ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Saturday, April 30, 2016

Welding fume health hazards ဂေဟေဆာ္လုပ္ငန္းႏွင့္ က်န္းမာေရး

၁။ ေဒါက္တာခင္ဗ်ာ Welding (Co2, Ar) အေငြ႔အသက္ေတြကို ရွဳရွဳိက္္မိျခင္းအားျဖင့္ ဘာဆိုးက်ဳိးေတြ ရွိႏုိင္ပါသလဲခင္ဗ်ာ။

၂။ ဆရာ ကြ်န္ေတာ္အသက္က ၂၉ပါ။ အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ႕႕႕ မွာေနပါတယ္။ အရင္တုန္းက ဝရိန္ေဆာ္တဲ့အလုပ္ လုပ္ရင္းနဲ႔ မ်က္စိကိုထိတာကေန အခုဆိုရင္ အိပ္ေရးပ်တ္တဲ့အခါတို စာဖတ္တာနည္းနည္းမ်ားတဲ့အခါတို႔ ဖုန္းေတြ ကြန္ျပဴတာေတြၾကည့္တဲ့အခါ ဘယ္ဘက္မ်က္လုံးတဘက္ကပူလာၿပီး ၾကည့္ရတာဝါးဝါးသြားတယ္ဆရာ။

၂ဝဝ၄ မတ္လ ၁၁ ေန႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္တခုထဲမွာ အေမရိကန္မွာ ဂေဟေဆာ္လုပ္ငန္းမယ္ လူေပါင္း ၄ သိန္းေက်ာ္ လုပ္ကိုင္ေနရတယ္၊ သူတို႔မွာ လုပ္ငန္းခြင္က်န္းမာေရး အႏၲရာယ္ေတြ ရွိေနၾကရတယ္၊ အဲဒါေတြထဲမွာ အသက္ရွဴလမ္း၊ အာရံုေၾကာနဲ႔ မ်ိဳးပြားလမ္းေတြမွာ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ သုေတသနေတြ ဆက္လုပ္စရာေတာ့ ရွိတယ္လို႔လဲ ဆိုပါတယ္။

၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္က အေတာ္ၾကီးျပည့္စံုတဲ့ ဂေဟေဆာ္ျခင္းနဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ သိပၸံစာေပ ဆန္းစစ္ခ်က္တခု ထုတ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီ ဂေဟေဆာ္ျခင္းနဲ႔ က်န္းမာေရးစာတမ္း အဆိုအရ ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသက္ရွဴလမ္း ထိခိုက္ျခင္း နဲ႔ တျခား အသက္ရွဴလမ္းေဝဒနာေတြ အမ်ားစုမွာ ခံစားၾကရတယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း အဆုပ္-ကင္ဆာ၊ အာရံုေၾကာေရာဂါ ျဖစ္မလားေျပာၾကတယ္။ အေထာက္အထားေတြေတာ့ မျပည့္စံုပါ။

ဂေဟေဆာ္ရာကေန ထြက္တဲ့ အေငြ႔ထဲမွာ Nickel နစ္ကယ္လ္ Chromium ခရိုမီယမ္ နဲ႔ Manganese မင္းဂနီးစ္ေတြ ပါေနႏိုင္တယ္။ အေမရိကန္ ျပည္နယ္၊ ေကာင္တီ နဲ႔ ျမဴနီစပယ္ အလုပ္သမားမားအဖြဲ႔ American Federation of State, County, and Municipal Employees (AFSCME) ကေနထုတ္တဲ့ သတိေပးစာထဲမွာ ပိုျပီး ျပည့္စံုေအာင္ ပါတယ္။ Chromium, Nickel, Manganese ေတြအျပင္ Arsenic, Asbestos, Silica, Beryllium, Cadmium, Nitrogen oxides, Phosgene, Acrolein, Fluorine compounds, Carbon monoxide, Cobalt, Copper, Lead, Ozone, Selenium, Zinc ေတြ ပါေနတာဟာ အဆိပ္အေတာက္ေတြ ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေရးထားတယ္။ အတိအက် ေျပာရတာေတာ့ ခက္တယ္လို႔ ဝန္ခံပါတယ္။

ေရတို ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့
• Metal fume fever ၄-၁၂ နာရီအတြင္း ကိုယ္ပူမယ္၊ ခ်မ္းမယ္၊ ေရငတ္မယ္၊ ၾကြက္သားေတြ နာမယ္၊ ရင္ပတ္ နာမယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္၊ အသက္ရွဴၾကပ္သံထြက္မယ္၊ အားယုတ္မယ္၊ ပ်ိဳ႔ခ်င္မယ္၊ သတၲဳနံ႔ ရေနမယ္။
• အေငြ႕ကေန မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ရင္ပတ္နဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းကို ကလိမယ္။ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ရင္ၾကပ္ကေန အဆုပ္ေရာင္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• အေငြ႔ထဲမွာ Cadmium (ကက္ဒမီယမ္) ပါေနတာက ေသေစႏိုင္တဲ့အထိ ဆိုးဝါးတယ္။
• ေလထဲက Ultraviolet rays ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္နဲ႔ ဓါတ္ျပဳျပီးေတာ့ ေခါင္းမူတာ၊ ခ်မ္းတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ေရရွည္ သက္ေရာက္မႈေတြထဲမွာ
• Lung cancer အဆုပ္-ကင္ဆာကိုလဲ စဥ္းစာႏိုင္တယ္။ Larynx ေလျပြန္ နဲ႔ Urinary tract cancer ဆီးလမ္း ကင္ဆာေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစမလား သံသယရွိတယ္။
• နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ Bronchitis ေလျပြန္ေရာင္၊ Asthma ပန္းနာ၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Emphysema အင္ဖိုက္ဆီးမား၊ Pneumoconiosis ႏူမိုေကာ္နီယိုးဆစ္ ေရာဂါေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• တျခားဟာေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ Heart disease ႏွလံုးေရာဂါ၊ Skin diseases အေရျပားေရာဂါ၊ Hearing loss နားထိခိုက္တာ၊ Chronic gastritis နာတာရွည္အစာအိမ္ ေရာင္တာ၊ အူထိခိုက္တာေတြ ပါတယ္။
• Reproductive risks မ်ိဳးပြါးလမ္းကို ဘယ္လိုသက္ေရာက္ႏိုင္သလဲ။ Stainless steel လုပ္ငန္း လုပ္သူေတြမွာ Poorer sperm quality သုတ္ပိုး-အရည္အေသြး က်တာ သူမ်ားေတြထက္ မ်ားတယ္။ သူတို႔ ဇနီးေတြမယ္ သူမ်ားေတြထက္ ကေလးပ်က္တာ၊ ကေလးရဘို႔ ေနာက္က်တာေတြ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Parkinson's Disease (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါကို ေျပာခဲ့တဲ့ သတိေပးစာတမ္းမွာေတာ့ မပါဘူး၊ ဆက္စပ္ႏိုင္မလား ထင္ရတယ္။

အႏၲရာယ္ နည္းေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ AFSCME fact sheet ထဲမွာ ေဖၚျပထားတာေတြကေတာ့ -
• ဒီလုပ္ငန္းမလုပ္ခင္ လုပ္ငန္းရဲ႕သဘာဝကို သိထားပါ။ Metals, Surface coatings, Electrodes ဘယ္လို သတၲဳေတြ သံုးတာလဲ။
• Material safety data sheet (MSDS) အႏၲရာယ္-ကာကြယ္နည္းကို ေတာင္းယူပါ။
• ျဖစ္ႏိုင္ရင္ Cadmium-free silver solders, Asbestos-free electrodes, Gloves, Hot pads အႏၲရာယ္ နည္းတာေတြ သံုးပါ။
• Adequate ventilation ေလဝင္-ေလထြက္ ေကာင္းပါေစ။ ဥပမာ Local exhaust ventilation ေလထုတ္စက္။ Ventilated workbench သံုးပါ။ Hoods ေတြကလဲ Point of welding နဲ႔ နီးတာ၊ တိုတာကိုသာ သံုးပါ။ Ventilation systems ကို သန္႔ရွင္းေပးတာ ပံုမွန္လုပ္ပါ။
• Fire-resistant materials မီးမေလာင္ေစႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၇-၂ဝ၁၁
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Enervon C အင္နာဗြန္ (စီ)

ဆရာ Enervon C ေန့တိုင္းေသာက္ရင္ အသည္းေရာဂါျဖစ္တယ္ဆိုတာဟုတ္ပါသလား။ ဘာဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိပါသလဲ။ ေက်းဇူးျပုျပီးေျဖေပးပါ။

Enervon-C Tablets ေဆးျပားထဲမွာ ဗီတာမင္ ဘီ-၁၊ ဘီ-၁၂၊ ဘီ-၃၊ ဘီ-၅၊ ဘီ-၆ နဲ႔ဗီတာမင္စီေတြပါဝင္တယ္။ အဲတာေတြထဲက ေျပာစရာကေတာ့ ဗီတာမင္ (စီ) ျဖစ္တယ္။

ဗီတာမင္ (စီ) ဟာ (အက္စေကာဗစ္အက္စစ္) ျဖစ္တယ္။ နည္းရင္ Scurvy (စကာဗီ) ေရာဂါျဖစ္တယ္။ မအီမသာ ခံစားရတာ၊ မလုပ္ခ်င္မကိုင္ခ်င္ျဖစ္တာပါ။ ျပီးေတာ့မွ ေျခေထာက္ အေရျပားမွာ အစက္အေပ်ာက္ေလးေတြ ေပၚတယ္။ သြားဖံုးေရာင္လာမယ္။ ေနရာတခ်ိဳ႕မွာ ေသြးထြက္မယ္။ ၾကာလာရင္ အနာေတြျဖစ္မယ္။ ျပည္တည္ႏိုင္တယ္။ သြားေတြ ကြ်တ္ထြက္မယ္။ အသားဝါျဖစ္မယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ အာရံုေၾကာေတြထံုမယ္။ ေသြးယိုတာနဲ႔ ေသဆံုးႏိုင္တယ္။

ပင္လယ္ခရီးသြားသေဘၤာသားေတြ၊ ပင္လယ္ဓါးျပေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အသီးအရြက္ စိုစိုစိမ္းစိမ္းမစားရတာၾကာလို႔ ျဖစ္တယ္။ ကုသရာမွာ လတ္ဆတ္တဲ့ အသီးအႏွံေတြစားေစရတယ္။ လိေမၼာ္သီး။ သံပုရာသီး၊ ကမၺလာသီး၊ ေရွာက္သီး အမ်ိဳးမ်ဳိး၊ ဆီးျဖဴသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ဆီးသီး စတာေတြမွာမ်ားတယ္။ အသားငါးေတြမွာလည္းပါတယ္။

ဗီတာမင္ (စီ) ကို အေအးမိတာအတြက္လည္းေပးတာ တခ်ိဳ႕သုေတသနက ထိေရာက္တယ္ေျပာတယ္။ အနာေတြ က်က္တာေကာင္းေစဘို႔လည္း ေပးေလ့ရွိတယ္။ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာအတြက္လည္းေကာင္းေစတယ္။ မ်က္စိေရတိမ္၊ သည္းေျခအိတ္ေရာဂါ၊ သြားအေခါင္းေပါက္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာ၊ ခုခံအားေကာင္းေစဘို႔ရာ၊ ပန္းနာ၊ ေလျပြန္ေရာင္တာ၊ ကင္ဆာ၊ အဆစ္နာ၊ ကေလးမရေသးတာ၊ ဆီးခ်ိဳ စတာေတြမွာလည္းေပေလ့ရွိတယ္။ အရက္ျဖတ္၊ ေဆးျဖတ္သူေတြအျပင္ အသက္အိုစာတာနည္းေစဘို႔ဆိုျပီးလည္း ေပးတယ္။ သြားဖံုးေရာဂါ၊ အေရျပားအနာ၊ အေရျပားစိုေျပေစဘို႔၊ HIV ပိုးရွိေနတာ၊ ေလနာ၊ ဝမ္းကိုက္၊ ဝက္ျခံ စတာေတြအတြက္လည္းေပးတယ္။ စိတ္ဓါတ္က်ေနသူေတြ၊ မွတ္ဥာဏ္နည္းသူလူၾကီးေတြ၊ ဥာဏ္ရည္နည္းတဲ့ ကေလးေတြကိုလည္းေပးတယ္။

လူၾကီးတေယာက္၊ တေန႔မွာ ဗီတာမင္ (စီ) 65 to 90 mg လိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဗီတာမင္ (စီ) မ်ားရင္ေတာ့ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ရင္ပူ၊ ေခါင္းကိုက္၊ အိပ္မရ၊ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္တာေတြျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Life is a beautiful struggle ဇာတ္ဝင္ခန္း

ျပည္ပနဲ႔ လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမမွာ ပါတီတဖြဲ႔တည္းလုပ္ခဲ့သူတေယာက္ ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ကြယ္လြန္သြားတဲ့သတင္း ၾကားရတယ္။

ႏိုင္ငံေရးအတြက္ ျပည္ပထြက္ၾကသူေတြ ၁၉၈၈ မကုန္ခင္ကတသုတ္နဲ႔ ၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲအျပီးမွာတသုတ္တို႔က အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အခုဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၈) ႏွစ္နဲ႔ (၂၆) ႏွစ္ၾကာသြားျပီ။ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲေတြ ၂ဝ၁၂ မွာ တခါနဲ႔ ၂ဝ၁၆ မွာတခါျဖစ္တယ္။ ျပည္ပေရာက္ျပီးမွ အထဲျပန္ဝင္သူဦးေရ မမ်ားလွပါ။ အခုထိမွမဝင္ၾကသူေတြဟာ ျပည္ပမွာပဲ ေခါင္းခ်ေတာ့မယ့္သူေတြလို႔ ေယဘုယ်ေျပာလို႔ရတယ္။

ျပည္ပနဲ႔ ေတာထဲကိုထြက္မလာခင္က အေျခခံေတြ၊ ထြက္လာခဲ့တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ထြက္လာျပီးလုပ္ၾကတဲ့ အလုပ္တာဝန္ေတြနဲ႔ နည္းနာေတြ မတူၾကသလို အေျပာင္းအလဲရွိလို႔ အကဲျဖတ္ၾကတာမွာလည္း မတူၾကပါ။ ဘဝေတြ တစစီျဖစ္သြားၾကတာေတာ့ တူၾကတယ္။ ေနာက္ဆံုးလူေတြက ေခါင္းခ်တာမွာပါ တူၾကတယ္လို႔ ေျပာရေတာ့မယ္။

အားမနာတမ္းေျပာရရင္ ဇာတ္သိမ္းခမ္းေတြေပါ့။ ျမန္မာျပည္ႏိုင္ငံေရးမွာ ဘဝေတြဇာတ္သိမ္းၾကတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ (အျဖဴနဲ႔ အနီ) ေတြ၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစံုက လက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရးၾကိဳးပမ္းၾကသူေတြ။

ဘဝတခုစီ ဇာတ္သိမ္းသြားေပမယ့္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ရွည္ၾကီးကေတာ့ ဆက္ကေနပါတယ္။ လူတိုင္းကိုယ္စီ ေျခရာ လက္ရာေလးေတြ ခ်န္ထားရစ္ခဲ့ၾကတယ္။ စစ္မွန္တဲ့ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ အသက္ေပးသြားသူအားလံုး (အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ လူမ်ိဳမေရြး) ကို ဦးညြတ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Workplace and stimulant drugs လုပ္ငန္းခြင္နဲ႔ ေဆးဝါးသံုးစြဲမႈ

ႏိုင္ငံတကာအလုပ္သမားေန႔ (ေမေဒး) မွာ ဒီစာကိုေရးပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အလုပ္သမားေပါင္း ၂၃ သန္း ေက်ာ္မွာ ေဆးဝါးတမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးစြဲေနၾကတယ္။ အဲတာကလည္း ေဆးကုသမႈခံယူေနသူစာရင္းသာရွိေသးတယ္။ အသက္ (၁၂) ႏွစ္အထက္လူဦးေရရဲ႕ ၁ဝ% ရွိတယ္။ ေဆးဝါးသံုးစြဲမႈဟာ တေယာက္တည္းသံုးေပမယ့္ မိသားစုနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ကိုပါ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး သက္ေရာက္ေစပါတယ္။ ေငြေၾကးအရေျပာရရင္ တႏွစ္မွာ ၁၉၇ ဘီလီယန္ ရွိတယ္။

ေဆးစြဲတယ္၊ ေဆးသံုးၾကတယ္ဆိုတာ တရားမဝင္ေဆးေတြသာမကာ တရားဝင္ေဆးေတြကိုပါသံုးစြဲၾကတာျဖစ္တယ္။ Painkillers အနားသက္သာေဆးေတြ၊ barbiturates, အိပ္ေဆးေတြ၊ stimulants စိတ္ၾကြေဆးေတြနဲ႔ addictive စြဲေစတတ္တဲ့ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ လူငယ္လူရြယ္ ၂ဝ% တို႔ဟာ Marijuana ေဆးေျခာက္သံုးေနၾကတယ္။ ၄ဝ% တို႔ဟာ တၾကိမ္ေတာ့ စမ္းၾကည့္ၾကတယ္။ ၉% တို႔ဟာ Cocaine ကိုကိန္းကိုတၾကိမ္ေတာ့စမ္းၾကည့္ၾကတယ္။

ကမာၻမွာ Alcohol အရက္ေၾကာင့္ တႏွစ္မွာ လူေပါင္း ၂႕၅ သန္းေသဆံုးေနၾကတယ္။ အေမရိကားမွာ ၁ သိန္းေသးတယ္။
အသက္ ၁၅ ႏွစ္နဲ႔ ၂၉ ႏွစ္ၾကားလူရြယ္ေတြ ႏွစ္စဥ္ ၃ သိန္း ၂ ေသာင္းတို႔ဟာ အရက္နဲ႔ဆက္စပ္ျပီး ေသဆံုးေနၾကတယ္။
ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၄၈ အစီရင္ခံစာေတြအရ မူးယစ္ေဆးထိုးလို႔ HIVပိုျဖစ္တယ္လို႔ ၁၂ဝ ႏိုင္ငံကဆိုပါတယ္။

အရက္၊ ေဆးလိပ္၊ မူးယစ္ေဆးျဖတ္လိုသူေတြဟာ Counseling (ေကာင္တယ္လင္း) ေခၚတဲ့ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးမႈလုပ္ရင္ အမ်ားၾကီးအက်ိဳးရွိတယ္။ Talk therapy စကားေျပာကုသနည္းနဲ႔ Best Drug Rehabilitation ေဆးေပးကုသနည္းပါ တြဲရင္ အေကာင္းဆံုးရလဒ္ရေစမယ္။

ေဒါက္တာတင္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

International Workers Day 2015

ႏိုင္ငံတကာအလုပ္သမားေန႔ အေမရိကားမွာဘာလို႔မက်င္းပသလဲ

ႏွစ္တိုင္း ေမလ (၁) ေန႔မွာ (ဒပ္ဗလင္) ကေန (ဒကၠား) စသျဖင့္ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ ႏိုင္ငံတကာ အလုပ္သမားေန႔ က်င္းပၾကတယ္။ ခ်ီတက္ပြဲေတြ၊ ဆႏၵထုတ္ေဖၚပြဲေတြ၊ အခန္းအနားေတြ။ တခ်ိဳ႕အလုပ္သမားေတြက အနားယူၾကတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဘာလို႔ အေမရိကားမွာ မလုပ္ၾကသလည္း။ ေဝါဟာရႏွစ္လံုးတည္းပါ။ Anarchists မင္းမဲ့နဲ႔ Communists ကြန္ျမဴနစ္ပါလို႔ ကေန႔ထုတ္ International Business Times မွာ (ကိုးလ္ စထရင္ဂလာ) က ေရးသားလိုက္ပါတယ္။

ဒီလို အေမရိကားေပ်ာက္ေနတာဟာ အလြန္အဆီအေငၚမတည့္ပါ။ ဘာလို႔လည္းတိုေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ အလုပ္သမားေန႔ ရယ္လို႔ျဖစ္လာေစခဲ့တာက အေမရိကားမွျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈၈၆ (သီေပါမင္းပါေတာ္မူျပီးေနာက္ ၆ လ) မွာ ခ်ီကာဂို အလုပ္သမားေတြအမ်ားၾကီးဟာ အလုပ္ခြင္ကေနထြက္ျပီး တေန႔ (၈) နာရီသာအလုပ္လုပ္ခြင့္အတြက္ ဆႏၵျပခဲ့ၾကတယ္။ ဒိေနာက္မၾကာခင္မွာ Haymarket Square (ေဟးမားကက္ စကြဲယား) လူစုလူေဝထဲ ဗံုးခြဲလို႔ ၁၁ ေယာက္ေသပါတယ္။ ရဲ ၇ ေယာက္ပါတယ္။ မင္းမဲ့ဝါဒီ (၄) ေယာက္ၾကိဳးေပးခံရတယ္။ သက္ေသမခိုင္လံုပါ။

