ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Tuesday, May 31, 2016

Well Done လူမေရာက္ အလွဴေရာက္၏

ဆရာေရ သမီးေလး တႏွစ္ျပည့္၊ ေမာ္လျမိဳင္ က်ိဳကၡမီ ေရလယ္ဘုရားဖူး သြားပါတယ္။ ၂၈-၂၉ ေမလ ၂ဝ၁၆ ကပါ။ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ထဲက ေမးသမွ် သိခ်င္သမွ် ေျဖၾကားေပးတဲ့ ဆရာကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဆရာနဲ႔ အန္တီ့အတြက္ကိုလည္း ေငြလွဴခဲ့ပါတယ္။ ဆရာ သာဓုေခၚႏိုင္ေအာင္ပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ဆရာ။ ဆရာ စိတ္ခ်မ္းသာ ကိုယ္က်န္းမာပါေစ။ ႕႕႕႕႕

ေအာ္ ႕႕႕ ဆရာ အဲဒီကို တခါမွမေရာက္ဖူးေသးပါ။ ဆရာ့ကိုယ္စား အလွဴေတာ့ေရာက္သြားျပီေပါ့။ ကံတရားဆိုတာ အင္မတန္ဆန္းၾကယ္တယ္။ ေရစက္ဆိုတာ အဲလိုနဲ႔ ဆံုဆည္းၾကရတယ္။ သံသရာမွာ အဲလိုပါပဲ။ ေကာင္းမႈဆိုတာ စိတ္ထဲကေနလာျပီး စိတ္ကေနျဖစ္ေျမာက္ေစႏိုင္တာလည္းရွိတယ္။ လူေရာက္စရာ လိုခ်င္မွလိုတယ္။
မိသားစု က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁-၆-၂ဝ၁၆

Gallbladder cancer သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ

ဆရာရွင့္ သမီးအေမ သည္းေျခအိတ္ ထုတ္လိုက္ရပါတယ္ဆရာ။ သည္းေျခအိတ္မွာ ေက်ာက္မဟုတ္ဘဲ အသားလံုး အေသးေလ သံုးလံုးျဖစ္ေနပါတယ္။ ဘိုင္အိုစီ စစ္ျကည့္တဲ့အေျဖက ကင္ဆာလို႔ေျပာပါတယ္။ ကင္ဆာဆို သမီးအေမ သက္တန္းေစ့ေနနိုင္ပါ့မလားဆရာ။ ဘယ္လိုေတြဆက္လုပ္သင့္ပါသလည္းရွင့္ ဘိုင္အိုစီ စစ္ထားတာကို ဆရာကို ျပျခင္လို႔ပါ။ စိုးရိမ္ရပါသလားရွင့္။ အခုေတာ့ သည္းေျခအိတ္ခြဲထုတ္ထားတာ 5 ရက္ရွိပါျပီ ပိုးသတ္ေဆးထိုးတာေတာင္ နာလို႔ ငိုပါတယ္ဆရာ။ အေမက ဆရာကိုေမးေပးပါတဲ့ ေလးစားစြာျဖင့္။

သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ အျဖစ္မမ်ားပါ။ ျဖစ္တာကိုေစာေစာသိလို႔ကုသရင္ အလားအလာေကာင္းတယ္။ ကံမေကာင္းတာက ေနာက္က်မွ သိတာမ်ားတယ္။ ေရာဂါသိဘို႔လုပ္ရတာလည္းခက္တယ္။ တိက်တဲ့ေရာဂါလကၡဏာ မရွိသလို ျဖစ္လို႔ပါ။ ဗိုက္ (ညာဖက္ အေပၚပိုင္း) ေအာင့္မယ္။ ရင္ျပည့္သလိုေနမယ္။ ယားမယ္။ ဖ်ားမယ္။ ပ်ိဳ႕မယ္။ အစားအေသာက္ ပ်က္မယ္။ ပိန္လာမယ္။ အသားဝါမယ္။

Adenocarcinoma အမ်ိုးအစားကင္ဆာျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ အသက္ၾကီးေလျဖစ္ႏိုင္ေလ။ အရင္က သည္းေျခေက်ာက္ရာဇဝင္ရွိႏိုင္တယ္။

ultrasound, computerized tomography (CT) နဲ႔ magnetic resonance imaging (MRI) ေတြရိုက္စစ္ေဆးမယ္။ ဗိုက္ခြဲျပီးစစ္ေဆးရတာလည္းရွိႏိုင္တယ္။ laparoscopy ကိရိယာထည့္ျပီး အေျခအေနကို စစ္ႏိုင္တယ္။ သည္းေျခလမ္း ထိုးေဆးစစ္ေဆးႏိုင္တယ္။

အဆင့္ေတြခြဲထားတယ္။
Stage I သည္းေျခအိတ္ရဲ႕အတြင္းလႊာမွာသာရွိေသးတယ္။
Stage II သည္းေျခအိတ္ရဲ႕အျပင္လႊာေရာလာမယ္။ ေဘးလည္းေရာက္ႏိုင္တယ္။
Stage III အနီးအနားအဂၤါ (အသည္း၊ အူသိမ္၊ အစာအိမ္) ဆီေရာက္ေနျပီ။ တက္ေစ့ထိေရာက္မယ္။
Stage IV တျခားေနရာေတြအထိေရာက္ေနျပီ။

ကုသနည္းမ်ား
သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာကုသနည္းေတြကို ကင္ဆာအဆင့္နဲ႔ လူနာက်န္းမာေရးအရေရြးရတယ္။ ခြဲစိတ္နည္းက အေစာဆံုးအဆင့္အတြက္ေကာင္းတယ္။ သည္းေျခအိတ္တခုတည္းျဖစ္ျဖစ္၊ အသည္းတစိတ္တပုိင္းျဖစ္ျဖစ္ ထုတ္ေပးရတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ခြဲျပီး ကင္ဆာေဆးလိုမယ္။ ေနာက္က်တာဆိုရင္ ကင္ဆာေဆးနဲ႔ ဓါတ္ကင္တာလုပ္ရမယ္။
တခ်ိဳ႕ကခြဲတာကိုခံႏိုင္ရည္မရွိၾကပါ။ ခြဲစိတ္ကုသနည္းဟာ ေစာေလေကာင္းေလျဖစ္တယ္။ သည္းေျခအိတ္တခုလံုး ထုတ္နည္း၊ အသည္းအစိတ္အပိုင္းတခုကိုပါထုတ္နည္း၊ သည္းေျခရည္လမ္းကိုပါထုတ္နည္းရွိတယ္။
ကင္ဆာေဆးေပးဘို႔လို မလိုနဲ႔ ဓါတ္ကင္ဘို႔ လို မလိုကိုလည္း လူနာအေျခအေနအရ ဆရာဝန္ကဆံုးျဖတ္မယ္။
ကင္ဆာေနာက္က်ေနရင္ ကင္ဆာေဆးေပးမယ္။ therapy ဓါတ္ကင္ေပးမယ္။ သည္းေျခရည္လမ္းပိတ္ေနတာကို တခုခုလုပ္ေပးရတယ္။Stent စတန္းထည့္ေပးနည္းနဲ႔ Biliary bypass ဘိုင္ပတ္စ္နည္းရွိတယ္။

အလားအလာ (၅) ႏွစ္အသက္ရွင္ႏွဳန္း
အဆင့္ 0 = 80%
အဆင့္ I = 50%
အဆင့္ II = 28%
အဆင့္ IIIA = 8%
အဆင့္ IIIB = 7%
အဆင့္ IVA = 4%
အဆင့္ IVB = 2%

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

Uses for Vinegar ဗနီဂါအသံုးျပဳနည္းမ်ား

1. Freshen up the fridge ေရခဲေသတၲာသန္႔ရွင္းေရး

2. Brighten coffee cups and teacups ေကာ္ဖီခြက္၊ လက္ဖက္ရည္ခြက္သန္႔ရွင္းေရး

3. Eliminate odors အနံ႔အသက္ေပ်ာက္ေစရန္

4. Kill bathroom germs ေရခ်ိဳခန္းပိုးသန္႔ရန္ (အျပင္းစားသံုးပါ)

5. Save a garment အဝတ္စအစြန္းအထင္းခြ်တ္ရန္

6. Tidy up a toilet ေရအိမ္သာသန္႔ရွင္းရန္

7. Lose the carpet stain ေကာ္ေဇာအစြန္းခြ်တ္ရန္ (ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ ၂ ဇြန္း + ေဆာ္ဒါ တခြက္၏ ၄ ပံု ၁ ပံုေရာ)

8. Renew paint brushes ေဆးသုတ္စုတ္တံေဆးရန္ (တနာရီစိမ္ထားပါ)

9. Wipe off a dirty faucet ေရပိုက္ေခါင္းသန္႔ရွင္းရန္

10. Stop static cling ေစးကပ္ေနတာေတြခြါရန္

11. Make old socks look new ေျခအိတ္အသစ္လိုထင္ေစရန္

12. Restore handbags and shoes လက္ကိုင္အိတ္ႏွင့္ ရွဴးဖိနပ္အေရာင္ျပန္ထြက္ေစရန္

13. Banish weeds ေပါင္းျမက္ရွင္းရန္

14. Liven droopy flowers ဘုရားပန္ေရေလာင္းရန္ (ပန္းအရြက္ညွိဳးလာတာကို လႊင့္အျပစ္ပဲ ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ ၂ ဇြန္း + သၾကား ၁ ဇြန္း + ေရတကြာတေရာျပီး ပန္းအိုထဲေရေလာင္ပါ။)

15. Put an end to itching ျခင္၊ အင္းဆက္ကိုက္လို႔ယားတာသက္သာေစရန္

16. Whiten your teeth သြားတိုက္တံကို ဗနီဂါထဲစိမ္ျပီး တပတ္တၾကိမ္တိုက္ပါ ခံတြင္းနံ႔ေကာင္းေစတယ္။

17. Make nail polish last longer လက္သည္းဆိုးေဆးတာရွည္ခံေစရန္

18. Keep car windows frost-free ကားမွန္ေတြ ေရခဲတာကေနကာကြယ္ရန္

19. Let your dog shine ေခြးေမႊး ေခြးသန္းရွင္းရန္

20. Battle litter-box odor အမိႈက္ပုံးအနံ႔သက္သာေစရန္

21. Kill bacteria in meat အသားထဲကဗက္တီးရီးယားေတြရွင္းရန္ (ဗနီဂါတခြက္ရဲ႕ ၄ ပံု ၁ ပံု + အသား ၂ ေပါင္၊ ၂ဝ မိနစ္ကေန ၂၄ နာရီထားပါ။)

22. Prevent cracked eggs ၾကက္ဥအက်က္ျပဳလွ်င္မကြဲေစရန္ ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ ၂ ဇြန္းထည့္ပါ။

23. Steam away a microwave mess မိုက္ခရိုေဝ့ဖ္ သန္႔ရွင္းရန္ ဗနီဂါနဲ႔ ေရေႏြးဆတူေရာ ပန္းကန္တခုထဲထည့္ျပီး မိုက္ခရိုေဝ့ဖ္ထဲမွာ ၅ မိနစ္ထားပါ။

24. Repair DVDs ေဟာင္းေနတာေတြကုိျပင္ရန္ ဗနီဂါဆြတ္ထားတဲ့အဝတ္စႏုႏုေလးနဲ႔ ပါးပါးသုတ္ေပးပါ။

25. Get those last drops ညွစ္ထုတ္ရတဲ့ ငရုပ္ဆီစတာ မထြက္ရင္ဗနီဂါထဲ ဗူးအဝခဏစိမ္ထားပါ။

26. Rinse fruits and vegetables သစ္သီး ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြေဆးရန္ ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ ၂ ဇြန္း + ေရတပိုင့္ ေရာျပီးသံုးပါ။ ျပီးရင္ ေရနဲ႔ထပ္ေဆးပါ။ ပိုးသတ္ေဆးေတြရွင္းမယ္။

27. Brighter Easter eggs အီစတာၾကက္ဥ အလွတန္းဆာမဆင္မီ ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ ၁ ဇြန္း + ေရေႏြးခြက္တဝက္ ေရာျပီး အေရာင္ျခယ္ပါ။ အရာင္ပိုေတာက္ပမယ္။

28. Loosen a rusted screw ျဖဳတ္မရတဲ့ဝက္အူျဖဳတ္ရန္

29. Remove gum ပီေက၊ ျခဴးယင္းဂမ္းခြါရန္

30. Keep cheese from molding ဒိန္ခဲ ထိန္းသိမ္းရန္ ဗနီဂါစိုတဲ့အဝတ္နဲ႔ပတ္၊ ေလလံုတာထဲထည့္ျပီး ေရခဲေသတၲာထဲထားပါ။

31. Renew a loofah ေဆးေၾကာရာသံုးတဲ့ေရျမွဳပ္လိုပစၥည္းသစ္ေစရန္ ဗနီဂါနဲ႔ ေရဆတူေရာထာထဲမွာ ၂၄ နာရီစိမ္ထားပါ။

32. Remove wax မလိုတဲ့ေနရာေတြမွာ ကပ္ေနတဲ့ဖေယာင္းေတြရွင္းျပစ္ရန္

33. Take a relaxing bath ေရးခ်ိဳးရာဇိမ္က်ရန္ ဗနီဂါ ခြက္တဝက္ကို ေရေႏြးနဲ႔ေရာသံုးပါ။ ေသေနတဲ့အေရျပားဆဲလ္ေတြ ရွင္းေပးမယ္။

34. Brighten your hair ဆံပင္အေရာက္ထြက္ေစရန္ တလတၾကိမ္ ဗနီဂါ လက္ဖက္ရည္ဇြန္းဝက္နဲ႔ေလွ်ာ္ပါ။

35. Freshen fabrics အဝတ္၊ ေကာ္ေဇာ၊ ရွဴး စတာေတြကို ျဖန္းေဆးပုလင္းခြံတခုထဲ ဗနီဂါထည့္ျပီး ျဖန္းပါ။ အနံ႔ေကာင္းေစမယ္။

36. Erase crayon အိမ္နံရံမွာ ဖေယာင္းေရာင္စံုတံနဲ႔ ပံုေတြဆြဲထားတာဖ်က္ရန္ သြားတိုက္တံေဟာင္းတေခ်ာင္းကို ဗနီဂါဆြတ္ျပီးဖ်က္ပါ။

37. Sticky stickers ကပ္ခြါေကာ္ရွင္းရန္

38. Clean the dishwasher and coffee pot ပန္းကန္ေဆးစက္၊ ေကာ္ဖီစက္သန္႔ရွင္းရန္ ဗနီဂါ ခြက္တဝက္နဲ႔ တလတၾကိမ္ေဆးပါ။

39. Sanitize pet accidents အိမ္ေမြးအေကာင္နဲ႔ မေတာ္တဆထိတာကို သန္႔ေစရန္ ဗနီဂါ ခြက္ ၄ ပံု ၁ ပံုနဲ႔ ေရ တကြာတေရာသံုးပါ။

40. Prep for summer grilling အသားကင္မီးဖိုသန္႔ရွင္းရန္

41. Clean your scissors ကပ္ေၾကးသန္႔ရွင္းရန္

43. Unclog drains ေရးစီးပိုက္ဆို႔ေနတာရွင္းလင္းရန္ မုန္႔ဖုတ္ေဆာ္ဒါ တခြက္ေလာင္းထည့္ျပီး ဗနီဂါတခြက္ ဆက္ေလာင္းပါ။

44. Eliminate dandruff ေခါင္းေဗာက္ရွင္းရန္ တပတ္တၾကိမ္ apple cider vinegar နဲ႔ေဆးပါ။ ၁၅ မိနစ္ၾကာရင္ ေရနဲ႔ေဆးပါ။

45. Soften your feet ေျခေထာက္ကြဲတာ အသားမာေနတာေပ်ာ့ေစရန္ ဗနီဂါ ၁ ဆ + ေရ ၂ ဆေရာတာထဲမွာ မိနစ္ ၂ဝ ၾကာစိမ္ထားပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

Snake-bite ေျမြကိုက္လွ်င္

- September 11, 2015 10:42am PKU ေဆးရုံမွာေမြကိုက္လူနာေတြ့ျပန္ျပီ
- September 11, 2015 11:02am Snake-bite ေျမြကိုက္လွ်င္စာ ပို႔လိုက္ပါတယ္။

ေျမြအမ်ိဳးအစား အမ်ားၾကီးရွိေပမဲ့ အဆိပ္ရွိတဲ့ေျမြကနည္းတယ္။ သူမ်ားတိုင္းျပည္ကေျမြေတြ ဘယ္ေလာက္ဆန္းဆန္း အသာထားပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြကို ဒုကၡေပးေနတဲ့ ေျမြေပြးနဲ႔ ေျမြေဟာက္ကိုသာ သိထားေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီေျမြေတြ မဟုတ္ရင္ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ေျမြေပြးကသာ အသက္ေသေစတာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္ေပါက္ေျမြေတြအတြက္ ျမန္မာျပည္ထုတ္ေဆးေတြက အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။ တိုးတက္တဲ့တိုင္းျပည္ေတြမွာ ေျမြအေၾကာင္းသိပ္မသိၾကဘူး။ ကြ်န္တာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာေတာ့ ဘာမဆို အတၲာဟိ အတၲေနာ နေတၴာခ်ည္းပဲမဟုတ္ပါေလာ။

ေရွးဦးသူနာျပဳသင္ခန္းစာေတြ တခ်ိဳ႕ကေဟာင္းသြားျပီး၊ ေခတ္မီနည္းေတြ ထပ္မထည့္ၾကေတာ့ဘူး။ ျမဝတီ (ဆိုက္) ထဲမွာ သတိျပဳေရွာင္ၾကဥ္ဖြယ္ ေျမြဆုိးအႏၱရာယ္ကိုဖတ္ၾကည့္ပါတယ္။ လိုတာေလး ေတြ႔ရတယ္။ ေျမြဆိပ္ကာကြယ္ေဆးမွာ အကုိက္ခံရၿပီး (၄) နာရီအတြင္းထုိးလွ်င္ ထိေရာက္မႈအရွိဆုံးျဖစ္ၿပီး၊ အကယ္၍ (၁၂) နာရီေက်ာ္ပါက ေဆးအာနိသင္မွာ ေလ်ာ့ပါးလာႏုိင္ပါသည္လို႔ ဖတ္ရပါတယ္။

အမွန္မွာ ေျမြဆိပ္ေျဖေဆးကို ျမန္ျမန္ထိုးႏိုင္ေလ ေကာင္းေလဟုသာ ေရးသားသင့္ပါသည္။ ၄ နာရီ အတြင္းႏွင့္ ၄ နာရီ ေက်ာ္အတြက္ သုေတသနလုပ္ထားခ်က္ မေတြ႔ဘူးပါ။ ေဆးအာနိသင္ ေလွ်ာ့ပါသည္ဟု ေရးသားျခင္းမွာ မမွန္ပါ။ ေျမြဆိပ္ဒဏ္ေတြ ခံေနရတာၾကာလို႔ လူနာအသက္အတြက္ ေဆးထိုတာေနာက္က်ေလေလ အႏၲရာယ္မ်ားေလေလ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးတန္ခိုး မေလွ်ာ့ပါ။

ေျမြကိုက္ရင္ လုပ္သင့္တဲ့ ေရွးဦးသူနာျပဳနည္း
မလုပ္သင့္တာေတြ
ေဆးမီးတိုနည္းသံုးတာ၊ ေျမြကိုက္တဲ့ေနရာကို ပါးစပ္နဲ႔စုပ္တာ၊ ဒါးနဲ႔ခြဲတာ၊ ေလဟာနယ္ပုလင္း လုပ္ျပီး စုပ္ယူတာ၊ ၾကိဳးစီးတာ၊ ေရခဲတင္တာ၊ ေျမြကိုကိုလိုက္ရွာျပီး သတ္ယူတာ။ လူနာကို အတတ္ႏိုင္ဆံုး လႈပ္ရွားမႈ မလုပ္ေစပါနဲ႔၊ ေျခေထာက္မွာကိုက္ရင္ လမ္းမေလွ်ာက္ေစပါနဲ႔။

