထြက္လြယ္ကူေစမယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးရတာ ပိုမ်ားလာျပီး ခြ်ဲထုတ္ရတာလြယ္လာရင္ သက္သာလာတာျဖစ္မယ္။ အစားအေသာက္ ေရွာင္စရာမရွိပါ။ ေရေႏြးေငြ႔ရွဴတာ ေကာင္းတယ္။

တီဘီေရာဂါလကၡဏာေတြကိုလည္း သိပါ။
၁။ ကိုယ္ပူ = 100 F (37.8 C) ေက်ာ္ေလာက္ ၁ဝ ရက္ၾကာဖ်ားမယ္။
၂။ ေခ်ာင္းဆိုး = ေခ်ာင္းဆိုးေနတာ ၂-၃ ပါတ္ၾကာေနႏိုင္တယ္။
၃။ ေခ်ာင္းဆိုးေသြးပါ = ေသြးအနီေရာင္ နည္းနည္းေလး သလိပ္ထဲေရာပါမယ္။
၄။ ခ်မ္းမယ္ = ကိုယ္ပူခ်ိန္မွာျဖစ္ျဖစ္ မပူပဲျဖစ္ျဖစ္ သူမ်ားထက္ ခ်မ္းေနမယ္။
၅။ ရင္ပတ္နာ = ေခ်ာင္းဆိုးရလို႔ေရာ အဆုပ္မေကာင္းလို႔ပါ ရင္ပတ္နာမယ္။
၆။ ညေခြ်းထြက္ျခင္း = ကေလး-လူၾကီးျဖစ္ႏိုင္တယ္။
၇။ အသက္ရွဴတမ်ိဳးျဖစ္ျခင္း = ခက္ခဲႏိုင္တယ္။ မဝျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ပင့္ရွဴရႏိုင္တယ္။
၈။ ေမာပန္းေနျခင္း = အလုပ္မပင္ပန္းဘဲ ေမာေနမယ္။ အားကုန္ေနမယ္။
၉။ အစားပ်က္ျခင္း = ဟင္းေကာင္းလည္း မစားခ်င္ျဖစ္မယ္။
၁ဝ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း = ပိန္လာမယ္။

• Respiratory tract infections (1) အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/respiratory-tract-infections-1.html
• Respiratory tract infections (2) အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/respiratory-tract-infections-2-pleurisy.html
• Respiratory tract infections (3) အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း (၃) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/respiratory-tract-infections-3.html
• Respiratory tract infections (4) အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း (၄) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/respiratory-tract-infections-4.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.