ေနာက္ႏွစ္အနည္းငယ္မွာေတာ့ ဥေရာပမွာ အသစ္ဖြဲ႔ထားၾကတဲ့ ဆိုရွယ္လစ္နဲ႔ အလုပ္သမားပါတီေတြကေန ေမလ (၁) ရက္ေန႔ကို အလုပ္သမားေန႔ျဖစ္သတ္မွတ္ဖို႔ ေတာင္းဆိုလာၾကတယ္။ Haymarket Martyrs (ေဟးမားကက္) အာဇာနည္မ်ားလို႔ ဆိုလိုတယ္။ ေနာက္မွာပိုက်ယ္ျပန္႔လာတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ေတြသာမက အစိုးရေတြကပါ အလုပ္အားရက္ အျဖစ္ သတ္မွတ္ေပးလာေတာ့တယ္။

အေမရိကားမွာေတာ့ မင္းမဲ့ဝါဒနဲ႔ ဆိုရွယ္လစ္ဝါဒကို စိုးရိမ္မႈေတြရွိတယ္။ ၁၈၉၄ မွာ သမတ (ဂရိုဗာ ကေလ့ဖ္လင္း) ကေန စက္တဘၤာ ပထမ တနလၤာေန႔ကို အလုပ္သမားေန႔လို႔သတ္မွတ္ခဲ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက ေမလ (၁) ရက္သာ လုပ္ေစခ်င္ေပမယ့္ အေမရိကန္ အလုပ္သမားဖက္ဒေရးရွင္းအပါအဝင္ တျခားသမဂၢေတြကေတာ့ ေမေဒးကို လက္မခံၾကပါ။

နယူးေယာက္ (အင္ပါယာစတိတ္) ေကာလိပ္က ပါေမာကၡ (ဂ်က္ေကာ့ ရီးမီးစ္) ကေျပာတာက သူတို႔တေတြဟာ ပိုက်ယ္ျပန္႔တဲ့ ႏိုင္ငံတကာလႈတ္ရွားမႈၾကီးထဲမွပါတယ္လို႔ မျမင္ေစခ်င္ၾကဘူး။ သူတို႔က ကြ်မ္းက်င္သူလူျဖဴေတြျဖစ္တယ္။ အစဥ္အလာစြဲၾကီးတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ယူနီယန္အယူအဆက ျပဳျပင္ေရးဆန္တယ္။

ေမေဒးကို မက်င္းပယံုသာမကပါ။ အာဏာပိုင္ေတြက လက္ဝဲအစြန္းေရာက္မႈနဲ႔ ကြန္ျမဴနစ္ကိုဆန္႔က်င္ေရးပံုစံမ်ိဳး အသြင္ ေရာက္ေအာင္ၾကိဳးစားၾကတယ္။ ၁၉၅၅ ခု စစ္ေအးကာလ ထိပ္ပိုင္းေရာက္ေနခ်ိန္မွာ ကြန္ဂရက္ကေန ေမလ (၁) ရက္ကို Loyalty Day သစၥာခံေန႔အျဖစ္သတ္မွတ္ဖို႔ သမတ (အိုင္ဆင္ေဟာင္ဝါ) ဆီကို (ဘီလ္) ခ်မွတ္ေပးခဲ့တယ္။ ၃ ႏွစ္ေနေတာ့ ဥပေဒျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဆိုဗီယက္ယူနီယံဆန္႔က်င္ေရး လုပ္နည္းတခုျဖစ္တယ္။

၂ဝဝ၆ တံုးက ျပည္ပကေနအေျခခ်ေနထိုင္သူအမ်ားစု ရာေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာကေန လူဝင္မႈဥပေဒကိုဆန္႔က်င္ ကန္႔ကြက္ပြဲကို ေမလ (၁) ရက္လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ (၃) ႏွစ္တံုးကလည္း Occupy movement လႈတ္ရွားမႈ လုပ္ခဲ့တယ္။ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ (အုတ္ကလင္း) သေဘၤာက်င္းအလုပ္သမားေတြက လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ ရဲတပ္ဖြဲ႔ရက္စက္မႈကို ကန္႔ကြက္ျပီး အလုပ္မလုပ္ပဲ အခ်ိန္တိုဆႏၵထုတ္ေဖၚခဲ့ၾကတယ္။ အေမရိကန္သမတေတြကေတာ့ Loyalty Day နဲ႔ Law Day ေန႔ေတြကို ႏွစ္စဥ္လက္မွတ္ေရးထိုးေနၾကပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁-၅-၂ဝ၁၅
http://www.ibtimes.com/international-workers-day-2015-why-doesnt-us-celebrate-may-day-1904853

Piles Treatment လိပ္ေခါင္းကုနည္းမ်ား

Dr ခင္ဗ်ာ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အသက္ ၃၇ႏွစ္။ လြန္ခဲ့တဲ့တစ္ႏွစ္က အတြင္းလိပ္ေခါင္းဆိုၿပီး ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆးဆရာနဲ႔ ကုသပါတယ္။ စအိုကိုအနာျဖစ္ေအာင္လုပ္ၿပီး ဆီးပင္အေခါက္၊ မာလကာပင္အေခါက္စသည့္ျပဳတ္ရည္ ခပ္ေႏြးေႏြးကို ထိုင္ခိုင္းပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုနဲ႔ လိပ္ေခါင္းဟာ ျပဳတ္က်ၿပီး(တိုင္းရင္းဆရာ အေျပာ) အနာျဖစ္က်န္ေနခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အနာက က်က္လာေသာအခါ စအိုဝသည္ တျဖည္းျဖည္း က်ဥ္းလာပါတယ္။ ဝမ္းသားရ ေတာ္ေတာ္ခက္လာပါတယ္။ ထိုေရာဂါကို ဘယ္လိုကုသရင္ ေပ်ာက္ႏိုင္မလဲ။ ခန္းမွန္းေျခ ဘယ္ေလာက္ ကုန္ႏိုင္မလဲ ဆိုတာကို ေက်းဇူးျပဳ၍ ေျပာျပေပးပါ ဆရာ ခင္ဗ်ား။ ဆရာကို ေလးစားလို႔ အၾကံေတာင္းခံပါသည္ခင္ဗ်ား။

Hemorrhoids လိပ္ေခါင္းကို တျခားနည္းေတြနဲ႔ကုျပီးမွ ဆရာဝန္ဆီေရာက္လာသူေတြ မနည္းလွဘူး။ ဆရာဝန္ေတြ ကုတယ္ဆိုတာလည္း ျဖစ္ေနတာကို သက္သာေစမယ္။ ပိုမဆိုးေအာင္ အၾကံေပးမယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့အေျခခံေတြကို မျပင္ရင္ ထပ္ျဖစ္ႏိုင္တာကိုပါ သတိျပဳရမယ္။ ျဖစ္ေစတာကိုလည္း ျပင္ရပါမယ္။

အရင္ဆံုး ဆရာဝန္ကညႊန္ျပီး ဆရာဝန္မလိုတဲ့နည္းေတြ ေျပာပါရေစ။
• ေဆးဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ Corticosteroid creams (စတီရြိဳက္) ပါတဲ့ လိမ္းေဆး (ခရင္မ္) ေတြက နာတာ၊ ေရာင္တာတာကို သက္သာေစမယ္။
• Lidocaine ပါတဲ့ (ခရင္မ္) ဆိုတာ ထံုေဆးျဖစ္လို႔ အနာသက္သာေစမယ္။
• Witch hazel ဆိုတာ ယားေနတာကို သက္သာေစမယ္။
• အတြင္းခံကို (ေကာ္တြန္) ကိုသာဝတ္ဆင္ပါ။
• ေရေမႊးပါတဲ့၊ အေရာင္ေတြလဲ လွေအာင္လုပ္ထားတဲ့ Toilet tissue ေရအိမ္သံုး စကၠဴမ်ိဳး မသံုးပါနဲ႔။ Baby wipes ကေလးငယ္ေလးေတြအတြက္ ထုတ္လုပ္တာမ်ိဳးက သက္သာမယ္။
• ေရကိုသာ သံုးတာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။
• စအိုအဝကို မကုပ္မိပါေစနဲ႔။
• (ဖိုင္ဘာ) မ်ား အစားအစာေတြ မ်ားမ်ားစားပါ။ Fiber ဆိုတာ အပင္ေတြကရတယ္။ သစ္သီးဝလံ၊ ဟင္းသီးဟင္ရြက္။ အေမရိကန္ အာဟာရအသင္းကေနညႊန္တာက တေန႔မွာ ေယာက္်ား 38 grams နဲ႔ မိန္းမ 25 grams စားသင့္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။
• Psyllium (Metamucil) နဲ႔ Methylcellulose (Citrucel) ေတြက ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ အမွန္က Fiber supplement (ဖိုင္ဘာ) အပိုေဆာင္းေပးတာ ျဖစ္တယ္။
• တေန႔ကို ေရ-အရည္ (အရက္ မဟုတ္တာ) ၈ ေအာင္စခြက္နဲ႔ ၈ ခြက္ေသာက္ပါ။
• ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ လုပ္ေပးပါ။
• ဝမ္းသြားရင္ မညွစ္ပါနဲ႔။

ဆရာဝန္ေတြ လုပ္ေပးမဲ့နည္းေတြ
• Infrared coagulation (အင္ဖရာ-ရက္တ္) နည္း၊
• Surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
- Rubber band ligation သားေရကြင္းစြပ္နည္း၊
- Hemorrhoidectomy ခြဲစိတ္ျဖတ္ေတာက္နည္းကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။
- Sclerotherapy ထိုးေဆးနည္း၊
- Laser therapy ေလဆာနည္း၊
- Stapled hemorrhoidectomy နည္းက ဆိုးေနတာမ်ိဳးအတြက္ အေကာင္းဆံုးလို႔ဆိုတယ္။ မိနစ္ ၃ဝ သာၾကာတယ္။

လိပ္ေခါင္းထြက္က်ေနရင္ အသာအယာ ဖိအားတညီထဲထား သြင္းေပးပါ။ ျပန္မဝင္တဲ့ လိပ္ေခါင္းဟာ ပိုးဝင္တာနဲ႔ ေသြးမေလွ်ာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေသြးခဲပိတ္ လိပ္ေခါင္း ျဖစ္လာရင္ နာမယ္။ ထြက္ေနတာကို ျပန္သြင္းလို႔ မရဘူး။ ေကာင္းေကာင္း မထိုင္ႏိုင္ဘူး။ ထံုေဆးေပးျပီး ခြဲရမယ္။ ခ်က္ခ်င္း ေပ်ာက္ပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းကုရာမွာ Daflon 500 mg ေဆးကိုလည္းသံုးတယ္။ အမွန္က နာတာရွည္ေသြးျပန္ေၾကာ ေသြးမဝတာအတြက္ ျဖစ္တယ္။ Chronic venous insufficiency (CVI) ေခၚတယ္။ ေျခေထာက္ေတြေရာင္လြန္းေနတာ၊ ေရာင္ရာကေန အနာျဖစ္တာ၊ ေျခ-လက္ ေသြးျပန္ေၾကာနာတခ်ိဳ႕၊ gravitational (stasis) dermatitis နဲ႔ dermatofibrosclerosis အေရျပားနာေရာဂါနဲ႔ လိပ္ေခါင္းေရာဂါေတြမွာပါ သံုးတယ္။ နာတာရွည္ လိပ္ေခါင္းအတြက္ တေန႔ ၂ ျပားေပးတယ္။ ခ်က္ခ်င္းထျဖစ္တာအတြက္ တေန႔ ၆ ျပားအထိ ၄ ရက္ေပးျပီးေနာက္ တေန႔ ၄ ျပား၊ ၃ ရက္။ ဒီေဆးကေန ေသြးျပန္ေၾကာ (တုန္း) အားကိုေပးတယ္။

Sitz bath ေရေႏြးထိုင္နည္းဟာ အေကာင္းဆံုးသက္သာေစတဲ့နည္းျဖစ္တယ္။ ေရခပ္ေႏြးေႏြးထဲမွာ တင္ပါးျမဳပ္ေအာင္ စိမ္ထားျပီး ထိုင္ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ နာမည္အေခၚက Sitzbad ဂ်ာမန္စကား ကေနလာတယ္။ ေရခ်ိဳးတာပါဘဲ။ Hip-bath လို႔ေခၚရင္တန္းသိေစႏိုင္တယ္။ ဆရာဝန္မလိုဘဲ သက္သာတာ အမွန္ျဖစ္တယ္။ ကုန္က်စရိတ္လည္း မရွိဘူး။ စအိုေနရာမွာ တခုခုျဖစ္ရင္ ဒီ ေရေႏြးထိုင္နည္းကို ညႊန္းတယ္။ Hemorrhoids လိပ္ေခါင္း၊ (FIA) ဂရင္ဂ်ီနာ၊ အစာေဟာင္းလမ္း ခြဲစိတ္ကုသရျခင္း၊ ကေလးဖြါးတဲ့အခါ ေမြးလမ္းခ်ဲ႕ျပီး ျပန္ခ်ဳပ္ထားျခင္း၊ သားအိမ္နာျခင္း၊ Inflammatory bowel disease အစာလမ္းေရာင္ေရာဂါ၊ ဆီးအိမ္ေရာင္ျခင္း၊ ဆီးက်ိတ္ေရာင္ျခင္းနဲ႔ ဗဂ်ိဳင္းနာေရာင္ျခင္းေတြအတြက္သံုးႏိုင္တယ္။

နာတာေရာ ေရာင္တာကိုပါ သက္သာေစမယ္။ Bathtub ေရခ်ိဳးစည္ျဖစ္ျဖစ္၊ Large basin ေရထည့္လို႔ရတဲ့ ကန္ခပ္ၾကီးၾကီးျဖစ္ျဖစ္၊ သံုးႏိုင္တယ္။ Plastic sitz bath ပလပ္စတစ္ေရကန္ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အေနေတာ္တာ ရွာသံုးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းသြားျပီးတိုင္း ေရခပ္ေႏြးေႏြးနဲ႔သံုးတာ ေကာင္းတယ္။ ေရအိမ္သာအထက္မွာတင္ထားျပီး ထိုင္ႏိုင္တယ္။ ေရထဲကို ဆား၊ Baking soda မံု႔လုပ္ေဆာ္ဒါ၊ Vinegar ဗနီဂါ ေတြလဲ ေရာႏိုင္တယ္။ ဘာမွ မေရာလဲ ရပါတယ္။ ေရကန္ထဲမွာ ေရအျမင့္ 3 t- 4 inches (7.6 t- 10 cm) ရွိေအာင္ ျဖည့္ပါ။ ေရအပူခ်ိန္ 110 °F (43 °C) ရွိသင့္တယ္။ အဲဒီထဲမွာ တင္ပါးနစ္ေနေအာင္ထားျပီး ၁၅-၂ဝ မိနစ္ၾကာ ထိုင္ေနယံုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရေအးတဲ့အထိဆိုလဲ ရပါတယ္။

Sitz baths ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ေရေႏြးနည္းေရာ ေရေအးနည္းပါ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Cool sitz baths အေအးထိုင္နည္းကိုေတာ့ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္သူေတြ၊ Inflammation and vaginal discharges ဗဂ်ိဳင္းနား ပိုးဝင္လို႔ေရာင္ေနသူေတြ သံုးသင့္တယ္။ တခါတေလ Fecal or urinary incontinence ဝမ္းမလံုသူ၊ ဆီးမလံုသူေတြ အတြက္လဲ အက်ိဳးရွိေစတယ္။ အဆန္းထြင္ႏိုင္တာက ေရေႏြးထဲမွာ ၃-၄ မိနစ္ထိုင္၊ ေနာက္ ေရေအးထဲမွာ တခါထိုင္၊ တလွည္စီ ၄-၅ ၾကိမ္ လုပ္တယ္။ နည္းတခုက ေရ ၂ မ်ိဳး သံုးအေနရေအာင္ ေရေအးတဘက္သံုးႏိုင္တယ္။ ေမြးလမ္းေၾကာင္းက အျဖဴဆင္းေနခ်ိန္မယ္ ေရေႏြးထဲမွာ ဆားျဖစ္ျဖစ္ ဗနီဂါျဖစ္ျဖစ္ထည့္ျပီးထိုင္တာ ပိုေကာင္းေစတယ္။ သတိထားစရာေတြက မရွိသေလာက္ပါ။ အပူရွိန္ေၾကာင့္ ေသြးပိုေလွ်ာက္ျပီး ႏွလံုးခုန္နဲနဲျမန္ႏိုင္တယ္။ ျပီးရင္ (ေကာ္တြန္) တဘက္နဲ႔ ေရေျခာက္ေအာင္သုတ္ပါ။ တေန႔မွာ ၁-၂ ခါလုပ္သင့္တယ္။

Piles Q and A လိပ္ေခါင္းေရာဂါ အေမး-အေျဖမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/piles-and-pregnancy.html
Piles and Pregnancy ကိုယ္ဝန္နဲ႔ လိပ္ေခါင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/piles-q-and.html
Sitz bath ေရေႏြးထိုင္နည္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/sitz-bath.html
Piles (Hemorrhoids) Treatment လိပ္ေခါင္းကုနည္းမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/piles-hemorrhoids-treatment.html

Dr. တင့္ေဆြ

Disable doctor (2) ဒုကၡိတဆရာဝန္

• (လဘ္) ထိုးျခင္းမျပဳပါရန္လို႔ စည္းကမ္းတခုေတြ႔ပါတယ္။
(လာဘ္) လို႔ေရးရပါ။ ပါဠိလို (လာဘ) ကေနလာလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

• တခ်ိဳ႕က (လာဒ္) နဲ့ ေရးေသးတယ္။ အဲဒါက result ကိုသံုးတာမို့လားဆရာ။
(ရလဒ္) မွာ ေရးခ်မပါ။ (ဒဏ္) မွာလည္းမပါဘူး။

• ေက်းဇူးပါပဲဆရာ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက သမီးျဖစ္ေနတာနဲ႔ တပံုဆန္ထဲပါပဲ။
(တပံုစံတည္း) လို႔ ေရးရတယ္။

• သမီးကိုယ္ဝန္ျပတ္က်ခဲ့ဖူးပါတယ္။
(ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်) လို႔ေရးရပါတယ္။

• (သက္ဦး) လို႔ေရးတာနဲ႔ (ႏို႔မဝမွာဆိုးလို႔) လို႔ေရးတာကိုျပင္ေပးေတာ့ ေက်းဇူးတင္သူ တေယာက္တိတိရွိတယ္။
အခုမွ သေဘာေပါက္တာဆရာ။ ဆရာက (သားဦး) လို႔သာေရးရတယ္၊ (ႏို႔မဝမွာစိုးလို႔) လို႔သာေရးရတယ္လို႔ ျပန္ေျဖေပးေတာ့ ဆရာက ဘာလို႔ေရးပါလိမ့္ေပါ့။ ခုမွသိတာ။ ဆရာက အမွန္ျပင္ေပးတာ ေက်းဇူးပါဆရာ။

ေရဒီယိုနဲ႔ အင္တာနက္ကေန ျမန္မာလိုေျပာၾက ဆိုၾကတဲ့ စကားမပီသတာေတြ နားေထာင္ေနရင္း၊ သတ္ပံုနဲ႔ သဒၵါအလြဲေတြေရး ေမးတာေတြကို ဖတ္ေျဖေနရလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒုကၡိတဆရာဝန္လို႔ သမုတ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Careless mistakes မွားရင္ျပင္

(ကူးဆက္) ပံုလို႔ေမးၾကတယ္။ ကူးစက္လို႔ေရးရတယ္။ ကူးဆက္ဆိုရင္ သစ္ပင္ေတြကိုင္းကူးျပီးဆက္တာမ်ိဳးျဖစ္သြားမယ္။ ကူးစက္ခံရမွာ စိုးရိမ္သူေတြ ကူးဆက္တာမလုပ္ပါနဲ႔။

(တားေဆးဖ်တ္) လို႔ေရး ေမးတာလည္းမၾကာမၾကာလာတယ္။ (ျဖတ္) လို႔သာေရးရတယ္။ (ဖ်က္) ဆိုရင္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တာမွာသာ ေရးရတယ္။

(ခေလး) လို႔ေရး ေမးသူေတြကလည္း အေတာ္မ်ားတယ္။ (ကေလး) လို႔သာေရးရတယ္။ ကေလးရခ်င္သူေတြ ကေလးသတ္ပံုမွန္ပါေစ။

ကြ်န္ေတာ္လည္း သတ္ပံုမွားေရးတတ္တယ္။ စာရုိက္ရာမွာ က်တာ ပိုတာ လိုတာေတြျဖစ္တတ္တယ္။ ျပန္ျပင္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Syphilis and Bank employee ဘဏ္ဝန္ထမ္းနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္

Syphilis and Bank employee ဘဏ္ဝန္ထမ္းနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္