လုပ္သင့္တာေတြ
• အကိုက္ခံရသူကို အႏၲရာယ္ရွိရာကေန ေနရာေရြ႕ပါ၊
• ေျမြဆိပ္ေျဖေဆးရွိတဲ့ အနီးဆံုးေနရာကို လူနာအျမန္ဆံုးသယ္ပို႔ေပးပါ။
• ႏွစ္သိမ့္အားေပးပါ၊ စိတ္တည္ျငိမ္ေစပါ၊ ျပဳစုသူကလဲ တည္ျငိမ္ပါ။
• ေျခလက္မွာ ကိုက္ခံရတာဆိုရင္ လက္ဝတ္လက္စား၊ အလွအပအတြက္ ဝတ္ဆင္ထားတာေတြ ခြ်တ္ယူပါ။
• ကိုက္တဲ့ေျမြအေၾကာင္းေမးပါ၊ ေျမြကိုက္ခ်ိန္၊ လူနာမွာ ျဖစ္ေပၚခံစားလာရတာေတြကို မွတ္သားပါ။ ဆရာဝန္ကိုျပန္ေျပာျပပါ။
• Shock ေရွာ့ခ္ျဖစ္ရင္ ေရွးဦးသူနာျပဳစုနည္းအတိုင္းလုပ္ပါ။
• အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကို ႏွလံုး (ရင္ပတ္) ေနရာ အထက္ကို မျမွင့္ေစပါနဲ႔။
• ေရသန္႔သန္႔ + ဆပ္ျပာနဲ႔ ေဆးေၾကာေပးပါ။ Antiseptic ပိုးေသေဆးရည္ ရွိရင္သံုးပါ။ မရွိရင္ အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး ရွာမေနပါနဲ႔။
• ၾကိဳးစည္းတာကုိ လံုးဝမသံုးပါနဲ႔လို႔ မဆိုလိုပါ။ အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာအထက္ ၂ လကၼအကြာမွာ စည္းပါ။ ေရာင္ေနရင္ ေရာက္ေနတာအထက္က စည္းပါ။ ေသြးလံုးဝမေလွ်ာက္ေအာင္အထိ တင္းစရာမလိုပါ။ ၾကာမယ္ဆိုရင္ ျပန္ေလွ်ာ့-ျပန္စီး လုပ္ပါ။ ၾကိဳးက ၁ လကၼေလာက္တုတ္တာ ေကာင္းတယ္။ အကိုက္ခံရျပီး မိနစ္ ၂ဝ အတြင္းသာ စီးပါ။ ေနာက္က်သြားရင္ မစီးပါနဲ႔ေတာ့။
• အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကို ျငိမ္ေအာင္လုပ္ေပးနည္းက အရိုးက်ိဳးသူေတြကို လုပ္ေပးနည္းအတိုင္း ျဖစ္တယ္။
• ေျမြကေသျပီးေနာက္မွာ တနာရီၾကာတဲ့အထိ ထိလိုက္ရင္ တုန္႔ုျပန္ကိုက္ႏိုင္စြမ္းရွိတာ သတိထားပါ။
• အရက္၊ ေကာ္ဖီအျပင္းစား၊ အိပ္ေဆး၊ မူးယစ္ေစတဲ့ေဆး၊ အမ်ိဳးအမည္မသိတဲ့ေဆး မတိုက္ပါနဲ႔။
• လူနာရဲ႕ အေရးပါလကၡဏာ ၄ မ်ိဳးကို သတိထားၾကည့္ေနပါ။ အပူခ်ိန္၊ အသက္ရွဴမႈ၊ ႏွလံုးခုန္တာနဲ႔ ေသြးဖိအား။
Neurological bites (Elapid species) ေျမြေဟာက္လို အာရံုေၾကာကိုထိတဲ့ေျမြမ်ိဳးျဖစ္ရင္ ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းမွာ တခုပိုပါတယ္။ Cobras, King Cobras, Kraits, Coral snakes and Sea Snakes ေျမြအမ်ိဳးအစားေတြျဖစ္တယ္။ Pressure immobilization ဖိအားပါတဲ့ ပတ္တီးစီးနည္းလုပ္ပါ။ Sutherland method နည္းေခၚတယ္။ 5 - 10 cm အက်ယ္ရွိတဲ့ Elastic Crepe Bandage ဆန္႔ႏိုင္-က်ံဳ႕ႏိုင္တဲ့ပတ္တီးမ်ိဳး ၃-၄-၅ လိပ္သံုးပါ။
• အခုအခံျပားတခုခုသံုးပါ။ ဒီလိုနည္းအတြက္ အခ်ိန္ပိုမကုန္ပါေစနဲ႔။ ေျမြဆိပ္ေျဖေဆးရွိရာကို ေရာက္ေစဘို႔ကို ပဌမဦးစားေပးပါ။ (၁) အဖ်ားပိုင္းကေနစျပီး အထက္ဆီသြားနည္းအတိုင္း ပတ္တီးစည္းပါ။ ေဘာင္းဘီခြ်တ္ရန္မလိုပါ။ အကိုက္ခံရတဲ့ ေျခ-လက္ကို ျငိမ္ေနေစပါ။ (၂) ေၾကာင္လိမ္နည္းနဲ႔ တင္းတင္းစီးပါ။ (၃) ပတ္တီးကို အဖက္ပိုင္းဆီ ေရာက္ႏိုင္သမွ်ေရာက္ေအာင္စီးပါ။ (၄) သစ္သားျပား (ဝါး၊ သတၲဳေခ်ာင္း) ႏွစ္ေခ်ာင္း သံုးျပီး ျငိမ္ေအာင္လုပ္ပါ။ (၅) လက္ကိုကိုက္ရင္ လက္ကိုပတ္တီးစီးျပီး သံုးေထာင့္ပတ္တီးသံုးျပီး ကိုယ္မွာကပ္ထားပါ။

အိႏၵိယ ေျမြကုိက္ျခင္းလိုက္နာရန္အခ်က္မ်ား (၂ဝဝ၇)
၁။ ေျမြ ၇ဝ% မွာ အဆိပ္မရွိ။
၂။ အကိုက္ခံရသူ ၅ဝ% မွာသာ အဆိပ္သင့္။
၃။ တင္းၾကပ္ေနေအာင္ စီးေႏွာင္တာမလုပ္ပါနဲ႔။

Anti-venom ေျမြဆိပ္ေျဖေဆးကို ၁၈၉၅ မွာ ျပင္သစ္ဆရာဝန္ Albert Calmette ကေန ပဌမဆံုးသံုးခဲ့တယ္။ ေျမြရဲ႕ ပါးစပ္ကေန အဆိပ္ကို ႏို႔ညွစ္သလို ထုတ္ယူျပီး၊ ျမင္း၊ သိုး ကိုယ္ထဲကို ေဆးထိုးေပးတယ္။ အဲဒီအခါ အေကာင္ရဲ႕ ေသြးထဲမွာ ေျမြဆိပ္ကို တန္ျပန္တဲ့ ခုခံဓါတ္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြထြက္လာမယ္။ အဲဒီဓါတ္ကို ထုတ္ယူျပီး ေျမြဆိပ္ေျဖေဆးအျဖစ္သံုးႏိုင္ေအာင္စီမံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူနာရဲ႕ေသြးထဲကို ထိုးေပးလိုက္ရင္ ကိုယ္ထဲဝင္ေနတဲ့ ေျမြဆိပ္ကို ဆန္႔က်င္ျပီး အဆိပ္ပ်ယ္ေစေတာ့တယ္။ ေနာက္ေပၚေျမြေဆးေတြက Polyvalent anti-venom ေခၚတဲ့ ေျမြမ်ိဳးစံု အဆိပ္ေတြကို ႏိုင္တယ္။

စနစ္က်တဲ့ ေျမြကိုေရွးဦးသူနာျပဳနည္းသင္ေပးထား၊ သင္ယူထားရမယ္။ ေဆးရံုေတြတိုင္းမွာ ေျမြဆိပ္ေျဖေဆး အလံုအေလာက္ ျဖည့္တင္းထားရမယ္။ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ေခတ္မွာ ဆဲလ္ဖုန္းကေနလဲ ေရွးဦးသူနာျပဳနည္း၊ ပတ္တီးစည္းနည္း၊ ေျမြေဆးရတဲ့ေနရာ စတာေတြကို ခ်က္ခ်င္းရွာေဖြၾကည့္ႏိုင္လို႔ နည္းပညာရဲ့အက်ိဳးကိုရယူပါေလ။

- 5/18, 2016 8:30pm PKU  ျမို့ေဆးရုံ ေမြကိုက္လူနာတေယာက္ မႏၲေလးပို ့ေသဆံုး
- 5/31/2016 5:57am PKU မွာပိုးထိလူနာေတြ့ျပန္ပါျပီ

ေဆာရီး။ စာထပ္မပို႔ေတာ့ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ေျမြေဘးကေနေကင္းေဝင္းၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

Bleeding ေသြးယိုျခင္း ေရွးဦးသူနာျပဳ

Nosebleed ႏွာေခါင္းေသြးယိုျခင္း
ႏွာေခါင္းထဲက ေသြးျပန္ေၾကာေလးတခုခုေပါက္ျခင္း၊ ေၾကာက္ရန္မလို၊ အိမ္မွာပင္ကုသႏိုင္။

ျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား
ေျခာက္ေသြ႕ျခင္း၊ ႏွာေခါင္းကို ဆြဲလိမ္ျခင္း၊ ႏွာေခါင္းဒဏ္ရာရျခင္း၊ (အက္စ္ပရင္)၊ ႏွာေခါင္းထဲ တခုခုဝင္ျခင္း၊ ထိခိုက္မိျခင္း၊ မတည့္ျဖစ္ျခင္း၊ ပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးဖိအား (BP) တက္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ ေသြးခဲေရာဂါ၊ (ကိုကိန္း) ေဆး။

အမ်ဳိးအစားမ်ား
၁။ ႏွာေခါင္းေရွ႕ပိုင္းမွ ယိုျခင္း
ႏွာေခါင္းအား ပိုင္းထားသည့္ အကန္႔မွ ယိုသည္၊ ႏွာေခါင္းအား ထိုးမိ၍ျဖစ္သည္၊ ႏွာေခါင္း၏ ေရွ႕မွ ယိုမည္။ ရပ္ေနလွ်င္၄င္း၊ ထိုင္ေနလွ်င္၄င္းယိုမည္၊ ပူေသာရာသီ၊ ေအးလြန္းေသာရာသီ တို႔၌ ျဖစ္တတ္သည္။

၂။ ႏွာေခါင္း ေနာက္မွယိုျခင္း
ႏွာေခါင္းေနာက္ပိုင္းမွ ထြက္သည္။ ႏွာေခါင္းေနာက္၊ အာေခါင္သို႔ ထြက္မည္။ အသက္ႀကီး၊ ေသြးဖိအား (BP) မ်ားသူမ်ား ျဖစ္တတ္၊ ဆိုးဝါးႏိုင္သည္။

ကုသရန္
• ထိုင္ပါ၊
• ေရွ႕သို႔ ကိုင္းထားပါ။
• ႏွာေခါင္း၏ ေပ်ာ့သည့္အပိုင္းအား လက္ေခ်ာင္းႏွစ္ေခ်ာင္းျဖင့္ ညႇစ္ပါ။
• ဆက္တိုက္ ညႇစ္ရမည္။
• (၁ဝ) မိနစ္ၾကာပါေစ။
• ကေလးျဖစ္ပါက အာ႐ံုေျပာင္းေပးပါ။
• ႏွာေခါင္းကို (၂) ရက္တိုင္ မထိခိုက္ေစရန္ သတိေပးပါ။
• ႏွာေခါင္းအေပၚ ေရခဲတင္ေပးပါ။
• (၁၅) မိနစ္အထိ မရပါက၊ ထိခိုက္မိ၍ယိုျခင္း ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္ျပပါ။၊
• ခဏခဏယိုပါက ဆရာဝန္ျပပါ။

Bleeding gum သြားဖံုးေသြးယိုျခင္း
ျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား
မသန္႔ရွင္းျခင္း၊ ထိခိုက္မိျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း၊ ဗီတာမင္ (စီ)၊ ဗီတာမင္ (ေက) နည္းျခင္း၊ အစာ ပူပူစားျခင္း၊ ဓါတုေဆးမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ျခင္း၊ Leukemia ေခၚ ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊ ကိုယ္ဝန္ရွိစဥ္။

ကုသရန္
• ေရခဲျဖင့္ ဖိေပးပါ။
• ဆားထည့္ထားသည့္ ေရခပ္ေႏြးေႏြးျဖင့္ တေန႔ (၂) ႀကိမ္ လုပ္ေပးပါ။
• မရပါက ဆရာဝန္ျပပါ။
• Aspirin အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား မေသာက္ရ၊
• ဗီတာမင္ စီ ေသာက္ပါ။
• ခဏခဏယိုပါက ဆရာဝန္ျပပါ။

ကာကြယ္ရန္
ေဆးလိပ္မေသာက္ရ။ ေဆးမငံုရ၊ ကစီဓါတ္မ်ားသည့္ အစားအစာ ေရွာင္ပါ။ သြားပြတ္တံ မမာေစရ၊ သြားသန္႔ရွင္းေရး မွန္မွန္လုပ္ပါ။

Heavy bleeding ေသြး မ်ားမ်ားယိုထြက္ျခင္း
ပါးစပ္၊ ဒဏ္ရာ၊ အေရျပား၊ အတြင္းပိုင္းရွိ အဂၤါမ်ားမွ ယိုႏိုင္သည္။

ျဖစ္ေစသည့္အေၾကာင္းအရာမ်ား
မေတာ္တဆျဖစ္ျခင္း၊ ဒဏ္ရာရျခင္း၊ သြားႏႈတ္ျခင္း၊ ေဆးကုေနစဥ္ျဖစ္ျခင္း၊ ေနမေကာင္းစဥ္ ျဖစ္ျခင္း၊ Hemophilia, Scurvy, Cancer, Thrombocytopenia, A plastic Anemia, Leukemia, Peptic Ulcer, Platelet Disorder, Liver Disease, Septicemia စသည့္ေရာဂါမ်ား၊

လကၡဏာမ်ား
ဒဏ္ရာ၊ အနာတို႔မွ ေသြးထြက္ျခင္း၊ ေသြးျခည္ဥျဖစ္ျခင္း၊ ပါးစပ္၊ ႏွာေခါင္း၊ စအိုတို႔မွ ေသြးထြက္ျခင္း၊ ဆီးထဲ ေသြးပါျခင္း၊

ကုသရန္
• လူနာမကိုင္မီ လက္ကို စဥ္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးပါ။
• လက္အိပ္စြပ္ပါ။
• လူနာကို လွဲေနေစပါ။
• ေျခရင္းပိုင္း ျမႇင့္ထားပါ။
• ေသြးထြက္သည့္ေနရာကို ျဖစ္ႏိုင္ပါက ျမႇင့္ထားပါ။
• မလုိအပ္ေသာ ေသြးခဲစသည့္ အစိတ္အပိုင္းမ်ား ဖယ္ရွားပါ။
• သန္႔ရွင္းေသာ အဝတ္စ၊ ပတ္တီး၊ လက္ျဖင့္ ေသြးထြက္သည့္ေနရာကို (၂ဝ) မိနစ္ခန္႔ ဖိထားပါ။
• အဝတ္စ၊ ပတ္တီးတို႔ကို မဖယ္ဘဲ ပလာစတာကပ္ပါ။
• ေသြးထပ္စိုလာပါေစ ပတ္တီးမဖယ္ပါႏွင့္။
• လိုအပ္ပါက ေနာက္ထပ္၍ ပတ္တီး၊ ပလာစတာသံုးပါ။
• လိုအပ္ပါက ေသြးထြက္ေစေသာ ေသြးလႊတ္ေၾကာအား ဖိအားေပးပါ။ ဥပမာ လက္ဆိုလွ်င္ ဂ်ဳိင္း၊ လက္ေမာင္း ေျခေထာက္ဆိုလွ်င္ ေပါင္ၿခံ၊ ေပါင္။

ဆရာဝန္ျပရန္
ထိုသို႔မွ မရလွ်င္ ႏွာေခါင္း၊ နားတို႔မွ ေသြးယိုလွ်င္၊ ေသြးအန္လွ်င္၊ ေခ်ာင္းဆိုးရာ၌ ေသြးပါလွ်င္၊ အတြင္းဒဏ္ရာ အထက္ ေသြးေျခဥ ျဖစ္လာလွ်င္၊ ဝမ္းဗိုက္ တင္းလာလွ်င္၊ အ႐ုိးက်ဳိးလွ်င္၊ (ေရွာ့ခ္) ရလွ်င္ ဆရာဝန္ျပပါ။

ေရွာင္ရန္မ်ား
လြဲသြားေသာ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြ႔လွ်င္ မဖယ္ရ၊ မျပင္ရ၊ ဒဏ္ရာကို အဝတ္သန္႔သန္႔ျဖင့္ ဖံုးေပးပါ။ ဒဏ္ရာထဲက ပစၥည္းမ်ား ဖယ္မျပစ္ရ။

Dr. တင့္ေဆြ

Electric shock လွ်ပ္စစ္ဓါတ္လိုက္ျခင္း

ျမန္မာျပည္ထဲကေန လွ်ပ္စစ္မီးအေၾကာင္းေတြဖတ္ေနရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ပါ ဓါတ္ကူး (ဓါတ္လိုက္မဟုတ္) သြားျပီ။

လွ်ပ္စစ္ဓါတ္လိုက္ျခင္းေရွးဦးသူနာျပဳစုနည္း
• လွ်ပ္စစ္ဓါတ္လိုက္ျခင္းျဖစ္လွ်င္ လဲက်မည္။
• လူနာကို တိုက္႐ိုက္ဆြဲထုတ္ဖို႔ မႀကိဳးစားရ။
• မီးခလုပ္ ပိတ္ပါ။
• လူနာကို စစ္ေဆးပါ။ အသက္ရွဴျခင္း၊ ေသြးခုန္ျခင္း၊
• လိုအပ္ပါက CPR (စီပီအာရ္) လုပ္ပါ။ အသက္မရွဴလွ်င္ ပါးစပ္ျခင္းေတ့ျပီး ေလမႈတ္သြင္းေပးပါ။ ႏွလံုးမခုန္လွ်င္ ရင္ပတ္ဖိနည္းလုပ္ပါ။ အကူအညီေတာင္းပါ။
• ႂကြက္သားေတြ ဆြဲဆန္႔ခံရမည္။
• တက္မည္၊
• ေရ-ဆား ခန္းေျခာက္မည္။
• အပူေလာင္ခံရမည္။
• က်ဳိးပဲ့မည္၊
• ေသြးခဲသြားမည္။
• (တစ္ရွဴး)မ်ား ပ်က္စီးမည္။
• အသက္ရွဴ-ႏွလံုးခုန္-ေက်ာက္ကပ္ ထိခိုက္မည္။
• မီးေလာင္နာကို ကုေပးပါ။

High Voltage စြမ္းအားမ်ားလွ်ပ္စစ္ကေန (၁၈) မီတာအထိ ခုန္ထြက္၊ ေကြးေကာက္သြားေးေစႏိုင္တယ္။ မီးလာရာကို မပိတ္မီ ျဖစ္သူအနားမကပ္ပါနဲ႔။ (၂၅) မီတာအကြာကေနပါ။ Low voltage စြမ္းအားနိမ့္လွ်ပ္စစ္ကေနျဖစ္ရင္ ပင္မမီးခလုတ္ ပိတ္ပါ။ မီးၾကိဳးစတာေတြဖယ္ရွားပါ။ ကယ္မယ့္သူက ေျမၾကီးအစိုဓါတ္နဲ႔ကင္းေအာင္ ေျခာက္ေသြ႔တဲံ သစ္သားျပား စကၠဴ၊ ရာဘာလိပ္၊ ျဖာ၊ ေကာ္ေဇာေပၚမွာေနရာယူပါ။ လွ်ပ္စစ္မလိုက္ႏိုင္ေသာ သစ္သား၊ ဝါး၊ တံျမက္စီး၊ သတင္းစာစကၠဴလိပ္၊ ပလပ္စတစ္စသည္ျဖင့္ ဖယ္ရွားျဖစ္ပါ။

လူနာအေျခအေနကိုခ်က္ခ်င္းစစ္ေဆးပါ။ နာမည္ေခၚပါ။ အသံက်ယ္က်ယ္ေပးေမးပါ။ မ်က္လံုးဖြင့္ခိုင္းပါ။ အသံၾကားသလားေမးပါ။ ကိုယ္ကိုလႈတ္ၾကည့္ပါ။ တတ္ကြ်မ္းအကူအညီမလာမီ လူနာကို လိုအပ္မွသာ ေနရာေရြ႕ပါ။

အသက္ရွဴစစ္ေဆးျခင္း
ပါးစပ္ + ႏွာေခါင္းမွာ ပိတ္ဆို႔ေနသလားစစ္ပါ။ ေမးကိုေရွ႕ (အေပၚ) မ တင္ပါ။ ေခါင္းေနာက္လွန္ထားပါ။ လည္ပင္း ေလျပြန္တန္းျပီးေပၚလာေစရမည္။ အေပၚကေနက်လို႔ ခါးရိုးထိခိုက္တာလည္း သတိထားပါ။ အသက္ရွဴေန မေန စစ္ေဆးပါ။ ရင္ပတ္နိမ့္ျမင့္ေန မေန။ အသက္ရွဴသံ ၾကား မၾကား။ ႏွာေခါင္းဝကေန ေလအထြက္ မိမိလက္ဖမိုးနဲ႔စမ္းပါ။ အသက္ရွဴေနရင္ ေနရာမွန္ျပန္ထားပါ။ အသက္မရွဴရင္ အသက္ရွဴ CPR နည္းအရ ပါးစပ္ခ်င္းေတြျပီး ေလသြင္းေပးပါ။

သတိလစ္ေနျပီး အသက္မရွဴရင္ ႏွလံုး CPR လုပ္ပါ။ လူနာကို ျပင္ညီမ်က္ႏွာျပင္ေပၚမွာထားပါ။ လူနာရင္ပတ္ အလယ္တည့္တည့္မွာ မိမိလက္ဖမိုးႏွစ္ခုထပ္တင္ျပီး (၄-၅) စင္တီမီာနိမ့္က်ေစေအာင္ ဖိခ်ပါ။ တမိနစ္မွာအၾကိမ္ (၁ဝဝ) ႏွဳန္း။ အၾကိမ္ (၃ဝ) ဖိခ်ျပီးတိုင္း ယခင္းနည္းအတိုင္း အသက္ရွဴလမ္းျပန္စစ္ပါ။ ႏွာေခါင္းကို မိမိလက္တဖက္နဲ႔ပိတ္ထားျပီး ပါးစပက္ျခင္းေတ့ထားျပီး ေလမႈတ္သြင္းပါ။ တၾကိမ္ေလသြင္းျပီးတိုင္း အသက္ရွဴပါ။ (၂) ၾကိမ္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေလမႈတ္သြင္းပါ။ ရင္ပတ္ နိမ့္ခ်ည္ျမင့္ခ်ည္မျဖစ္ေသးရင္ ရင္ပတ္ဖိနည္း (၃ဝ) ထပ္လုပ္ပါ။ ၁-၂-၃-၄-၅ တခ်ည္ (၆) ခါ။ မရေသးရင္ Defibrillation ကိရိယာသံုးဘို႔လိုလာျပီ။

မီးေလာင္ဒဏ္ရာရွိရင္ သတိရေနသူကို ေရေအးနဲ႔ ၁ဝ မိနစ္ၾကာထိေတြ႔ေစပါ။ သတိလစ္ေနသူကို ေရေအးဝတ္ ကပ္ထားေပးပါ။ မီးေလာင္ဖူးကိုမေဖါက္ပါနဲ႔။ ေရွးဦးသူနာျပဳ ပိုးေသေဆးေဆးထည့္ေပးျပီး ကပ္စရာနဲ႔ဖံုးအုပ္ထားပါ။

ခြ်န္ထက္ရွတဲ့အရာေတြဖယ္ရွားပါ။ စိတ္ခ်ရတဲ့လူနာကို္ေနပံုစံထားပါ။ အနီးဆံုးလက္တဖက္ကို ကိုယ္နဲ႔ ၉ဝ ဒီဂရီထားပါ။ က်န္လက္တဖက္ကို ရင္ပတ္ေပၚတင္ထားပါ။ လက္ဖမိုးကရင္ပတ္နဲ႔ကပ္ပါေစ။ ဒူးကိုအေနေတာ္ျပင္ထားပါ။ တျခား ထိခိုက္ဒဏ္ရာစစ္ေဆးပါ။ ၾကြက္သားတုန္ခါမႈနဲ႔ တက္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေခါင္းေအာက္က အေနေတာ္တခုခု ခံထားေပးပါ။ အဝတ္အစား အေနေတာ္ျပဳျပင္ေပးပါ။ လူနာပါးစပ္ထဲ ဘာမွမထည့္ပါနဲ႔။ ေစာင္စတာ လုိအပ္ရင္ျခံဳေပးပါ။

လူၾကီးမင္း လူ႔အသက္တေခ်ာင္းကို ကယ္လိုက္ျပီ။ Well done!

