ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Saturday, December 3, 2016

Fungal infections မိႈေရာဂါမ်ား

Fungal Infections (Mycotic infections) မိႈေရာဂါေတြကိုအၾကမ္းအားျဖင့္ အေပၚယံနဲ႔ အတြင္းပိုင္း ျဖစ္တာေတြလို႔ ခြဲျခားထားတယ္။ ဆိုးဝါးတာေရာ ကုသရတာပါမတူၾကဘူး။ Superficial Fungal Infections ကိုယ္ခႏၡာ အေပၚယံမွာ ျဖစ္တာေတြကို ဦးစားေပးေရးပါမယ္။ ဦးေရခြံကေနေျခမအထိျဖစ္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါပါ။

Principles of Treatment မိႈ-ေပြးေရာဂါေတြကိုကုသတဲ့အခါ
• အေျခခံအားျဖင့္ ဘယ္မိႈပိုးလဲဆိုတာေဆးစစ္နည္းေတြနဲ႔ ေသျခာေအာင္လုပ္မွ ေကာင္းတယ္။ ထင္တဲ့ေဆးသံုးေနရင္းမေပ်ာက္ႏိုင္လို႔ ေဆးစစ္ေတာ့ ပိုခက္ေစႏိုင္တယ္။
• မိႈေရာဂါ အမ်ားစုကိုလိမ္းေဆးနဲ႔ရတယ္။ လက္သည္း-ေျခသည္းမွာျဖစ္ရင္ေတာ့ လိမ္းေဆးနဲ႔တင္ မရဘူး။
• အေရျပားမွာ ျဖစ္တာေတြအတြက္ Griseofulvinေဆးကအမ်ားဆံုးသံုးျပီးစိတ္ခ်ရတယ္။ ဦးေရခြံနဲ႔ လက္သည္း-ေျခသည္းေတာ့ ဒီေဆးနဲ႔မရဘူး။
• Itraconazoleနဲ႔ TerbinafineေဆးေတြကDermatophytesအတြက္ ပိုေကာင္းတယ္။ Griseofulvinေပးတာထက္ ရက္တိုတယ္။
• Fluconazole ေဆးကေတာ့ Yeasts ျဖစ္တာအတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။ ဥပမာMucocutaneous candidiasis အေရျပားႏုေလးေတြမွာျဖစ္တာမ်ိဳး။
• Itraconazole, Fluconazole နဲ႔ Terbinafineေဆးေတြကအသဲေကာင္းေနသူေတြအတြက္သာသံုးသင့္တယ္။ Dermatophytosisအတြက္ေတာ့ႏိုင္တယ္။
• Ketoconazole ေဆးကိုDermatophytosisအတြက္ တလေက်ာ္ေပးရင္ အသဲကိုထိခိုက္ေစလို႔ အခုမသံုးၾကေတာ့ဘူး။ Tineaversicolor ျဖစ္တာအတြက္ေတာ့ ေကာင္းတယ္။

1) Tinea Corporis or Tinea Circinata (Body Ringworm) ကိုယ္ခႏၡာ-မိႈ (ေပြး)၊
• Miconazole, Clotrimazole, Butenafineနဲ႔ Terbinafineလိမ္းေဆးေတြ ေပးရတယ္။
• Terbinafine နဲ႔ Butenafineဆိုရင္ ရက္တိုတိုနဲ႔ရတယ္။
• မ်က္ျမင္မွာ ကင္းစင္ေနေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ ၁-၂ ပါတ္အထိေဆးေပးရတယ္။
• Betamethasone Dipropionate with Clotrimazole (Lotrisone) ေဆးမသံုးရဘူး။
• စားေဆးအျဖစ္ Griseofulvin (ultramicrosize) 250–500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၄-၆ ပါတ္။
• Itraconazole 200 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။
• Terbinafine 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁ လ။

2) TineaCruris (Jock Itch) ဂြ်တ္
• ေပါင္ျခံနဲ႔ တင္ပါးေနရာေတြမွာျဖစ္တယ္။ လက္သည္းမိႈနဲ႔ပါတြဲေနတတ္တယ္။ အေတာ္ယားတယ္။
• Miconazole nitrate (Zeasorb-AF) powder ေဆးမံႈ႔သံုးပါ။ အတြင္းခံေခ်ာင္တာဝတ္ပါ။
• Terbinafine cream ကိုတေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ လိမ္းရင္ လူနာ ၈ဝ% ေက်ာ္ေပ်ာက္တယ္။
• Griseofulvinultramicrosize 250–500 mg စားေဆးတရက္ ၂ ၾကိမ္၊ ၁-၂ ပါတ္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Itraconazole 200 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္
• Terbinafine 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။

3) Tinea Manuum & Tinea Pedis (Dermatophytosis, Tinea of Palms & Soles) ကို Athlete's Foot အားကစားသမားေျခေထာက္လို႔ အေခၚမ်ားတယ္။ ေျခေခ်ာင္းေတြၾကားမွာျဖစ္တယ္။ ယားမယ္၊ စပ္ပူစပ္ေလာင္ ေနမယ္။
• ျဖစ္စမွာ -
- Aluminum subacetate solution ေဆးရည္ထဲမွာမိနစ္ ၂ဝ ၾကာ၊ တေန႔ ၂ ခါ စိမ္ထားပါ။
- Imidazoles or Ciclopirox (ခရင္မ္)-ေဆးရည္ တေန႔ ၁ ခါ၊ တပါတ္ၾကာသံုးရင္ ဗက္တီးရီးယားဝင္ေနတာေတြ ေကာင္းသြားမယ္။
- အဲဒါနဲ႔မရေသးရင္ Terbinafine or Butenafineကိုတေန႔ ၁ ခါ၊ တပါတ္ၾကာလိမ္းပါ။
• ေနာက္ပိုင္းမွာ -
- Griseofulvin 250–500 mg စားေဆးတရက္ ၂ ၾကိမ္၊ ၁-၂ ပါတ္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
- Itraconazole 200 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၂ ပါတ္၊ ဒါမွမဟုတ္ Itraconazole 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁ ပါတ္၊ ဒါမွမဟုတ္
- Terbinafine 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၂-၄ ပါတ္၊