ျမန္မာ့သတင္းထူးသတင္းဦးမ်ား ေဖ့စ္ဘြတ္မွာတင္ထားတဲ့ ေငြစကၠဴေရတြက္တာကေန ကာလသားေရာဂါ ကူးစက္ႏုိင္သလား ပို႔စ္ကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲတာကို ရွယ္သူေတြလည္းမနည္းပါ။ သတင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးတဦးကို ေဆးစစ္ေတာ့ ကာလသားေရာဂါရေနတယ္လုိ႔ အေျဖထြက္။ သူ႔အမ်ိဳးသားကိုစစ္ေတာ့ ကာလသားေရာဂါမေတြ႔။ အိုဂ်ီကေန ေရာဂါဇစ္ျမစ္ကိုရွာ။ အမ်ိဳးသမီးက ဘဏ္ဝန္ထမ္းျဖစ္။ ေငြစကၠဴေတြကိုင္၊ လက္မေဆးပဲ သန္႔စင္ခန္း ဝင္ရာကေန ကာလသားေရာဂါ ကူးစက္တယ္လုိ႔မွတ္ခ်က္ခ်။ ကာလသားေရာဂါဟာ လိင္ဆက္ဆံရာကေနသာမက ၾကားေနအရာဝတၱဳေတြကလည္းကူးစက္။ ဂႏိုနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္ ဗိုင္းရပ္ေတြဟာ လူခႏၶာကိုယ္ကေနထြက္ၿပီး ၂ နာရီမွာ ၃ နာရီအၾကားထိ အသက္ရွင္ႏိုင္။ စိုစြတ္ေနတဲ့ တဘက္၊ ေစာင္၊ အိပ္ရာခင္းနဲ႔ အိမ္သာအိုးေတြမွာ လူ႔ကိုယ္ကေနထြက္ခြာၿပီး ၁ဝ နာရီမွ ၁၈ နာရီအထိ အသက္ရွင္ႏိုင္။ ၈ဝ% ေငြစကၠဴသစ္ တရြက္မွာ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာေရာဂါပိုးေတြနဲ႔ ဘီပိုးစတဲ့ပိုးမႊားေပါင္း ၁၂ သိန္း ေက်ာ္ေတြ႔ရွိ။ တနာရီၾကာရင္ လက္မွာ ေရာဂါပိုးမႊားေပါင္း သုံးသန္းေက်ာ္ေတြ႔ရွိ။ သာမန္သူေတြထက္ အသည္းေရာင္အသားဝါေရာဂါ ကူးစက္ႏိုင္ေျခ ၆ ဆ ပိုျမႇင့္မား။ အခ်ိန္ပိုၾကာေလ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ပိုျမႇင့္မားေလလို႔ ဖူးဖူး (China.com) ကေနေရးထားပါတယ္။

၁။ ေဆးပညာအရ သတင္းထဲမွာေရးတာ ခိုင္မာမႈမရွိပါ။

၂။ ကာလသားေရာဂါေခၚ ဆစ္ဖလစ္ဟာ လိင္ကတဆင့္သာကူးစက္တယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈမရွိသူဆိုရင္ လိင္အဂၤါခ်င္း ထိေတြ႔မႈနဲ႔ ပိုးရွိမိခင္ေမြးလမ္းကေနေမြးတဲ့ကေလးကို ကူးစက္တယ္။ ဆစ္ဖလစ္ရွိသူရဲ႕ အနာနဲ႔ အနီကြက္ကို ထိကိုင္မိရာကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာလမ္းေတြကေန မကူးစက္ပါ။ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကို ကိုင္ရာကေန မကူးစက္ပါ။

၃။ ကာလသားေရာဂါ (သို႔) လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါပိုး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
(၁) Chlamydia trachomatis (ကလာမိုင္ဒီးယား)၊
(၂) Gonorrhea ဂႏိုရီးယား၊
(၃) Syphilis ဆစ္ဖလစ္၊
(၄) Genital herpes လိင္လမ္းေရယံု၊
(၅) (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ဗဂ်ိဳင္းနားေရာင္ျခင္း၊
(၆) Chancroid ရွန္ကာ၊
(၇) LymphogranulomaVenereum (LGV) လိင္အဂၤါအနာ၊
(၈) Genital Warts လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔၊
(၉) အသည္းေရာင္ (ဘီ) နဲ႔
(၁ဝ) HIV/AIDS ေတြျဖစ္တယ္။
အဲတာေတြထဲမွာ လိင္လမ္းေရယံု၊ လိင္လမ္းၾကြက္၊ အသည္းေရာင္ (ဘီ) နဲ႔ HIV ေတြကသာ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြျဖစ္တယ္။ စာထဲမွာေရာေရးထားတာ မွားတယ္။

၄။ ေရာဂါပိုးမႊားေတြဆိုတာ ေငြစကၠဴသစ္မွာသာမဟုတ္ပါ။ လူေတြပတ္ဝန္းက်င္ ေနရာတိုင္းမွာရွိေနၾကတယ္။ ေလထဲမွာလည္းရွိတယ္။ ေရထဲ၊ ေျမၾကီးထဲ၊ အစားအေသာက္ေတြမွာလည္းရွိေနတယ္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ကို (ဆဲလ္) ေပါင္း (၁ဝ) ထရီလီယန္နဲ႔တည္ေဆာက္ထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီလူ႔ခႏၶာကိုယ္ဟာ ပိုးမႊားေပါင္း (၁ဝဝ၀ ထရီလီယန္က ေနစရာ လုပ္ထားခံေနရတယ္။

၅။ ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါကိုျဖစ္ေစတဲ့ T. pallidum ပိုးဟာ 6-15 micrometers ရွည္ျပီး 0.25 micrometers အခ်င္းရွိတယ္။ ပိုးရွိေနသူရဲ႕အနာနဲ႔ထိေတြ႔မွသာကူးစက္တယ္။ က်ား-မ လိင္အဂၤါေတြ၊ စအုိနဲ႔ ပါးစပ္နားမွာ အနာလာျဖစ္မယ္။ လူကိုယ္ အျပင္ဖက္မွာ မသက္မရွင္ႏိုင္ပါ။ ဓါတ္ခြဲခန္းထဲမွာေမြးယူလို႔လည္းမရပါ။ အိမ္ရွင္ေပၚမွာသာေပါက္ပြါးတယ္။ အခ်ိန္ပိုၾကာေလ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ပိုျမႇင့္မားေလဆိုတာ မွားတယ္။

ဆစ္ဖလစ္ ပဌမအဆင့္ဆိုတာ (မနာတဲ့) အနာေပါက္တာျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္ခံရျပီးေနာက္ ၁ဝ ရက္ကေန ရက္ ၉ဝ အတြင္း ျဖစ္တယ္။ ေဆးမကုလည္း ၃-၆ ပါတ္ေနရင္ ေပ်ာက္သြားမယ္။ ဒုတိယအဆင့္ဆိုတာ အနီေရာင္အကြက္ျဖစ္လာမယ္။ ကိုယ္ရဲ႕ ဘယ္ေနရာမွာမဆိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မယားဘူး။ နီညိဳညို အေရာင္ရွိတယ္။ လက္ဖဝါး-ေျခဖဝါးမွာေတြ႔တာမ်ားတယ္။ အေရျပားအပါးစား (ျမဴးကပ္စ္ မင္ဘရိန္) မွာ အနာ ျဖစ္လာမယ္။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ တက္ေစ့ေတြေရာင္ႏိုင္တယ္။ လည္ေခ်ာင္းနာႏိုင္တယ္။ ေနရာကြက္ျပီး ဆံပင္ကြ်တ္ႏိုင္တယ္။ ေခါင္းကိုက္ႏိုင္တယ္။ ၾကြက္သားေတြနာႏိုင္တယ္။ အားကုန္ေနျပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အဲတာေတြလည္း ေဆးမကုပဲေပ်ာက္အုန္းမယ္။

ေနာက္တဆင့္ကေတာ့ ငုပ္ေနတဲ့ဆစ္ဖလစ္။ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးမကုသူ ၁၅% မွာျဖစ္တယ္။ ဆက္ျဖစ္ရင္ေတာ့ ဆိုးလာျပီ။ ဦးေႏွာက္၊ အာရံုေၾကာေတြဆီေရာက္ႏိုင္တယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြကိုထိခိုက္မယ္။ မ်က္စိ၊ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာ၊ အသည္း၊ အရိုး-အဆစ္။ သတင္းမွာသံုးထားတဲ့ အေရျပားအနာေတြဆိုရင္ ဆစ္လစ္ ဒုတိယအဆင့္ ေရာက္ေနပါျပီ။

လုပ္ငန္းခြင္က်န္းမာေရးသတိထားစရာေတြရွိပါတယ္။ ဘဏ္မွာအလုပ္လုပ္ရသူေတြ ေငြစကၠဴကိုင္ရင္ မၾကာမၾကာ လက္ေဆးပါ။ လက္အိတ္သံုးပါ။ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် စက္သံုးပါ။ ကာလသားေရာဂါမကူးေအာင္ေတာ့ လိမ္လမ္းကိုသာဂရုစိုက္ပါ။ က်န္းမာေရးအသိပညာေပးတာ ေကာင္းပါတယ္။ မွန္ကန္တိက်တဲ့သတိေပးမႈသာ ျဖစ္ရပါမယ္။ ဖတ္တဲ့သူေတြ မ်က္လံုးျပဴးေအာင္၊ အထိတ္တလန္႔ျဖစ္ေအာင္၊ ေရာင္းေကာင္းေအာင္ မီဒီယာကိုတလြဲအသံုးျပဳတာ အျပစ္မကင္းပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Friday, April 29, 2016

Public Library အမ်ားသံုးစာၾကည့္တိုက္

• Zin Thura Htut ဆရာ စာအုပ္ငွားရင္ ကဒ္နဲ ့ငွားရတာလားရွင့္။ မန္ဘာဝင္ထားတဲ့ လိုက္ဘရီ ကဒ္ရွင့္။
• Dawthein Win ျမန္မာျပည္မွာ စာၾကည့္တိုက္အင္အားမ႐ွိပါဘူး။ ဂ်ာနယ္ေတြပဲ အားကိုးေနၾကတယ္။ အဲတာ ဗဟုသုတမ်က္စိမႈန္ေနတာပါဆရာ။
• Tun Hlaing ေဆးမန္းက စာႀကည့္တိုက္ အေဟာင္းႀကီး မွတ္မွိေသးလားဆရာ။
• Aye Lay Lay Bon ေက်ာင္းေတြမွာ စာၾကည့္တိုက္ထားေပးတဲ့ စနစ္ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔လုပ္ရမယ္
• Nu Nu Aye စာၾကည့္တိုက္မွာပဲ စာကိုေအးေအးေဆးေဆးဖတ္ရတာလဲ သေဘာက်ဖို႔ေကာင္းပါသည္
• Shwe Pauk စာၾကည့္တိုက္ေတာ့သေဘာက်ပါတယ္ဆရာ။ ဖတ္-မွတ္-သိရလို႔ပါ။
• Phyo Phyo ဟုတ္ကဲ့ဆရာ။
• Memi Winmi ဒီရြာမွာလဲရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္စာၾကည့္တိုက္ မဟုတ္ဘူး။ စာပိတ္တိုက္။ သြားတိုင္း ပိတ္ထားတာပဲ ေတြ႔ရတယ္။
• မွားငိုက္ ဇြာေအး မုံရြာက စာၾကည့္တိုက္က ေနရာေျပာင္းသြားျပီဆရာ။ ရုံးႀကီးလမ္းထဲမွာပါ။ နဂုိေနရာကေတာ့ e-library ျဖစ္ေနပါၿပီရွင့္။
• Ye Khaing ဆရာငယ္ငယ္ကေရာက္ခဲ့တဲ့ မံုရြာကစာၾကည့္တိုက္ေလးကို စာၾကည့္တိုကို ျပန္ျဖစ္ေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ အင္ဒီယာနာပလစ္ျမိဳ႕ကိုေရာက္ကာစ ေနရတဲ့အိမ္မွာ အင္တာနက္မတပ္ရေသးပါ။ ေဒလီမွာေနခဲ့တံုးက ၂၄ နာရီ အင္တာနက္ရွိတဲ့လူျဖစ္လို႔ မေနတတ္ပါ။ က်န္းမာေရးေမးခြန္းေတြေျဖစရာ အေၾကြးထူေနရင္ ေမးတဲ့လူေတြသာမက ကြ်န္ေတာ္ပါ မေနတတ္ပါ။

အဲတာနဲ႔ အနီးဆံုးစာၾကည့္တိုက္ကို အားကိုးရပါတယ္။ အိုင္ဒီတခုနဲ႔ အိမ္လိပ္စာနဲ႔လာတဲ့စာအိတ္တခုျပတာနဲ႔ စာၾကည့္တိုက္ကပ္ျပား ၂ ခု ထုတ္ေပးတယ္။ ကပ္ျပားလုပ္ရတာ ၂ မိနစ္သာၾကာတယ္။ ပိုက္ဆံလဲမေပးရပါ။ အီးေမးလ္လိပ္စာေတာ့ ေပးရတယ္။ ပိတ္ရက္နဲ႔ စာအုပ္အသစ္ေရာက္တာေတြကို အေၾကာင္းၾကားေပးတယ္။ Southport Branch, the Indianapolis Public Library ေခၚတယ္။ ကြန္ျပဴတာေတြလဲရွိလို႔ အင္တာနက္ကို ကိုယ္ၾကိဳက္သလိုသံုးႏိုင္တယ္။ လက္ပေတာ့ပါရင္လဲ ပလပ္တပ္လိုက္ယံုဘဲ။ ဝိုင္ဖိုင္ပတ္စ္ဝပ္ဆိုတာ ကပ္ျပားနံပါတ္ ရိုက္ထည့္လိုက္ယံုပဲ။

ျပီးခဲ့တဲ့အပါတ္ကလည္း ကြ်န္ေတာ္ျမန္မာဘာသာျပန္ဆရာလုပ္ေနတဲ့ေက်ာင္းကို စာၾကည့္တိုက္မွဴးက ဝင္ခြင့္ေလွ်ာက္လႊာေတြနဲ႔ လာတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြကို တခါတည္း ကပ္ျပားထုတ္ေပးပါတယ္။ ဘာမွျပေနစရာမလိုပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၁-၁၁-၂ဝ၁၅
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

May ေမလ

၂ဝဝ၁၆ ႏွစ္ေမလဟာ ျမန္မာျပကၡဒိန္အရ တန္ခူးလျပည့္ေက်ာ္ (၉) ရက္ကေန ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ (၁ဝ) ရက္အထိ ျဖစ္တယ္။ ေမလ (၁) ရက္က ေမေဒး ေခၚ အလုပ္သမားေန႔နဲ႔ ေမလ (၂၁) ရက္ေန႔ဟာ ကဆုန္ေညာင္ေရသြန္းပြဲေန႔ ေတြက ရံုးပိတ္ရက္ေတြျဖစ္တယ္။

ေမလလို႔ နာမည္ရလာတာက ဂရိနတ္သမီး Maia (မိုင္ယာ) ဆိုတဲ့ မ်ိဳးပြြားျခင္းနတ္သမီးျဖစ္တယ္္္။ တိုက္ဆိုင္တာက ျမန္မာ (၁၂) ရာသီခြင္ဟာ ေမလေနာက္ပိုင္းမွာ ေမထုန္ရာသီျဖစ္ေနတယ္။

Events in May ေမလထဲကထူးျခားတဲ့ေန႔မ်ား
ေမလ (၁) ရက္ေန႔မွာ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ယဥ္ေက်းမႈပြဲေတာ္ေတြအမ်ိဳးမ်ိဳး က်င္းပၾကတယ္။
ေမလ (၁) = May Day (Labor Day; International Workers' Day) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေန႔
ေမလ (၃) = ပိုလန္နဲ႔ ဂ်ပန္ ဖြဲ႔စည္းပံုေန႔။
ေမလ (၃) = World Press Freedom Day ကမာၻ႔စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔။
ေမလ (၄) = ဒိန္းမတ္ (နာဇီဂ်ာမဏီလက္ေအာက္က) လြတ္ေျမာက္ျခင္းေန႔။
ေမလ (၅) = နယ္သာလင္ (နာဇီဂ်ာမဏီလက္ေအာက္က) လြတ္ေျမာက္ျခင္းေန႔။
ေမလ (၅) = ဂ်ပန္နဲ႔ ကိုရီးယား ကေလးမ်ားေန႔။
ေမလ (၅) = National Teacher Day အမ်ိဳးသားဆရာေန႔
ေမလ (၉) = Europe Day (အီးယူ) ဥေရာပေန႔။
ေမလ (၁ဝ) = မက္ဆီကို၊ ဂြာတီမာလာ၊ အယ္လ္ဆာဗာဒို အေမလေန႔။
ေမလ (၁ဝ) = (ဒုတိယတနဂၤေႏြ) အေမရိကန္ အေမမ်ားေန႔။
ေမလ (၁၃) = IEEE Global Engineering Day ကမာၻ႔အင္ဂ်င္နီယာေန႔။
ေမလ (၁၅) = International Day of Families မိသားစုမ်ားေန႔။
ေမလ (၁၇) = ေနာ္ေဝႏိုင္ငံ ဖြဲ႔စည္းပံုေန႔။
ေမလ (၁၈) = International Day of Capitalism ႏိုင္ငံတကာ အရင္းရွင္စနစ္ေန႔။
ေမလ (၁၈) = International Museum Day ႏိုင္ငံတကာျပတိုက္ေန႔။
ေမလ (၁၈) = Victoria Day ဗစ္တိုရီးယာေန႔။
ေမလ (၂၁) = World Day for Cultural Diversity ကမာၻ႔ယဥ္ေက်းမႈကြဲျပားမႈေန႔။
ေမလ (၂၂) = International Day for Biological Diversity ႏိုင္ငံတကာ ဇီဝမ်ိဳးကြဲျပားမႈေန႔။
ေမလ (၂၃) = World Turtle Day ကမာၻ႔လိပ္ေန႔။
ေမလ (၂၅) = Towel Day တဘက္ (ပုဝါ) ေန႔။
ေမလ (၂၅) = လက္ဘႏြန္လြတ္ေျမာက္ျခင္းေန႔။ အာဂ်င္တီးနားေတာ္လွန္ေရးေန႔။ ဂိုင္ယာနာလြတ္လပ္ေရးေန႔။
ေမလ (၂၅) = Memorial Day ေအာက္ေမ့ဘြယ္ေန႔။
ေမလ (၂၈) = နီေပါသမတႏိုင္ငံေန႔။

ေမလ က်န္းမာေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ေန႔မ်ား
ေမလ (၅) = International Midwives Day ႏိုင္ငံတကာ ဝမ္းဆြဲဆရာမမ်ားေန႔။
ေမလ (၈) = World Red Cross and Red Crescent Day ႏိုင္ငံကတာ ၾကက္ေျခနီေန႔
ေမလ (၁ဝ) = World Lupus Day ကမာၻ႔ (လူးပတ္စ္) ေရာဂါေန႔။
ေမလ (၁၂) = International Nurses Day ႏိုင္ငံတကာသူနာျပဳမ်ားေန႔။
ေမလ (၁၂) = International Awareness Day for Chronic Immunological and Neurological Diseases ႏိုင္ငံတကာ နာတာရွည္ ခုခံအားႏွင့္အာရံုေၾကာေရာဂါမ်ား အသိေပးလံႈ႔ေဆာ္ေရးေန႔။
ေမလ (၂၄) = World Schizophrenia Day ကမာၻ႔ (စကစ္ဆိုဖရီးနီးယား) စိတ္ေရာဂါေန႔။
ေမလ (၃၁) = World No-Tobacco Day ကမာၻ႔ေဆးလိပ္ဆန္႔က်င္ေရးေန႔။

ေမလမွာ တလလံုးက်င္းပတဲ့ပြဲမ်ား
• Asian American Heritage Month အာရွႏြယ္ဖြားအေမရိကန္လ။
• Asian Pacific American Heritage Month အာရွ-ပစိဖိတ္ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္လ။
• Celiac Awareness Month (စီလိယက္) ေရာဂါ အသိပညာေပးလ။
• Cystic Fibrosis Awareness Month (ဆစ္စတစ္ဖိုက္ဘရိုးဆစ္) အသိပညာေပးလ။
• Haitian Heritage Month ေဟတီ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္လ။
• Hepatitis Awareness Month အသည္းေရာင္ေရာဂါ အသိပညာေပးလ။
• Jewish American Heritage Month အေမရိကန္-ဂ်ဴး ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္လ။
• Mental Health Awareness Month စိတ္က်န္းမာေရး အသိပညာေပးလ။
• National ALS Awareness Month (ေအအယ္လ္အက္စ္) ေရာဂါ အသိပညာေပးလ။
• National Bike Month in the United States စက္ဘီးစီးလ။
• National Brain Tumor Awareness Month ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ အသိပညာေပးလ။
• National Electrical Safety Month လွ်ပ္စစ္ စိတ္ခ်ရမႈလ။
• National Golf Month ေဂါက္သီးလ။
• National Masturbation Month in the United States ဖါသာအာသာေျဖျခင္းလ။
• National Osteoporosis Month အရိုးအားနည္းေရာဂါ အသိပညာေပးလ။
• National Pet Month အိမ္ေမြးတိရစာၦန္လ။
• National Smile Month ယူေကႏိုင္ငံ ျပံဳးရယ္ျခင္းလ။
• National Stroke Awareness Month (ဆထုပ္) ရျခင္း အသိပညာေပးလ။
• National Water Safety Month ေရစိတ္ခ်ရမႈလ။
• New Zealand Music Month နယူးဇီလန္ ေတးဂီတလ။
• Skin Cancer Awareness Month အေရျပားကင္ဆာ အသိပညာေပးလ။
• South Asian Heritage Month ေတာင္အာရွ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္လ။
• Virgin Mary အပ်ိဳစင္ေမရီလ (ကက္သလစ္)