Dr. တင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

Mosquito question ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးေမးခြန္း

ဆရာခင္ဗ်ား ခုလိုမိုး႐ြာတဲ့အခ်ိန္မွာ ၇ လသားအ႐ြယ္ကေလး ျခင္မကိုက္ေအာင္ ဘာေဆးလိမ္းရမလဲခင္ဗ်ာ။ ျဖစ္တတ္တဲ့ေရာဂါေတြရဲ႕လကၡဏာေလးေတြပါေျပာျပေပးပါဦးဆရာ။ ဘယ္လိုလကၡဏာျဖစ္လာရင္ ဘာေတြလုပ္ရမယ္ဆိုတာပါ။ ကေလးထိန္းနဲ႔ထားရလို႔ စိတ္မခ်လို႔ပါဆရာ။ ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္။

အခုကမိုးရာသီ။ ေႏြရာသီတုန္းက ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးနဲ႔ ဗီတာမင္ဘီ-ဝမ္းစာတင္ေတာ့ ပြက္ေလာညံသြားခဲ့တယ္။ မွန္တယ္ ေျပာသူေရာ ရစရာမရွိေအာင္ရွံဳ႕ခ်သူပါ မ်ားလြန္းတာ၊ ျခင္ေပါသလိုပဲ။

ကမာၻမွာ ျခင္အမ်ိဳးအစားေပါင္း (၃ဝဝဝ) ရွိတယ္။ လူေပါင္း (၂) သန္းေလာက္ဟာ ျခင္ကေနကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြကို ခံစားၾကရတယ္။ ျခင္ကိုက္ခံရရင္ ငွက္ဖ်ား၊ ဂ်ပန္ ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါ၊ အဝါေရာင္ အဖ်ားေရာဂါ၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊ ႏိုင္းျမစ္အေနာက္ဖက္ကမ္းေရာဂါေတြကို ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ ျခင္ထီးေတြက လူ႔ေသြးမစုပ္ပါ။ ျခင္မေတြကေတာ့ ဥအတြက္ေသြးလိုလို႔ ေသြးစုပ္ရတယ္။

ျခင္လိမ္းေဆးေတြထဲမွာ DEET ပါတယ္။ 40% DEET ျခင္လိမ္းေဆးက ၇ နာရီၾကာခံတယ္။ ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ မွတ္ဉာဏ္ေမ့၊ ေခါင္းကိုက္၊ ၾကြက္သားအားနည္း၊ အဆစ္နာ၊ လက္တုန္၊ တက္၊ အာရံုေၾကာအဆိပ္သင့္၊ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္၊ အေရျပားအေနရခက္၊ အင္ျပင္ထြက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ေသြးဖိအားက်၊ ႏွလံုးခုန္ေႏွး၊ အသက္ရွူမဝ၊ မ်က္ရည္က်တာေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။ 1-methylpiperzine ျဒပ္ေပါင္းပါတဲ့ ျခင္ျဖန္းေဆးလည္း သံုးရတယ္။ ၾကာၾကာမခံပဲ အေငြ႔ပ်ံတယ္။ ျခင္ေဆးထဲမွာပါတဲ့ Permethrin ဓါတ္ကေနလည္း ဆိုးက်ိဳးေတြရေစႏိုင္တယ္။ အဆုပ္၊ အသည္းကင္ဆာ ကိုလည္း သံသယရွိတယ္။ ကေလးေတြအမူအယာေျပာင္းတာလည္း ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အာရံုေၾကာမေကာင္း ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ပ်ားေကာင္ေတြနဲ႔ ေၾကာင္ေတြကိုလည္း အဆိပ္သင့္ေစႏိုင္ေသးတယ္။

သဘာဝနည္းေတြလည္းသံုးႏိုင္ပါတယ္။ ျခင္မရွိရာမွာသာေနထိုင္ပါ။ ေန႔ခင္းမွာသက္သာတယ္။ ေရေသရွိရာမွာသာ ျခင္ေပါတယ္။ ျခင္က ေရရွိမွသာအသက္ရွင္ျပီး မ်ိဳးပြါးႏိုင္တယ္။ ေရက်န္ေနႏိုင္တဲ့ ပန္းအိုး၊ တာယာေဟာင္း၊ အိုးခြက္၊ ေရေျမာင္း၊ ေရတံေလွ်ာက္၊ ေရေလွာင္ကန္၊ အမိႈက္ပံု၊ ငွက္သိုက္စတာေတြမွာ ေရက်န္မေနေစေအာင္ ရွင္းလင္းပါ။ အေရာင္ေဖ်ာ့တဲ့ အဝတ္ဝတ္ပါ။ ေျခလက္ရွည္ဝတ္ပါ။ ဦးထုပ္၊ ေျခအိတ္ဝတ္ပါ။ ပန္ကာဖြင့္ထားပါ။ သစ္ၾကံပိုးရြက္ဆီ၊ ဗနီဂါအၾကည္ဆီနဲ႔ သံလြင္ဆီေရာထားတာကလည္း ျခင္ကိုႏိုင္တယ္။ လိမ္ေမာ္ယူကလစ္ ၃၂% ဟာ ၃ နာရီၾကာ ၉၅% မက အကာကြယ္ေပးတယ္။ လင္းႏို႔နဲ႔ ပုစဥ္းရွိရင္ ျခင္မေနႏိုင္ပါ။ ထပ္တရာပန္းပင္စိုက္ထားပါ။

ျခင္အမ်ားစုက ေရေသမွာမ်ိဳးပြါးၾကတယ္။ အဲလိုေရေတြမထားရ၊ ရွင္းလင္းရမယ္။ (OWMM) နည္းနဲ႔ (RIM) နည္းေတြ ရွိတယ္။ ဇီဝထိန္းခ်ဳပ္မႈမွာ ျခင္ကိုႏိုင္တဲ့ ပါရာဆိုက္၊ ပိုးမႊားနဲ႔ ျခင္းစားတဲ့အေကာင္ေတြ သံုးရတယ္။ Gambusia affinis ျခင္စားငါး၊ cyprinids နဲ႔ killifish ငါးေတြေမြးရတယ္။ တီလားပီယားငါးလည္း ျခင္ေလာက္လန္းကိုစားတယ္။ ဒါေပမယ့္ ငါးေတြ အမ်ားအျပားေမြးျပန္ရင္ ေဂဟစနစ္ကိုထိခိုက္ေစတယ္။ Bacillus thuringiensis ဗက္တီးရီးယား၊ Metarhizium anisopliae နဲ႔ Beauveria bassiana အေကာင္ေတြကိုလည္းသံုးတယ္။ သဘာဝဝန္းက်င္ကိုမထိခိုက္ေစတဲ့ (IPM) နည္း သံုးႏိုင္တယ္။

ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးအခ်ဳပ္
Vitamin B1 (Thiamin) ဗီတာမင္ဘီ-ဝမ္းကို ဆန္းစစ္မႈရလဒ္ေတြက မတူၾကပါ။ ၂ဝဝ၅ ထုတ္ အေမရိကန္ျခင္ႏွိမ္နင္းေရး ဂ်ာနယ္မွာေရးထာတာရွိတယ္။ ဗီတာမင္ဘီ ေသာက္ထားသူအုပ္စု၊ ဗီတာမင္စီ ေသာက္ထားသူအုပ္စုနဲ႔ ဘာေဆးမွ မေသာက္သူအုပ္စု (၃) စုကို ေလ့လာတယ္။ မထူးျခားဘူးလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ ဘရာဇီးလ္မွာ ဗီတာမင္ဘီကို ျဖန္းေဆးလုပ္ျပီး စမ္းခဲ့တယ္။ မထူးဘူးလို႔ေကာက္ခ်က္ခ်တယ္။ ၁၉၆ဝ ေက်ာ္လာက္က သုေတသနေတြအရ ဗီတာမင္ဘီ-ဝမ္းကို ေန႔စဥ္နည္းနည္းေသာက္တာ ျခင္ကိုက္မခံရ (သက္သာတယ္) လို႔သိရပါတယ္။

လူ႔အေရျပားအနံ႔ကေန ျခင္ေျပးေအာင္လုပ္တာျဖစ္တယ္။ ဒီေဆးနံ႔ကို လူကမရေပမယ့္ ျခင္ကအေတာ္မၾကိဳက္ပါလို႔ပါ။ ဘီ-ဝမ္းေဆးျပားကို တေန႔မွာ 25 ကေန 50mg အထိ ၂ ပါတ္ၾကာေသာက္ထားရင္ ျခင္မကိုက္ေစပါလို႔ေရးတာရွိပါတယ္။ (တေဆး) ေခၚ ကေစာ္ေဖါက္ရာမွာသံုးတဲ့ Yeast ေဆးျပားမွာ ဗီတာမင္ဘီဝမ္းပါတာမ်ားလို႔ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ Vitamin B1 100mg ေန႔စဥ္ ေသာက္နည္းအျဖစ္လည္းသံုးတယ္။ ျခင္ေပါတဲ့ေဒသမသြားခင္ ၂ ပါတ္ ေသာက္သင့္တယ္။

လူေတြ ျခင္ကိုက္ခံႏိုင္တာ မတူၾကတာက ကိုယ္နံ႔မတူလို႔ပါ။ ဘီ-ဝမ္း ေသာက္တာလည္း အနံ႔ကို ေျပာင္းေစတာသာ ျဖစ္တယ္။ ဘီ-ဝမ္းေဖ်ာ္ထားတာကလည္း ေလန႔ံေျပာင္းေစတာျဖစ္ပါတယ္။ ေရသန္႔ကိုဗူးခြံထဲကို ေရ ၁ဝဝ စီစီနဲ႔ ဗီတာမင္ဘီဝမ္း ၁ဝ ျပားေရာထည့္ျပီး ေပ်ာ္ဝင္သြားေအာင္လႈပ္ခါေပးပါ။ ဗီတာမင္ဘီဝမ္းအနံ႔ဟာ ျခင္ေတြမႏွစ္သက္လို႔ ျခင္လာမကပ္ေတာ့ပါ။ ေဆးရည္ဟာ အနည္းဆံုး ၇ နာရီေလာက္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တယ္။

ကြ်န္ေတာ္ေရးတဲ့ ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးစာဟာ ေဆးေရာင္းခ်င္လို႔ေရးတဲ့ ေဆးၾကာ္ျငာမဟုတ္ပါ။ ရမ္းကုနည္းလည္းမဟုတ္ပါ။ အာမခံခ်က္နဲ႔ေရးတာလည္း မဟုတ္ေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

Mosquito control ျခင္ႏွိမ္နင္းေရး http://doctortintswe.blogspot.com/2016/02/mosquito-control.html
Mosquito control summary ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးအခ်ဳပ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2016/02/mosquito-control-summary.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

CPR ႏွလံုး-အဆုပ္ ျပန္လည္အလုပ္လုပ္ေစရန္ျပဳစုနည္း

CPR ဆိုတာ Cardio-Pulmonary Resuscitation ႏွလံုး-အဆုပ္ျပန္လည္အလုပ္လုပ္ေစရန္ အေရးေပၚျပဳစုေပးနည္း ျဖစ္တယ္။ ႏွလံုး-အဆုပ္ရုတ္တရက္ ရပ္သြားေစတတ္သည့္အေၾကာင္းေတြကေတာ့ -
၁) ႏွလံုးခုန္ရပ္သြားျခင္း၊
၂) ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊
၃) ေရနစ္ျခင္း၊
၄) မူးယစ္ေဆးအလြန္မ်ားသြားျခင္း၊
၅) အဆိပ္သင့္ျခင္းနဲ႔
၆) လွ်ပ္စစ္ဓါတ္လိုက္ျခင္းေတြျဖစ္တယ္။

ႏွလံုး-အဆုပ္ ျပန္လည္အလုပ္လုပ္ေစရန္ အေရးေပၚျပဳစုေပးျခင္း ေအ-ဘီ-စီ-ဒီ
A = Airway အသက္ရွဴလမ္းစစ္ေဆးပါ၊
B = Breathing အသက္ရွဴျခင္းရွိ-မရွိစစ္ေဆးပါ၊
C = Circulation ေသြးလွည့္လည္ျခင္းရွိ-မရွိစစ္ေဆးပါ၊
D = Defibrillation လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ႏွင့္ ႏွလံုးခုန္ေစသည့္စက္သံုးျခင္း၊

A for Airway အသက္ရွဴလမ္းစစ္ေဆးျခင္း၊
ႏွာေခါင္း-ပါးစပ္တို႔ပိတ္ေန-မေနစစ္ပါ။ လည္ပင္ရိုး က်ိဳးေန-မေနစစ္ပါ၊ လူနာကို မာေသာၾကမ္းျပင္ေပၚ တင္ထားပါ၊ သတိလစ္ေနသည့္လူနာ၏လွ်ာသည္ အသက္ရွဴလမ္း အာေခါင္ကို ပိတ္ေနတတ္သည္။ ထိုသို႔မပိတ္ေစရန္ လူနာ၏လည္ပင္းကို ဆန္႔လ်က္ ေမးေစ့ကို အထက္ (ေရွ႕) သို ့ မ-တင္ေပးထားရမည္။

B for Breathing အသက္ရွဴျခင္းရွိ-မရွိစစ္ေဆးျခင္း၊
အသက္ရွဴေနလ်င္ ရင္ပတ္-ဝမ္းဗိုက္ လွဳပ္ေနမည္၊ ႏွာေခါင္းကေလထြက္မည္၊ ထြက္ေလသည္ အျပင္ေလထက္ အနည္းငယ္ပိုပူသည္။ အသက္မရွဴပါက ခ်က္ခ်င္း Mouth-to-Mouth ပါးစပ္မွပါးစပ္ ေလမွဳတ္သြင္းနည္းလုပ္ပါ။

C for Circulation ေသြးလွည့္လည္ျခင္းရွိ-မရွိစစ္ေဆးျခင္း၊
လည္ပင္းေဘးတဖက္တခ်က္ရွိ ေသြးလႊတ္ေၾကာအားစမ္းပါ။ (ကေရာတစ္အာထရီ)ဟုေခၚသည္။ ၄င္းသည္ ေသြးခုန္ျခင္းမရွိပါက (စီ-ပီ-အာရ္) လုပ္ပါ။

D for Defibrillation လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ႏွင့္ ႏွလံုးခုန္ေစသည့္စက္သံုးျခင္းကို တကယ့္အေရးေပၚမွာလုပ္ရတယ္။

Mouth-to-Mouth ပါးစပ္မွပါးစပ္ ေလမွဳတ္သြင္းနည္း
ပါးစပ္၊ အာေခါင္၊ လည္ေခ်ာင္းထဲ ပစၥည္းမ်ား (အမိႈက္၊ အန္ဖတ္၊ အဝတ္စ) ဆို႔ပိတ္ေနပါက ဖယ္ရွားပါ။ လူနာကို ပက္လက္လွန္ထားပါ။ မာေသာၾကမ္းျပင္ျဖစ္က ပိုေကာင္းသည္။ လူနာ၏လည္ပင္းကိုဆန္႔လ်က္ ေမးေစ့ကို အထက္(ေရွ႕)သို႔မတင္ေပးပါ။ လူနာ၏ပါးစပ္ကို ဖြင့္ထားပါ၊ မိမိက ေလတဝၾကီးရွဴလိုက္ျပီး၊ လူနာ၏ပါးစပ္ကို မိမိပါးစပ္ႏွင့္ ေတ့ပိတ္လ်က္ ေလသြင္းေပးပါ။ ပါးစပ္ဖြင့္မရပါက ႏွာေခါင္းကေနေလသြင္းေပးပါ။ ပါးစပ္ဖြင့္ရပါက ႏွာေခါင္းကို မိမိလက္ႏွင့္ပိတ္ျပီး၊ ပါးစပ္ကေနေလသြင္းပါ။ ပဌမဦးစြာ ၂ ၾကိမ္လုပ္ပါ။ ထိုသို႔လုပ္ရသည္မွာ အခ်ိန္ ၁ စကၠန္႔သာ ၾကာမည္။ လူနာ၏အဆုပ္ကို ေလဘူေဘာင္းကဲ့သို႔ အတင္းေဖါင္းသြားေအာင္လုပ္ရန္မလိုပါ။ ၂ ၾကိမ္လုပ္ျပီး ျပန္လည္ရွဴလာမည္။ မရွဴေသးပါက (စီ-ပီ-အာရ္) လုပ္ပါ။

လူၾကီး CPR လုပ္နည္း (အစဥ္အလာနည္း)
လူနာကို မာေသာၾကမ္းျပင္ေပၚထားပါ၊ မိမိက လူနာ၏ေဘးမွာ ဒူးႏွစ္ဖက္ေထာက္ထိုင္ပါ။ လူနာမွ တင္းၾကပ္ေနေသာ အဝတ္အစားမ်ား ေလွ်ာ့ပါ-ဖယ္ပါ။ မိမိ၏လက္ဝါးႏွစ္ဖက္ကို ထပ္လ်က္ လူနာ၏ရင္ပတ္ အလယ္ေကာင္ တည့္တည့္ ႏို႔အံုႏွစ္ဖက္၏အလယ္၊ ရင္ညြန္႔ရိုးအေပၚမွာ တင္ပါ၊ မိမိ၏လက္ႏွစ္ဖက္ကို ဆန္႔တန္းထားျပီး၊ မိမိ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကို လက္ႏွစ္ဖက္အေပၚသို႔ေျပာင္းေရႊ႕ကာ မိမိ၏လက္ပါးႏွစ္က လူနာ၏ရင္ပတ္ကို ဖိခ်ေပးရမည္။ ၂ လက္မခန္႔ က်သြားေအာင္ဖိလိုက္ျပီးေနာက္ လံုးဝၾကြလိုက္ရမည္။ တမိနစ္လ်င္ အၾကိမ္ ၁ဝဝ ႏွဳန္းျဖင့္ ထိုအတိုင္း ဖိလိုက္-ၾကြလိုက္ လုပ္ရမည္။ အၾကိမ္ ၃ဝ လုပ္ျပီးတိုင္း ပါးစပ္မွေလးသြင္းျခင္း ၂ ခါလုပ္ရမည္။ ရင္ပတ္ဖိ-ၾကြျခင္းႏွင့္ ပါးစပ္မွေလသြင္ျခင္းကို စုစုေပါင္း ၂ မိနစ္ သို ့မဟုတ္ ၅ ပါတ္ လုပ္ရမည္။

တႏွစ္ေအာက္ကေလးအား CPR လုပ္နည္း
အသက္ရွဴလမ္းစစ္ေဆးပါ။ ပိတ္ေနလ်င္ဖြင့္ပါ။ ေလႏွစ္ၾကိမ္ ညင္သာစြာသြင္းေပးပါ။ ကေလး၏ ပါးစပ္ေရာႏွာေခါင္းပါ မိမိ၏ပါးစပ္က ငံုလ်က္သြင္းပါ။ ကေလး၏ရင္ပတ္ေပၚ မိမိလက္ဝါးႏွစ္ဖက္ ထပ္တင္လ်က္ ကေလးရင္ပတ္၏ သံုးပံုတပံု ျပားသြားေအာင္ ဖိေပးပါ။ တမိနစ္လ်င္ အၾကိမ္ ၂ဝဝ ႏႈန္းျဖင့္ အခါ ၃ဝ လုပ္ျပီးတိုင္း ပါးစပ္မွေလသြင္းရမည္။ လူၾကီးကဲ့သို႔ အၾကိမ္ ၃ဝ ဖိျပီးတိုင္း၊ ေလႏွစ္ခါမွုတ္ေပးရမည္။ စုစုေပါင္း ၂ မိနစ္ သို႔မဟုတ္ ၅ ပါတ္ လုပ္ရမည္။

ေနာက္ဆံုးေပၚ CPR လုပ္နည္း
ႏွလံုး-အဆုပ္ ျပန္လည္အလုပ္လုပ္ျခင္း အေရးေပၚျပဳစုေပးရန္ ပါးစပ္-ပါးစပ္ ေလမႈတ္စရာမလို၊ လက္ျဖင့္ ရင္ပတ္ကိုဖိျခင္း တမ်ိဳးတည္းျဖင့္ လံုေလာက္တယ္လို႔ CPR New Guidelines 2010 ကဆိုပါတယ္။ ထူးျခားတာကေတာ့ ႏွလံုးေနရာ ဖိေပးတာကို ဦးစားေပး အရင္ဆံုးလုပ္ပါတဲ့။ လူတေယာက္ ေကာက္ခါငင္ကာ ႏွလံုးေသြးရပ္ မတ္တပ္ကလဲရင္ ခ်က္ခ်င္း ရင္ညြန္႔ရိုးေပၚမွာ ဖိခ်ေပးပါ။ ပါးစပ္ကေနမႈတ္တာေနာက္မွ၊ လိုမွလုပ္ပါ။ ၾကမ္းျပင္မာမာမွာ လူနာကိုလွဲထား။ သူ႔ ရင္ညြန္႔ရိုးေပၚမွာ ကိုယ့္လက္ဝါးျပင္ ႏွစ္ခုထပ္ျပီး လက္ဖေနာင့္နဲ႔ မိမိရရဖိခ်ပါ။ လူၾကီးဆိုရင္ ေအာက္ကို ၂ လကၼ၊ ကေလးဆိုရင္ ၁ လကၼခြဲ က်သြာေစေအာင္ ဖိရမွာပါ။ တမိနစ္မွာ အၾကိမ္ ၁ဝဝ ႏွဳန္း။ ဆိုခ်င္တာက တခါနဲ႔တခါ ၁ စကၠန္႔ေတာင္ မၾကာေစပါနဲ႔။

မေမ့ေအာင္ေျပာရရင္ ၁၉၇၇ စေနညခ်မ္းအဖ်ားထဲက ေပါ့ပ္ဒစ္စကိုသီခ်င္းက (ပါကားရွင္း) ကလဲ တမိနစ္မွာ ၁ဝဝ၊ နာမည္ကလဲ Stayin' Alive ပါ။ ႏွလံုးရပ္ရင္ အသက္ျပန္ရွင္ေအာင္ တမိနစ္မွာ အၾကိမ္ ၁ဝဝ ဖိခ်ေပးပါေလ။