4) TineaVersicolor (PityriasisVersicolor) ညွင္း
• ကူးစက္ေရာဂါ မဟုတ္ပါ။
• Selenium sulfide lotion ေဆးလိမ္းပါ။ လည္ပင္းကေနခါးအထိတေန႔ ၁ ခါ၊ ေဆးကို ၅-၁၅ မိနစ္ၾကာထားပါ။ တလမွာ ၇ ရက္လိမ္းပါ။
• Ketoconazole shampo- 1% or 2% တခါလိမ္း ၅ မိနစ္၊ တလမွာ ၇ ရက္။
• Ketoconazole 200 mg တေန႔ ၁ ခါ၊ ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ketoconazole 400 mg တၾကိမ္ထဲေသာက္ပါ။ ေဆးေသာက္ျပီးရင္ ၈-၁၂ နာရီအတြင္းေရမခ်ိဳးပါနဲ႔။ ပူအိုက္တဲ့ေနရာေဒသေတြမွာတခါထဲေသာက္ေဆးမတိုးတတ္ပါ။ မ်ားရင္လဲအသဲထိုခိုက္မွာစိုးရတယ္။ fluconazole 300 mg ကိုတခါေသာက္ျပီးေနာက္ ၁၄ ရက္မွာတခါထပ္ေသာက္ပါ။
• Imidazole creams, solutions, and lotions လိမ္းေဆးေတြကေနရာကြက္ျဖစ္တာအတြက္ရတယ္။

5) Scalp fungus = Scalp ringworm ဦးေရခြံေပြး (မိႈ) ေခၚတဲ့ (ဖန္းဂတ္စ္) ေခၚတယ္။
Griseofulvin စားေဆးကို၈-၁၂ပါတ္အထိေသာက္ရတယ္။ အသက္ ၁၂ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔၂ၾကိမ္။ ငယ္ရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အရ ေလွ်ာ့ေသာက္ရမယ္။
Terbinafineကိုလဲအစားထိုးေပးႏိုင္တယ္။Itraconazoleနဲ႔ Fluconazole ကိုလဲသံုးႏိုင္တယ္။
Antifungal creams and shampoos လိမ္းေဆးနဲ႔ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္လဲလာတယ္။ စားေဆးေလာက္မထိေရာက္ပါ။ စားေဆးပါေသာက္ျပီးေခါင္းလိမ္းရင္တပါတ္မွ၂ခါသာလိမ္းပါ။

မိႈေရာဂါမျဖစ္ေအာင္၊ ေပ်ာက္ျပီးေနာက္မေပၚေအာင္ စိုထိုင္းေနတဲ့ အေရျပားမ်ိဳးဟာမိႈေတြကိုဖိတ္ေခၚေနတာကိုသတိျပဳ ဆင္ျခင္ပါ။ ေရခ်ိဳး-ေဆးေၾကာျပီးရင္ ေျခာက္ေသြ႔ေအာင္လုပ္ပါ။ ကိုယ္လိမ္းေပါင္ဒါ သံုးႏိုင္တယ္။ တျခားေရာဂါအတြက္ Corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆးလိမ္းေနရရင္ Candidal infection ထပ္ဝင္လာလို႔ Antifungals မိႈေဆးပါ တြဲလိမ္းရတတ္တယ္။

Antibiotics ပ႗ိဇီဝေဆး၊ corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆး၊ immunosuppressant drugs ခုခံအားက်အတြက္ေဆးနဲ႔ contraceptives ကိုယ္ဝန္တားေဆးေတြသံုးေနရသူေတြမွာမိႈေရာဂါကိုပိုဆိုးေစႏိုင္တယ္။ Endocrine disorders ေဟာ္မုန္းေရာဂါ၊ Immune diseases ေရာဂါျပီးစနစ္ေရာဂါ၊ Obesity လူဝလြန္းတာ၊ AIDS ေရာဂါ၊ Tuberculosis တီဘီ၊ Burns ၾကီးမားတဲ့ မီးေလာက္နာ၊ Leukemia (လူကီးမီးယား)၊ Diabetes mellitus ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနသူေတြမွာလဲမိႈေရာဂါ ဆိုးေစႏိုင္ေသးတယ္။ Antibiotics ပ႗ိဇီဝေဆးေၾကာင့္လဲမိႈေရာဂါရလာႏိုင္တယ္။

Diagnosis မိႈေရာဂါ ဟုတ္-မဟုတ္စစ္ရာမွာ KOH (Potassium hydroxide) နည္းသံုးတယ္။ ေနာက္ျပီး Wood's ultraviolet lamp မီးနဲ႔ၾကည္ရင္လဲသိတယ္။ လိုအပ္ရင္ Culture and sensitivity test လုပ္ရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.