ေမလထဲမွာေမြးခ့ဲၾကတဲ့ နာမည္ၾကီးမ်ား
- ေမ (၄) Audrey Hepburn ရုပ္ရွင္မင္းသမီး ေမာ္ဒရီ ဟပ္ဘမ္း (1929-1993)
- ေမ (၁၇) Queen Victoria ဗစ္တိုရီးယာ ဘုရင္မ (1819-1901)
- ေမ (၂၆) John Wayne ရုပ္ရွင္မင္းသား ဂြ်န္ ဝိန္း (1907-1979)
- ေမ (၂၉) John F. Kennedy အေမရိကန္သမတ ဂြ်န္ အက္ဖ္ ကေနဒီ (1917-1963)

Mayflower (ေမဖလားဝါး) ဆိုတဲ့ သေဘၤာၾကီးနဲ႔ အဂၤလန္ကခြဲထြက္သူေတြဟာ ကမာၻသစ္ (အေမရိကား) ကို ၁၆၂ဝ မွာ ခရီးထြက္ခဲ့တဲ့ တကယ့္အျဖစ္အပ်က္က ခုထိနာမည္ၾကီးပါတယ္။ ၂ဝဝ၂ တံုးက ေဟာလီဝုဒ္က May ဆိုတဲ့ ေၾကာက္စရာရုပ္ရွင္တကား ရိုက္ပါတယ္။ ေမလထဲမွာ မဂၤလာမေဆာင္သင့္ဘူးလို႔ တခ်ိဳ႕အေမရိကန္ေတြက ယူဆၾကတယ္။ ေရွးအဂၤလိပ္ေတြက ေမလထဲမွာ ႏြားႏို႔သံုးၾကိမ္ညႇစ္လို႔ ရႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆၾကတယ္။

- ေမလေက်ာက္မ်က္ရတနာ = Emerald ျမ (ေအာင္ျမင္ျခင္းနဲ႔ ခ်စ္ေမတၲာ)။
- ေမလပန္း = Lily of the Valley လြင္ျပင္ လီလီပန္း။
- ကဆုန္လပန္း = စကားဝါပန္း၊ နယုန္လပန္း = စံပယ္ပန္း။
- ဆယ့္ႏွစ္ရာသီခြင္ = Taurus ျပိႆ (ေမလ ၂ဝ အထိ)၊ Gemini ေမလထုန္ (ေမလ ၂၁ မွ)။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အထိမ္းအမွတ္ေန႔မ်ား
- ေမလ (၂၇) ရက္ ၁၉၉ဝ = ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔။
- ေမလ (၃ဝ) ရက္ ၂ဝဝ၃ = ဒီပဲယင္းအေရးအခင္းေန႔။

ေရးထားျပီး လအေၾကာင္းစာမ်ား -
• January ဇႏၷဝါရီလ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/january.html
• February ေဖေဖၚဝါရီလ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/february.html
• March မတ္လ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/march.html
• April ဧျပီလ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/03/april.html
• May ေမလ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/may.html
• June ဇြန္လ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/june.html
• July ဇူလိုင္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/06/july.html
• August ၾသဂုတ္လ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/august.html
• September စက္တဘၤာလ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/september.html
• October ေအာက္တိုဘာလ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/october.html
• November ႏိုဝဘၤာလ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/november.html
• December ဒီဇဘၤာလ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/december.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

One-sided Story အေျပာခံတဲ့သူပဲေျပာ

ေမးခြန္းေပါင္း (၂ဝ) ေက်ာ္ေျဖျပီးျပီ။ ေမးတဲ့အေရအတြက္က ေလွ်ာ့က်တယ္မရွိပါ။

ေမးတာကိုသေဘာမေပါက္ေစႏိုင္တဲ့ သတ္ပံုအမွားေတြလည္း (၂ဝ) ေလာက္ပါတယ္။ အမွားနည္းလာတယ္လို႔ မထင္ပါ။

ေမးနည္းစည္းကမ္းကို (၂ဝ) ေလာက္ပို႔ေပးရတယ္။ အသက္-မ-က်ား မေျပာၾကားလိုသူကဆို ပိုေတာင္ မ်ားလာသလားမသိပါ။

ကြ်န္ေတာ့္ျပႆနာက အခ်ိန္မကုန္သင့္ပဲကုန္တာအျပင္ အဲလိုေလးေရးတိုင္း ဆရာ သည္းခံေပးပါ၊ ဆရာဝန္ဆိုတာ စိတ္ရွည္ရတယ္လို႔ ဆံုးမသူေတြကေပၚလာစျမဲ။

ႏိုင္ငံေရးမွာ ေရွ႕မတိုးေနာက္မဆုတ္ကာလေတြမွာ ေျပာၾကတယ္။ ဟုိဖက္ကလည္း နည္းနည္းေလွ်ာ့၊ သည္ဖက္ကလည္း နည္းနည္းေလွ်ာ့၊ ဒိုင္ယာေလာ့လို႔ ျမန္မာျပည္ေပါက္ပညာရွင္ေတြက ေျပာၾကတယ္။ အျဖဴပညာရွင္ေတြကေတာ့ ေဒၚစုက ေခါင္းမာတယ္တဲ့။ စစ္တပ္ကိုေတာ့ ထားပါေတာ့တဲ့။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Sunday talk on RFA

တနဂၤေႏြစကားဝိုင္းအတြက္ ကေန႔ ၾကိဳတင္အသံသြင္းပါတယ္။ ၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံ။

တီဗြီနဲ႔ ေရဒီယိုကေန သေဘာအျမင္ေျပာရတာ အခ်က္အလက္ထက္ ပိုခက္တာက အခ်ိန္ပါ။ လံုးေစ့ပတ္ေစ့ ေျပာခ်ိန္မရတာ မ်ားတယ္။ ကိုယ္ကေန ေဝဖန္တာလုပ္ခံရတဲ့ဖက္က တလြဲထင္သြားတာခံရႏိုင္တယ္။ ေျပာျပီးမွ ဘြာခတ္လို႔မရတာမ်ိဳး။

ၾကိဳတင္ေဆြးေနြးခန္းမ်ိဳးက တိုက္ရိုက္အသံလႊင့္တာထက္ေတာ့ သက္ေတာင့္သက္သာရွိပါတယ္။ အသံမဖမ္းခင္မွာ ေခါင္းစဥ္ရထားရင္ (ဟုမ္းဝပ္) လုပ္ထားရတယ္။ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအရာေတြဆို (ရီဆပ္ခ်္) ပါ လုပ္ရတယ္။ ေဒၚစု ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ကလြတ္လာခ်ိန္နဲ႔ သံဃာေတာ္မ်ားအေရးအခင္းတုန္းကေတာ့ အားလံုးက လက္တန္းခ်ည္းပဲ၊ ေျပာရတာကလည္း ဗိုလ္လိုခ်ည္းပဲ။ တီဗြီ တိုက္ရိုက္ကေန (ဟဒ္ ေတာ့လ္ခ္) မွာပါရရင္ မထင္တဲ့ေမးခြန္းမ်ိဳးက လာေသးတာ။ ဘာရမလည္း ၾကာေတာ့ ေလနဲ႔လုပ္စားတတ္လာတယ္။

ကေန႔အသံသြင္းရတဲ့ ေဆြးေႏြးခန္းမွာ (ဟုမ္းဝပ္) ေတြ (ရီဆပ္ခ်္) ေတြေတာ့မလုိပါ။ အင္တာဗ်ဴးကို ေကာလိပ္တခုအသြား ကားစီးရင္း လုပ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခဲ့တဲ့အကန္႔အသတ္ေတြအျပင္ သတိထားရတာရွိပါတယ္။ အဖြဲ႔အစုတိုင္းထဲမွာ အေျဖာင့္သမားနဲ႔ အေကာက္သမား ေရာေထြးေနတာမ်ားတယ္။ တိုင္းရင္းသားဆိုျပီး ျခံဳေျပာမိလို႔ ရိုးသားတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြကို ေစာ္ကားမိမွာလား ျပန္စဥ္းစားေနမိတယ္။ အဲလိုျဖစ္သြားရင္ေတာ့ ေတာင္းပန္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Library စာၾကည့္တိုက္

ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ စာၾကည့္တိုက္ကို စူးစမ္းမိလာတာ အခုေနရာေရာက္မွပါ။ အိႏၵိယမွာတုန္းက ထူးထူးျခားျခား သတိမထားမိခဲ့ပါ။ ေရာက္ေရာက္ျခင္း ေနအိမ္မွာ အင္တာနက္နဲ႔ ဝိုင္ဖိုင္မေရးေသးခင္ တလေလာက္ အိမ္နားက စာၾကည့္တိုက္ကိုသာ ေန႔တိုင္းသြားအားကိုးခဲ့တဲ့ေက်းဇူးကၾကီးတယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ ငယ္ငယ္ေလးတုန္းက မံုရြာျမိဳ႕ အလံုလမ္း၊ ကမ္းနားလမ္း၊ သာစည္လမ္း လမ္းဆံုေနရာမွာ အစိုးရက ဖြင့္ထားတဲ့စာၾကည့္တိုက္ကို ခဏခဏေရာက္တယ္။ ဘာစာအုပ္မွေတာ့ မငွားဖူးပါ။ သတင္းစာေတြကိုသာ လွန္ေလွာၾကည့္ျဖစ္တယ္။ အဲတာလည္း သြားတာပဲ။

တေန႔ကပဲ ကြ်န္ေတာ့္ဇာတိမင္းရြာမွာ ကြ်န္ေတာ္ရဟန္းခံထားတဲ့ဦးဇင္းကေန စာၾကည့္တိုက္ေလး ဖြင့္ေပးထားတယ္လို႔ တေယာက္ကေနလွမ္းအသိေပးလို႔ ဝမ္းသာရတယ္။ ကေန႔ အင္ဒီယာနာပလစ္မွာရွိတဲ့ ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္ကို ေရာက္ေတာ့လည္း စာၾကည့္တိုက္ကို သေဘာက်ခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Ivy Tech Community College ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္

ကေန႔ စာသင္ေနတဲ့ေက်ာင္းကေန ျပင္ပေလ့လာေရးသြားတယ္။ ဒီမွာက အဲလိုပဲ Event လိုေခၚတဲ့ အျပင္သြားတာမ်ိဳး စီစဥ္ေပးတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြ လိုက္ခ်င္သူလိုက္။ လိုက္ရင္အမွတ္လည္းရတယ္။ မလိုက္ႏိုင္ၾကတာမ်ားပါတယ္။ ကေန႔ Ivy Tech Community College ေကာလိပ္ခရီးမွာ ေက်ာင္းသား ၉-၁ဝ ေယာက္ပဲလိုက္တယ္။ ျမန္မာျပည္က ေက်ာင္းသား (ကခ်င္တေယာက္နဲ႔ ခ်င္းတေယာက္) နဲ႔ ကြ်န္ေတာ္။

(အိုဗီ တခ္) က ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္အမ်ိဳးအစား၊ အမ်ားလက္လွမ္းမီေအာင္စီစဥ္ေပးတဲ့ေကာလိပ္မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ သင္ယူႏိုင္တဲ့ဘာသာ (၅ဝ) ရွိတယ္။ လပိုင္းေလးကေန ၃-၄ ႏွစ္အထိၾကာတာမ်ိဳးေတြ။ ဘာသာရပ္ေတြကလည္း စံုတယ္။ အကုန္ေရးရင္ ေခါင္းေတာင္ရႈတ္မယ္။ စာရင္းကိုင္၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ဗိသုကာ၊ ပညာေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ နည္းပညာ၊ က်န္းမာေရး (သြား၊ ခြဲစိပ္၊ သူနာျပဳ) ၊ အႏုပညာ၊ လက္သမား၊ ဂေဟေဆာ္၊ စဖိုမွဴး ႕႕႕႕႕။

တျခားႏိုင္ငံေတြကေနလာတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ အားက်ျပီး ေကာလိပ္ဆက္တက္ႏိုင္ေအာင္နဲ႔ ဘယ္လိုအခြင့္အလမ္းေတြရွိသလည္းသိေအာင္ လုပ္ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Baby Gender Test ကေလး က်ား-မ ေသြးစမ္းသိႏိုင္

ဆရာရွင့္ သမီးသိခ်င္တာေလးရွိလို႔ပါရွင့္။ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာ ၁၂ ပတ္ပဲရွိေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေယာက်ာ္းေလး မိန္းကေလး သိရၿပီဆိုလို႔ပါ။ သူကေတာ့ ေသြးစစ္ၿပီး သိတာလို႔ ေျပာပါတယ္။ အာထရာေဆာင္းမွာေတာ့ ကေလးက အ႐မ္းေသးေနေသးလို႔ မေပၚေသးဘူူတဲ့။ အဲဒီလို ေသြးစစ္ၾကည့္ခ်င္တာ ဘယ္လိုေျပာရလဲ မသိလို႔ပါဆရာ။ အဲဒီေသြးစစ္လို႔သိတဲ့ အေျဖကေရာ ရာႏွဳန္းျပည့္ မွန္ႏိုင္သလားဆရာ။  ေလးစားစြာျဖင့္ ႕႕႕

ဗိုက္ထဲကကေလး က်ား-မခြဲျခားဘို႔ရာ အလြယ္ဆံုးနည္းကေတာ့ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁၅ ပါတ္နဲ႔ ၂၅ ပါတ္မွာရိုက္တယ္။ Level 3 ultrasound ရိုက္ရင္ ၁၂ ပါတ္နဲ႔သိႏိုင္ပါမယ္။

Amniocentesis ေရျမြာရည္စုပ္ယူစစ္ေဆးနည္းကို အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြကိုလုပ္ရတာမ်ားတယ္။ ေမြးရာပါကေလးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္သိခ်င္လို႔သာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ႏွဳန္း ၁-၃% ရွိတယ္။

Chorionic Villus Sampling (CVS) နည္းလည္းရွိတယ္။ Cystic fibrosis နဲ႔ Down’s syndrome ဆိုတဲ့ ေမြးရာပါေရာဂါ သိဘို႔စစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ႏွဳန္း ၁-၃% ရွိတယ္။

က်ား-မ ေစာေစာသိႏိုင္တဲ့နည္း
မိခင္ေလာင္းေသြးထဲမွာရွိေနတဲ့ DNA from fetal cells ကိုစမ္းသပ္တာျဖစ္တယ္။ တိတိက်က်ဆိုရင္ Y chromosome-specific DNA ကိုရွာတာျဖစ္တယ္။ ေတြ႔ရင္ ေယာက္်ားေလးျဖစ္မယ္။ မေတြ႔ရင္ မိန္းကေလးေမြးမယ္။ ကိုယ္ဝန္ (၁ဝ) ပါတ္ရွိရင္ သိႏိုင္ပါျပီ။ Non-Invasive Prenatal Baby Gender Test လို႔ေခၚတယ္။ မိခင္ေလာင္းရဲ႕ေသြးကိုစမ္းျပီး ကေလး က်ား-မ ခြဲျခားနည္းျဖစ္ပါတယ္။ အေျဖရဘို႔ အလုပ္လုပ္ရက္ (၇) ရက္သာ လိုမယ္။ ေစ်းၾကီးေသးတယ္။ အေမရိကားမွာ $290 ေပးရတယ္။ (၇) ပါတ္ကတည္းကေနသိမယ္လို႔လည္း အြန္လိုင္းမွာဖတ္ရတယ္။

Free Cell DNA စစ္နည္းလို႔လည္းေခၚတယ္။ သိႏိုင္တာေတြမ်ားပါတယ္။ Paternity မိဘစစ္ မစစ္၊ Rh blood group typing ေသြးအုပ္စု၊ Baby's gender လိင္၊ Hemophilia ေသြးေရာဂါ ရွိ မရွိ၊ Duchennes muscular dystrophy ေရာဂါ ရွိ မရွိ၊ Congenital adrenal hyperplasia ေရာဂါ ရွိ မရွိ၊

CVS နည္းကို ၁ဝ-၁၃ ပါတ္မွာစမ္းႏိုင္ျပီး ၁ဝဝ% က်ား-မ ခြဲေပးႏိုင္တယ္။ Amniocentesis နည္းကို ၁၄-၂၄ ပါတ္မွာ စမ္းႏိုင္ျပီး ၁ဝဝ% က်ား-မ ခြဲေပးႏိုင္တယ္။ Free Cell DNA နည္းကို (၇) ပါတ္မွာလုပ္ႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ားေလး ၉၅႕၄% နဲ႔ မိန္းကေလး ၉၈႕၆% မွန္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Pregnancy and vomiting ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္အန္ျခင္း

ဆရာရွင့္ သမီးအသက္ ၃၄ ထဲမွာ၊ ခုဒုတိယ ကိုယ္ဝန္ ၄ လေက်ာ္ပါျပီ။ ျပႆနာက တေနကုန္လိုလိုမူးပါတယ္။ ျပီးစားသမွ်အန္ပါတယ္။ စားထားတာ ဘာမွမရိွရင္ ေလနဲ ့ေရေတြအန္ပါတယ္။ ရန္ကုန္အလည္ျပန္တုန္းက အဲ့ဒီက အိုဂ်ီက Nosic ဆိုတဲ့ေဆးကိုေပးပါတယ္။ ၂ လထဲက အဲ့ေဆးေသာက္ပါတယ္။ ေဆးေသာက္တဲ့ေန႔ဆို ေနလို႔ ေကာင္းပါတယ္။ မေသာက္မိတဲ့ေန ့ေတြဆို ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးပါတယ္။ ခု ႕႕႕႕႕ ျပန္လာေတာ့ ဒီက ဆရာဝန္က အဲ့ေဆးကို ရပ္ခိုင္းပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို ့ပါလဲဆရာ။ ေဆးရပ္လိုက္ရင္ ကြ်န္မ ခံႏိုင္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ တေန ့၂ လံုး ေသာက္ရမွာကို တခါတေလ ၁ လံုးဘဲေသာက္မိတဲ့ ေန႔ေတြေတာင္ ေခါင္းမေထာင္ႏိုင္လို ့အိပ္ယာထဲလွဲေနရတာပါ။ အဲ့ေဆးက အထဲက ကေလးကို effects ျဖစ္ေစလို ့မ်ား ဒီက ဆရာဝန္ကရပ္ခိုင္းတာလားရွင့္။ တကယ္လို႔ အဲ့ေဆး မေသာက္ရဘူးဆို တျခားစိတ္ခ်ရတဲ့ေဆးေလးမ်ား ရိွရင္သိပါရေစရွင့္။ ေဆးဗူးပံု ဆရာ့ကို ဓါတ္ပံု ရိုက္ပို႔ လိုက္ပါတယ္။ အျပင္မွာ အလြယ္တကူဝယ္လို႔ရမဲ့ေဆး ဆရာဝန္ recommend မလိုတဲ့ေဆးကို ညႊန္ေပးေစခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ဆရာႏွင့္ဆရာ့မိသားစု က်မ္းမာပါေစရွင့္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သူ ၇ဝ-၈၅ ရာႏွဳန္းမွာျဖစ္တတ္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ရွိစအန္ျခင္း Morning sickness အတြက္ တခါတရံ ေဆးေတြ အသံုးမက် ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မျဖစ္မေနေပးရတဲ့ ေဆးတခ်ိဳ႕မွာ လူနာ စိတ္သက္သာရေစတဲ့ေဆးလို႔ေခၚတယ္။ B-Natal TheraPops ႏွင့္ B-Natal Lozenges တို႔သည္ ဗီတာမင္ ဘီ-၆ ပါတဲ့ေဆးမ်ားျဖစ္ျပီး၊ Psi Bands Acupressure ကို လက္ေကာက္ဝတ္မွာ ပတ္ထားႏိုင္တယ္။ Bands Organic Morning Wellness Tea ႏွင့္ Organic Heartburn Relieving Tea QueaseEASE ႏွင့္ Essential Oil Therapy တို႔ကလည္း ေခတ္သံုးေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
ျဖစ္ေစတာ မေသျခာလို႔ ကုသနည္းဟာလဲ မေရရာလွပါ။ ခံစားရတာကို သက္သာေအာင္သာ လုပ္ရတာမ်ားတယ္။
• အစာေခ်ရည္ဆန္တာနဲ႔ တြဲေနတာဆိုရင္ ညမအိပ္ခင္ Antacid ေလေဆး ေသာက္အိပ္ပါ။
• အစားအေသာက္မွာ (ဖိုင္ဘာ) မ်ားတာ စားေပးပါ။ အဆီလဲ စားဘို႔ လိုတယ္။ ေပါင္မံု႔ျဖဴက အညိဳထက္ ဒီေနရာမွာ သင့္တယ္။ အသီးအႏွံ၊ အသီးအရြက္ေတြလဲ အစိမ္းမစားသင့္ပါ။ အဆီမ်ားတဲ့အသား ေရွာင္ထားပါ။
• စားျပီးရင္ လဲေလ်ာင္းမေနပါနဲ႔၊ အစာစားျပီး လမ္းေလွ်ာက္ေပးပါ။
• သၾကားဓါတ္နည္းတာျဖစ္ရင္ သြားရည္စာ ခဏခဏစားေပးပါ။
• သံပရာ၊ ေရွာက္သီး၊ လိမ္ေမာ္သီးေတြက အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။ Ginger capsules, Ginger tea ခ်င္း (ဂ်င္း) ေဆးေတာင့္၊ ခ်င္းလဖက္ရည္ ေကာင္းတယ္။
• အန္ရင္ ေရခဲငံုပါ။
• တခါစားရင္ နဲနဲခ်င္းစားပါ။ တမင္းမစားျပီးျပီးခ်င္း ေရမေသာက္ေသးဘဲ နာရီဝက္ေနမွ ေသာက္ပါ။ မစားခင္ ေရကို နာရီဝက္ၾကိဳ ေသာက္ထားပါ။ မနက္ မထခင္ Soda crackers စားႏိုင္တယ္။ အိပ္ရာထရင္ Crackers စားပါ။ အနံ႔၊ အရသာ မၾကိဳက္တာမစားပါနဲ႔၊
အစာစားခ်ိန္မွာ မစားဘဲမေနပါနဲ႔၊ • ေကာင္းေကာင္း အနားယူပါ၊ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ လုပ္ေပးပါ။
• Acupressure wristbands လက္မွာပတ္ထားပါ။ Sea Bands နဲ႔ Relief Band Device ေတြလဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Salty potato chips အာလူးခ်စ္ပ္ စားႏိုင္တယ္။ Preggie Pops lollipops ငံုထားပါ။
• သံဓါတ္အားေဆးေၾကာင့္ထင္ရင္ Slower-release ျဖစ္ျဖစ္ Lower-dose iron pills သံဓါတ္နည္းနည္းသာပါတာ ေျပာင္းေသာက္ပါ။
• Vitamin B6 50 mg (ဗီတာမင္ ဘီ ၆) ေသာက္ပါ။
• ဆားဓါတ္ ခန္းေျခာက္တာျဖစ္ရင္ ORS ဓါတ္ဆားထုပ္ ေသာက္ပါ။ ေသာက္တာလဲ အန္ရင္ Ringer Lactate drip သြင္းပါ။