Dr. တင့္ေဆြ

Cytomegalovirus (CMV) ဗိုင္းရပ္စ္

ဆရာ ႐ိုေသေလးစားစြာစာေရးအပ္ပါသည္။ က်မရဲ႕တူကေလး အသက္က (၈) လ ခဏခဏဖ်ားေနလို႔ မႏၲလးကုတင္ ၅၅ဝ ေဆး႐ုံမွာတက္လိုက္ေတာ့ ဆီး ေသြး သလိပ္ အကုန္စစ္လိုက္တာ ေအာက္ကပုံအတိုင္း အေျဖထြက္လာပါတယ္ဆရာ။ CMV Weakly Reactive ဆိုေတာ့လည္း သိပ္စိုးရိမ္စရာမလိုဘူး လို႔ေျပာပါတယ္ရွင့္။ ဆရာဝန္က ကုတဲ့ေဆးမေပၚေသးဘူးလို႔လဲေျပာတယ္။ မိခင္ဝမ္းတြင္းကတည္းက ပါလာတဲ့ေရာဂါလို႔ေျပာပါတယ္။  ေရာဂါျပင္းလာရင္ မ်က္လုံးေတြေစြသြား ေခါင္းေတြက်ဳံ႕သြားတယ္လို႔လည္းေျပာေတာ့ အရမ္းစိုးရိမ္မိပါတယ္ဆရာ။ ကုလို႔ရတဲ့ေရာဂါလားဆရာ။ ဘာေတြ ေဆာင္ရမယ္ ေရွာင္ရမယ္ လမ္းၫႊန္ေပးပါဦးဆရာ။

Herpesvirus group အုပ္စုဝင္ဗိုင္းရပ္စ္ပိုျဖစ္တယ္။ herpes simplex virus ေရယံု၊ varicella-zoster virus (chickenpox) ေရေက်ာက္နဲ႔ Epstein-Barr virus (infectious mononucleosis) ဗိုင္းရပ္စ္ေတြနဲ႔ အုပ္စုတူတယ္။ ပိုးရွိေနသူရဲ႕ ဆီး၊ ေသြး၊ တံေတြး၊ သလိပ္၊ ႏို႔ရည္ထဲမွာပါေနႏိုင္တယ္။ အတူေနသူေတြကို ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ လိင္လမ္းကေနလည္းကူးတယ္။ ေသြးကေနကူးတာအလြန္ရွားတယ္။ ကူးစက္ျမန္ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္ပါ။ အဲလိုကေလးကိုျပဳစုရသူ လက္ကိုခဏခဏေဆးရမယ္။ ရိုးရိုးဆပ္ျပာနဲ႔ေရသံုးရင္ရတယ္။

အသက္ ၄ဝ အရြယ္ေတြ ၅ဝ-၈၅% ဒီပိုးရွိၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေမြးကာစမွာကူးစက္ခံရတတ္တယ္။ နာတာရွည္အဖ်ားနဲ႔ အသည္းနည္းနည္းေရာင္တာျဖစ္မယ္။ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံရရင္ တသက္လံုးသူ႔ကိုယ္ထဲမွာရွိေနမယ္။ ေဆာရီး။ ခုခံအားနည္းခ်ိန္မွာ ေရာဂါျပန္ျပန္ထတယ္။ ဥပမာ ကင္ဆာေဆး၊ ခုခံအားက်ေဆး။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတုန္းမိခင္ကိုကူးရင္ အထဲကကေလးဆီေရာက္လာႏိုင္တယ္။ ကေလးမွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္နည္းမယ္။ အသည္းၾကီးေနမယ္။ ေဘလံုးၾကီးေနမယ္။ အသားဝါမယ္။ ေမြးစကေလးဆိုရင္ ဆံပင္ပါးေနမယ္။ မ်က္စိမူမမွန္ျဖစ္မယ္။ စိတ္မူမမွန္ျဖစ္မယ္။ ေခါင္းေသးမယ္။ တက္မယ္။

တခ်ိဳ႕ ကေလးနည္းနည္းၾကီးလာမွျဖစ္မယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ ဝမ္းပ်က္မယ္။ ႏူမိုးနီးယားျဖစ္မယ္။ အစာလမ္းအနာျဖစ္မယ္။ အသည္းေရာင္မယ္။ ဦးေႏွာက္ေရာင္မယ္။ အမူအယာေျပာင္းမယ္။ တက္မယ္။ သတိလစ္မယ္။ မ်က္စိထိခိုက္မယ္။ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးနဲ႔ ေသဆံုးတဲ့အထိျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆာရီး။

ကေလးၾကီးလာခ်ိန္မွာ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တာေတြ သတိထားရမယ္။ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြက မတူၾကပါ။ CMV mononucleosis မိုႏိုနယူကလီယိုးဆစ္၊ Intestinal complications အူ၊ Liver complications အသည္း၊ Nervous system complications အာရံုေၾကာစနစ္၊ Lung complications အဆုပ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ကိုေသေစတဲ့ေဆးမရွိပါ။ ေဆာရီး။ ကုသနည္းလည္းသတ္သတ္မွတ္မွတ္မရွိပါ။ ႏုမိုးနီးယားဝင္လာရင္ေတာ့ ပိုးေသေဆးစတာလိုမယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ဗိုင္းရပ္စ္ေဆးေပးတယ္။ အဲလိုေဆးက ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ မပြါးမ်ားေအာင္သာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၅-၂ဝ၁၆

Monday, May 30, 2016

Panic Disorder စိတ္မထိန္းႏိုင္ျခင္း

က်ေနာ္အသက္ ၂၄ ႏွစ္ပါ။ က်ေနာ္မွာ ေဒါသနဲ ့စိတ္ကိုမထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာတခုရွိပါတယ္။ စိတ္ကလဲ တခုခုကိုအလိုမက်တာနဲ ့ေဒါသေတြအရမ္းထြက္တတ္ပါတယ္။ ကိစၥတခုျဖစ္လာရင္လဲ မေကာင္းတဲ့ အျမင္နဲ ့ေတြးတတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္ရဲ႕ေဒါသစိတ္မထိန္းႏိုင္မႈေႀကာင့္ မိသားစုႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ႀကားမွာ အဆင္မေျပခဲ့ပါဘူး။ က်ေနာ္ျဖစ္ေနတဲ့ခံစားခ်က္ကို မိသားစုအပါဝင္ မိတ္ေဆြအေပါင္းသင္းေတြလဲ နားမလည္ မေပးက်ဘူးလို ့က်ေနာ္စိတ္ထဲမွာထင္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္ကိုက်ေနာ္လဲ သာမန္လူရဲ့စိတ္အေျခေနမရွိဘူးလို႔ထင္မိပါတယ္။ psycho ပံုစံလိုမ်ိဳးျဖစ္ေနပါတယ္ဆရာ။ မူးယစ္ေဆးဝါးလဲမသံုးပါဘူး။ အျခားလူနဲ႔မတူတာက က်ေနာ္က အရမ္းပူအိုက္ေနရင္ သို႔မဟုတ္ ေဒါသထြက္ျပီးစိတ္အလိုမက်ရင္ ေခြ်းအရမ္းထြက္တတ္ပါတယ္။ ဘယ္လို ကုသမႈ ဘယ္လို ေဆးဝါးေတြကို ေသာက္သံုးရမလဲဆိုတာ ေျဖႀကားေပးပါခင္ဗ်ာ။ ျပီးေတာ့ 5-HTP ဆိုတဲ့ေဆးရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးက်ိဳးကို သိခ်င္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ေဆးပံုစံကို ပို႔ေပးလိုက္ပါတယ္ဗ်ာ။

စိတ္အထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ စနစ္တက်ကုသမႈခံယူတာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

5-HTP စိတ္ေဆး
ေဆးဝါးေဗဒအရ 5-hydroxytryptophan ေခၚတယ္။ Griffonia simplicifolia အပင္ အေစ့ကေန ထုတ္ယူထားတဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။

စိုးရိမ္စိတ္ကဲျခင္း၊ စိတ္ဓါတ္က်ျခင္းနဲ႔ အာရံုေၾကာေၾကာေရာဂါတခ်ိဳ႕ကိုသံုးတယ္။ ထိေရာက္မႈ အတိုင္းအတာ တခုအထိ ရွိတယ္။ Serotonin (ဆီရိုတိုနင္) ဓါတ္နည္းေနသူေတြမွာ ေကာင္းေစတယ္။ စိတ္တိုလြန္းသူေတြကိုလည္းေပးႏိုင္တယ္။ စားခ်င္စိတ္နည္းေအာင္လည္း သံုးၾကတယ္။

စိတ္ဓါတ္က်သူကို 5-HTP 200 ကေန 300 mg/day ကို တေန႔မွာ ၃-၄ ၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္၊ ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ေခါင္းနည္းနည္းကိုက္၊ အိပ္ေရးပ်က္တာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္အတြက္ စိတ္ခ်ရမႈအေထာက္အထား မျပည့္စံုေသးပါ။

Alprazolam အယ္လ္ပရာဇိုလမ္ေဆး
၁။ Panic Disorder ေဆာက္တည္ရာမရျဖစ္ျခင္း
Alprazolam 0.25 to 0.5 mg တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ၃-၄ ရက္ေနေတာ့ ေဆးအေလးခ်ိန္ထပ္တိုးပါ။ တေန႔မွာ အမ်ားဆံုး စုစုေပါင္း 4 mg ထက္မပိုရ။

၂။ Panic Disorder ေဆာက္တည္ရာမရျဖစ္ျခင္းနဲ႔ Depression စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း
Alprazolam 0.5 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္။ ၃-၄ ရက္တၾကိမ္တိုးေပးႏိုင္တယ္။ ေကာင္းလာရင္ 5 to 6 mg ေန႔စဥ္ခြဲေပးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Government Policy အစိုးရေပၚလစီ (သို႔) ပညာရွင္မ်ားသည္ တိုင္းျပည္ကို အက်ိဳးျပဳပါသလား

သတင္း (၁) = အစိုးရသစ္တြင္ ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ စီးပြားေရးမူဝါဒမေတြ႔ရဟု ရန္ကုန္ လူမႈစီးပြားဖြံ႔ျဖိဳးေရးဖိုရမ္တြင္ တက္ေရာက္သည့္ ပညာရွင္မ်ားက ေဝဖန္
သတင္း (၂) စင္ကာပူတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ဖိုရမ္တြင္လည္း အစိုးရသစ္မွာ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ျခင္းျဖင့္ပင္ အခ်ိန္ကုန္ေနသည္ဟု ျမန္မာပညာရွင္အခ်ဳိ႕မွ ေဝဖန္

အစိုးရသစ္မွာ ဘာေပၚလစီမွမရွိဘူးလို႔ ေျပာသံေတြၾကားရတယ္။ ေျပာၾကသူေတြရဲ႕ေဝါဟာရ အတိအက်ေတာ့ မသိပါ။ လူေတြဘာေျပာတယ္ဆိုတာ စကားလံုးအတိအက်သိဘို႔မလိုပဲ သေဘာေပါက္တာမ်ိဳးရွိတယ္။ ၾကားေကာင္းေအာင္ ေရြးေျပာမွန္းလည္းသိႏိုင္တယ္။ မ်က္ႏွာအမူအယာနဲ႔လည္းသိတယ္။ တခါတခါ မ်က္ႏွာၾကည့္စရာမလိုပဲ ဘယ္သူကဆိုတာနဲ႔ ဘာလာမွာကိုသိေနတတ္တယ္။ ဘယ္သူ႔မ်က္ႏွာမွ မေထာက္ေျပာတဲ့ သူမ်ိဳးေတြဆိုတာလည္း ဘယ္အစိုးရတက္တက္ရွိတယ္။ အရင္ကေတာ့ ေဘးထိုင္ဘုေျပာဆိုသူေတြ။ အခုေတာ့ ႕႕႕႕႕

ေပၚလစီဆိုတာဘာလည္း။ အစိုးရေပၚလစီဆိုတာဘာလည္း။ အခုေဝဖန္ျပစ္တင္ေနသူေတြက ပညာရွိပေရာဟိတ္ေတြဆိုေတာ့ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ပါမွရမယ္။ အဲေတာ့ စာအုပ္ေတြလွန္ရတယ္။ ဘိုလိုစာလံုးေလးေတြလည္းပါရမယ္။ ေပၚလစီဆိုတာ အဖြဲ႔အစည္းတခုခုရဲ႕ ခ်မွတ္ (သို႔) ကိုင္စြဲတဲ့ မူ၊ လမ္းစဥ္ (သို႔) ေဆာင္ရြက္မည့္လုပ္ငန္းစဥ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ထံုးတမ္းစဥ္လာေတြ၊ ဥပေဒေတြ၊ အသင္းအဖြဲ႔ဆိုင္ရာေတြကို အသံုးျပဳျပီး ေပၚလစီခ်ရတယ္။ အခ်က္အလက္ေပါင္းမ်ားစြာကို အေျချပဳရေပမယ့္ အဓိကလႊမ္းမိုးတာကေတာ့ သမိုင္းနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္တယ္။ ဘိုလိုေရးတဲ့ စာအုပ္ၾကီးေတြ မဟုတ္ပါ။

ေပၚလစီဆိုတာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြခ်ရာမွာ လမ္းညႊန္ျဖစ္တယ္။ အက်ိဳးရလဒ္ေကာင္းေစမယ္။ တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးေစမယ္။ သည္ဟာကို သည္လိုလုပ္မယ္။ ဘယ္ေတာ့မွာ ဘာေၾကာင့္လုပ္ရတယ္ဆိုတာျဖစ္တယ္။ အဆင့္ဆင့္လုပ္ရတဲ့ (ပရိုစီဂ်ာ) ေတြနဲ႔ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းနဲ႔ က်င့္ဝတ္ (ပရိုတိုေကာလ္) ေတြရွိမယ္။

အေျပာင္းအလဲတခုကို ဘယ္ကေနစမလည္းျဖစ္တယ္။ အခြန္ႏွဳန္းထား၊ လစာ-လုပ္ခႏွဳန္းထား၊ လူဝင္မႈၾကီးၾကပ္ေရး၊ ပင္စင္၊ လူမႈဖူလံုေရး၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း၊ ၾကိဳးနီစနစ္၊ စတာေတြပါမယ္။ ေပၚလစီဆိုတာ ဥပေဒမဟုတ္ပါ။ အေျခအေနအရျပင္ရတယ္။ လူတိုင္းလူတိုင္းက သူ႔အတြက္ ၁ဝဝ% ရခ်င္ၾကတယ္။ အဲတာေၾကာင့္ ကြန္ျမဴနတီမွာ ပါေနသူေတြရဲ႕ အခန္းက႑က အေရးပါတယ္။ ေဝဖန္ေရး၊ ဆႏၵထုတ္ေဖၚေရး၊ တိုင္းတာေတာတာေတြ ကိုသာ ေျပာတာမဟုတ္ပါ။ အျပဳသေဘာအၾကံျပဳတာ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တာလည္းပါရတယ္။

(အိုင္ဒီယာ) ေတြကို လက္ေတြ႔အျဖစ္ေျပာင္းေစတာ ေပၚလစီျဖစ္တယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကေန အမ်ားစုဆီက (မင္းဒိတ္) ေခၚ လုပ္ပိုင္ခြင့္သာမက၊ ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာ လူေတြဆီက (အိုင္ဒီယာ) ေတြရတယ္။ NLD အစိုးရရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ (ကင့္ပိန္း) ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔ခဲ့တာ ေျပာဘို႔မလိုပါ။ အဲေတာ့ တိုင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ားစုလိုအင္ဆႏၵကို ေကာင္းေကာင္းသိတယ္။

(ပတ္ဘလစ္ ေပၚလစီ) အမ်ားျပည္သူနဲ႔ဆိုင္တာမွာ ရႈတ္ေထြးတာသာမက အျမဲေျပာင္းလဲမႈ (ဒိုင္းနစမစ္) ျဖစ္ေနရတယ္။ အေသဆုပ္ထားတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ လူေတြရဲ႕ျပႆနာေတြက အခ်ိန္တိုင္းမွာ မတူပါ။ အဆံုးလည္းမရွိပါ။

အစိုးရေပၚလစီအေပၚလႊမ္းမိုးလိုသူေတြက ခ်ဥ္းကပ္နည္း၊ (ေလာ္ဘီ) နည္း စတာေတြနဲ႔ၾကိဳးပမ္းၾကရတယ္။ စင္ေပၚတက္၊ ျပည္ပထြက္ အျပစ္ခ်ည္းေျပာနည္းကေတာ့ အက်ိဳးမျပဳွပါ။ လူတန္းစားအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ အခြင့္အေရးအသင္းအပင္းေတြ၊ (အင္းထရက္စ္) အစုေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈလုပ္တယ္ဆိုတာကလည္း တခါတည္းျပီးသြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ပါ။ အဲေတာ့ အစိုးရတက္စမွာ မသိတာမျမင္တာကိုသာၾကည့္ျပီး ေကာက္ခ်က္ခ်တာမွာ လြန္ေရာကြ်ံေရာ မျဖစ္သင့္ပါ။ (အကဲဒမစ္ ပရင္စပယ္) စည္းကမ္းဆိုတာရွိတယ္။ လူမႈေရးသိပၸံထဲက အယူအဆေတြပါ။ စီးပြါးေရး၊ လူမႈေရး၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ သံုးသပ္နည္း၊ တိုင္တာနည္းစတာေတြပါရတယ္။ ဒါလည္း စာအုပ္ၾကီးထဲပါ။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးက စာမ်က္ႏွာသစ္ ဖြင့္ကာစရွိေသးတာ။

တခ်ိဳ႕က (အိုင္ဒီေယာ္ေလာ္ဂ်ီ) ေခၚ ဝါဒေရးအယူအဆကို ေပၚလစီနဲ႔ ကြဲျမင္ဘူး။ တခ်ိဳ႕က (၅) ႏွစ္စီမံကိန္းကိုသာ ေပၚလစီထင္တယ္။ ဦးႏုလက္ထက္က ျပည္ေတာ္သာစီမံကိန္းေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ့္ဇာတိရြာကေလးမွာ မူလတန္းေက်ာင္းရခဲ့တယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနဝင္းရဲ႕ ႏွစ္ရွည္ႏွစ္တိုစီမံကိန္းေတြက သတင္းစာေတြမွာ လွ်မ္းလွ်မ္းေတာက္ ေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ စစ္အစိုးရေတြမွာေကာ ဘာေပၚလစီလည္းေမးရင္ ေျဖရမွာအားနာတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့အစိုးရေပၚလစီ ဆိုတာကို ေထာက္ျပဘို႔ စိတ္ကူးခဲ့ၾကဘူးပါသလား။ NLD အစိုးရကေန သတင္းစာမ်က္ႏွာဖံုးမွာ မထည့္တာနဲ႔ေတာ့ ေပၚလစီမရွိဘူးလို႔ မေျပာသင့္ၾကပါ။

ပညာရွင္လူတန္းစား တိုင္းျပည္ကိုအက်ိဳးျပဳပါသလားလို႔ အေမးခံရတဲ့တိုင္းျပည္ျဖစ္မလာပါေစနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Choose Your Words ခုတမ်ိဳး ေတာ္ၾကာတမ်ိဳး

အခုေလးတင္ ကြ်န္ေတာ့္ဖရင္းထဲက တိုင္းရင္သားလူမ်ိဳးတေယာက္ကေန သူနဲ႔လူမ်ိဳးတူ နာမည္ရႏိုင္ငံေရးထဲက တေယာက္အေၾကာင္းေရးတာ ဖတ္လိုက္ရတယ္။ အဲဒီနာမည္ရ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္တေယာက္ လူမ်ိဳးတူ တိုင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္တဦး ေနရာရတာကို အရင္တခါျပစ္တင္သံနဲ႔ မီဒီယာကေနေျပာထားျပီး အခုတခါ ေလသံ ေျပာင္းတယ္လို႔ ေထာက္ျပထားတယ္။

ကြ်န္ေတာ္လည္း မနက္ကပါပဲ တိုင္းျပည္အထင္ကရေခါင္းေဆာင္ကို မီဒီယာကေန အၾကိမ္မ်ားစြာ ေဝဖန္ျပစ္တင္ခဲ့တဲ့ တျခားတိုင္းရင္းသားနာမည္ရတေယာက္ ေလသံေျပာင္းေျပာျပန္တာ ၾကားလိုက္ရေသးတယ္။

ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမႈအရ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ နာမည္ေတြဘာေတြ ေရးလို႔၊ ေျပာလို႔မျဖစ္ပါ။ ဗမာကေန တိုင္းရင္းသားကိုေျပာမိရင္ က်ိန္စာသင့္သလိုခံရတတ္တယ္။ နယ္စပ္ေတြမွာတုန္းကေတာ့ တိုင္းရင္းသားပုဂၢိဳလ္တဦးခ်င္းနဲ႔ ဆက္ဆံရတာ အေတာ္အဆင္ေျပခဲ့ပါတယ္။ အခုအေျခအေနက တမ်ိဳးပဲဗ်။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Choking First aid ခ်ုဳပ္ရရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ

၂၇-၅-၂ဝ၁၆ ေန႔က ေဆးပညာသတင္းတခုမွာ Dr. Heimlich (ေဒါက္တာ ဟိမ္းလင့္ခ်္) ကေန Choke (ခ်ဳပ္) ရေနသူ တေယာက္အသက္ကို ကယ္လိုက္တယ္တဲ့။ ဆရာဝန္တေယာက္ကေန လူနာအသက္တေခ်ာင္းကယ္တာ အဆန္းမွတ္လို႔ ေျပာၾကမယ္။ (ခ်ဳပ္) ရတယ္ဆိုတာ စားရင္းေသာက္ရင္း ခ်က္ခ်င္းျဖစ္ျပီး စားလိုက္တဲ့ အစားမာ တခုက အစာလမ္းနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းအဆံုမွာ တစ္ဆို႔ေနလို႔ စကားမေျပာႏိုင္၊ အသက္မရွဴႏိုင္၊ ျမိဳမခ်ႏိုင္ျဖစ္ေနမယ္။ အသက္ေသႏိုင္တယ္။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလည္းေရွးဦးသူနာျပဳနည္းကို တီထြင္ခဲ့သူဟာ သတင္းထဲက (ေဒါက္တာ ဟိမ္းလင့္ခ်္) ကိုယ္တိုင္ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ဆရာဝန္က အသက္ (၉၆) ႏွစ္အဖိုးၾကီးနဲ႔ လူနာက အသက္ (၈၇) ႏွစ္ အဖြါးၾကီးျဖစ္ပါတယ္။