Hyperemesis Gravidarum ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ အလြန္အၾကြံအန္ျခင္း
ဆိုးရြားသည္။ ၾကာလ်င္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့၊ အာဟာရနည္း၊ ဓါတ္ဆား အခ်ိဳးအဆေျပာင္းလဲျခင္းတို႔ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ကိုယ္ဝန္ ၈-၁၂ ပတ္ရွိခ်ိန္ အျဖစ္မ်ားသည္။ ၂ဝ ပတ္ဆိုလ်င္ ၁ဝ% ကလြဲလ်င္ ေပ်ာက္ႏိုင္သြားသည္။ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္ရသည္ကို တိတိပပမသိပါ။ ကိုယ္ဝန္ ၂ဝဝ လ်င္ ၁ ေယာက္မွ ၄ ေယာက္ထိ ျဖစ္တတ္သည္။ promethazine, prochlorperazine and metoclopramide တို႔ကို ေပးႏိုင္သည္။ အနားယူခိုင္းပါ။ အစာကို နည္းနည္းႏွင့္ အၾကိမ္ခြဲစားေစပါ။ ပရိုတင္း မ်ားမ်ား ေၾကြးသင့္ျပီး အဆီႏွင့္အစပ္ေလ်ာ့သင့္သည္။

Normal saline or Lactated Ringer solution သြင္းေပးဘို႔လိုႏိုင္သည္။ ဂလူးကို႔စ္၊ ဗီတာမင္ဘီ ၁၊ ဘီ ၆၊ မဂၢနီဆီယမ္ ေပးရမည္။ အအန္သက္သာရန္ Pyridoxine ဗီတာမင္ ဘီ ၆၊ doxylamine 10 mg ႏွင့္ pyridoxine (B6) 10 mg ေရာေပးသင့္သည္။ promethazine 12.5-25 mg ကို ၄ နာရီျခား၄င္း၊ prochlorperazine 25 mg ကို စအိုမွ ၁၂ နာရီျခား ေပးႏိုင္သည္။ Meclizine, dimenhydrinate, Metoclopramide တို႔ကိုလည္း ေပးႏိုင္သည္။ Corticosteroids (methylprednisolone 16 mg စားေဆး or intravenously every 8 hours) ကို ေနာက္ဆံုးအျဖစ္ေပးႏိုင္သည္။ ၃ ရက္ႏွင့္သက္သာပါက ၂ ပတ္အထိ ဆက္ေပးပါ။ မသက္သာက ရပ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ႏုစဥ္ Corticosteroids မေပးတာ ေကာင္းသည္။ တရုပ္အပ္စိုက္နည္းတြင္ acupuncture point P6 ေနရာတြင္ စိုက္ေပးရသည္။ ဂ်င္း(ခ်င္း) Ginger capsules of 250 mg taken 4 times a day သည္လည္း ေကာင္းသည္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Thursday, April 28, 2016

Pregnancy and Ultrasound ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ (အာလ္ထြာေဆာင္း)

(အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရုိက္စစ္ေဆးနည္းဟာ စိတ္ခ်ရတယ္၊ အကုန္အက် မမ်ားဘူး၊ တိက်တယ္လို႔ လက္ခံထားၾကတာမို႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားအတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သံုးၾကတယ္။ ဘာေတြ သိခ်င္လို႔ပါလဲ။

၁။ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသျခာသိမယ္။ သေႏၶကိုဖံုးထားတဲ့ အိတ္ကေလး Gestational sac ကို ရက္သတၠပါတ္ ၄ ပါတ္ခြဲမွာ စျမင္ရျပီ။ သေႏၶဟာ သားအိမ္ထဲမွာ ရွိေနတာ ဟုတ္-မဟုတ္လဲ ေသျခာသိႏိုင္တယ္။

၂။ ကုိယ္ဝန္ရွိတံုး ေသြးဆင္းရင္ ပ်က္ေလမလား သိႏိုင္တယ္။ ၆-၇ ပါတ္ဆိုရင္ Doppler ultrasound နဲ႔ ကေလး ႏွလံုးခုန္သံကို သိႏိုင္ျပီ။ ဒါဆို ၉၅% မက ကုိယ္ဝန္က ေကာင္းတယ္။ ကေလးႏွလံုးခုန္သံဟာ ကုိယ္ဝန္ အႏု-အရင့္ လိုက္ ေျပာင္းတယ္။ ၁ လခြဲတံုးက ၁ မိနစ္မွာ ၉ဝ-၁၁ဝ ရွိတယ္။ ၉ ပါတ္ကစျပီး ေမြးတဲ့အထိ ၁၄ဝ-၁၇ဝ ရွိလာတယ္။

၃။ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ ရင့္ေနျပီလဲသိမယ္။ သေႏၶသား အရြယ္အစားဟာ ရင့္ေလ ၾကီးေလျဖစ္တယ္။
(က) Crown-rump length (CRL) ေခါင္းထိပ္ကေန ေအာက္ေျခအထိ ဘယ္ေလာက္ ရွည္သလဲဆိုတာ ၇-၁၃ ပါတ္မွာ အတိအက် သိရျပီ။
(ခ) Biparietal diameter (BPD) ေခါင္းေဘးႏွစ္ဘက္ အကြာအေဝး၊ ၁၁ ပါတ္ မွာ ၂ဝ ကေန ေမြးေတာ့မယ္ဆိုရင္ ၉ဝ-၁ဝဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဂ) Femur length (FL) ေပါင္အရွည္ ၁၁ ပါတ္မွာ ၁၊ ေမြးခါနီးရင္ ၇၉-၈ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဃ) Abdominal circumference (AC) ကိုယ္ဝန္ရင့္ခ်ိန္မွာ အေရးၾကီးတဲ့ တိုင္းထြာခ်က္ျဖစ္တယ္။ ၁၁ ပါတ္မွာ ၅၊ ေမြးခါနီးရင္ ၃၅ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။

၄။ သေႏၶသားမွာ အဂၤါခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ရွိ-မရွသိဘို႔ိ၊ ကုိယ္ဝန္ ၂ဝ ပါတ္မတိုင္ခင္ စမ္းတာေကာင္းတယ္။ ေခါင္းထဲက အရည္ေတြ မ်ားေနတာ၊ ဦးေႏွာက္ မပါတာ၊ ဦးေႏွာက္ေျမွး အိတ္ျဖစ္ေနတာ၊ ခါးရိုးဆစ္ကေန အာရံုေၾကာ ကြ်ံထြက္ ေနတာေတြကို သိႏိုင္တယ္။ ေနာက္ေပၚ ကရိယာကေန အာေခါင္ကြဲ၊ ႏွလံုးရာဂါ၊ စတာေတြပါ သိရေစတယ္။

၅။ အခ်င္းတည္ေနရာကို သိရတာ အလြန္မတန္ အက်ိဳးမ်ားတယ္။ အခ်င္းရဲ႕ ေအာက္ဖ်ားက ဘယ္နားမွာလဲ သိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ မလြဲမေသြလိုတဲ့ အခ်က္ၾကီးတခု ၾကိဳသိရတယ္။ အခ်င္းက ေအာက္က်ျပီး၊ သားအိမ္အဝအနား ေရာက္ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ဒါ့အျပင္ အခ်င္းေရာဂါေတြကို ပါရွိရင္ သိရတယ္။

၆။ အမႊာ ဟုတ္-မဟုတ္၊

၇။ ေရျမႊာရည္ အနည္း-အမ်ား၊

၈။ ဗိုက္ထဲမွာ ကေလး ေသမေနတာသိမယ္။ ကေလးက Head/Cephalic ေခါင္းနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ Breech တင္ပါးဆံုျပဳေနတာ၊ သားအိမ္ ပံုမွန္ဟုတ္-မဟုတ္၊ Myoma သားအိမ္အလံုးရွိတာ၊ Overian cyst မ်ိဳးဥအိမ္အလံုး ရွိတာေတြပါ သိႏိုင္တယ္။

၉။ ကေလး က်ားမ သိဘို႔ အမ်ားဆံုး ၁၈-၂၂ ပါတ္မွာရိုက္တယ္။ တိက်ဘို႔ဆိုတာ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္ခ်ိန္ (ကေလးအသက္)၊ စက္အမ်ိဳးအစား၊ ပညာရွင္အေတြ႔အၾကံု၊ ကေလးရဲ႕ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈဆိုတဲ့အခ်က္ေတြအေပၚမွာမူတည္တယ္။

မထိခိုက္ပါ
ကေလးကို မထိခိုက္ဘူးလို႔ ေယဘူယ်ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးရဲ႕ႏွလံုးကို ျပတယ္ဆိုေတာ့ ကေလးေကာင္းေနတယ္လို႔ မွန္းႏိုင္တယ္။ အဓိကအခ်က္တခုက အခ်င္းအေနအထား သိဘို႔လိုတယ္။ အခ်င္း ေအာက္က်မေနရဘူး။ ေအာက္က်ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ကေလးရဲ႕ အေနအထား Position (Cephalic or Breech) ေခါင္းနဲ႔လား၊ တင္ပါးလား သိရမယ္။ ကေလးမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တာ တခုခုရွိရင္လည္း ေျပာျပလိမ့္မယ္။ အဲဒါေတြ ေကာင္းေနလို႔၊ မလိုလို႔ မေျပာတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုထုတ္ေပးတာထက္ စာနဲ႔မွတ္ခ်က္ေရးေပးတာ ရသင့္တယ္။ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရိုက္ရင္သိတဲ့ ကေလး က်ား-မ ဆိုတာကို သူ႔ႏိုင္ငံ ဥပေဒအရ မေျပာရတာ-ေျပာရတာ ရွိတယ္။

တြက္ခ်က္မႈ
ကေလးရဲ႕ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ရင့္ေနသလဲဆိုတာ ရက္သတၲပါတ္နဲ႔ ရက္ေပါင္း ေရးလိမ့္မယ္။ ေမြးမဲ့ရက္ ခန္႔မွန္းေျခပါ ပါလိမ့္မယ္။ နဲနဲ ေအာက္တာတခု ရွိတယ္။ ကုိယ္ဝန္ကို တြက္ခ်က္ရင္ ရက္သတၠပါတ္နဲ႔သာ တြက္တာ။ ၁ လမွာ ၄ ပါတ္၊ ၁ လမွာ ၃ဝ ရက္ထားရတယ္။ ဗိုက္အပ္လာသူကို အရင္ဆံုး ေမးတာက LMP ရာသီ ေနာက္ဆံုးလာတဲ့ရက္။ ေျပာလိမ့္မယ္။ ရက္-လ-ခုႏွစ္။ အဲဒီအထဲကို ၉ လ နဲ႔ ၇ ရက္ ေပါင္းထည့္တာနဲ႔ ခန္႔မွန္း-ေမြးမဲ့ရက္ EDD ရသြားျပီ။

ဂဏန္းတြက္ ပ်င္းသူေတြ ေခါင္းစားရတယ္။ ရက္သတၠပါတ္ကို လဖြဲ႔ဘို႔ ၄ နဲ႔စား၊ က်န္တာကို ၇ နဲ႔ ေျမွာက္မွ ရက္ရ၊ ရက္နဲ႔ ထပ္ေပါင္းပါမွ ကိစၥျပီးမယ္။ မရိုက္ခင္က တြက္ထားတာနဲ႔ လြဲတတ္တယ္။ ျပႆနာ မဟုတ္ပါ။ ဘယ္ရက္ ျဖစ္ျဖစ္ မွန္းရက္နဲ႔ ေရွ႕ ၂ ပါတ္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္ လြဲႏိုင္တယ္။ ယမုန္နာ-ေဆးခန္းမွာ ေမြးတာ ၁၄၇ ေယာက္ ထဲက အတိအက် ေမြးတာ ၅ ေယာက္နဲ႔၊ ၁ ရက္လြဲ ၉ ေယာက္ဘဲ ရွိပါတယ္။
ဘယ္ေတာ့မွာ ဘယ္ႏွစ္ခါရိုက္မလဲ

အမ်ိဳးသမီးတိုင္းက ရာသီလလယ္မွာ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္ၾကတာ မဟုတ္လို႔၊ Ultrasound ကို တခါရိုက္တာနဲ႔ အျပတ္ေျပာလို႔ မရတတ္ဘူး။ ၂ ခါ ရိုက္သင့္တယ္လို႔ အၾကမ္းေျပာလို႔ ရတယ္။ ေစာေစာရုိက္တာကေတာ့ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသျခာမယ္၊ သားအိမ္ျပင္ပ တည္တာဆိုရင္ ကြဲမထြက္ခင္ ခြဲဘို႔ ျပင္ႏိုင္တယ္။ အခ်င္း ေအာက္က်ေနတာ၊ ကေလးက ေခါင္းၾကီး ေနတာ၊ မိခင္ တင္ပါးဆံုအရိုးကြင္းနဲ႔ မဆံ့တာ၊ ရင္ျခင္းဆက္ဆိုတာမ်ိဳး အထူးအဆန္းေတြ ရွိေနတာ သိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ ျပင္ထားႏိုင္တယ္။ ဥပေဒက ခြင့္ျပဳရင္ ေမြးရာပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြ သိရလို႔ ကုိယ္ဝန္ကို ေစာေစာ အဆံုးသတ္ ျပစ္ႏိုင္တယ္။

ကေလးမလႈတ္ေတာ့ဘူး ထင္ရင္လည္း ထပ္ရိုက္သင့္တယ္။ ေစာေစာ ရိုက္တံုးကရွိတဲ့ ကေလးေခါင္း အေနအထားဟာ ေနာက္မွာ ေျပာင္းတတ္လို႔ Breech ေျခကဖြါး ျဖစ္-မျဖစ္ သိရေအာင္ ရင့္မွ (၈ လေနာက္မွာ) ေနာက္တခါ ထပ္ရုိက္တာ ေကာင္းတယ္။ ေျခကဖြါး ဆိုရင္ ပိုျပီးဂရုစိုက္ ေမြးေပးရတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရတာဟာ အထဲက ကေလးက်န္းမာေရး အေျခအေနကို ေလ့လာ ဆန္းစစ္ႏိုင္ရံုသာမကဘဲ၊ မိဘေတြကို စိတ္လႈတ္ရွားမႈပါ ေပးႏိုင္ေသးတယ္။ ထပ္ရိုက္ရင္ ကေလး ဘယ္လို တိုးတက္ ၾကီးထြားလာတာကို သိႏိုင္မယ္။ ကေလးအသက္ကို ခန္႔မွန္းႏိုင္မယ္။ ဘယ္ေတာ့ေမြးမယ္ဆိုတာလဲ တြက္ယူေပးမယ္။ ကေလးသာမက အခ်င္းတည္ရာကို သိရရင္ ဗိုက္ခြဲေမြးဘို႔ ေသျခာေပါက္လိုမွာကို ၾကိဳတင္ သိလာႏိုင္တယ္။

High-frequency sound waves အလြန္မတန္လ်င္ျမန္တဲ့ အသံလိႈင္းကိုသံုးတယ္။ ဘာသံမွေတာ့ လူေတြက မၾကားႏိုင္ပါ။ Light and dark areas အလင္း နဲ႔ အေမွာင္ကိုခြဲသိရမယ္။ ဒါကို ပံုရိပ္အျဖစ္ ကြန္ျပဴတာ ေမာ္နီတာေပၚမွာ ေဖၚေပးမယ္။ ဓါတ္မွန္လို လူကို အႏၲရာယ္မေပးပါ။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) မွာ ကေလး-ကိုယ္ဝန္အသက္ကို ကိုယ္ဝန္ပါတ္ နဲ႔ သေႏၶျဖစ္ျပီးေနာက္ ဘယ္ႏွစ္ပါတ္လို႔ ခြဲထားေသးတယ္။ ၂ ပါတ္ ကြာတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရင္ မိခင္ေလာင္းက စမ္းသပ္ကုတင္မွာ သက္ေတာင့္သက္သာ လွဲေနျပီး၊ ဆရာဝန္ကေန Transducer device ကိုသံုးျပီး ဗိုက္မွာျဖစ္ျဖစ္ Probe ကိုသံုးျပီး ေမြးလမ္းထဲကေနျဖစ္ျဖစ္ စမ္းပါမယ္။

အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္ထားတာကို အြန္လိုင္းကေန ေမးၾကတဲ့အခါ အျဖဴ-အမဲပံုေလးေတြပါ တြဲပို႔ၾကတယ္။ အဲတာကို ဖတ္မရပါ။ အေျဖမွတ္ခ်က္ရမ်သာ ရွင္းျပတာလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

3 D ultrasound သရီး-ဒီ အာလ္ထြာေဆာင္း
3D ultrasound ဆိုတာကို Obstetric ultrasonography ေခၚတယ္။ Three-dimensional images of the fetus သေႏၶသားရဲ႕ သံုးဘက္ျမင္ပံုေတြကိုရေစတယ္။ စံခ်ိန္ကိုက္နည္းကေတာ့ 2D scanning ႏွစ္ဖက္ျမင္သာ ျဖစ္တယ္။ 3D fetal scanning မွာ အသံလိႈင္းေတြကို လႊတ္ေပးျပီး ေဒါင့္ေပါင္းစံုကေန ျပန္လာမယ္။ ပဲ့တင္သံေတြကို ကြန္ျပဴတာနည္းပညာနဲ႔ ထုထည္ပံုေတြအျဖစ္ ဖတ္ယူတာ ျဖစ္တယ္။ မ်က္ႏွာျပင္ေရာ အတြင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုပါ ဖတ္ေပးမယ္။ CT scan machine ကေန ပံုေတြ အမ်ားၾကီး ဖတ္ေပးတာနဲ႔ တူတယ္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ Duke တကၠသိုလ္က Olaf von Ramm နဲ႔ Stephen Smith တို႔ကတီထြင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

4D fetal ultrasounds ဆိုတာလဲေပၚေနျပီး။ ဆင္တူတယ္။ Real time အခ်ိန္နဲ႔ဆက္စပ္တာဘဲ ကြာတယ္။ FDA ကေန 94 mW/cm2 ထက္မမ်ားဘို႔ ကန္႔သတ္ေပးထားတယ္။ ဒီအထိစိတ္ခ်ရတယ္လို႔ဆိုလိုတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျငင္းခုန္တာေတြေတာ့ရွိေနပါတယ္။ Fetal anomaly သေႏၶသားမွာ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြရွိေန-မေန သိမယ္။

Risks သတိထားစရာေတြလဲ သိထားရပါမယ္
အထဲကကေလးကို အပူနည္းနည္းပိုရေစတယ္။ ေလလဲနည္းနည္းရေစတယ္။ ဒါေတြကေန ေရရွည္မွာ ဘာျဖစ္မလဲ မေျပာတတ္ေသးပါ။ ေစာေစာပိုင္းေလ့လာမႈေတြအရ ေယာက္်ားေလးကေလးေတြမွာ ဘယ္သန္ပိုမ်ားတာနဲ႔ စကားေျပာေႏွးတာ ပိုေတြ႔ရတယ္။ အေျဖဖတ္ရာမွာ မမွန္တဲ့ရလဒ္ရတာမ်ိဳးလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ဥပမာ ဆစ္ ေတြေနတာဟာ အဆိုး-အေကာင္းေျပာရတာ လြဲႏိုင္တယ္။ မိခင္ကို စိတ္ပူပင္မႈ ျဖစ္ေစမယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁၇ ပါတ္ထက္ေစာျပီးရိုက္ရင္ မိခင္-ကေလး Binding စီးေႏွာင္မႈ နည္းႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Natural Gas ဓါတ္ေငြ႔

ဘာသာျပန္စရာတခုကို တပိုင္းတစလုပ္၊ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖ၊ ေမးနည္းစည္းကမ္းကို လူ ၂ဝ ေလာက္ဆီပို႔ေပးျပီး၊ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးေလး ေရးစရာစဥ္းစားပါတယ္။

မနက္က ႏိုင္ငံေရးစကားေျပာခ်င္သူကလာေခၚလို႔ ထံုးစံအတိုင္း လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထိုင္ျဖစ္တယ္။ ေျပာၾကတာေတာ့ အေလးစားေတြပါ။ တိုက္ပြဲေတြနဲ႔ ဘာသာေရးအမည္ခံသတင္းေတြအေၾကာင္း။ ဘယ္သူေတြကေန မီးတိုက္ေပးသလည္း၊ ဓါတ္ဆီေလာင္းေပးေနသလည္း၊ ေလမႈတ္ေပးေနသလည္း။ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကို သိေပမယ့္ ေရးမျဖစ္၊ ေျပာမသင့္တာေတြရွိတယ္။ လူခ်င္းရင္းႏွီးေပမယ့္လည္း ေျပာမထြက္တာေတြရွိေသးတယ္။

မျမင္ရတာေတြက ပိုေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္ဆိုတာ အမွန္တကယ္ရွိတယ္။ အေရးက ေပါ့ေသးေသး မဟုတ္ပါ။ ေအာ္ေနၾကတာေတြတခ်ိဳ႕က မမွန္ပါ။ လုပ္ျပေနၾကတာေတြတခ်ိဳ႕ကလည္း မွားတယ္။ မသိေသးသ၍ေတာ့ သူ႔နယ္ပယ္မွာ ဟီးရိုးေတြလို႔ ျမင္ၾကမယ္။ မ်က္လွည့္ဆရာျပတာခ်ည္း ၾကည့္ေနလို႔ကေတာ့ ဦးထုပ္ထဲက ခိုထြက္လာတာပဲ ျမင္ရမယ္။

ေပါ့ေပါ့ေလးပဲ ေျပာပါမယ္။ အေရာင္အဆင္းမရွိ၊ အရသာမရွိ၊ မီးေလာင္ျခင္းကိုအားေပး၏ဆိုတဲ့ဓါတ္ဆိုတာ ငါးတန္းကလည္းကသင္ခဲ့ၾကရတယ္ မဟုတ္လား။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

God bless you!