ကေလးေတြမွာ ကစားစရာတခုခုကေန အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျဖစ္လာရင္ ေခ်ာင္းဆိုးခိုင္းလို႔ အင္နဲ႔အားနဲ႔မဆိုးႏိုင္ဘူး။ အသက္ရွဴသံ ဆူညံေနမယ္။ မ်က္ႏွာ-ေျခသည္း-လက္သည္းေတြျပာႏွမ္းလာမယ္။ သတိလစ္လာမယ္။

ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းကြဲေလးေတြရွိတယ္။
(၁) ျဖစ္ေနသူေနာက္မွာ ရပ္လိုက္ပါ။ သူ႔ကို ေနာက္ကေန ကိုယ့္လက္ႏွစ္ဖက္သံုးျပီး ဖက္ပါ။ သူ႔ကို ေရွ႕နဲနဲ ကုန္းေအာင္ ျပဳျပင္ေပးပါ။ ကိုယ့္လက္တဖက္က လက္သီးဆုပ္ျပီး၊ က်န္တဖက္က အဲဒီလက္ကိုဆုပ္ကိုင္ပါ။ ကိုယ္လက္ေတြက လူနာရဲ႕ ခ်က္အထက္နားမွာ ထားပါ။ လူနာရဲ႕ ဝမ္းဗိုက္ကို ကိုယ့္လက္ကအထက္ဆီ ဦးတည္ျပီး၊ ဆြဲညႇစ္သလို ခပ္ျမန္ျမန္လုပ္ပါ။ တနည္းေျပာရရင္ လူနာကို မ, ခ်ီသလိုေနမယ္။ တစ္ဆို႔ေနတာ ထြက္မလာမျခင္း အဲလို ၅ ခါစီ လုပ္ပါ။

(၂) ျဖစ္ေနသူရဲ႕ ေနာက္ေက်ာ လက္ျပင္ႏွစ္ခုၾကားမွာ လက္ဖေနာင့္နဲ႔ ၅ ခ်က္ထိုးပါ။ ေနာက္ ဝမ္းဗိုက္ကိုလဲ အဲလို ၅ ခ်က္ထိုးပါ။ မရေသးရင္ ဒီနည္းအတိုင္း ထပ္လုပ္ပါ။ Heimlich maneuver နည္းလို႔ေခၚတယ္။ အေမရိကန္ ႏွလံုးေရာဂါ အသင္းကေတာ့ ေနာက္ကေနထိုးတာကို မလုပ္ခိုင္းဘဲ ဝမ္းဗိုက္ကေနသာထိုးဘို႔ အၾကံေပးပါတယ္။

ကိုယ္တေယာက္တည္း အဲလိုခ်ဳပ္ရေနရင္ -
မတ္တတ္ရပ္ေနပါ။ ေနာက္ဖက္ကမာတာ ဥပမာ နံရံ၊ ကုလားထိုင္ရွိပါေစ။ ကိုယ့္ဝမ္းဗိုက္ ခ်က္အထိကနားမွာ ေျပာခဲ့တဲ့နည္းအတိုင္း လက္ႏွစ္ဖက္ကိုဆုပ္ထားနည္းအတိုင္း လက္သီးဆုပ္တင္ပါ။ လက္ဆုပ္ကို အတြင္းဖက္နဲ႔ အထက္ဆီပင့္တင္နည္းလုပ္ပါ။

လူနာက သိပ္ဝရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျဖစ္ရင္ - လုပ္ေပးသူရဲ႕လက္ဆုပ္ကို အထက္နားနဲနဲမွာ (ရင္ေခါင္းေနရာ) တင္ထားျပီး လုပ္ပါ။ မရေသးဘဲ လူနာက သတိလစ္ေနျပီဆိုရင္ လူနာကို မာတဲ့ၾကမ္းျပင္မွာ ပက္လက္အိပ္ေစျပီး ရင္ပတ္ဖိနည္း CPR လုပ္ပါ။ ဆရာဝန္ေခၚပါ။ အေရးေပၚနံပါတ္ေခၚပါ။

သတိလစ္ေနသူရဲ႕ အသက္ရွဴလမ္းရွင္းနည္း
မာတဲ့ၾကမ္းျပင္မွာ လွဲခ်လိုက္ပါ။ ျမင္ႏိုင္တဲ့ အရာမွန္သမွ် ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ကေန ဖယ္ရွားပါ။ ပါးစပ္ထဲမွာရွိေနတာကို လက္ေခ်ာင္းသံုးျပီးဖယ္ရွားပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ လက္အိတ္သံုးပါ။ ထုတ္ဘို႔ၾကိဳးစားတာက အထဲသြင္းရာ မေရာက္ေအာင္ သတိထားပါ။ လူနာရဲ႕ ေခါင္းကို တဖက္ဖက္ (ဘယ္ဘက္) ေစာင္းထားပါ။ အန္ရင္လဲ အဲလိုပဲေစာင္းထားပါ။ အန္ဖတ္ အထဲမဝင္ေစဘို႔ျဖစ္တယ္။

ကြ်န္ေတာ္ ဇရာအိုလူပိုမဟုတ္ကိုေရးျပီး ေနာက္တေန႔ ၇-၂-၂ဝ၁၄ ေန႔မွာ နာမည္ၾကီးမင္းသားၾကီး (ကလင့္အိစ္ဝုဒ္) ကေန နယူးေယာ့မွာလုပ္တဲ့ (ထရီဘက္ကာ) ရုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ခ်ုဳပ္ေနရတဲ့ ဒါရိုက္တာ (စတိဖ္ဂြ်န္) ရဲ႕အသက္ကို ဒီနည္းနဲ႔ ကယ္လိုက္ပါသတဲ့။ ကလင့္အိစ္ဝုဒ္ (၈၃) ႏွစ္ရွိပါျပီ။ (ေဒါက္တာ ဟိမ္းလင့္ခ်္) ကဒီနည္းကို ၁၉၇၄ ကတည္းက တီထြင္ခဲ့တာပါ။ အခုထိ အေမရိကားႏိုင္ငံတခုထဲမွာ လူေပါင္း တသိန္းကိုကယ္ခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၉-၂-၂ဝ၁၄
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Floating Water Hyacinth ေဗဒါက တပင္တည္း

- Yown Layy ဆရာ့ကိုက်န္းမာေရးအတြက္ေမးခ်င္ပါတယ္ရွင့္ ဘယ္လိုေမးရပါမလဲရွင့္
- Ju Ju ဆရာေဆးခန္းဘယ္မွာထိုင္ပါသလဲ လိပ္စာေလးသိခ်င္ပါတယ္
- Suelay Nwe ေဆးခန္းဘယ္မွာထိုင္လဲ သိခ်င္လို႔ပါဆရာ လိပ္စာေလးေျပာျပေပးပါလား
- Mee Mee ဖတ္မရဘူးဆရာ
- Ayethi Khaing ဖတ္မရဘူးဆရာ

ေဆာရီး။ ေဆာရီး။ ေဆာရီး။ ေမးနည္းစည္းကမ္းကို Like လုပ္သလိုလုပ္ရခ်င္တယ္။ (ကလစ္) လုပ္တာနဲ႔ျပီးသြားႏိုင္တာ လုပ္ေပးၾကပါဗ်ာ။ အဲလိုလာတိုင္း ပို႔ေပးေနရတာ တကယ္ကို (ဘုရားစူး) မႏိုင္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။

ဘယ္မွာေနလည္းေျပာရတာ သိတဲ့လူေတြကို အားနာလွျပီ။ ကြ်န္ေတာ္ ၁၉၉ဝ ခုႏွစ္အကုန္ကတည္းက ႏိုင္ငံေရးေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ကေန ထြက္ေျပးခဲ့ရတာ၊ ခုထိမျပန္ႏိုင္ေသး၊ ေဆးခန္းလည္း မရွိေတာ့ပါ။

ဖတ္မရတဲ့ (လင့္ခ္) ကေတာ့ ဟုတ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ေဆးပညာစာေတြ၊ တျခားစာေတြေရးေနတာ Blog (ဘေလာ့ဂ္) ေပၚစကတည္းကပါ။ အဆင္မေျပလို႔ (ဘေလာ့ဂ္) ေတြအသစ္လုပ္ရတာလည္း (၁ဝ) ၾကိမ္ေလာက္ရွိမယ္။ အခုေနာက္ဆံုးတခုကေတာ့ အဆင္ေျပေနတာ အေတာ္ၾကာျပီ။ (ဘေလာ့ဂ္) အေဟာင္းက (လင့္ခ္) ေတြနဲ႔ အစားမထိုးႏိုင္ေသးပါ။ အခ်ိန္ကမရလို႔ ဂြက်ေနတယ္။ ၾကိဳးစားပါအုန္းမယ္။ ဖတ္ခ်င္တဲ့ေခါင္းစဥ္ကို ျမန္မာလို၊ အဂၤလိပ္လို Search ရွာေဖြစရာမွာရိုက္ရွာရင္ ၈ဝ% ေလာက္ရပါမယ္။ မရရင္ ေခါင္းစဥ္ကိုေျပာျပီး ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ ေမးသူတိုင္းဆီကို (လင့္ခ္) ျဖစ္ျဖစ္ စာတပုဒ္လံုးျဖစ္ျဖစ္ပို႔ေပးေနပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Cancer risk factors ကင္ဆာ ဘာလို႔ျဖစ္ရသလည္း

ကြ်န္ေတာ့္ပို႔စ္တခု = ေဆး၊ ကြမ္းယာနဲ႔ က်န္းမာေရး

ကြန္မင့္တခု = Moe Ko ကြမ္းစားတဲ့လူတုိင္းသာ ကင္စာျဖစ္မယ္ဆုိရင္ ျမန္မာနုိင္ငံမွာ ကင္စာမျဖစ္တဲ့သူက နဲနဲပဲျကန္ေတာ့မယ္

ဘယ္ကင္ဆာမဆို ဘာကေနျဖစ္တယ္လို႔ ဘယ္သူကမွ မသိေသးပါ။ ေဆးလိပ္ကေန အဆုပ္ကင္ဆာ၊ တိုဘက္ကို စားတာ-ငံုတာကေန ခံတြင္းကင္ဆာ၊ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ကေန သားအိမ္ဝကင္ဆာ ဆိုတဲ့ တခ်ိဳ႕ကင္ဆာေတြမွာ ဆက္စပ္မႈရွိတာကိုသာ သိေပးပါတယ္။ အဲတာေတြမွာလည္း % အရသာျဖစ္ပါတယ္။ ေနရာ၊ လူမ်ိဳး စတဲ့ မ်ိဳးဗီဇနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ေတြကိုလည္း စဥ္းစားရပါေသးတယ္။ ဒါစားရင္ ဒါျဖစ္မယ္လို႔ ေရးမထားပါ။ (ကင္ဆာ) လို႔သာေရးသင့္တယ္။ (က်န္) လို႔သာေရးသင့္ပါတယ္။ ေဆာရီး။

နည္းပညာေတြတိုးတက္လာေပမယ့္လည္း ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့သူမ်ားဆိုတာကိုသာ ပိုသိလာတယ္။ အဲတာကို Cancer risk factors လို႔ေခၚပါတယ္။ ကင္ဆာအႏၲရာယ္ရွိသူမ်ား။
၁။ အသက္၊ အသက္ၾကီးေလကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားေလ။
၂။ အမူအက်င့္၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ ကြမ္းယာ၊ အစားအေသာက္။
၃။ မိသားစုရာဇဝင္နဲ႔ မ်ိဳးဗီဇ။
၄။ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊
၅။ ပတ္ဝန္းက်င္၊ ဓါတ္ေငြ႔၊ မီးခိုးစတာေတြ။

၁။ Genetics and Cancer မ်ိဳးဇီဇနဲ႔ ကင္ဆာ
ကင္ဆာတခ်ိဳ႕ဟာ မိသားစုလိုက္တာေသခ်ာတယ္။ ဘယ္လိုဆိုတာေတာ့ တိတိပပမသိရေသးပါ။ Family Cancer Syndromes မိသားစုကင္ဆာ ဆင္ဒရုမ္းဆိုတာရွိတယ္။ အဲတာေၾကာင့္ Genetic Testing စမ္းသပ္မႈလုပ္ရတယ္။

၂။ Tobacco and Cancer ေဆးလိပ္နဲ႔ကင္ဆာ
အထူးသျဖင့္ အဆုပ္ကင္ဆာနဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ားဆက္စပ္ေနတာသိထားပါျပီ။ တခ်ိဳ႕ကင္ဆာေတြမွာလည္း ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြမွာ ပိုမ်ားတယ္။

၃။ Diet and Physical Activity အစားအေသာက္နဲ႔ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ
လူေနမႈပံုစံေတြတခ်ိဳ႕မွာ ကင္ဆာပိုျဖစ္ပါတယ္။ လူအဝလြန္တာက ကင္ဆာပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အရက္နဲ႔ ကင္ဆာဆက္စပ္တာလည္းရွိတယ္။

၄။ Sun and UV Exposure ေနေရာင္ျခည္၊ Radiation Exposure ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင့္တာနဲ႔ ကင္ဆာဆက္စပ္ပါတယ္။ X-rays, Gamma Rays ေရာျခည္ေတြျဖစ္တယ္။ Radon ေရာင္ျခည္နဲ႔ Ultraviolet (UV) Radiation ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ကလည္း ကင္ဆာဆက္စပ္မႈရွိတယ္။ Radiofrequency (RF) radiation ေတြကိုလည္း ေလ့လာေနရတယ္။ Cellular Phones ဆဲလ္ဖုန္းကိုလည္း ေလ့လာေနရတယ္။ Power Lines, Electrical Devices, and Extremely Low Frequency Radiation ေတြကိုလည္း ေလ့လာမႈေတြလုပ္ေနပါတယ္။

၅။ Infectious Agents and Cancer ကူးစက္မႈေတြနဲ႔ ကင္ဆာ
At Home ေနအိမ္ေတြမွာ ထူးျခားတာေတြဘာရွိသလည္း။
Workplace လုပ္ငန္းခြင္မွာ ဘာအႏၲရာယ္ရွိသလည္း။
Pollution ေလထုညစ္ညမ္းမႈ
Medical Treatments ေဆးကုသမႈနဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြ

၆။ Carcinogens ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြလည္းရွိတယ္။
ဒီဓါတ္ေတြက ခ်က္ခ်င္းေတာ့ဘာမွမျဖစ္ပဲ ေနာင္မွာကင္ဆာျဖစ္တာတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။
Aspergillus ဖန္းဂတ္စ္ ေခၚ မိႈတမ်ိဳးမွာပါတဲ့ Aflatoxin B1 ကသဘာဝအရရွိတာမ်ိဳး။
hepatitis B သည္းေရာင္ဘီနဲ႔ human papilloma virus ၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စေတြ။
Dioxins and dioxin-like compounds, benzene, kepone, EDB နဲ႔ asbestos ဓါတ္ေတြကေနလည္း ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
PVC ထုတ္လုပ္ရာမွာသံုးတဲ့ Vinyl chloride
aromatics, aflatoxin and mustard gas ဓါတ္ေငြ႔ေတြလည္းပါတယ္။

၇။ In prepared food အစားအေသာက္ေတြအထားခံေအာင္၊ ေရာင္းပန္းလွေအာင္လုပ္တာေတြမွာ ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြပါေနႏိုင္တယ္။

၈။ Arsenic and its compounds အာဆင္းနစ္ဓါတ္ေပါင္းမ်ား
• Smelting byproduct
• Alloys
• Electrical and semiconductor devices
• Melarsoprol
• Herbicides
• Fungicides
• Animal dips
• Drinking water from contaminated aquifers
• Asbestos
• Roofing papers
• Floor tiles
• Fire-resistant textiles
• Friction linings (brake pads)
• Replacement friction linings for automobiles (asbestos)
• Benzene
• Light fuel oil
• Lithography
• Paint
• Rubber
• Dry cleaning
• Adhesives
• Coatings
• Detergents
• Beryllium and its compounds
• Missile fuel
• Lightweight alloys
• Aerospace applications
• Nuclear reactors
• Cadmium and its compounds
• Yellow pigments
• Phosphors
• Solders
• Batteries
• Metal paintings and coatings
• Hexavalent chromium (VI) compounds
• Pigments
• Preservatives
• IC engine exhaust gas
• Exhaust gas from engines
• Ethylene oxide
• Ripening agent for fruits and nuts
• Rocket propellant
• Fumigant for foodstuffs and textiles
• Sterilant for hospital equipment
• Nickel
• Nickel plating
• Ferrous alloys
• Ceramics
• Batteries
• Stainless-steel welding byproduct
• Radon and its decay products
• Uranium decay
• Quarries and mines
• Cellars and poorly ventilated places
• Vinyl chloride
• Hemangiosarcoma
• Refrigerant
• Production of polyvinyl chloride
• Adhesive for plastics
• Former use in pressurized containers
• Shift work that involves
• Radium-226, Radium-224,
• Plutonium-238, Plutonium-239 and other alpha particle
• Nuclear fuel processing
• Radium dial manufacturing
• Gasoline
• Lead and its compounds
• Alkylating antineoplastic agents (mechlorethamine)
• Alkylating agents (dimethyl sulfate)

ဆရာဝန္ေတြ ညံ့ပါေသးတယ္။ ကင္ဆာေတြကို လိုက္မမီေသးပါ။ လက္ညွိဳးထိုးရတာ အျပစ္မလြတ္မွန္းသိပါတယ္။ ေရွာင္သင့္တာေတြကို ေရာကာေသာေကာေျပာျပရတာ အေႏွာင့္အသြားမလြတ္လို႔ အေျပာခံရတဲ့ အဲဒီအျပစ္ကို ေက်နပ္စြာ ခံယူပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

ေဆး၊ ကြမ္းယာနဲ႔ က်န္းမာေရး

By ဒီဗီြဘီ 26 May 2016
ျမန္မာဘုရင္လက္ထက္ကတည္းက မ်ိး႐ုိးစဥ္ဆက္ စားသံုးလာခဲ့ၾကတဲ့ ကြမ္းယာဟာ ကာလေရြ႕လ်ားလာတာနဲ႔ အစပ္အဟပ္ေတြ ေျပာင္းလာတယ္။ ငါန္းျမာကေဆးလည္း မဟုတ္ေတာ့ပါ။ တံတားဦးက ကြမ္းႏုဝါလည္း စာထဲသာသာ ရွိေတာ့တယ္။ က်န္းမာေရးအတြက္ မေကာင္းဘူး၊ မသင့္ဘူးလို႔ သိၾကေပမယ့္ မွားတာေတြ၊ ဝါးတာေတြကေန ခံတြင္းကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ကြမ္းယာမွာ မပါမျဖစ္တဲ့ ကြမ္းရြက္က ေဆးျဖစ္ဝါးျဖစ္ အသံုးက်တာကို ဆရာဝန္ေတြ ကလည္း မျငင္းၾကပါ။ ကြမ္းသီးနဲ႔ ေဆးကိုေတာ့ သုေတသနေတြ တေလွႀကီးလုပ္ၿပီး တားဆီးတာေတြ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ရွိပါတယ္။ ကြမ္းစားတာေရာ ကြမ္းသီးဝါးတာပါ တကမာၻလံုးမွာ လူဦးေရရဲ႕ ၁ဝ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိတယ္။

Betel nut ကြမ္းသီးကို ႐ုကၡေဗဒလို Areca catechu လို႔ ေခၚတယ္။ ဓာတုေဗဒလို ေျပာရရင္ (အရီကိုလင္း)၊ (ပိုင္လိုကာပင္း) နဲ႔ (မတ္စကရင္း) ေခၚတဲ့ (အယ္လ္ကာလြိဳက္) ၃ မ်ိဳး ပါတယ္။ စိတ္ကို ေျပာင္းလဲေစႏိုင္တဲ့ သတၱိရွိတယ္။ ၂ဝဝ၄ က က်င္းပခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ကင္ဆာ သုေတသန ေအဂ်င္စီ (ကြန္ဖရင့္) တခုမွာ ကြမ္းသီးေၾကာင့္ တိရစာၧန္ေတြမွာ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစတယ္။ လူကို ကင္ဆာမျဖစ္မီအဆင့္ကို ျဖစ္ေစတယ္လို႔ စာတမ္းဖတ္ခဲ့တယ္။ Tobacco (Nicotiana genus) ေဆးကေန Genetic mutations မ်ိဳးဗီဇ ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာဟာ ကင္ဆာကို ဦးတည္ေစပါတယ္။

ေဆးငံုတာကို Smokeless tobacco အေငြ႔မထြက္တဲ့ ေဆးသံုးျခင္းလို႔ ေခၚၾကတယ္။ Smokeless, Not Harmless အေငြ႔မပါေပမယ့္ အႏၲရာယ္မကင္းပါလို႔ သတိေပးထားတယ္။ အက်င့္ကစြဲတယ္။ ျဖတ္ဖို႔ မလြယ္တတ္ဘူး။ ခံတြင္းနံ႔ မေကာင္းျဖစ္တယ္။ တံေတြးမ်ားမ်ားလာလို႔ ခဏခဏ ေထြးေနရမယ္။ ျဖဴေဖြးေနရတဲ့ သြားေတြလည္း မည္းလာမယ္။ သြားကို ဘယ္ေလာက္တိုက္တိုက္ ျဖဴမလာလို႔ သြားဆရာဝန္ဆီ ခဏခဏ သြားေနရလိမ့္မယ္။ သၾကားဓာတ္ေတြပါတာ မနည္းလို႔ သြားအေခါင္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သြားပိုးစားမယ္။ သြားဖံုးေရာဂါေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္ေစမယ္၊ ေသြးတိုးတက္ေစမယ္။ ကင္ဆာမျဖစ္ခင္အဆင့္ ခံတြင္းေရာဂါေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ ခံတြင္းကင္ဆာေတြထဲမွာ လည္ေခ်ာင္း၊ ပါး၊ သြားဖံုး၊ ႏႈတ္ခမ္းေတြနဲ႔ လွ်ာကင္ဆာေတြပါတယ္။ သရက္ရြက္ကင္ဆာနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ၊ အစာမ်ိဳႁပြန္ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာေတြလည္း သုေတသနစာရင္းထဲမွာ ေနာက္နားက ပါေသးတယ္။

ယဥ္ေက်းမႈဘက္ကၾကည့္ရင္ ႐ုိင္းတယ္။ ေဘာလံုးပြဲေတြၾကည့္ရင္း ကိုယ္အားေပးတဲ့ အသင္းက ေဘာလံုးသမားျဖစ္ျဖစ္ တံေတြးေထြးတာကို ျမင္ရရင္ေတာ့ မၾကည့္ခ်င္ဘူး။ တီဗြီ တင္ဆက္သူေတြက တင္းနစ္ကစားတဲ့ မိန္းကေလးေတြကို ကင္မရာ႐ုိက္ခ်က္ကို ေရြးၿပီးမွ ျပေလ့ရွိတာေတာ့ ယဥ္ေက်းပါတယ္။

အေငြ႔မထြက္တဲ့ေဆးထဲမွာ (ကာစီႏိုဂ်င္) ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဓာတ္စုစုေပါင္း ၂၈ မ်ိဳး ပါေနတယ္။ ဒါေတြထဲမွာ အဓိကပစၥည္းက (ႏိုက္ထ႐ုိဆမင္း) ျဖစ္တယ္။ ေဆးထဲမွာပါတဲ့ (နီကိုတင္း) ဓာတ္ဟာ စြဲေစတယ္။ ဒီဓာတ္ကုိ ခံတြင္းကေန စုပ္ယူတာဟာ စီးကရက္ ေသာက္တာထက္ေတာ့ ေႏွးေပမယ့္ ေသြးထဲကို ၃ ဆကေန ၄ ဆ ပိုဝင္တယ္။ ေသြးထဲမွာလည္း ပိုၿပီး ၾကာၾကာေနတယ္။ ပါးေစာင္မွာ အျဖဴကြက္ေပၚတဲ့ (လူကိုပလီးကီးယား) ေရာဂါ ရလာႏိုင္တယ္။ ဒါမ်ိဳးကေန တခ်ိန္မွာ ကင္ဆာကို ေျပာင္းသြားႏိုင္တယ္။

Gutkha (ဂူရခါး) ကြမ္းသီးေျခာက္ထုပ္

ေဆးမပါဘဲ ကြမ္းသီးကို ျပဳျပင္ထားတာကို အထုပ္ငယ္ေလးေတြ အိႏၵိယမွာ မ်ားလြန္းလို႔ ႏွစ္ျပားတန္ကေန ကင္ဆာ ျဖစ္ေစမယ္လို႔ သတိေပးၾကတယ္။ ကြမ္းသီးကို ျပဳျပင္နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အေမႊးနံ႔ေတြလည္း မတူၾကဘူး။ ေလးညႇင္း၊ ဖာလာ စတာေတြအျပင္ ေခ်ာကလက္နံ႔ပါတာလည္း ရွိေသးတယ္။ ခံတြင္း ကင္ဆာဆိုတာ ျဖစ္လာဖုိ႔ရာ ဆယ္ႏွစ္ၾကာလို႔ ကြမ္းသီးေျခာက္ကို ၄-၅ ႏွစ္ စားသံုးေနလို႔ ဘာမွမျဖစ္ဘူး မထင္သင့္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယမွာ ခံတြင္းကင္ဆာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးပဲ။ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္တုန္းက အေမရိကားမွာ ၂ ေသာင္း ၃ ေထာင္သာ ရွိခဲ့ေပမယ့္ အိႏၵိယမွာ ခံတြင္း ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၇ ေသာင္း ရွိခဲ့တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ ကင္ဆာ သုေတသန ေအဂ်င္စီကေန ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ေဆး-ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ (ေကဖင္း) ေနာက္မွာ ကြမ္းသီးဟာ စတုတၳေျမာက္ အမ်ားဆံုး တလြဲသံုးေနၾကတယ္။

(ကိုကာ-ကိုလာ) ထဲမွာ ဘာေတြကို ဘယ္ေလာက္ အတိအက်ထည့္ၿပီး ေဖ်ာ္စပ္တယ္ဆိုတဲ့ (ကိုကာ-ကိုလာ) ေဖာ္ျမဴလာဟာ ကုမၸဏီရဲ႕ လွ်ဳိ႕ဝွက္ခ်က္ျဖစ္တယ္။ (ဂူရခါး) ထဲမွာလည္း သူမ်ားမသိတာေတြ ပါေနတယ္။ ဥပမာ Jhee (ဂ်ီး) ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားထဲမွာ ကြမ္းသီး ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေဆး ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ သူမ်ားမသိတာ ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါတယ္လို႔ ပိုင္ရွင္ကိုယ္တိုင္က ေျပာတယ္။ ၂ဝဝ၈ တုန္းက ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ ေလ့လာမႈတခုအရ (ဂူရခါး) ထဲမွာ (ခ႐ုိမီယမ္)၊ (နစ္ယ္လ္) နဲ႔ (အာဆင္းနစ္) ေတြ ပါတယ္။ ဒါေတြက ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ကြမ္းယာကို အထားခံေအာင္ စီမံထားတာေတြထဲမွာ မိႈမတက္ေအာင္၊ စားေကာင္းေအာင္ ဓာတုေဗဒပစၥည္း တခုခု ထည့္ထားရတာမို႔ ကင္ဆာျဖစ္ေစတဲ့ (ကာစီႏိုဂ်င္) ေတြ ပိုၿပီးပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာ ေဆးပါတဲ့ကြမ္းယာ စားသံုးတာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၅၁ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လွ်ာျဖတ္မခံလုိလွ်င္ ကြမ္းယာမစားပါႏွင့္ဆိုၿပီး လွ်ာကင္ဆာအတြက္ က်န္းမာေရး သတိေပးခ်က္ရွိတယ္။

ကြမ္းယာစားသူေတြက ေဆးလိပ္ေသာက္တာ မ်ားတယ္။ တဆက္တည္း အရက္ေသာက္တာလည္း မ်ားတယ္။ ေဆးလိပ္နဲ႔ ကြမ္းစားတာတြဲရင္ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေခ် ၆ ဆေလာက္ပိုမ်ားၿပီး အရက္ပါတြဲရင္ ၁၂၃ ဆ မ်ားသြားပါတယ္။ ဒီလို အေလ့အက်င့္မ်ိဳးေတြဟာ ပတ္ဝန္းက်င္ေစ့ေဆာ္မႈ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြ ဆြဲေဆာင္မႈ၊ အတုျမင္ အတတ္သင္မႈဆိုတဲ့ အေၾကာင္းခံေတြကေန အက်င့္ကူးစက္တယ္။ အေျခခံကေတာ့ စိတ္ပါပဲ။ သူ႔ေဘးက ႏိုင္ငံေရး။

လူငယ္လူရြယ္ေတြ ဒီအေလ့အက်င့္ ပိုမ်ားလာတာက (မဆလ) ေခတ္မွာ ဖက္ရွင္တခုလို တဆင့္တက္လာခဲ့တယ္။ အဲဒီေခတ္တုန္းက အရာရာရွားပါးတဲ့အျပင္ လူေတြကို မိႈင္းတိုက္ထားတယ္။ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခဲ့တယ္။ ဒီေတာ့ လူငယ္ေတြက ထြက္ေပါက္ရွာၾကရတယ္။ အခိုက္အတန္႔ေလးျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္ပိုင္၊ ကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္တာေတြထဲမွာ ေဆးလိပ္၊ ကြမ္းယာနဲ႔ အရက္ကိုေတြ႔တယ္။ အႏွိပ္ခန္း၊ အေပ်ာ္ခန္းေတြဆိုတာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ေရာက္မွ ပိုမ်ားလာတာပါ။ လႊတ္ေတာ္အစိုးရေခတ္မွာေတာ့ ၿမိဳ႕ငယ္ေတြမွာပါ ရွိလာတယ္။ အခုလို နည္းနည္းပါးပါးျဖစ္ေတာ့ ေျပာင္းလာတာေတြ ရွိလာခ်ိန္မွာ လူငယ္ေတြ ကိုယ္ပိုင္-ကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္လာတာေလးေတြ ရွိလာခ်ိန္မယ္ ဘာသာေရးနဲ႔ ကိုက္ညီတာ၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လမ္းမွန္တာ၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တာေတြကိုသာ ေရြးသင့္၊ ရွာသင့္ၾကပါတယ္။

တခါတုန္းက အေမရိကန္ေက်ာင္းသားေတြ ထိုင္းနယ္စပ္ကို ေလ့လာဖုိ႔လာၾကတယ္။ ၁၉၈၈ မွာ ျမန္မာျပည္က ေက်ာင္းသားေတြ ဆႏၵျပၾကလို႔ ထြက္ေျပးရၿပီး မၾကာခင္ကေပါ့။ ျမန္မာျပည္ နယ္စပ္လမ္းေတြေပၚက နီနီရဲရဲအကြက္ေတြ ျမင္ေတာ့ ဟာ ႕႕႕ ဒါ ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ေသြးလားလို႔ ေမးၾကတယ္။ ေသြးေတာ့ေသြးပါ။ အမွန္က ေရႊဗမာေတြ ေထြးထားတဲ့ ကြမ္းေသြးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ မျဖစ္ႏိုင္တာကို မလုပ္ပါနဲ႔လို႔ အႀကံေပးတာဟာ အခ်ည္းအႏွီးသာျဖစ္လို႔ ေဆးနဲ႔ ကြမ္းယာ က်န္းမာေအာင္ စားတတ္ၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Conference on Look East Policy

အိႏၵိယမွာေနခဲ့စဥ္က ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ လက္တြဲလုပ္ခဲ့သူေတြထဲကတေယာက္ျဖစ္တဲ့ Dr. Alana Golmei (မပန္းႏု) ရဲ႕ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ (၄) ႏွစ္တိတိက မိတ္ေဆြျဖစ္ျခင္းလို႔ ေဖ့စ္ဘြတ္ကအသိေပးတဲ့ပံုျဖစ္ပါတယ္။ ပံုထဲပါ လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္အားလံုးကို အထူးသတိရပါတယ္။

Date: 4 August 2014
Conference on Look East Policy
India and Myanmar: Pitching for Greater Connectivity
Venue: Abdul Nazir Sab Hall, Institute of Social Sciences, New Delhi

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Tobacco kills ေဆးလိပ္က လူကိုသတ္ေနတယ္

• ဂရိေခတ္က သမားေတာ္ၾကီး Hippocrates (ဟစ္ပိုကေရးတီးစ္) ကို Father of Medicine ေဆးပညာဖခင္ၾကီးအျဖစ္ ေဆးေလာကတခုလံုးက အသိအမွတ္ျပဳထားပါတယ္။ ေဆးပညာသံုးေဝါဟာရေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ဂရိ၊ လက္တင္စာလံုးေတြကေန ယူသံုးတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက Zodiac Signs ဆယ္ႏွစ္ရာသီခြင္ရုပ္ေတြကိုလဲ ယူသံုးတယ္။ နကၡတ္ေဗဒင္၊ ဇာတာခြင္ေတြမွာသံုးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Cancer ကင္ဆာရဲ႕သေကၤတက ပုစြန္လံုး၊ ဂဏန္း၊ ျမန္မာအေခၚ ကရကဋ္ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ထည္မွာ ေျခေထာက္ေတြ အမ်ားၾကီးပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါမွာလဲ တေနရာမွာျဖစ္ေနတာက ေျခေထာက္ေပါက္သလို ပ်ံ႔ႏွံ႔ေရာက္သြားလို႔ ဒီသေကၤတကိုယူတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အိႏိၵယမွာ ပါးစပ္ထဲမွာငံုရတဲ့ေဆးတမ်ိဳး Kuber (ကူဘဲ) ဆိုတာရွိတယ္။ ဒီငံုေဆးထဲမွာ Tobacco ေဆးပါလို႔ ကင္ဆာျဖစ္ေစတယ္ဆိုတဲ့ သတိေပးစာနဲ႔မွသာ ေရာင္းခြင့္ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ (ကူဘဲ) အထုပ္ေပၚမွာ Tobacco kills စာနဲ႔အတူ Scorpio ကင္းမလက္မဲပံု ရိုက္ထားတယ္။ ကင္ဆာကိုသတိေပးတာျဖစ္ေပမဲ့ Scorpio ကင္းမလက္မဲဆိုတာလဲ ဆယ္ႏွစ္ရာသီခြင္ရုပ္ေတြထဲမွာ သပ္သပ္ပါတယ္။ Scorpio ကင္းမလက္မဲ၊ ကင္းျမီးေကာက္ဆိုတာ ျမန္မာအေခၚ ျဗိစာၦျဖစ္တယ္။ ကင္းမလက္မဲ၊ ကင္းေျခမ်ား၊ ကင္းပုစြန္၊ ကင္းျမီးေကာက္စတဲ့ ကင္းေတြမွာလဲ အဆိပ္ပါလို႔ ေရာဂါရေစတာပါဘဲ။ ကင္ဆာနဲ႔ေတာ့ မတူပါ။

ေဆးလိပ္ျဖတ္ေစဘို႔သတိေပးေၾကာ္ျငာစာေတြမွာ ကေလးသူငယ္ေတြကို အေထာက္အထားေတြနဲ႔အတူ ေဖၚျပေလ့ရွိပါတယ္။ အဲတာကထိေရာက္မယ္ယူဆလို႔ပါ။ ကေလးေတြဟာ ေဆးလိပ္မေသာက္ၾကပဲ ေဆးေသာက္သူေတြဆီက ေဆးလိပ္ေငြ႔ကိုရွဴရတာနဲ႔ ဒုကၡေရာက္ၾကရတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ ရင္က်ပ္မယ္၊ ေနမေကာင္းျဖစ္မယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ လူၾကီးမိဘေတြဆီက မေကာင္းတဲ့အက်င့္ရေစမယ္။ ကမာၻမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့မိခင္ (၃၃) ေယာက္ ေန႔စဥ္ေသဆံုးေနတယ္။ အဲတာေၾကာင့္ တႏွစ္မွာ ကေလးေပါင္း (၁၂ဝဝဝ) ေယာက္ အမိမဲ့ဘဝနဲ႔က်န္ရစ္ေနရေတာ့တယ္။

World No Tobacco Day 2016: Get ready for plain packaging
ကမာၻ႔ တိုဘက္ကို (ေဆးလိပ္) ပေပ်ာက္ေရးေန႔ ၂ဝ၁၆

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆
http://www.who.int/campaigns/no-tobacco-day/2016/en/

Sunday, May 29, 2016

An Open Letter အိတ္ဖြင့္ေပးစာတေစာင္

• ဆရာ့ဆီ ေပးစာတဲ့။ ဒီဗီဘီကို ပို႔ထားတယ္။
• ၾကာျပီေနာ္ ဘာလည္းေတာင္ မမွတ္မိေတာ့ဘူးဗ်။

• မိတ္ေဆြမ်ားသို႔ အိတ္ဖြင့္ေပးစာ (၁)
တင္ေမာင္သန္း
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ သို႔
အစိုးရအသစ္၊ မူဝါဒနဲ႔ စင္တင္ မူဝါဒ သုေတသီမ်ားအေၾကာင္း

အကိုေလး ေရ
အင္န္အယ္ဒီ အစိုးရအသစ္မွာ မူ၀ါဒမရွိဘူးလို႔ စကၤာပူမွာလုပ္တဲ့ ျမန္မာ့အေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပညာရွင္ေတြက အစိုးရ အသစ္အေပၚ ေဝဖန္ၾကတဲ့သတင္းကို မီဒီယာေတြေပၚမွာ ဖတ္လိုက္ရသဗ်။

• ဘယ္ တင္ေမာင္သန္း လဲေတာ့ မသိ။
• ေအာ္ ႕႕႕ အဲလို အကိုေလးလို႔ေရးရင္ သင့္ဘဝ။ ကြ်န္ေတာ္ မဖတ္ရေသးဘူး။

• မနက္ဖန္ ဒီဗီဘီဝက္ဘ္ဆိုဒ္မွာ တင္ပါမယ္။
• ေအာ္ စိတ္ဝင္စားစရာပဲ။ ဘာေတြေရးမလည္းေတာ့ မသိဘူး။ ေရးတာေကာင္းတယ္။ လူအမ်ားသိရတာေပါ့။

• ဟုတ္။

ေဒါက္တာတင္ေမာင္သန္း (သင့္ဘဝ) က ကြ်န္ေတာ္ညီေတြ ႏွမေတြလိုပဲ ကြ်န္ေတာ့္ကို အကိုေလးလို႔ပဲေခၚတယ္။ သူနဲ႔ ၁၉၈၈ ကတည္းက မံုရြာက သူ႔အိပ္မွာဆံုရာကေနစတယ္။ ကိုေက်ာ္ဝင္း (စာေရးဆရာ) လည္းပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က နားေထာင္သမားပါ။ သူနဲ႔က စကားေျပာရင္ ႏိုင္ငံေရးပဲေျပာၾကတယ္။ က်န္းမာေရးမပါေပမယ့္ စကၤာပူပညာေရးအေၾကာင္း ေျပာျဖစ္ၾကတယ္။ သူက စာဖတ္တာ စာေရးတာ ကြ်န္ေတာ့္ထက္ ေစာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က အဲဒီေလာကထဲကို ေနာက္မွသာေရာက္လာသူ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၅-၂ဝ၁၆

Bras and Breast Cancer (ဘရာစီယာ) နဲ႔ (ဘရက္စ္) ကင္ဆာ


(ဘီကီနီ) နဲ႔ဆက္စပ္ေနလို႔ တင္ပါအုန္းမယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ညမွာဘရာစီယာဝတ္ျပီးအိပ္ရင္ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခကို ျမင့္တက္ေစတယ္ဆိုတာဟုတ္ပါသလားေမးလို႔ ေရးခဲ့တာပါ။

(ဘရာစီယာ) ဝတ္ရင္ (ဘရက္စ္) ကင္ဆာျဖစ္ပါသလား ေမးရင္ (ႏိုး) လို႔သာေျဖပါမယ္။ ဒါျဖင့္ဘာလို႔ စာတေၾကာင္းထဲ မဟုတ္ဘဲ တပုဒ္ေရးေနရပါသလဲ။ ဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။ ဆံုးေအာင္လည္းဖတ္ပါ။

ရင္သားကင္ဆာကုိျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း မဟုတ္ေတာင္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အေၾကာင္းခံေတြက ဘာျဖစ္မလဲ ေလ့လာမႈ၊ ဆန္းစစ္မႈေတြ လုပ္ေနခဲ့တာ ဆယ္စုႏွစ္ေတြ ၾကာခဲ့ပါျပီ။ အစားအစာနဲ႔ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းနည္းလည္းပါတယ္။ (ဘီတယ္လ္) အဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ (ေပါလ္-မက္ကာေန) နဲ႔ လက္ထပ္ျပီး၊ ဒီေရာဂါနဲ႔ ၁၉၉၈ မာေသဆံုးသြားရရွာတဲ့ (လင္ဒါ) ဟာ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ၃ ႏွစ္သာေနသြားခဲ့ရတယ္။ အသက္သတ္လြတ္စားျပီး ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရမွာ ပ်င္းသူျဖစ္ေနလို႔ အစာအာဟာရနဲ႔ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း (သီအိုရီ) ကို ခိုင္မာေစခဲ့တယ္။

သုေတသနတခုကေန ရင္သားကင္ဆာျဖစ္သူေတြဟာ (ဘရာစီယာ) ကို ၾကာၾကာနဲ႔ ၾကပ္ၾကပ္ ဝတ္ၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္တဲ့။ တေန႔မွာ ၁၂ နာရီၾကာ (ဘရာ) ဝတ္တယ္။ ၁၈% ဟာ အိပ္ရာထဲမွာလဲ (ဘရာ) ဝတ္တယ္တဲ့။ ရင္သားကင္ဆာ မျဖစ္သူ (မျဖစ္ေသးသူ) အုပ္စုထဲကေတာ့ တေန႔မွာ ၁၂ နာရီသာဝတ္ျပီး၊ ၃% ကသာ အိပ္ေနရင္းလဲ ဝတ္ၾကတယ္။ ေဆးလိပ္နဲ႔ အဆုပ္ကင္ဆာ ဆက္စပ္မႈထက္ေတာင္မွ ဒီေတြ႔ရွိခ်က္က ၃ ဆအထိ အားသာေနတယ္လို႔ ေထာက္ျပထားပါတယ္။

ရင္သားကို တင္းၾကပ္ေနေအာင္လုပ္ထားျခင္းဟာ ေသြးနဲ႔ ေသြးျပန္ရည္ ေခၚတဲ့ (လင့္ဖ္) သြားလမ္းေတြကုိ တားဆီး ေႏွးေကြးေစတယ္။ ေသြးျပန္ရည္စနစ္ဟာ ကင္ဆာမွန္သမွ် ျပန္႔ႏွံ႔ေစတဲ့လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တာေတာ့ေသခ်ာပါတယ္။ အဲလို ရင္သားကို တင္းၾကပ္ေနတာ ၾကာရင္ ကင္ဆာမျဖစ္ေတာင္မွာ နာတာ၊ ေရာင္တာေတြ ျဖစ္မယ္။ အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားမႈကို ေႏွးေကြးေစမယ္။ ခက္တာက ရင္သားတြဲက်ေနသူေတြက (ဘရာ) မဝတ္ရင္မရဘူး။ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ျဖစ္ေအာင္ ေရြးဝတ္ၾကရတယ္။

(ဖီဂ်ီ) မွာသြား စမ္းသပ္ေတာ့ (ဘရာ) မပါသူေတြဟာ စမ္းသပ္ကာလအတြင္းမွာ ရင္သားကင္ဆာမျဖစ္တာ ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီ ဖီဂ်ီသူအားလံုးဟာ ေရျမသဘာဝအတူတူမွာေန အစားအေသာက္ အတူတူစားၾကတယ္။ ဒါနဲ႔ (ဘရာ) ကိုဘဲ သတၲဳခ်လိုက္တယ္။ ကိန္းဂဏန္းေတြေတာ့ ရွိတယ္။ ေဆးပညာပိုင္းက လက္ခံထားတာေတာ့မဟုတ္ပါ။