အိႏၵိယမွာေနစဥ္က ျမန္မာျပည္နဲ႔ဆက္စပ္ေနတဲ့ အိႏၵိယအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းကို မၾကာခဏသြားျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ မဏိပူ၊ မီဇိုရမ္နဲ႔ နာဂလင္းေတြ။

၂၈-၄-၂ဝ၁၂ ေန႔ကရိုက္ထားတဲ့ ဓါတ္ပံုကို အခုပဲရပါတယ္။ တင္ေပးသူက (ေဒါက္တာ လီဘန္ ဆာတို) ျဖစ္တယ္။ သူက မဏိပူျပည္နယ္သား။ (မဂါလယာ) ျပည္နယ္ (ရွီေလာင္း) ျမိဳ႕ တကၠသိုလ္ကျဖစ္ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဘာသာရပ္ကို အထူးျပဳသူျဖစ္တယ္။ သူနဲ႔အတူ ကြန္ဖရင့္ေတြ အတူတက္ခဲ့ဘူးတယ္။ သူကေန ေဒလီက ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ကြ်န္ေတာ့္ဖြင့္ထားတဲ့ ယမုန္နာေဆးခန္းေလးအတြက္ မ်က္စိစမ္းသပ္ကိရိယာတစံုနဲ႔ နားၾကပ္တခု လွဴဖူးတယ္။ သူနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးသူကေတာ့ Dr. Alana Golmei ေခၚတဲ့ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔အတူ Burma Center Delhi (BCD) မွာ တြဲလုပ္ခဲ့တဲ့ မဏိပူမွာေနတဲ့ နာဂအမ်ိဳးသမီးျဖစ္ပါတယ္။

God bless you Dr. Leban Serto!

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Tibet struggle တိဘက္အေရး


အေဝးေရာက္ တိဘက္အစိုးရအဖြဲ႔ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ လက္ရွိဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ Lobsang Sangay (ေလာဘ္ဆန္း ဆန္ေဂး) ကို ထပ္မံေရြးခ်ယ္လိုက္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ အိႏၵိယမွာေနခဲ့စဥ္က တိဘက္ အေဝးေရာက္ပါလီမာန္ Parliament of the Central Tibetan Administration ကေနဖိတ္ၾကားလို႔ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ စက္တဘၤာလ ၁၇-၁၈ ရက္ေန႔မွာ Dharamsala (ဒါရမ္ဆလာ) ကို သြားေရာက္ လည္ပတ္ခဲ့စဥ္က တိဘက္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ (ေလာဘ္ဆန္း ဆန္ေဂး) နဲ႔လည္းေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

တိဘက္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့ ၾကိဳးပမ္းမႈေတြ ေအာင္ျမင္ပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Tibet struggle (2) တိဘက္အေရး (၂)

တိဘက္အေရးကိုပဲ ဆက္ပါရေစ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည့္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ေနရစဥ္က အသက္ (၆ဝ) ျပည့္ေမြးေန႔ကို နယူးေဒလီမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ တိဘက္ အေဝးေရာက္လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒၊ တိဘက္အဆင့္ျမင္တကၠသိုလ္ ဒုအဓိပတိ၊ (ေနာင္မွာ တိဘက္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသူ) Samdhong Rinpoche (ဆမေဒါင္ ရင္ပိုေခ်း) တက္ေရာက္ျပီး အမွတ္တရပစၥည္းေပးအပ္ပါတယ္။ ပိုးသားနဲ႔ ယက္လုပ္ထားတဲ့ ဘုရားပံုေတာ္တခုလည္းပါတယ္။ ေဒလီက ကြ်န္ေတာ့္ NCGUB ရံုးခန္းမွာခ်ိတ္ဆြဲထားခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Skilled birth attendant လက္မသံုးရတဲ့ လက္သည္

ဆရာရွင့္ သမီးက သားေလးကိုယ္ဝန္လြယ္ကတည္းက ဆရာရဲ႕က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြကို အျမဲမျပတ္ ေမးျမန္း ဖတ္ရႈခဲ့ပါတယ္ရွင့္။ ၂၅-၄-၂ဝ၁၆ ျမန္မာစံေတာ္ခ်ိန္ ၁ဝ:၄၉ နာရီမွာ သားေလးကို က်န္းမာစြာ ခြဲေမြးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္ရွင့္။ ေရွ႕ဆက္ျပီးလည္း ဆရာ့ရဲ႕က်န္းမာေရးအသိပညာေတြကို ေမးျမန္းဖတ္ရႈခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ခုနစ္ေပါင္ရွိတဲ့ သားေလးရဲ႕ပံုပါ ဆရာ့ဆီ ပို႔လိုက္ပါတယ္ရွင့္။ ဆရာလည္း သားသမီးေျမးေတြနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ပါေစရွင့္။

ကြ်န္ေတာ္ ဒီအရြယ္ေလးတုန္းက မိဘေတြကေန သူတို႔သားေလးကို ဆရာဝန္ျဖစ္မယ္လို႔ မွန္းမထားခဲ့ၾကပါ။ ပံုထဲက ကေလး တခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္တေယာက္မျဖစ္ဘူးလို႔၊ ႏိုဗယ္ဆုမရဘူး မည္သူေျပာႏို္င္အံ့နည္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Vitamins and memory ဗီတာမင္ေတြက မွတ္ဥာဏ္တိုးေစႏိုင္သလား

၁။ ဆရာရွင့္ က်ြန္မ အသက္ ၃၂ ႏွစ္၊ အိမ္ေထာင္မရွိ၊ ေခါင္းအၿမဲမူးေနပါတယ္။ မခံမရပ္နိုင္ေအာင္ေတာ့မမူးပါ။ အာရံုစိုက္လို႔လည္းမရပါ။ စာဖတ္ၿပီး နည္းနည္းေလာက္စဥ္းစားၿပီးရင္ စဥ္စားေနတဲ့အေၾကာင္းအရာပါ ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ ဇာတ္ေၾကာအၿမဲတက္ေနၿပီး ေျခေထာက္လည္းကိုက္ပါတယ္။ အဲဒီလို ခံစားေနရတာ (၂) ႏွစ္ေလာက္ရွိပါၿပီ။ အခက္အခဲျဖစ္ေနတာက စာဖတ္ၿပီး မမွတ္မိတာရယ္။ မနက္ခင္းေတြမွာ အလုပ္မွာ အာရံုမစိုက္နိုင္တာက အရမ္းဒုကၡေရာက္ပါတယ္။ အိပ္ေရးဝေအာင္အိပ္လည္း ေခါင္းမၾကည္ပါဘူး။ neurobion အျပာကဒ္ကို တေန႔တလံုး ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ ေသာက္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိေနတာလား၊ ဘယ္လိုေနထိုင္ၿပီး၊ ဘာေဆးေသာက္ရမယ္ဆိုတာ လမ္းၫႊန္ျပသေပးပါ။ က်ြန္မက ေရွ႕ေနေပါက္စပါ။ အာရံုမစိုက္နိုင္ေတာ့ အရမ္း ဒုကၡေရာက္ပါတယ္။ ဆရာအားတဲ့အခါ ေျဖၾကားေပးပါလို႔ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ အေရးအသားအမွားအယြင္းပါရင္ ခြင့္လႊတ္ပါ။

ရာသီ မွန္ပါသလား။ ေသြးဖိအား BPသိပါသလား။ Hb ေသြးအားနည္း မနည္း စစ္ဖူးပါသလား။

ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကို ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ ေသာက္ခဲ့ၾကတဲ့ လူၾကီးေတြမွာ Memory test မွတ္ဥာဏ္-စမ္းသပ္မႈ လုပ္ၾကည့္ေတာ့ ပိုေကာင္းၾကတာကို ျပင္သစ္မွာေတြ႔လာရတယ္။ အသက္ၾကီးလာသူေတြဟာ အစားအစာ လံုေလာက္ ျပည့္စံုေအာင္စားသံုေတာ့ စဥ္းစားမႈနဲ႔ မွတ္ဉာဏ္အတြက္ ပိုေကာင္းမယ္ဆိုတာ ဒိထက္က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ေလ့လာမႈေတြေတာ့ လိုပါေသးတယ္။ UK ႏိုင္ငံ University of Aberdeen က အာဟာရပညာရွင္ Geraldine McNeill ကေျပာတာက အဆန္းၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဗီတာမင္ေတြကို လူတိုင္းေသာက္သင့္ပါတယ္တဲ့။

ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆား နည္းေနသူေတြအတြက္ကေတာ့ မွတ္ဉာဏ္တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ University of Paris XIII က Emmanuelle Kesse-Guyot ေျပာတာကေတာ့ အရင္ကလည္း အစာအာဟာရ ေကာင္းမြန္ျပည့္စံုတာနဲ႔ စဥ္းစားမႈနဲ႔မွတ္ဉာဏ္ ဆက္စပ္ေနတာကို သိထားျပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ အေၾကာင္းနဲ႔အက်ိဳး ဆက္စပ္မႈသာ မသိခဲ့တာ။

ေမးစရာတခုကေတာ့ အာဟာရအေပၚ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈကမွီတည္သလား၊ ေျပာင္းျပန္လား။ ေသျခာတာ အသိပညာ-အေတြးအျမင္ ေကာင္းသူေတြက အစားအစာကိုလဲ ေကာင္းမြန္တာ ေရြးတတ္တယ္လို႔ သူမကပဲဆက္ေျပာပါတယ္။

Kesse-Guyot နဲ႔အဖြဲ႔က ျပင္သစ္ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသားေပါင္း ၄၅ဝဝ ေလာက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့တာပါ။ ၁၉၉၄ ကတည္းက အစမ္းသပ္ခံမဲ့သူေတြကို အုပ္စု ၂ ခုခြဲျပီး တစုကို ေန႔တိုင္း Vitamins C and E, Selenium, Zinc နဲ႔ beta-carotene ေတြကို (၈) ႏွစ္တာတိုက္ေပးခဲ့တယ္။ က်န္တအုပ္စုကိုေတာ့ Placebo pill ေခၚတဲ့ အဲလိုအာဟာရဓါတ္မပါတဲ့ ေဆးကိုသာ ေပးခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ကာယကံရွင္ေတြဟာ သူတို႔ေသာက္တဲ့ေဆးက ဗီတာမင္ေဆး အတုလား အစစ္လား မသိၾကပါ။ (၈) ႏွစ္ၾကာေတာ့ သူတို႔ ေသာက္ခ်င္တာကိုသာ ေသာက္ေစခဲ့တယ္။ ေနာက္ (၆) ႏွစ္အၾကာမွာ ဓါတ္ခြဲခန္းကို ျပန္ေခၚျပီး Memory tests တူညီတဲ့ မွတ္ဉာဏ္စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ပါတယ္။ ေရရွည္မွတ္ဉာဏ္ ျပိဳင္ပြဲမွာ ဗီတာမင္ေဆး အစစ္ေပးခဲ့သူေတြက အႏိုင္ရရွိတာ ေတြ႔ရတယ္။

American Journal of Clinical Nutrition မွာ ေရးသားထားပါတယ္။ မွ်တေကာင္းမြန္တဲ့ Antioxidant nutrients အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ေပးတဲ့ အာဟာရေဆးေတြကို Nutritional doses သင့္ေလွ်ာ္တဲ့အဆေပးျပီးစမ္းတာျဖစ္ျပီး၊ Cognitive performance အသိတရားဆိုင္ရာအလုပ္၊ အထူးသျဖင့္ Verbal memory စကားမွတ္ဉာဏ္အတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ေစတယ္။

စမ္းသပ္ခံလူေတြဟာ သူတို႔ဖါသာသူတို႔လဲ အသီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ရာကေန Vitamin C ရမယ္၊ Plant oil အသီအႏွံဆီ တမ်ိဳးမ်ိဳးကေန Vitamin E ရၾကပါလိမ့္မယ္။ အပိုေဆာင္းေဆးေသာက္ဘို႔ က်မအတြက္ကေတာ့ မျဖစ္မွ ေသာက္မွာပါ။

Boston Tufts University က အာဟာရသုေတသနပညာရွင္ Barbara Shukitt-Hale ေျပာတာက ဗီတာမင္ ေသာက္တာဟာ ဦးေႏွာက္စြမ္းအားအတြက္ဆိုတာသိဘို႔က ပိုအေရးၾကီးပါတယ္။ ဆက္ေျပာတာက ဗီတာမင္ေတြဟာ မွတ္ဥာဏ္အတြက္ ေကာင္းတယ္။ ပိုအေရးၾကီးတာက ဦးေႏွာက္ဉာဏ္သန္ေနေစဘို႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္တဲ့ အစားအစာ စားသံုးဘို႔နဲ႔ လူကတက္ၾကြေနဘို႔ပါဘဲ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Wednesday, April 27, 2016

Cervical Cancer & Virgins သားအိမ္ဝကင္ဆာနဲ႔ အပ်ိဳ

(ကန္ေတာ့ပါ)

၁။ အပ်ိဳအစစ္မွာ သာအိမ္ဝကင္ဆာျဖစ္နိုင္လားဆရာ။
၂။ ၾကားဖူးတာက အပ်ိဳေတြမွာ မျဖစ္ဘူးဆိုတာ မွန္ပါသလားဆရာ။
၃။ အိမ္ေထာင္လည္းမရိွဘူး၊ လိင္ဆက္ဆံေဖာ္လည္းမရိွဘူး၊ မာစတာေဘးရွင္းလည္း မရိွဘူးဆိုရင္ (၁) သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ဘုိ႔ မရိွသေလာက္ဟုတ္ပါသလားရွင္။ (၂) သားအိမ္ကင္ဆာေရာ အၾကဳံးဝင္ပါသလား။

ေမးသင့္တဲ့ေမးခြန္းျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ မေတြ႔ဖူးေသးပါ။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ကုသရတဲ့လူနာဦးေရက အကန္႔အသတ္သာရွိလို႔ ေလ့လာမႈေတြလုပ္ပါတယ္။ အေျဖကေတာ့ အပ်ိဳအစစ္မွာ သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာ မျဖစ္ႏိုင္ေလာက္ပါတဲ့။ ဆရာဝန္ဆိုတာ ဘယ္အရာကိုမွ ၁ဝဝ% အာမခံခ်က္မေပးပါ။

၁၉၅ဝ ခုႏွစ္တံုးက ေလ့လာမႈတခုလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အသက္ ၂ဝ အရြယ္မွာ အိမ္ေထာင္ျပဳတဲ့မိန္းကေလးေတြ သူတို႔ထက္ အသက္ၾကီးမွ အိမ္ေထာင္ျပဳသူေတြထက္ သားအိမ္ဝကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခ (၂) ဆရွိတာေတြ႔ရတယ္။ ၁၉၅၂ တံုးက ခရစ္ယန္သီလရင္ေပါင္း ၁၃,ဝဝဝ ေယာက္ကိုေလ့လာခဲ့တယ္။ သားအိမ္ဝကင္ဆာျဖစ္တာ တေယာက္မွ မေတြ႔ရပါ။

သားအိမ္ဝကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ် တျခားအခ်က္ေတြလည္းရွိပါေသးတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တာ၊ အစာအာဟာရညံ့တာ၊ ခုခံအားက်ဆင္းတာေတြျဖစ္တယ္။ သားအိမ္ဝကင္ဆာနဲ႔ဆက္စပ္ေနတာက HPV (human papillomavirus) ေခၚ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္တယ္။ ပိုးစမ္းလို႔ေတြ႔တိုင္းေတာ့ ကင္ဆာမျဖစ္ပါ။ အမ်ိဳးအစားခြဲတခ်ိဳ႕ကေနသာ သားအိမ္ဝကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ သားအိမ္ဝကင္ဆာအမ်ားစုက လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္ရာကေနျဖစ္တယ္။

သားအိမ္ဝကင္ဆာမွာ အမ်ိဳးအစားခြဲ ၂ မ်ိဳးရွိေသးတယ္။ Squamous cell carcinomas နဲ႔ Adenocarcinomas ျဖစ္တယ္။ Squamous cell carcinomas အမ်ိဳးအစားက ဗဂ်ိဳင္းနားထဲမွာရွိတဲ့ Exocervix သားအိမ္ဝအပိုင္းမွာျဖစ္တယ္။ သားအိမ္ဝကင္ဆာရဲ႕ ၈ဝ-၉ဝ% ကအဲတာျဖစ္တယ္။ လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္တဲ့ HPV ၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စ္ကေန ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ယူဆရတယ္။

Adenocarcinomas အမ်ိဳးအစားက Endocervix ေခၚ သားအိမ္အတြင္းထဲမွာရွိတဲ့ေနရာမွာျဖစ္တယ္။ Neuroendocrine tumor ဆိုတဲ့ ရွားတဲ့သားအိမ္ဝကင္ဆာတမ်ိဳးလည္းရွိေသးတယ္။ HPV နဲ႔မဆိုင္ေလာက္လို႔ ထင္ရတယ္။

သားအိမ္ဝကင္ဆာဟာ အပ်ိဳရြယ္ (စစ္ မစစ္) တသန္းမွာ ၁-၂ ေယာက္သာျဖစ္တယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြေၾကာင့္ မိန္းကေလးေတြ လိင္စိတ္မျဖစ္ေပၚမီ (၉-၁ဝ ႏွစ္သမီး) ကတည္းက HPV Vaccine ကာကြယ္ေဆးထိုးေစတာ ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၁-၁၂-၂ဝ၁၅
၂၇-၄-၂ဝ၁၆
၁ဝ-၁၂-၂ဝ၁၆

Breast Cancer Chemotherapy ရင္သား-ကင္ဆာကို ေဆးေပးကုသျခင္း

Breast Cancer Chemotherapy ရင္သား-ကင္ဆာကို ေဆးေပးကုသျခင္း

ကြန္မင့္တခု = ဆရာ့စာမ်ားကုိဖတ္ျပီး ျမန္ျမန္ရင္သားကင္ဆာကို ကုႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၃ ၾကိမ္ေျမာက္ ကီမို သြင္းျပီးပါျပီ။

(ခီမို) လို႔ အတိုေခၚေနတာက Chemotherapy (ခီမိုသာရာပီ) ျဖစ္တယ္။ တိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္ရင္ ေဆးေပးတာ မွန္သမွ်ကိုေခၚေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ကင္ဆာအတြက္ ေဆးေပးကုသတာကိုသာ အဲလိုေခၚတယ္။ (ကင္ဆာ-ဆဲလ္) ေတြ ဆက္မပြါးေစမဲ့ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာထဲထိုးတာနဲ႔ ေသာက္ေဆးေတြရွိတယ္။ ၂ မ်ိဳးလံုး ေပးတာလဲရွိတယ္။ ေဆးေတြက မနည္းဘူးရွိတယ္။