Myth or Fact အစြဲလား တကယ္လား
အထက္ကေရးခဲ့တာကို ဖတ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီး စာမဆံုးခင္ ဝတ္ထားတဲ့ (ဘရာ) ခြ်တ္ျပစ္ခ်င္စိတ္ ေပၚေလမလား မသိပါ။ ဆရာဝန္အစစ္ေတြက ျပန္ေထာက္ျပတာကို ဆက္ဖတ္ျပီးမွ ဆံုးျဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။

ရင္သားကို ဖိအားေပးထားလို႔ ေသြးျပန္ရည္ သြားလာမႈကို ေႏွးေကြးေစတယ္ဆိုတာ ဟုတ္သလိုလိုနဲ႔ မဟုတ္ပါ။ ရင္သားရဲ႕ (လင့္ဖ္) အေၾကာေလးေတြဟာ ပင္မ (လင့္ဖ္) စနစ္ထဲကို တိုက္ရိုက္စီးဝင္တာ မဟုတ္ပါ။ လက္ေမာင္းေအာက္ေျခကိုသာ သြားပါတယ္။ ၾကပ္ေနတဲ့ (ဘရာ) ဝတ္ထားေပမဲ့ ေသြးလွည့္တာကိုေရာ (လင့္ဖ္) စီးတာကိုပါ ဒုကၡေပးႏိုင္တဲ့အထိ မျဖစ္ေစပါ။ ရင္သားကင္ဆာဆိုတာ မ်ိဳးဗီဇေျပာင္းလဲမႈကေနျဖစ္ရတာပါ။ မ်ိဳးဗီဇေျပာင္းလဲမႈက ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ ဘယ္သူကမွ မသိၾကေသးပါ။

၁၉၉၅ မွာ Dressed to Kill အဝတ္အစားက သတ္ေနတယ္ဆိုတဲ့စာအုပ္ကို (ဆစ္ဒနီ ေရာ့စ္) နဲ႔ (ဆိုမာ ဂရစ္မဂ်ာ) တို႔က ေရးခဲ့တာဟာ သိပၸံနည္းက် ေလ့လာမႈနဲ႔ ေရးခဲ့ၾကတာ မဟုတ္ပါ။ သူတို႔ သံုးသပ္မႈေတြကို အေျခခံျပီး ေရးတာသာ ျဖစ္တယ္။ သူတို႔သံုးသပ္ခ်က္ထဲမွာ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ဆိုင္ႏိုင္တယ္လို႔ အမ်ားလက္ခံထားျပီးျဖစ္တဲ့ အစာအာဟာရ၊ ေလ့က်င့္ခန္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ ရာသီစေပၚတဲ့အသက္၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အၾကိမ္၊ ကေလးႏို႔တိုက္ရျခင္း ဆိုတာေတြကို ထည့္မတြက္ခဲ့ပါ။ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္ကဘဲ ေရးတာေတြ ရွိေသးတယ္။ ပက္လက္အိပ္ရင္ ဦးေႏွာက္ကို ထိခိုက္မႈ ရွိေစတယ္။ ပက္လက္အိပ္တာနဲ႔ (ဘရာ) ဝတ္တာဟာ သဘာဝတရားကို ဆန္႔က်င္ရာက်တယ္တဲ့။ လိုက္နာသူေတြလဲ မနည္းပါ။ ဒါေပမဲ့ လိုက္နာသူေတြ အကုန္လံုးဟာ ေရာဂါဘယ ကင္းၾကေတာ့ မဟုတ္ပါ။

သမိုင္းလွန္ရင္ ရင္သားကင္ဆာဟာ ေရွးကတည္းကရွိခဲ့တာပါ။ ဓါတ္မွန္ေတြ၊ ခြဲစိတ္ကုသနည္းေတြ မေပၚခင္ကတည္းက ျဖစ္တယ္။ (ဘရာစီယာ) ေပၚတာ ဘယ္ေလာက္ ၾကာေသးလို႔လဲ။ ရင္ကို တင္းၾကပ္ေနေအာင္ လူတေယာက္ကေန ကူညီစည္းေပးရတဲ့ Corset (ေကာ့ဆက္) ေခတ္ေနာက္ပိုင္း၊ ဒုတိယကမာၻစစ္ကာလေရာက္မွ Brassiere ကိုဝတ္ဘို႔ အားေပးလာတာပါ။ ၁၈၆၃ မွာ Luman L Chapman ကေန (ေကာဆက္) မွာ ခြက္ပံုစံဆိုတာ တီထြင္လာတယ္။ ၁၉၁၃ ေရာက္မွ Mary Phelps Jacob ကေန ပိုးလက္ကိုင္ပုဝါစ ႏွစ္ထည္ကို ဖဲၾကိဳးအနီေလးနဲ႔ တြဲလာခဲ့တယ္။

Breast Book ရင္သားအေၾကာင္းကိုေရးခဲ့တဲ့ Dr. Susan Love ကဆိုပါတယ္။ က်မတို႔ဟာ ကိုယ္ကေန ကိုင္တြယ္-ထိန္းဖယ္ႏိုင္တဲ့ အျပင္က အရာကိုဘဲ လိုက္ရွာရာကေန (ဘရာ) လို႔ ေျပာေနၾကတာပါ။ ကင္ဆာမွန္သမွ် ကိုယ့္အထဲက (ဆဲလ္) အတြင္းကေန စၾကတာပါ။ ေျပာေနၾကတာေတြကေတာ့ ကိုယ္ဝန္တားေဆး၊ ေဟာ္မုန္းေဆး၊ ကိုယ္ဝန္ရေဆး၊ ပိုးသတ္ေဆး၊ (ဘရာစီယာ)၊ အေမႊးအၾကိဳင္ေတြကိုသာ ရမယ္ရွာေနၾကတယ္ မဟုတ္လား။

Bras (ဘရာ) ေတြရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား
ရင္သားနာမယ္၊ အေရျပား ကသိကေအာင့္ေနမယ္၊ (ဘရာ) မွာပါတဲ့ သတၲဳစတာနဲ႔ မတည့္သူက မတည့္ျဖစ္မယ္၊ အထဲမွာ (ဖိုက္ဘရိုဆစ္စတစ္) ေရာဂါရွိေနရင္၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ ရင္သား ထြားထြားလာတာမို႔ အေနရခက္မယ္။ ရင္သား အရြယ္အစား သိပ္ၾကီးသူေတြမွာ အေနေတာ္ စနစ္တက်ခ်ဳပ္ထားတဲ့ (ဘရာ) မဟုတ္ရင္ ေက်ာေအာင့္မယ္၊ ခါးနာမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊

(ACS) အေမရိကန္ ကင္ဆာအဖြဲ႔ကေတာ့ (ဘရာ) ေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္တာ သိပၸံနည္းက် သက္ေသျပႏိုင္တာ မရွိပါတဲ့။ ဆန္းစစ္မႈ လုပ္ေတာ့ဟုတ္ပါတယ္။ အထက္ဗလာေနသူေတြထက္ (ဘရာ) ဝတ္သူေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာ နည္းနည္းေလးပိုတာ ေတြ႔ရတယ္။ တခုရွိတာက (ဘရာ) မဝတ္သူေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ လူကလည္းပိန္ပါးျပီး၊ ရင္သား အရြယ္အစားကလဲ သူမ်ားထက္ေသးၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ (ဘရာ) မဝတ္ဘဲေနခ်င္ရင္ေနပါ။ (ဘရာ) ကို လာအျပစ္မရွာပါနဲ႔။

ACS ကထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ အႏၲရာယ္ျဖစ္ႏိုင္ေခ် စာရင္းထဲမွာ (ဘရာ) မပါပါ။ အရက္-ေဆးလိပ္ ေသာက္တာ၊ အဆီမ်ား-အဝလြန္တာ၊ ေအးတိေအးစက္ လူေနမႈပံုစံေတြကိုသာ ထည့္ထားတယ္။ (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းကိုေတာ့ အေတာ္ သံသယၾကီးၾကီးထားတာ ဆရာဝန္တိုင္းကပါ။

သေဘာပါဘဲ။ (ဘရာစီယာ) ဟာ မရွိမျဖစ္ပစၥည္းမဟုတ္ပါ။ မဝတ္ဘဲေနခ်င္သပဆိုေနပါ။ ဒါေပမဲ့ ရင္သားကင္ဆာကို မျဖစ္ေစပါ။ (ဘရာ) ကို ဒံုးက်ည္ပံု လုပ္ထားအံုးေတာ့ အသက္ကိုရန္မရွာပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Be My Guest ဧည့္သည္

အလယ္ျပန္ျပီး ဧည့္သည္လုပ္ၾကည့္တယ္။ (စိတ္ကူးထဲမွာပါ။)

မျမင္ရ မေတြ႔ရ မေရာက္ရတာက ႏွစ္အစိတ္ေက်ာ္ၾကာျပီဆိုေတာ့ စိတ္လႈပ္ရွားစရာေတြခ်ည္းပါ။ အျမင္သာမက အထိအေတြ႔အျပင္ အနံ႔အသက္ကလည္း ဆန္းလက္ေနတယ္။ စာေရးေျပာေနခဲ့ရသူေတြကို ပါးစပ္နဲ႔ပါေျပာရေတာ့ ပါးေရာလွ်ာပါေညာင္းလာတာ၊ သူေရာ ကိုယ္ပါ။ ပံုေသမ်က္လံုးအစံုေတြကိုသာ ဖတ္ေနခဲ့ရာကေန စူးစိုက္ျပီး အၾကည့္ျခင္းဖတ္ၾကရတာ၊ သူေရာ ကိုယ္ပါ။ အားလံုးဟာ ဇရာ။

ပရိုဖိုင္းပံုေတြထဲမွာ ခန္႔ခန္႔ထယ္ထယ္၊ ဆယ္လ္ဖီးပံုေတြထဲမွာ ရယ္ေမာျပံဳးျပ၊ ပို႔စ္ေတြမွာက ပို႔စ္ေပးထားတဲ့ပံုေတြ။ အဲဒီအဂၤါရပ္ေတြ အကုန္စုပံုထားတဲ့ သက္ရွိလူသားေတြကို ဘြားကနည္းေတြ႔ၾကရတာ၊ သူေရာ ကိုယ္ပါ။

ၾကိဳတင္ေတြးဆ တင္ကူးထင္မွတ္ထားတာေတြက အပိုနဲ႔အလိုေတြကို ျပြမ္းဟင္းခ်က္ထားသလိုပဲ။ အမွန္နဲ႔အမွား ေပးစားထားတာေတြျဖစ္ေနတတ္တယ္။ ဘယ္အရာမဆို အမွန္နဲ႔အနီးစပ္ဆံုးကို ေတြးတတ္မွ နဖူးေတြ႔ဒူးေတြ႔မွာ အမွားနည္းတယ္။ ေလဆိပ္ကၾကိဳသူေတြမွာ ဗီႏိုင္းလ္ပါရင္ သိပ္မဟုတ္ခ်င္ေတာ့ပါ။ ေဟာေျပာတဲ့အခါ ပရိုဂ်က္တာပါရင္ သူ႔ဟာမဟုတ္ေတာ့ပါ။ ဂဏန္းေတြနဲ႔ အမွန္းေတြ။

လြမ္းစာ၊ တမ္းစာ၊ မွန္းစာေတြထဲေရးထားခဲ့တဲ့ ငယ္တုန္းကစြဲမက္စရာေတြမွန္သမွ်နဲ႔ နဖူးေတြ႔၊ ဒူးေတြ႔၊ ခံတြင္းေတြ႔ ေတြ႔ျပီေကာဗ်ာ။ ဆူးပုပ္ရြက္ (ဆူးပုပ္ေလးရြက္) ဟင္းကို တမ္းတခဲ့သူဟာ ဟန္ေတြပန္ေတြမပါ၊ ႏွမအိမ္မွာ ဗမာလက္သမားလုပ္ေပးထားတဲ့ သစ္သားစားပြဲေဟာင္း၊ ခပ္ယိုင္ယိုင္ကုထားထိုင္၊ အနားမွာ အမ်ိဳးတေယာက္က ဝါးႏွီးယပ္ေတာင္ကိုင္။ ဒါဆို စတိုင္က်ျပီ။ အဲ ႕႕႕ ဓါတ္ပံုရိုက္ရင္ေတာ့ေျပာ၊ ပလုပ္ပေလာင္းနဲ႔ဆို ၾကည့္တဲ့သူေတြ သြားေရယိုတာထက္ ရိုင္းတာကပိုတယ္။

ကြ်န္ေတာ့္ကို ပိုတြက္ထားသူေတြနဲ႔ အထင္ၾကီးတခြဲသားထားသူေတြက အတြင္းသားအထိ ျမင္သိႏိုင္ၾကျပီ။ ဇရစ္ဖူး ၾကိဳက္တယ္လို႔ေရးတာဟာ အသားလိုလို႔ အရိုးေတာင္းတာမဟုတ္မွန္း သိသြားၾကျပီ။ သူလိုကိုယ္လိုပါ။ ငါ စားခ်င္ ၾကြားခ်င္လို႔ လာတာလား။ မင္းလည္းျပန္သြားေရာ တို႔ရြာမွာ ၾကက္သံကိုဆိတ္လို႔ အေျပာမခံရေစနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Bikini (ဘီကီနီ)

ကြ်န္ေတာ္က တိုက္ဆိုင္တာေတြဆို အေတာ္ျမင္တတ္တယ္။ ဟိုေန႔က အေမရိကန္သမတ (အိုဘားမား) ဂ်ပန္သြားရင္း ဟီရိုရွီးမားျမိဳ႕ကိုပါ သြားတဲ့သတင္း ၾကားလိုက္ၾကမွပါ။ (ဘီကီနီ) အလွမယ္ေရြးပြဲပံုကိုေတာ့ သိတဲ့သူပိုမ်ားမယ္။ (ဘီကီနီ) ဆိုတာဘာလည္း။ ဒါေလးမ်ား ေျပာေနစရာမလိုပါလို႔ဆိုၾကမယ္။ အဲဒီစကားလံုးဟာ ကြ်န္းစုေလးတခုလို႔ သိသူကေတာ့ နည္းမယ္။ ကံဆိုးလွတဲ့ကြ်န္းရဲ႕နာမည္အထိပါ သိသူကရွားမယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကေန ၁၉၄၆ ခုႏွစ္က Operation Crossroads (ေအာ္ပေရးရွင္း ခေရာ့စ္ရုဒ္စ္) ေခၚတဲ့ အႏုျမဴဗံုး စမ္းသပ္ေဖါက္ခြဲမႈ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ဇူလိုင္လက (ထရီနီတီ) မွာပဌမဆံုးစမ္းျပီးပါျပီ။ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ (၆) ရက္ေန႔မွာေတာ့ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ (ဟီရိုရွီးမား) ျမိဳ႕နဲ႔ (၉) ရက္ေန႔မွာ (နာဂါဆာကီ) ျမိဳ႕ကို အႏုျမဴဗံုးခ်ခဲ့ပါတယ္။

(ေအာ္ပေရးရွင္း ခေရာ့စ္ရုဒ္) ကို ပစိဖိတ္သမုဒၵရာထဲက (မာရွယ္) ကြ်န္းစုမွာလုပ္ခဲ့တယ္။ ပစ္မွတ္သေဘၤာ (၉၅) စီးကို Bikini Lagoon (ဘီကီနီ) ပင္လယ္ထံုးအိုင္မွာခ်ထားတယ္။ ဘီ-၂၉ ေလယာဥ္နဲ႔ အႏုျမဴဗံုးခ်တယ္။ မတိုင္ခင္ (ဘီကီနီ) ကြ်န္းစုမွာ ေနထိုင္ၾကသူေတြက ေနရာေရြ႕ေျပာင္းေပးဘို႔သေဘာတူခဲ့ၾကပါတယ္။ (ဘီကီနီ) ကြ်န္းစုမွာ လူသူေနထိုင္တာ အခုထိမရွိေသးပါ။

(ဘန္ကာဗံုး) ကို Helen of Bikini လို႔ေခၚတယ္။ ဣတၱိလိင္အမည္ကိုယူတဲ့သေဘာက (ဆြဲေဆာင္မႈ + ဖ်က္ဆီးျခင္း) ဆိုတဲ့စြမ္းရည္ႏွစ္မ်ိဳးတြဲရွိတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အႏုျမဴဗံုးဒဏ္ေၾကာင့္ အဲဒီေနရာမွာ အပိုင္းအစေလး နည္းနည္းသာ က်န္ေတာ့တာကိုအစြဲျပဳျပီး အေပၚတစေအာက္တစသာပါတဲ့ မလံု႔တလံု အမ်ိဳးသမီးေရကူးဝတ္စံုကို (ဘီကီနီ) လို႔ ၁၉၄၆ ကတည္းကေခၚလာၾကတယ္။

(ဟီရိုရွီးမား) မွာခ်ခဲ့တဲ့အႏုျမဴဗံုးကို Little Boy နဲ႔ (နာဂါဆာကီ) မွာ ခ်ခဲ့တဲ့ အႏုျမဴဗံုးကို Fat Man လို႔ အမည္ဝွက္နဲ႔ ေခၚတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Courtesy ယဥ္ေက်းပ်ဴငွာ

ညကတည္းက စိတ္ထဲကူးမိေနတာ။ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖေပးျပီး၊ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လို႔ျပန္ေရးေဖၚရတာ မေန႔ကေတာ့ သိသိသာသာမ်ားတယ္။

တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေမးခ်င္တုန္းကေတာ့ ဖုတ္ပူမီးတိုက္၊ ကြန္မင့္ကေနေမးျပီး ေျဖတာကိုေတာ့ဖတ္ပံုမရဘူး။ တခ်ိဳ႕လည္း ေမးနည္းမက်လို႔ စည္းကမ္းပို႔ေပးျပန္ေတာ့ ပို႔ေပးလို႔ေက်းဇူးတင္ပါတယ္သာေရးတယ္။ ေမးခြန္းကို စနစ္တက် ျပန္မေမးၾကေတာ့ဘူး။

အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ တကယ့္အမ်ိဳးမ်ိဳး။ ကိုယ့္တိုင္ျပည္သားေတြဆိုေတာ့လည္း အမ်ိဳးပဲေပါ့။ ကေန႔မနက္ အီးေမးလ္ကေနျပန္လာတဲ့ ေက်းဇူးသံုးခုကိုသာ နမူနာထည့္ပါမယ္။
၁။ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ဆရာ။
၂။ ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ ေပးတဲ့ဆုနဲ႔ျပည့္ပါေစ။ ေျဖေပးတဲ့အတြက္လည္း ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ဆရာ။
၃။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။ က်မ ဘုရားတရားကို အရင္ထက္ ပိုလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ကံတရားပဲလို့ေတာ့ ခံယူထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ပူတဲ့စိတ္ေလးဝင္ ဝင္လာတတ္လို့ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Flower bud အငံုအဖူး

ႏွစ္ရက္သံုးရက္အတြင္း တင္ျဖစ္တဲ့ပို႔စ္ေလးေတြက တိုတိုတိတိဆိုေတာ့ (ကလာရီဖီေကးရွင္း) လိုတာေတြပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ တိုမွသာရတယ္။ (တိုျပတ္) ျဖစ္ရမွာ (တိုပ်က္) ျဖစ္ေနတာကခက္တယ္။

မီဒီယာကတဆင့္သိရတာကိုဖတ္ျပီး တပုဒ္ေရးပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အဲလိုအဲလိုမေျပာပါလို႔ဆိုလာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က မီဒီယာဆိုတာ အျမီးျဖတ္ေခါင္းတိ ေရးေလ့ရွိတာလည္း သိပါတယ္လို႔ ေျပာထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။

တမာအေၾကာင္းေလးေတြ ေရးျဖစ္ပါတယ္။ လြမ္းတာေတြ တမ္းတာေတြသာမဟုတ္ပါ။ (မလိုတမာ) ပင္ မစိုက္မိေစခ်င္တာကိုပါ သတိထားမိၾကေစခ်င္တယ္။

အေတာ္ဆံုးဥယ်ာဥ္မွဴးစိုက္ပ်ိဳးထားတဲ့ျခံထဲမွာလည္း ေပါင္းျမက္မေပါက္ဖူးဆိုတာမရွိပါ။ ေသခ်ာေရြးထားတဲ့ မ်ိဳးေစ့ထဲမွာေတာင္မွ စုန္းျပဴးဆိုတာ ပါတတ္တယ္။ ပါေတာ့လည္း မေကာင္းတာကိုႏႈတ္ျပစ္ရတယ္။

ဗမာေတြမွာရွိတဲ့ အယူအဆတခုက အငံုအဖူးကို လက္ညွိဳးနဲ႔ထိုးတာ မသင့္ပါတဲ့။ လက္ညွိဳးကို ေခါက္ျပီးထိုးျပရတယ္။ အဲေတာ့ လက္ညွိဳးထိပ္ဖ်ားက ကိုယ့္ဖက္လွည့္ေနေရာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Butcher of Depayin ဒီပဲယင္းအေရးအခင္း လုပ္ၾကံခဲ့သူမ်ား

၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္ ေမလ (၃ဝ) ရက္မွာ စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ဘုတလင္ျမိဳ႕ေျမာက္ဖက္၊ ဒီပဲယင္းျမိဳ႕နယ္ ၾကည္ရြာမွာ ဦးတင္ဦးနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔နဲ႔အတူလိုက္ပါလာသူေတြကို (နဝတ) စစ္အစိုးရကေန ၾကိဳတင္စီစဥ္သတ္ျဖတ္မႈၾကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီပဲယင္းအေရးအခင္းလို႔ လူသိမ်ားပါတယ္။ (ဒဗရင္း) လို႔ အသံထြက္ရပါမယ္။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းခင္ညြန္႔ စာအုပ္ထဲမွာ ဒီပဲယင္းလုပ္ႀကံမႈ အဓိကတရားခံသုံးေယာက္လို႔ပါတယ္။
(၁) ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊ
(၂) ဒုတိယဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စုိးဝင္း
(၃) ဒုတိယဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ရဲျမင့္

(၁) ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးၾကီး သန္းေရႊ (ျငိမ္း)
၁၉၉၂ မွ ၂ဝ၁၁ အထိ နဝတ ဥကၠ႒။ OTS ေက်ာင္းဆင္း။ ၁၁-၇-၁၉၅၃ မွစျပီးအမႈထမ္း။ ၄-၁၁-၁၉၈၆ ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္။ ၄-၁၁-၁၉၈ ဗိုလ္ခ်ဳပ္။ ၂၇-၇-၁၉၈၈ ကာကြယ္ေရးဒုဝန္ၾကီး။ ၁၈-၉-၁၉၈၈ စစ္အာဏာသိမ္း ဒုေခါင္းေဆာင္။ ၂၃-၄-၁၉၉၂ ဗခမကေစာေမာင္ကိုဖယ္ရွားျပီး ဥကၠ႒လုပ္။