ရည္ရြယ္ခ်က္ (၃) ခုအတြက္ ေဆးေပးကုသနည္း လုပ္ပါတယ္။
၁။ ခြဲစိတ္ျပီးနာက္မွာျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ကင္ျပီးေနာက္မွာျဖစ္ျဖစ္ ကင္ဆာထပ္ေပၚမလာေအာင္လုပ္တယ္။ တကယ္လို႔ ရင္သားကင္ဆာက ရင္သားနဲ႔ တက္ေစ့မွာသာ ရွိေနေသးရင္ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ ေဆးေပးတယ္။ ကင္ဆာျပန္ေပၚလာမွာကို တားတာျဖစ္တယ္။
၂။ ကင္ဆာ အက်ိတ္ကၾကီးမယ္ဆိုရင္ မခြဲစိတ္ခင္ အရင္ေပးတယ္။ ေဆးနဲ႔ေသးသြားရင္ ရင္သားတခုလံုး ထုတ္တာ မလုပ္ရပဲ၊ အက်ိတ္ကိုသာထုတ္တာနဲ႔ ရႏိုင္မယ္။
၃။ တကယ္လို႔ ကင္ဆာ တျခားဆီျပန္႔ေနတဲ့အဆင့္ေရာက္ေနမွ သိရရင္ ေဆးကုနည္းကို အဓိကကုသနည္းအျဖစ္သံုးမယ္။

ေဆးေရြးရတာ လူနာတေယာက္ခ်င္းကို ၾကည့္ရတယ္။ Personalized Breast Cancer Treatment Report တဦးခ်င္းဆီမွာ ရွိရမယ္။ အသံုးမ်ားတဲ့ ရင္သား-ကင္ဆာေဆးေတြကေတာ့
• Anthracyclines = Adriamycin, Ellence, Doxil
• Taxanes = Taxotere, Taxol, Protein-bound Abraxane
• Cytoxan
• Xeloda and 5 fluorouracil (5 FU)
• Navelbine
• Gemzar
• Herceptin (HER-2 gene ရွိသူေတြအတြက္သာ) နဲ႔
• Other drugs = Ixempra, Halaven, Methotrexate (Rheumatrex, Trexall), Tykerb ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

အမ်ားအားျဖင့္ ၂-၄ ပတ္ အစီအစဥ္နဲ႔ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ၁ ပတ္ တခါေပးတာလဲရွိတယ္။ Adjuvant နဲ႔ Neo-adjuvant အတြက္ဆိုရင္ ေဆး ၂ မ်ိဳး၊ ၂ မ်ိဳးမက တြဲေပးတတ္တယ္။ ေဆးတမ်ိဳးထဲ သံုးတာက ေနာက္က်ေနတဲ့ အဆင့္အတြက္ ျဖစ္တယ္။ ေဆးမ်ားေလေလ ရလဒ္ေကာင္းေလေလျဖစ္သလို၊ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး မ်ားေလေလလဲျဖစ္မယ္။ Adjuvant chemotherapy အတြက္ဆိုရင္ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ ဓါတ္ကင္တာမလုပ္ခင္မွာ စေပးျပီး ၃-၆ လၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးေနတံုး ေသြးစစ္ေနမယ္။ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ နဲ႔ ေသြးမံႈေတြ အေရအတြက္သိခ်င္တယ္။ ေသြးမံႈသြင္းဘို႔လိုရင္ သြင္းရတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို ဆရာဝန္ကို ေမးထားပါ၊ လက္ခံႏိုင္ေအာင္ ကိုယ့္စိတ္ကိုျပင္ဆင္ထားပါ။ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ အစာမစားခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပါးစပ္နာေပါက္၊ ဆံပင္ကြ်တ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္၊ ေသြးဆံုးတာေစာ၊ ကူးစက္ေရာဂါကို မခံႏိုင္၊ ေသြးထြက္လြယ္။ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဝမ္းနည္းျခင္း၊ အထီးက်န္စိတ္ျဖစ္ျခင္း၊ ေၾကာက္စိတ္ဝင္ျခင္း၊

ေရရွည္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား = ကေလးမရႏိုင္ျခင္း၊ ေဆးကုသေနတံုး ကိုယ္ဝန္လာရွိရင္ ကေလးကို ထိခိုက္ႏိုင္လို႔ ဆရာဝန္နဲ႔ တားနည္း ေဆြးေႏြးပါ။ အာရံုေၾကာတခ်ိဳ႕ ထိခိုက္ျခင္း၊ ေျခ-လက္ ထံုက်င္ျခင္း၊ Osteoporosis အရိုးအားနည္းျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အသိနည္းျခင္း၊ ေရတိုမွတ္ဥာဏ္နည္းျခင္း၊ ႏွစ္ၾကာရင္ ျပန္ေကာင္းတယ္။ ႏွလံုးထိခိုက္ျခင္း၊ Doxorubicin (Adriamycin), Epirubicin (Ellence) ေဆးမ်ား၊ Leukemia (လူကီးမီးယား) ျဖစ္ျခင္း၊

ကိုယ္တိုင္ သတိထားစရာေတြ = ေကာင္းေကာင္း အနားယူပါ၊ အစာအာဟာရ လံုေလာက္မွ်တေအာင္စားပါ၊ စိတ္ဖိအား ေလွ်ာ့ခ်ပါ၊ ေရာဂါပိုးမကူးစက္ေအာင္ ဆင္ျခင္ပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးခံစာရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ အသက္ကိုကယ္ႏိုင္တာကို သိထားပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန ကင္ဆာေဘးကေဝးၾကပါေစ။


Dr. တင့္ေဆြ

Breast Cancer Treatment regimes ရင္သားကင္ဆာ ကုထံုးမ်ား

Randomized Controlled Trial (RCT) ေဆးကုသနည္းေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကို စနစ္တက် ေလ့လာမႈ ျပဳလို႔ ထြက္လာတဲ့ ရလဒ္၊ သုေတသနလုပ္ခ်ိန္ = ေအာက္တိုဘာ ၂ဝဝ၆

1. Ductal carcinoma in situ ႏို႔ျပြန္ေလးမွာသာ ကြက္ျဖစ္ေနတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
(a) Conservative surgery + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ဓါတ္ကင္နည္း၊
ျပန္ျဖစ္ႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသက္ရွည္ႏွဳန္း မထူးျခား။

(b) Conservative surgery + Tamoxifen + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ေဆး + ဓါတ္ကင္နည္း၊
သိသိသာသာနည္းတယ္၊ ဒါေပမယ့္ အသက္ရွည္ႏွဳန္း ၆ ႏွစ္ထက္ေတာ့မပိုပါ။

2. Breast cancer (Operable) ခြဲစိတ္ႏိုင္တဲ့အဆင့္ရွိတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
(a) Beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္သည့္ ကုသနည္း
- Adjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Adjuvant Tamoxifen ေဆးေပးနည္း၊
- Athracycline regime as adjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Breast conservative surgery တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း
- Chemotherapy + Tamoxifen ေဆး ၂ မ်ိဳးေပးနည္း၊
- Ovarian ablation in premenopausal women
- Breast conservative surgery + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ဓါတ္ကင္နည္း။

(b) Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Neoadjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Mastectomy + Tadiotherapy ခြဲစိတ္နည္း + ေဆးေပးနည္း၊
- Total nodal radiotherapy in high risk disease အႏၲရာယ္မ်ားသူကို ဓါတ္ကင္နည္း။

(c) Trade-off မသံုးေတာ့တဲ့နည္း
- Axillary clearance ဂ်ိဳင္းအက်တ္ရွင္းနည္း၊
- Axillary radiotherapy ဂ်ိဳင္းဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy after mastectomy ခြဲျပီးေနာက္ ဓါတ္ကင္နည္း။

(d) Unknown to be beneficial မသျခာတဲ့နည္း
- Radiotherapy to the internal mammary chain ရင္ေခါင္းတြင္းတက္ေစ့လမ္းကိုဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy to the ipsilateral supraclavicular fossa ညွပ္ရိုးအထက္ ဓါတ္ကင္နည္း။

(e) Unlikely to be beneficial အက်ိဳး မမ်ားေလာက္တဲ့နည္း
- Enhanced dose regimes of adjuvant chemotherapy အားျဖည့္ေဆးေပးနည္း၊
Prolonged chemotherapy (8-12 months Vs 4-6 months) တာရွည္ေဆးေပးနည္း၊
Radical mastectomy ရင္သားတခုလံုးထုတ္နည္း။

3. Locally advanced Breast cancer ေနရာမွာကြက္ျပန္႔ေနတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
(a) Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Radiotherapy ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy after attempted curative surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္းနဲ႔ၾကိဳးစားျပီး ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္း၊
- Tamoxifen + Radiotherapy ေဆး + ဓါတ္ကင္နည္း။

(b) Unlikely to be beneficial အက်ိဳး မမ်ားေလာက္တဲ့နည္း
- Chemotherapy (Cyclophosphamide/Methotrexate/Fluorouracil or Anthracycline based regimes) ေဆးေပးနည္း။

(B) Breast cancer (Metastatic) အေဝးကိုျပန္႔ေနျပီျဖစ္တဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
1. Beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္သည့္ ကုသနည္း
(a) Chemotherapy ေဆးေပးကုသနည္း
- Anthracycline based regimes (CAF) containing Doxorubican as final line of treatment ေဆးေပးနည္း၊
- Classical combination chemotherapy (CMF) ေဆးေပးနည္း၊
- First line chemotherapy + Monoclonal antibody (in women with over-expressed HER2 neu Oncogene) ေဆး ၂ မ်ိဳးေပးနည္း။

(b) Hormone treatment ေဟာ္မုန္းေပးကုသနည္း
- Selected Aromatase inhibitors as first line hormonal treatment in postmenopausal women ေသြးဆံုးျပီးလူနာ ေဆးေပးနည္း၊
- Selected Aromatase inhibitors as second line hormonal treatment in postmenopausal women ေသြးဆံုးျပီးလူနာ ေဆးေပးနည္း၊
- Tamoxifen as first line treatment in Oestrogen receptor positive disease ေဆးေပးနည္း။

(c) Radiotherapy ဓါတ္ကင္နည္း
- Radiotherapy + appropriate analgesia ဓါတ္ကင္နည္း + အနာသက္သာေဆးေပးနည္း၊
- Radiotherapy for spinal cord compression ခါးရိုးဆစ္ဖိအားသက္ေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy + high dose steroids in spinal cord compression ခါးရိုးဆစ္ဖိအားသက္ေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း + စတီရြိဳက္ေဆးမ်ားမ်ားေပးနည္း။

2. Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Bisphosphonates for bone metastasis အရိုးထိေရာက္ေနသူကို ေဆးေပးနည္း၊
- Combined Gonadorelin analogues + Tamoxifen as first line treatment in premenopausal women ေသြးမဆံုးေသးသူကို ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲေပးမည္း၊
- New cytotoxic drugs in Anthracycline resistant diseases such as Taxanes and smisynthetic vinca alkaloids as second line treatment ေဆးေပးနည္း၊
- Radiotherapy to control cerebral and choroidal metastases ဦးေႏွာက္ထိေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း။

3. Trade-off မသံုးေတာ့တဲ့နည္း
- Ovarian ablation as first line treatment in premenopausal women Vs Tamoxifan ေသြးမဆံုးေသးသူကို မ်ိဳးဥအိမ္ထုတ္နည္း + ေဆးေပးနည္း၊
- Progestin as first line treatment Vs Tamoxafen, beneficial in women with bone pain and anorexia အရိုးနာေနသူကို ေဟာ္မုန္းေဆး (သို႔) တျခားေဆးေပးနည္း။

၂-၁၁-၂ဝ၁၁ ရင္သားကင္ဆာ ေဆးကုသနည္းသစ္
Clinical Oncology ေဆးပညာ ဂ်ာနယ္ထဲမွာ Intergroup Exemestane Study's (IES) ရဲ႕ ထုတ္ခ်က္အရ breast cancer ရင္သားကင္ဆာေၾကာင့္ Tamoxifen ေဆးကို ၂-၃ ႏွစ္ ေပးျပီးတဲ့ေနာက္မွာ Exemestane ေခၚတဲ့ Aromatase inhibitor ေဆးကို ေျပာင္းရင္ ေသဆံုးရတဲ့ဦးေရကို သိသိသာသာ ေလွ်ာ့ေစႏိုင္တယ္လို႔ ပါရွိပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာထဲက Estrogen receptor-positive ေဟာ္မုန္းဓါတ္ကိုသက္ေရာက္မႈရွိတဲ့ အမ်ိဳးအစားကို ေစာေစာသိသူေတြကို ခြဲစိတ္ျပီးတဲ့ေနာက္မွာ Tamoxifen ေဆးကို ၅ ႏွစ္ၾကာေပးေနတာက ကေန႔ စံအေနနဲ႔ သတ္မွတ္သံုးစြဲေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Recurrence ေနာင္ျပန္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္တာပါ။ ေသဆံုးမႈႏွဳန္း ၃၄% ေလွ်ာနည္းတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို Aromatase inhibitors ေဆးကို အေစေပးေဆး အေနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ ေနာက္ေပးေဆးအေနနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ေျပာင္းေပးေနပါတယ္။

Intergroup Exemestane Study ရယ္ Institute of Cancer Research's Clinical Trials & Statistics Unit ရယ္ Imperial College London's Clinical Trials Unit (Cancer) ရယ္ ပူးေပါင္းျပီး ေရရွည္အက်ိဳးျဖစ္တာကို ၃၇ ႏိုင္ငံမွာ ၁၉၉၈ ကတည္းက ေလ့လာေနခဲ့ပါတယ္။ Tamoxifen ေဆးကို ၂-၃ ႏွစ္ေပးျပီး၊ Exemestane ေဆးကို စုစုေပါင္း ၅ ႏွစ္ျပည့္ေအာင္ ေပးနည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Pfizer Inc. ကေန ေငြေၾကးေထာက္ပံတဲ့ သုေတသန ျဖစ္ပါတယ္။

၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ အဲလို ေဆးတမ်ိဳးထဲကေန ေနာက္တမ်ိဳးကို ေျပာင္းေပးခဲ့သူ၊ ေနာက္ျပီး ေရာဂါလဲ ၂-၃ ႏွစ္အထိ ေရာဂါ ျပန္မျဖစ္သူေတြ ျဖစ္တဲ့ ေသြးဆံုးျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေသဆံုးမႈႏွဳန္း နည္းတာသိရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုေကာင္းတဲ့ အလားအလာဟာ ေနာက္မွာလဲ ဆက္ေကာင္းေန-မေနေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရပါအံုးမယ္။

ေလ့လာမႈျပဳသူေတြထဲမွာ ေဟာ္မုန္း သက္ေရာက္မႈရွိတဲ့ ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၄ဝ၅၂ ေယာက္နဲ႔၊ တျခားအမ်ိဳးအစား ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၅၄၇ ေယာက္တို႔ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ကို ၉၁ လအၾကာမွာ ျပန္ေလ့လာခဲ့တယ္။ ေဆးေျပာင္းသူေတြမွာ ေဆးတမ်ိဳးထဲသာ ေပးသူေတြထက္ ကင္ဆာ ျပန္ျဖစ္ႏွဳန္း ၁၈% နည္းျပီး၊ ေသဆံုးမႈမွာ ၁၄% ေလွ်ာ့နည္းတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဆးသစ္ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြထဲမွာ ၾကြက္သား-အရိုး နဲ႔ ဆိုင္တာေတြ မ်ားျပီး၊ မီးယပ္နဲ႔ဆိုင္တာေတြ နည္းတယ္။ ျခံဳၾကည့္ရင္ေတာ့ သိပ္မကြာပါ။

(ယူေက) မွာ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၄၈ဝဝဝ ေယာက္မွာ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ၇၅% ေလာက္ဟာ estrogen receptor positive tumor (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ၾကတယ္။ Tamoxifen ေရာ Exemestane ေရာဟာ ဒီလို အမ်ိဳးအစား ကင္ဆာအတြက္သံုးရတဲ့ေဆးေတြပါ။ tamoxifen ေဆ;ဟာ ကင္ဆာ အက်ိတ္ကို (အီစထိုဂ်င္) အသံုးမခ်ေစေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ aromatase ေဆးကေတာ့ ကိုယ္ကေန (အီစထိုဂ်င္) ေတြ ထြက္မလာေစေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။သုေတသနလုပ္သူေတြ ယူဆတာက တခ်ိဳ႕ကင္ဆာ (ဆဲလ္) ေတြက Tamoxifen ေဆးကို ခံႏိုင္ရည္ရွိလာႏိုင္တယ္။ Exemestane ေဆးကေန အဲလို ခံႏိုင္ရည္ရွိသြားတဲ့ (ဆဲလ္) ေတြကို သတ္ျပစ္မယ္။ (အီစထိုဂ်င္) ေတြ ေသြးထဲကေန ဖယ္ရွားေပးတာမို႔ အဲလို လုပ္ေစႏိုင္တာ ျဖစ္မယ္။

UK Cancer Research ကင္ဆာသုေတသန သတင္းျပန္ၾကား ဒါရိုက္တာ Dr Lesley Walker ေျပာတာက ဒီရလဒ္ေတြအရ Exemestane ေဆးဟာ ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ရင္သားကင္ဆာ ကုသဘို႔အတြက္ အပိုတန္ဘိုး ရွိပါတယ္။ Tamoxifen ေဆးျပီးသူေတြအတြက္လဲ ေရွာင္ရွားႏိုင္တယ္။ ေဆးကုသမႈကို တိုးတက္ေစျပီး၊ ေသႏွဳန္း နည္းေစတယ္။ Aromatase inhibitors ျဖစ္တဲ့ Exemestane လိုေဆးဟာ ရင္သားကင္ဆာကုထံုးကို ပိုမိုေကာင္းေစတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ အားတက္စရာ ျဖစ္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Breast reduction ရင္သားေသးေအာင္လုပ္ျခင္း

• ကၽြန္မက အသက္ (၂၆) ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ ကၽြန္မရင္သား နည္းနည္းႀကီးပါတယ္ဆရာ။ အဲ့ဒါ ေသးေအာင္ ဘာေဆးသံုးလို႔ရလည္း ဆရာကူညီပါ။ လြတ္လပ္ေပါ့ပါးတဲ့စတိုင္ကို ႀကိဳက္ပါတယ္ဆရာ။
• စံုေအာင္ေမးပါရေစ။ အိမ္ေထာင္-ကေလး ရွိပါသလား။ ဘယ္-ညာ တူပါသလား။ အရြယ္အစားၾကီးတာလား။ ေအာက္တြဲက်ေနသလား။ အက်ိတ္စတာ ရွိပါသလား။
• အိမ္ေထာင္မရွိပါဘူးဆရာ ေအာက္နည္းနည္းက်ပါတယ္ဆရာ ရင္သားေသးခ်င္တာပါဆရာ ေရာဂါလည္းမရွိပါဘူးဆရာ
• အရပ္က 5.2 လက္မ၊ 136 ေပါင္ရွိတယ္။ အပ်ဳိပါ။ ရင္သားက ပံုမွန္ထက္ပိုႀကီးတယ္။ ရင္သားမရွိေတာ့ေလာက္ေအာင္ ေသးျခင္တာ ကူညီေပးပါဆရာ။

မိန္းကေလးတိုင္း အရြယ္ေရာက္တာနဲ႔ ရင္သားထြားလာတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ပိုၾကီးမယ္။ ကေလးႏို႔တိုက္လို႔လဲ ၾကီးမယ္။ ကေလးတေယာက္ေမြးတခါ ပိုၾကီးႏိုင္ေသးတယ္။ ဒါေတြက ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အဲလိုမဟုတ္ဘဲ အဆီ (တစ္ရွဴး) မ်ားလို႔လဲ ႏို႔ထြက္ (တစ္ရွဴး) ေတြက ပံုမွန္နဲ ရင္သားၾကီးတာလဲရွိတယ္။

ရင္သား အရြယ္အစားေသးေအာင္၊ ပိုျပီးၾကည့္ေကာင္းေအာင္ Reduction mammoplasty ခြဲစိတ္နည္းနဲ႔လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားကို ကုသတာမွာ သူ႔အလုပ္တာဝန္ကို မထိခိုက္ဘို႔က ပိုအေရးၾကီးတယ္။ (ႏို႔သီး + အေရာင္ရင့္အဝိုင္း) ေနရာက အေရးအပါဆံုး ျဖစ္တယ္။ အလုပ္မပ်က္ဘို႔၊ အျမင္လွဘို႔နဲ႔ စိတ္ေက်နပ္ဘို႔ (၃) ခ်က္ လိုပါမယ္။

ရင္သားၾကီးလြန္းေနတာကို Macromastia ေခၚတယ္။ ရင္သားက အရြယ္ၾကီးေနလို႔ ေလးလံေနမယ္၊ တဖက္မွာ ဂရမ္ ၅ဝဝ ထက္ေလးတာလို႔ Shnur Scale နည္းက သတ္မွတ္တယ္။ တြဲက်ေနရင္ ဇက္ေက်ာ၊ ေခါင္း ေနာက္ေက်ာပါ နာေနႏိုင္တယ္။ ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြလဲရွိႏိုင္တယ္။ ေသြးလွည့္ပတ္မႈနည္းတာ၊ အသက္ရွဴရခက္တာ၊ ေအာက္ခံအေရျပားကို ထိခိုက္တာ၊ အဝတ္အစားေရြးရတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Breast hypertrophy (Macromastia and Gigantomastia) ေခၚတဲ့ ရင္သားၾကီးလြန္းေနတာမ်ိဳးကို ေဆးနဲ႔ေတာ့ ကုမရႏိုင္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်နည္းနဲ႔ေတာ့ ရင္သားလဲ လိုက္ေသးႏိုင္ပါတယ္။ ခြဲစိတ္ကုသနည္းကို Reduction mammoplasty, Lipectomy လို႔ေခၚတယ္။ အစဥ္အလာသံုးခြဲစိတ္နည္းကို ၁၉၉ဝ ကတည္းကသံုးတယ္။

Surgical anatomy ရင္သားကို ခြဲစိတ္ခႏၶာေဗဒအရ (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစားေတြ မ်ားတယ္။
1. Chest wall ရင္ပတ္နံရံက နံရိုးအမွတ္ ၂ ကေန ၆ အထိ၊
2. Pectoralis muscles ၾကြက္သား + အရြတ္လႊာ + အရြတ္ျပား၊
3. Lobules (လိုျဗဴးလ္)
4. Nipple ႏို႔သီးအဖ်ား၊
5. Areola အေရာင္ရင့္အဝိုင္း၊
6. Milk duct ႏို႔ျပြန္၊
7. Fatty tissue အဆီ၊
8. Glandular tissue ႏို႔ထြက္အိတ္၊
9. Adipose tissue (အဒီပို႔စ္ တစ္ရွဴး)
10. Skin envelope အေရျပား။
 
ခြဲစိတ္နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
I. Inferior pedicle technique (Anchor pattern, inverted-T incision, Wise pattern)
II. Vertical scar technique (lollipop incision)
III. Horizontal scar technique
IV. Free nipple-graft technique
V. Liposuction-only technique (lipectomy)

Liposuction-only technique အဆီစုပ္ထုတ္နည္းကို ရင္သားအရြယ္အစား သိပ္မၾကီးရင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားေသးေအာင္ခြဲစိတ္ျပဳျပင္နည္းကို ကေလးႏို႔တိုက္ေနသူနဲ႔ ႏို႔ျဖတ္ကာစလူေတြကို လုပ္မေပးပါ။

ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ေဆးနဲ႔ေသးမယ္ဆိုတာ မယံုပါနဲ႔။ သဘာဝ၊ မိေမြးတိုင္းကို ျပင္ခ်င္တာမွန္သမွ် အဆိုး-အေကာင္း ခ်ိန္ဆရမယ္။ (ပလပ္စတစ္ ဆာဂ်င္) ခြဲစိတ္ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။ ရွင္းျပပါလိမ့္မယ္။ ေခါင္းေအးေအးထားျပီးမွသာ ကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၃-၉-၂ဝ၁၃

Breast Reconstruction ရင္သား အသစ္တပ္ေပးျခင္း

ငယ္ေသးေတာ့ ဆီလီကြန္ထည္႔မလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဗိုက္ကအသားနဲ႔ ထည့္လုပ္ရတယ္ေျပာေနတာ။ ညီမေလးက အစားထိုးတာ ဘာမွမလုပ္ဘူး၊ ျဖတ္ဆိုျဖတ္တာဘဲလုပ္မယ္ ေျပာထားတာတဲ့ဆရာ။ အေကာင္းဆုံးနည္းလမ္း ေျပာျပေပးပါလားဆရာ။

အရင္က ရင္သားကင္ဆာအတြက္ ရင္သားတဖက္ျဖတ္ထုတ္ရတဲ့သမီးအတြက္ သူ႔ဖခင္ကေမးလို႔ ေရးထားတာရွိပါတယ္။ ရင္သားမွာ ကင္ဆာျဖစ္လို႔ တဖက္လံုး၊ ႏွစ္ဘက္လံုး ျဖတ္ထုတ္လိုက္ရသူေတြကုိ အျမင္ အရင္လိုျဖစ္ေစဘုိ႔နဲ႔ အထိအေတြ႔ ေကာင္းေစဘို႔ရာ ရင္သားအသစ္ ခြဲစိတ္ထည့္ေပးႏိုင္တယ္။ Implants ရင္သားအတုထည့္တာကုိ Mastectomy ရင္သား ခြဲထုတ္ျပီး ခ်က္ခ်င္းလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ေနာက္မွ ေအးေအးေဆးေဆး လုပ္ႏိုင္တယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ခ်က္ခ်င္းလုပ္ၾကတယ္။ လူတိုင္းက လုပ္ဘို႔သင့္ၾကတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ 

လုပ္မယ္ဆိုရင္ Plastic surgeon (ပလပ္စ္တစ္) ခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ Breast surgeon ရင္သား-ခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ Oncologist ကင္ဆာအထူးကုဆရာဝန္၊ Radiation oncologist ဓါတ္ေရာင္ျခည္-ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ရမယ္။ လုပ္ျပီးရင္ ေမြးရာပါ လိုေတာ့ ေကာင္းမွာမဟုတ္ေပမဲ့ အမ်ားၾကီးစိတ္သက္သာရာရေစမွာ အမွန္ပါ။ အျမင္ေကာင္းလာေစမယ္။ ေက်နပ္မႈ တိုးတက္လာေစမယ္။ လူေတာတိုးႏိုင္လာမယ္။

Breast implants ရင္သားအတုထဲမွာ Saline ဆားရည္၊ ဒါမွမဟုတ္ Silicone (စီလီကြန္) သံုးတယ္။ ဆားရည္နဲ႔ဟာျဖစ္ျဖစ္ Silicone (စီလီကြန္) ျဖစ္ျဖစ္ Shell အကာကေတာ့ (စီလီကြန္) အမာစားျဖစ္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ကိုယ့္ကို္ယ္ခႏၶာ တျခား ေနရာကေန ယူထားတဲ့ အေရျပား၊ အဆီနဲ႔ ၾကြက္သားကိုယူျပီး တည္ေဆာက္ရတယ္။ ဘယ္ဟာ အေကာင္းဆံုးနည္း ဆိုတာကို ဆရာဝန္တိုင္းက လက္ခံထားတာေတာ့ မရွိပါ။ နည္းတိုင္းမွာ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုး ဒြန္တြဲေနတာပါ။ ကိုယ့္ ကိုယ္ခႏၶာ တျခားေနရာက ယူစရာေတြလိုမယ္ဆိုရင္ ဒါးရာ၊ ခ်ဳပ္ရိုး ပုိၾကီးမယ္၊ အတုပစၥည္း သန္႔သန္႔ဆိုရင္ တမ်ိဳး။ အတုနဲ႔ ကိုယ့္အသားကို တြဲသံုးတာက ပိုျပီးကိုယ္ပိုင္ထင္မယ္ေပါ့။ 

မိန္းကေလးတေယာက္ရဲ႕ ပံုပန္း၊ ခႏၥာေဗဒအရ ရင္သားအတုကို လိုက္ဘက္ညီေအာင္ ေရြးရတယ္။ အဆင့္ေတြက မနည္းလွပါ။ ေဆးရံုတက္ခ်ိန္ယူရမယ္။ လိုအပ္ရင္ ေနာက္ဆက္ျပရမယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြေတာ့ မေကာင္းပါ။ တဖက္ထဲ လုပ္ရရင္ က်န္သဘာဝတဖက္နဲ႔ တူႏိုင္သမွ်တူေအာင္ လုပ္ဘို႔ လိုမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ရင္သား အရြယ္အစား မၾကီးလွသူ၊ တြဲက်မေနသူေတြ လုပ္ေပးရတာ ပိုေကာင္းတယ္။ အမွန္က ၾကီးေနတာ ေသးေအာင္၊ ေသးေနတာကို ၾကီးေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ 

Implant procedure ရင္သားအတုထည့္ေပးနည္းမွာ အဆင့္ ၂-၃ ဆင့္ရွိတယ္။ ပဌမဆံုး Tissue expander ေနရာခ်ဲ႕ေပးတာကို အရင္ ၾကြက္သား နဲ႔ အေရျပားၾကားမွာ ထည့္ရတယ္။ အိတ္လိုေနရာေလး ဖန္တီးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဟာေလးက ဆားရည္ ရင္သားတုလိုပါဘဲ။ တလမ္းသြားအထိန္းေလးပါတယ္။ လိုတဲ့အခါ ဆားရည္ ထပ္ထည့္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔ပါ။ ၄-၆ လေလာက္ ေဆးခန္းကိုလာျပီး လိုအပ္တဲ့ အရြယ္ရတဲ့အထိ ဆားရည္ကို ထည့္ထည့္ေပးရမယ္။ ေနာက္တဆင့္ကေတာ့ ထည့္ထားတာကို ျပန္ထုတ္ျပီး အျမဲထားမဲ့ ဆားရည္ျဖစ္ျဖစ္ (စီလီကြန္) ျဖစ္ျဖစ္ အတုကိုထည့္ေပးရတယ္။ တခါတေလ ဆားရည္သံုးတာမွာ အရင္ထည့္ထားတာ ၾကာၾကာထားရတတ္တယ္။

တခ်ိဳ႕ကို Tissue expansion ေနရာခ်ဲ႕ေပးတာကိုမလုပ္ပဲ အတုကို တခါထဲထည့္တာမ်ိဳး တန္းလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ သူ႔မွာ ရင္သားခြဲထုတ္ျပီးေနာက္မွာ ပကတိအေရျပားနဲ႔ ၾကြက္သားအလံုအေလာက္ က်န္ေနေသးလို႔ လုပ္ႏိုင္တာပါ။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္မရပါ။ 

Saline နဲ႔ Silicone implants ဘယ္ဟာပိုေကာင္းသလဲ
- Saline implants ေတြက ပိုမာတယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္နဲ႔အထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြ Breast augmentation ရင္သား ပိုထြားေအာင္အတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Breast reconstruction ရင္သား သစ္အတုထည့္တာဆိုရင္ ဘယ္အသက္ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ 
- Silicone ေတြက အေျပာ့-အမာမွာ သဘာဝရင္သားနဲ႔ ပိုတူတယ္။ အသက္ ၂၂ ႏွစ္အထက္ Breast augmentation ရင္သား ပိုထြားေအာင္အတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Breast reconstruction ရင္သားသစ္ အတုထည့္တာ ဆိုရင္ ဘယ္အရြယ္ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ 

သတိထားစရာေတြ = ရင္သားေနရာနာေနတာ၊ ေသြးယိုတာ၊ ပိုးဝင္ႏိုင္တယ္၊ အမာရြတ္ရွိေနမယ္၊ အနာမက်က္ႏိုင္တာ၊ အထိအေတြ႔ခံစားမႈ မတူေတာ့တာျဖစ္မယ္၊ ထည့္ထားတာက အေရျပားအျပင္ထြက္လာတာ၊ အမာရြတ္က အထဲကအတုကို ဖိေနတာ။ ထည့္ထားတာက ယိုစိမ့္၊ ေပါက္ျပဲသြားတာ၊ ခ်ပ္ျပားသြားတာ၊ ေနာက္ထပ္ ခြဲစိတ္ရႏိုင္တယ္။

Implant ruptures ထည့္ထားတာက ယိုစိမ့္၊ ေပါက္ျပဲ၊ ခ်ပ္ျပားသြားသြားရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ -
• Saline စုတ္ျပဲတာျဖစ္ရင္ ျပန္ေဖါင္းေစေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ အိတ္ထဲကဆားရည္ကို ကိုယ္ခႏၶာကေန စုပ္ယူလိမ့္မယ္။ လိုအပ္ရင္ ျပန္ထုတ္ျပီး အသစ္တခု ထပ္ထည့္ႏိုင္တယ္။
• Silicone ေပါက္ေနတာကို သတိမထားမိဘဲ ေနတတ္တယ္။ ေရရွည္ဆိုးက်ိဳး ဆိုးတာေတြ မရွိပါ။ ကင္ဆာ မျဖစ္ေစပါ။ နာေနႏိုင္တယ္။ အရြယ္အစား ပံုပန္း ေျပာင္းသြားမယ္။ ခြဲစိတ္မႈတခု လိုပါမယ္။ 
• Silicone ထည့္ထားသူေတြကို ၃ ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ MRI scans ကို ၂ ႏွစ္တခါ ရိုက္သင့္တယ္။ အေနအထားသိေအာင္လို႔။
• Breast implants ထည့္ထားသူေတြကို Radiation therapy ဓါတ္ကင္ရင္ သတိၾကီးရမယ္။ အေရာင္ ေျပာင္းႏိုင္တယ္။ (တစ္ရွဴး) ေတြ က်ံဳ႕ႏိုင္တယ္။

Natural grafts/tissue flap surgery သဘာဝ ကိုယ္ပိုင္ (တစ္ရွဴး) အစားထိုးနည္း
ကိုယ္ပိုင္အသားျဖစ္လို႔ သဘာဝဆန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လုပ္ရတာ ကရိကထ မ်ားတယ္။ အခ်ိန္ယူရမယ္။ အသားယူတဲ့ ေနရာမွာ အမာရြတ္ က်န္ေနရစ္မယ္။ အယူခံတဲ့ေနရာမွာ အားနည္းသြားမယ္။ ဗိုက္၊ ေနာက္ေက်ာ နဲ႔ တင္က အသားေတြ ယူရတယ္။ Skin-sparing mastectomy ရင္သားကို ထုတ္ျပစ္ရတဲ့အခါ အေရျပားကို ခ်န္ႏိုင္သေလာက္ ခ်န္တဲ့ ခြဲစိတ္နည္း လုပ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း ရင္သားအတု ထည့္လို႔ရတယ္။ ကင္ဆာထပ္ျဖစ္မွာနဲ႔ ခ်ိန္ဆရမယ္။ 

Reconstructive surgery ရင္သားအတုတပ္ ခြဲစိတ္နည္း 
(၁) Pedicle flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္တဲ့နည္း၊ 
(၂) Free flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို အျပီးျဖတ္ေတာက္ယူနည္းမွာ Microsurgical techniques အႏုစိတ္ ခြဲစိတ္နည္းကိုပါ သံုးရမယ္။ ပိုၾကာမယ္။

- Abdomen (TRAM flap) နည္းမွာ Transverse rectus abdominal muscle ကုိယူတယ္။ Pedicle flap surgery ကိုယ္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္နည္းျဖစ္ျဖစ္ Free flap surgery ကိုယ္ခႏၶာက အသားစကို အျပီးျဖတ္ေတာက္ယူနည္းျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

- Abdomen (DIEP flap) နည္းမွာ Deep inferior epigastric perforator ကိုယူတယ္။ နည္းသစ္ျဖစ္တယ္။ ၾကြက္သားကို တတ္ႏိုင္မွ် နည္းနည္းသာ ယူတယ္။ အဆီနဲ႔ အေရျပားယူမယ္။ Pedicle flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္တာကို သံုးတဲ့နည္းကိုသာ သံုးရတယ္။

- ဒီနည္းကို ဆန္းသစ္ထားတာေတာ့ Superficial inferior epigastric artery (SIEA) flap ဆိုတာကို ယူတယ္။ ယူတာတူေပမဲ့ အတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာကို အားထားတယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္ရျပန္ဘူး။

- Back ေနာက္ေက်ာ ဒါမွမဟုတ္ Latissimus dorsi flap နည္း၊ ေနာက္ေက်ာ အထက္နားက ၾကြက္သား၊ အဆီ နဲ႔ အေရျပားကို ယူတယ္။ ယူတဲ့ဟာကို ရင္ပတ္ဆီအထိ ေျမာင္းသြယ္သလို လုပ္ေပးရတယ္။ ရင္သား အရြယ္အစား သိပ္မၾကီးတာမ်ိဳးအတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားအတုထည့္စရာ အိတ္အေနနဲ႔လဲ ဒီနည္းလုပ္ႏိုင္တယ္။

- Buttocks တင္ပါး ဒါမွမဟုတ္ Gluteal flap နည္း၊ ဗိုက္နဲ႔ ေနာက္ေက်ာမွာ ယူစရာ အသားဆိုင္ နည္းပါးသူေတြအတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

Nipple-areola reconstruction ႏို႔သီးထိပ္ဝိုင္းနဲ႔ ထိပ္ဖ်ား
ႏို႔သီးထိပ္ဖ်ား လုပ္ေပးတာကို Permanent implant ဒုတိယ ခြဲစိတ္မႈလုပ္ခ်ိန္မွာ တခါထဲလုပ္ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႕က ၂ လ အနည္းဆံုးျခားျပီးမွ လုပ္တယ္။ သဘာဝနဲ႔ တူႏိုင္သမွ်တူေစဘို႔ပါ။ အတုတပ္လိုက္တဲ့ ရင္သားရဲ႕ အေရျပားကေန အနာ ေကာင္းေကာင္းက်က္ခ်ိန္မွာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ရင္သားအေရာင္ရင့္အဝိုင္းကို ေပါင္ျခံကအေရျပားကိုယူျပီး အေရာင္ ရင့္လာေအာင္ ထိုးကြင္းထိုးတည္းနဲ႔ လုပ္ရတယ္။ Nipple-sparing mastectomy ရင္သားကို ထုတ္ရတံုးမွာ ခ်န္ထားလို႔ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ႏို႔သီးေနရာကို ခ်န္ခဲ့ႏိုင္တယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ မရဘူး။ လိုအပ္ရင္ အဲလိုလုပ္ထားတာကို ႏို႔သီးထိပ္ေနရာကို ကင္တာမျဖစ္ေအာင္ ဓါတ္ကင္တာပါ လုပ္ေပးရမယ္။ 

Acellular dermis technique နည္းဆိုတာလဲ ရွိတယ္။ ရင္သားခြဲထုတ္တံုးမွာ အေရျပားေအာက္မယ္ ပုခက္လို အရာေလး တခုထည့္ေပးထားတယ္။ ျပီးရင္ Expander ျဖစ္ျဖစ္ Implant ျဖစ္ျဖစ္ ထည့္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔။ ေနာင္ ေဆးခန္းျပန္လာရတဲ့ အၾကိမ္နည္းေစတယ္။ ရင္သားၾကီးၾကီးကိုလဲ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒါးရာလဲ နည္းတယ္။ Expander ကေန Final implant ကိုလဲတာလဲ အခ်ိန္တိုတိုနဲ႔ ရတယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္ေပးလို႔ မရပါ။ ေနာက္ေပၚနည္းကို Gummy bear implant ေခၚတယ္။ စမ္းေနဆဲျဖစ္လို႔ စာရင္းသြင္းထားသူေတြကိုသာ လုပ္ေပးတယ္။

ဘယ္လိုၾကိဳးစာထားတာျဖစ္ျဖစ္ သဘာဝ မိေမြးတိုင္းေတာ့ မေကာင္းႏိုင္ပါ။ စိတ္ထိခိုက္မႈ အနည္းနဲ႔ အမ်ားခံစားရမွာကို ကုဘို႔လိုရင္ ကုရမယ္။ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ နာတတ္တာမ်ားလို႔ လက္ကို ေခါင္းေပၚမွာ ေျမွာက္ေနၾကဘို႔ အၾကံေပးတယ္။ ရာသက္ပန္မခံတာ သတိထားဘို႔ လိုပါမယ္။ ၂ဝ-၂၅ ႏွစ္ခံမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းခ်က္ရွိတယ္။

• လွခ်င္လို႔လုပ္တာေတြက အမ်ားဆံုးပါ။ 
• ၁၉၆၂ မွာ ပဌမဆံုး ရင္သားအတုထည့္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ အေမရိကားကျဖစ္တယ္။ သူ႔ေနာက္ တကမာၻလံုးမွာ ၅ သန္းကေန ၁ဝ သန္းအထိရွိေနျပီ။ 
• ၁၉၉၂ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ FDA ကေန (စီလီကြန္) ေတြကို သူ႔ႏိုင္ငံထဲမွာ မေရာင္းေတာ့ဘို႔ လုပ္လိုက္တယ္။ ၂ဝဝ၆ ေရာက္ေတာ့ Allergan and Johnson & Johnson's Mentor ကေန ထုတ္တာေတြကို ျပန္ျပီး ခြင့္ျပဳလိုက္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၄ဝဝဝဝ ကို ၁ဝ ႏွစ္ၾကာ ဆက္ေလ့လာေစာင့္ၾကည္မႈ လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အာမခံခ်က္နဲ႔ ခြင့္ျပဳတာျဖစ္တယ္။ 
• ျဗိတိန္မွာ (ပလပ္စတစ္) ခြဲစိတ္ကုသမႈထဲမွာ အမ်ားဆံုးလုပ္ရတဲ့ ခြဲစိတ္နည္းျဖစ္တယ္။ 
• (ဘရာဇီးလ္) မွာလဲ အေတာ္ၾကီး ေပၚျပဴလာျဖစ္တယ္။ တႏွစ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၂ သိန္းကေန ၃ သိန္း လုပ္ေပးေနရတယ္။ 
• တခါလုပ္ရင္ ေဒၚလာ ၅ဝဝဝ ကေန ၈ဝဝဝ ကုန္တယ္။ ေနာက္ျပန္ခြဲရတာက ပိုကုန္တယ္။
• အလွအပကို တန္ဘိုးထားလွတဲ့ (ဗယ္နီဇြဲလား) မွာ မိဘေတြက သမီးေခ်ာေလးေတြကို လက္ေဆာင္အေနနဲ႔ လုပ္ေပးသတဲ့။ အဲဒီမိန္းကေလးေတြ တသက္မွာ အနည္းဆံုး ၂ ခါေတာ့ ဒါးရာပါေနတာ အဝတ္ခြ်တ္ရင္ ျမင္ရလိမ့္မယ္။ 

Dr. တင့္ေဆြြ
၇-၁-၂ဝ၁၂
၂၆-၄-၂ဝ၁၅