(၂) ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး စိုးဝင္း (ကြယ္လြန္)
ယခင္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ၁၉-၁ဝ-၂ဝဝ၄ မွ ၁၂-၁ဝ-၂ဝဝ၇ အထိ။ ၁၉၆၅ မွာ DSA ကိုတက္ခဲ့။ ဗခမကသန္းေရႊရဲ႕လူယံု။ ၁၉၉၇ မွာ နဝတ တြင္း (၂) ျဖစ္လာ။ ၂ဝဝ၃ ေဖေဖၚဝါရီလမွာ တြင္း (၁) ျဖစ္လာ။ ၂ဝဝ၄ ဗခကခင္ညြန္႔ကို ျဖဳတ္လိုက္ေတာ့ သူ႔ကို ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ခန္႔။ အရင္က အေနာက္ျမာက္တိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမွဴး။ စစ္ကိုင္း တဝတ ဥကၠ႒။ ၁၉၈၈ အေရးအခင္းကို ႏွိမ္နင္းစဥ္က ေျခလ်င္တပ္ရင္းကို ကြပ္ကဲခဲ့။ ရန္ကုန္ေဆးရံုၾကီးမွာ ပစ္ခတ္မႈကို အမိန္႔ေပးခဲ့။ ၁၂-၁ဝ-၂ဝဝ၇ မွာ လူကီးမီးယားေသြးကင္ဆာနဲ႔ ေသဆံုး။ သူစကၤာပူေဆးရံုတက္ေနစဥ္ ၂ဝဝ၇ ဇႏၷဝါရီလထဲ ဗခမကသန္းေရႊလာၾကည့္။ သူမရွိေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္က အဆင့္ (၅) ေနရာမွာသာရွိတဲ့ ဗခကသိန္းစိန္က ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ဆက္ခံ။

(၃) ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲျမင့္
ရဲျမင့္ (၂) ေယာက္ရွိတယ္။ ဒီပဲယင္းရဲျမင့္ကို ရဲျမင့္ၾကီးလို႔ ေခၚၾကတယ္။ ဒီပဲယင္းျဖစ္တုန္းက ရဲျမင့္ၾကီးက ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး၊ ၉ ကစထမွဴး (ကာကြယ္ေရးဝန္ၾကီးဌာန စစ္ဆင္ေရးအထူးအဖြဲ႔မွဴး) ျဖစ္တယ္။ စရဖရဲျမင့္ (ခ) ရဲျမင့္ေလးက မႏၲေလးတိုင္းဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ (ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲျမင့္အေၾကာင္း ျဖည့္ေျပာေပးလို႔ Thaung Yin Nagar ကိုေက်းဇူးတင္ပါတယ္။)

မွတ္ခ်က္။
- ၁၉၆၂ ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္အဦကို ဒိုင္းနမိုက္နဲ႔ခြဲတဲ့တရားခံကို ဗခကေနဝင္းနဲ႔ ဗမခေအာင္ၾကီးတို႔က တေယာက္အေပၚတေယာက္ လႊဲခ်ခဲ့ၾကတယ္။ အလားတူပါပဲ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းခင္ညြန္႔က ဒီပဲယင္း လုပ္ၾကံမႈမွာ မံုရြာ-ေခ်ာင္းဦးနားကေန အမိန္႔ေပးခဲ့တဲ့ စြမ္းအားရွင္ (ေနာက္မွာ လက္ပတ္နီ) အဖြ႔ဲ႔ကို ေမြးထုတ္ခဲ့သူ ဦးေအာင္ေသာင္းနာမည္ကို အဲဒီစာအုပ္မွာ ထည့္ထားတာမေတြ႔ရပါ။
- ျမန္မာျပည္က ဒီပဲယင္းအေရအခင္းကို ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာမွာ Black Friday လို႔သံုးပါတယ္။
- ၁၉၈၈ ကိုသတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္းခဲ့သူ ဦးစိန္လြင္ကိုေတာ့ Butcher of Rangoon ရန္ကုန္သားသတ္သမားလို႔ ႏိုင္ငံတကာ မီဒီယာကေန နာမည္ေပးထားပါတယ္။
- ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးစိုးဝင္းကြယ္လြန္ေတာ့ ေနးရွင္းသတင္းစာကေန Burmese premier, Butcher of Depayin ျမန္မာဝန္ၾကီးခ်ဳပ္၊ ဒီပဲယင္းသားသတ္သမားလို႔ ေဖၚျပခဲ့ပါတယ္။

ဓါတ္ပံု = ေနာက္တေန႔မွာ ရန္ကုန္ရွိ အေမရိကန္သံရံုးကလာၾကည့္ေတာ့ ဘာတခုမွမျဖစ္ခဲ့သလို ညတြင္းျခင္း သန္႔ရွင္းထားျပီးသား ေတြ႔ရပါေတာ့တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Neem Seeds ခ်ိဳတာလို တမာကိုထပ္မစိုက္ပါနဲ႔

တမာအေၾကာင္းေလးေတြ တိုက္ဆိုင္လို႔ ေရးျပီးသားကို နည္းနည္းမြမ္းမံျပီး ျပန္တင္ပါရေစ။

ႏိုင္ငံတကာကသံုးသပ္သူေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္ရ့ဲ ကေန႔ပစကၡအေျပာင္းအလဲေတြအေပၚ ေကာက္ခ်က္ခ်တာေတြက မတူၾကပါ။ ႏိုင္ငံတကာဆိုတာက က်ယ္ျပန္႔လို သူတို႔ၾကားမွာလဲ ကြဲျပားတယ္။ အက်ိဳးစီးပြါးလဲ ျခားနားလို႔ပါ။ ျမန္မာႏိုင္သားေတြထဲမွာ ကြဲလြဲတာက ရိုးရွင္းတယ္။ အေဟာင္းသမားေတြက အေဟာင္းကိုတသၾကတယ္။ မေဟာင္း-မသစ္ေတြကလည္း အုပ္စိုးသူဘက္ကလိုက္ပါၾကတယ္။ အဲတာမ်ိဳးက ေခတ္တိုင္းမွာ ရွိတတ္တာပါ။ သခင္အားရလို႔အထိ ကလိရင္ ခံခ်င္ပါ့မလားမေမးနဲ႔။ သူတို႔ဟာ အျပံဳးအရယ္မပ်က္၊ အရွက္ဖက္နဲ႔ ထုပ္ထားျပီးသူေတြျဖစ္တယ္။

အခုတခါ အရင္အုပ္စိုးသူဖက္လည္းမဟုတ္၊ အခုအုပ္စိုးသူလည္းမဟုတ္သူဆိုတာ ေပၚလာတယ္။ ဘာေတြလည္း။ ဘယ္အစိုးရတက္တက္ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူ၊ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြသူ၊ ျမန္မာ့ေရးရာကြ်မ္းက်င္သူဆိုတဲ့ဂုဏ္ပုဒ္ေတြနဲ႔ လုပ္ေနသူေတြလား။ အဲလိုမဟုတ္သူေတြကလည္း ပါေသးတာ။ ဘာေတြလည္း။

၂ဝ၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္မွာ လူရြယ္ေတြ ပါးစပ္ဖ်ားမွာ အေရြ႕ဆိုတဲ့စကားလံုးမပါရင္ ေခတ္မမီဘူး အထင္ခံရမွာစိုးလို႔လားမသိ၊ အေတာ္ေျပာခဲ့ၾကတယ္။ အေတာ္နားကေလာခဲ့တယ္။ ရူပေဗဒေဝါဟာရနဲ႔ အမွတ္တခုကေန တျခားအမွတ္တခုကို ေရြ႕သြားတာကို အေရြ႕လို႔ေခၚတယ္။ အဲတာက ၁၉၆ဝ ေက်ာ္ကတည္းက သိပၸံဘာသာရပ္ေတြကို ျမန္မာမႈျပဳစဥ္ကတည္းက သံုးေနတာပါ။ အေရြ႕ကို ေခတ္စကားလို႔ ထင္ေနၾကပံုရတယ္။

ဇီဝေဗဒအရလဲ သက္ရွိေလာကၾကီးဟာ တည္မေနပါ။ အျမဲေရြ႕ေန၊ ေျပာင္းေနတယ္။ ေဟာင္းေက်၊ ေသသြားျပီး၊ အသစ္ေတြျဖစ္လာေနတယ္။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးကလဲ အေဟာင္းေနရာမွာ အသစ္ေတြဝင္လာေနတာ မရပ္မနားျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ကအေျပာင္းအလဲဟာ အရင္ငါးႏွစ္မွာ ရုပ္ေျပာင္းလဲျခင္းသာျဖစ္ျပီး၊ ဓါတ္ေျပာင္းတာမဟုတ္ပါ။ အခုေတာ့ မ်ိဳးေစ့ပါေျပာင္းရမယ္။

တမာမ်ိဳးကေန အခါးသစ္၊ ငရုပ္မ်ိဳးကေန အစပ္သစ္သာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇဆိုတာ ေျပာင္းမရပါ။ ခ်ိဳတာလို တမာကိုထပ္မစိုက္ပါနဲ႔။ ျမန္မာျပည္သူေတြ ခါးသီးတဲ့ဘဝေတြက လြတ္ေျမာက္ၾကပါေစ။ မလိုတမာေတြကို ေျပာတာပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၅-၂ဝ၁၆

Saturday, May 28, 2016

Three Generations မ်ိဳးဆက္သံုးဆက္

ေဒလီကထြက္လာကတည္းက အတူတူမထြက္ရတာၾကာလို႔တဲ့။ ဒုတိယတိုင္းျပည္ကအစားအစာ သြားစားၾကသတဲ့။ ကြ်န္ေတာ္က မဆလာမၾကိဳက္တာမို႔ ပါမသြားဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာေနခဲ့တံုးကေတာ့ ကုလားဟင္းကို မံုရြာနဲ႔ မႏၲေလးမွာ မၾကာမၾကာသြားစား၊ ဝယ္စားပါတယ္။ အိႏၵိယကမဆလာကိုေတာ့ မလြဲသာမေရွာင္သာ အစည္းအေဝးေတြမွာ ဖိုင္စတားကျဖစ္ျဖစ္ ေအာင့္အီးသည္းခံစားခဲ့ရတယ္။ သူတို႔ဆီက ဒန္ေပါက္လည္း ေကာင္းတဲ့ဆိုင္ကသာ ေကာင္းတာ။ ဟိုက္ဒရာဘဂ္ကေတာ့ နာမည္ၾကီးတယ္။ ရိုတီး ေခၚတာကိုေတာ့ ကိုယ့္အိမ္ကခ်က္တဲ့ ပဲဟင္း၊ အသားဟင္နဲ႔စားပါတယ္။ ဗီကပ္စ္ပူရီ ၾကာသပေတးညေစ်းကို အမွတ္ရတယ္။ ေဒလီမွာ က်န္ရစ္သူေတြ က်န္းမာၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆

How much to reveal ဘယ္အထိေဖၚမလည္း

ကြ်န္ေတာ့္ပို႔စ္တခု One-Sided Arguments မဟာအမွားၾကီးကိုတင္ေတာ့ ကြန္မင့္အမ်ားဆံုးေရးလာၾကတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ျပန္ျပီးလိုက္ခ္လုပ္ရတာေတာင္ မႏိုင္ေသးပါ။ ရွင္းလင္းခ်က္ေလးေတာ့ ေရးဘို႔လိုတယ္ထင္လို႔ ခပ္တိုတိုေရးပါရေစ။

စကၤာပူဖိုရမ္ ၂ဝ၁၆ တခုလံုးကို မေကာင္းေျပာတာ မဟုတ္ပါ။ (ပင္နယ္လစ္) ေတြေျပာသမွ်ကို ကန္႔ကြက္တာလည္း မဟုတ္ပါ။ မီဒီယာတို႔ထံုးစံအတိုင္း စကားေျပာတာေတြထဲက အျမီးေခါင္းျဖတ္တင္တတ္တာလည္း သိပါတယ္။ ဥပမာ (ဦး) ကိုကိုၾကီးေျပာတဲ့ စကားတခုကို ဟာသေႏွာတာလို႔သာျမင္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က စကားေျပာရာမွာ Sense of humor ရွိတာကို သေဘာက်ပါတယ္။

သူမ်ားႏိုင္ငံမွာ ကိုယ့္တိုင္းျပည္အေၾကာင္းသြားေျပာတာေတြ၊ မီဒီယာမွာ အဂၤလိပ္လိုေျဖတာေတြ၊ အဂၤလိပ္လို ေဆာင္းပါးေတြကို ေယဘုယ်ျခံဳၾကည့္ျပီး သေဘာမေတြ႔တာကို (စိတ္တိုတိုနဲ႔လို႔ ဝန္ခံပါတယ္) ပို႔စ္တင္လိုက္တာပါ။ ကြ်န္ေတာ္လည္း အဲဒီအလုပ္ေတြအားလံုးကုန္ ႏွစ္ေပါင္းမနည္းမေနာလုပ္ခဲ့သူျဖစ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်တာက ခပ္ေပါ့ေပါ့ေတာ့ မဟုတ္ပါ။ စစ္အစိုးရေတြလက္ထက္မွာ (အစ္ရွဴး) တိုင္းကို အခ်က္နဲ႔အလက္နဲ႔ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ တိုင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ိဳးဂုဏ္ကိုေတာ့ မထိပါးေစရပါ။

အခုအစိုးရသစ္အေၾကာင္းေျပာၾကသူေတြ ေဒၚစုကို ဖူးဖူးမႈတ္ဘို႔မလိုပါ။ ပ်က္ေန လြဲေန မွားေနတာေတြက အနမတဂၢ မ်ားလွတာကိုေတာ့ မသိခ်င္ေယာင္မေဆာင္သင့္ၾကပါ။ နာတာရွည္ က်ိဳးပဲ့ရြဲ႕ေနတဲ့ လူနာတေယာက္ အထူးကု ေဆးရံုၾကီးေရာက္တာနဲ႔ ျဗံဳးစားၾကီးမေကာင္းလို႔ ဆရာဝန္ေတြကိုအျပစ္အျမင္သင့္သလိုေပါ့။

ပညာရွင္၊ ပညာတတ္ေတြ ျမန္မာျပည္ႏိုင္ငံေရးကိုသံုးသပ္တာ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္က သေဘာမတူခဲ့ပါ။ သူတို႔က အမ်ားအားျဖင့္ သီအိုရီေတြ၊ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈေတြကိုးကားျပီး ကိုယ္ပိုင္ေကာက္ခ်က္ဆြဲၾကတယ္။ စနစ္က်ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္က ႏိုင္ငံေရးလို ပိုၾကည့္တယ္။ အခ်က္အလက္လည္း မလြတ္ေစရပါ။ မွန္းဆေျပာရတာခ်င္းအတူတူ ခံရသူေတြဖက္က ေနခ်င္တယ္။ ျဖစ္မလာေလာက္တာကိုလည္း အမ်ားျပည္သူ အားပ်က္မွာဆို ကိုယ္ကစမေျပာပဲ၊ ေမးလာမွသာ ေျပာခ်င္တယ္။

တိုင္းတပါးသားေတြေရွ႕ ကိုယ္ေပါင္ကိုလွန္ေထာင္းၾကတာမွာ ေပါင္ရင္းအထိ မေရာက္သင့္ၾကပါခင္ဗ်ား။ (ကန္ေတာ့ပါ။)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆

Birds of a feather flock together ရတနာရွိရာ ရတနာလာ

ကြ်န္ေတာ့္ပို႔စ္တခု = Guidelines for Vaccinating Pregnant Women ကိုယ္ဝန္ႏွင့္ ကာကြယ္ေဆး

ကြန္မင့္ (၁) Sarah Khin Lay စိတ္ကိုမ်ား ထိုးေဖာက္ျမင္တတ္သလား မသိပါဘူး။ အခုေရးတင္တာေလးက သမီး ဒီေန႔ အရမ္းသိခ်င္တဲ့အေၾကာင္းအရာမို႔ ေက်းဇူးပါရွင့္။ ဆရာလဲ စိတ္ခ်မ္းသာ ကိုယ္က်န္းမာပါေစ။

ကြန္မင့္ (၂) Thinzar Kyaw ဟုတ္တယ္ညီမေရ။ ဆရာ့ကို ေမးရမယ္လို့ စဥ္းစားမိတိုင္း အဲဒီေန့မွာ ကိုယ္ေမးခ်င္ သိခ်င္တဲ့ ပို့စ္တက္လာတယ္။

Tint Swe ဆရာလည္း ဆံု-စုျဖစ္တတ္တဲ့သေဘာကို ေမးခြန္းေနကေနတဆင့္ သိလာရတယ္။

တရက္တည္းမွာ အဲတာနဲ႔တင္မျပီးေသးပါ။ အခု ဆက္တိုက္လာတဲ့ ေမးခြန္းႏွစ္ခုက သည္လို ႕႕႕

ေမးခြန္း (၁) အသက္ ၃၅၊ မ။ သမီး ၃ ေယာက္ခြဲေမြးထားပါတယ္။ ေနာက္ကေလး ေယာက္်ားေလးလိုခ်င္လို႔ပါ။ ေဆးနည္းေလးမ်ားရွိမလား သိခ်င္လို႔ပါ။

ေမးခြန္း (၂) ဆရာရွွင့္ သမီးအသက္က ၂၉ ႏွစ္ပါ။ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္ဆရာ။ လြန္ခဲ့ေသာ ၄ ႏွစ္က သမီးမိန္းကေလး တေယာက္ ေမြးထားပါတယ္။ ခုေနာက္ထပ္ ေယာက္က်ားေလးတေယာက္ေလာက္ ထပ္လိုခ်င္လို႔ပါဆရာ။ ဘယ္လိုနည္းလမ္းမ်ားနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရပါမလည္း သိခ်င္လို႔ပါဆရာရွင့္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင့္။

အဲဒီေဆးပညာစာကိုေတာ့ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာတင္ဘို႔မသင့္လို႔ ေမးတဲ့သူေတြဆီ တိုက္ရိုက္ပို႔လိုက္ပါတယ္။

က်န္မာေရး တေယာက္ေမးတာကို ေနာက္တေယာက္ကလည္းေမးလာတာမ်ိဳး ခဏခဏၾကံုရတယ္။ ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ အေၾကာင္းေလးပါးရွိေတာ့ အတူေနထိုင္က်င္လည္ရသူေတြမွာ ေဝဒနာတူရွိတတ္တဲ့သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ေအးအတူပူအမွ်ရွိၾကရမယ္။ ေမွာင္ေမွာင္လင္းလင္း တျပည္ထဲသားခ်င္း စည္းလံုးခ်စ္ၾကည္ၾကရမယ္။ ေျခာက္ေျခာက္ စိုစို၊ စိုေသာလက္ေတြ မေျခာက္ၾကေစနဲ႔။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ အေသြးတူ အေမႊးတူေတြျဖစ္ၾကတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆

Bygone Surgeon ခြဲတဲ့ဆရာဝန္

ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ မဲေဆာက္ျမိဳ႕က ေဒါက္တာဆင္သီယာေမာင္ရဲ႕ေဆးခန္းမွာ လူနာေဆာင္သစ္ဖြင့္ပြဲသတင္းသိရတယ္။ (မယ္ေတာ္) ေဆးခန္းလို႔ ႏႈတ္က်ိဳးေခၚေပမယ့္ ထိုင္းလို (မယ္တာအို) သံထြက္ရတယ္။ ဒါလည္း ျမန္မာစာလံုးေပါင္းမို႔ပါ။ တိတိက်က်ၾကီး သည္အတိုင္းအသံထြက္ရတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။

ႏိုင္ငံေရးအတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံကို အေခါက္ေပါင္းမ်ားစြာေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ကနဦးႏွစ္ေတြက မာနယ္ပေလာအထိ သြားရတယ္။ မာနယ္ပေလာက်ျပီးေနာက္ပိုင္းမွသာ မဲေဆာက္ကို သြားရတာပါ။ မဲေဆာက္ေရာက္တိုင္း ေဒၚဆင္သီယာေဆးခန္းအထိ ေရာက္တာမ်ားတယ္။

ကြ်န္ေတာ္က ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ လူနာရွာတယ္။ ရွာေတာ့လည္း ခြဲစိတ္လူနာ။ ကြယ္လြန္သူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ျမေမြးတဲ့ရြာက ေဆးရံုမွာ ရင့္မာေနတဲ့ကိုယ္ဝန္အရြယ္အစားေလာက္ရွိတဲ့ မ်ိဳးဥအိမ္အလံုးၾကီးကို ခြဲေပးခဲ့ဘူးတယ္။ က်ည္ဆံမွန္ခံရတဲ့ လူနာတေယာက္ကို လည္ပင္းေဖါက္ေပးရတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္အလံုးလူနာအမ်ိဳးသမီးၾကီးက ေကာင္းသြားေပမယ့္ က်ည္ဆံမွန္တဲ့ကရင္စစ္သား သိပ္မၾကာခင္ကြယ္လြန္သြားတယ္။ ေဆာရီး။

ေဒၚဆင္သီယာေဆးခန္းမွာေတာ့ ၄-၅-၆ ေယာက္ခြဲေပးဘူးတယ္။ အူက်နဲ႔မုတ္ပါတြဲရွိေနတဲ့လူနာတေယာက္ကိုခြဲေတာ့ ကရင္ေဆးမွဴးတဦးက (အဆစ္စ္) လုပ္ေပးတယ္။ အဲဒီေဆးမွဴးက အခု KNU မွာ ထိပ္ပိုင္းမွာ တာဝန္ယူေနရတယ္။

ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္ ေတာစခန္းေတြမွာ အစည္းအေဝးေတြလုပ္တိုင္းလည္း ေခ်ာင္းေဘး ေျမာင္းေဘးေတြမွာပါ (မိုင္နာ) ခြဲစိတ္စရာေတြကို ခြဲစိတ္ေပးခဲ့ဘူးတာ ခုထိအမွတ္ရေသးတယ္။ အခုေတာ့ ခြဲစိတ္ခန္းေတြ၊ ခြဲစိတ္လူနာေတြ၊ ခြဲစရာေတြ အားလံုးနဲ႔ ခြဲခဲ့ရျပီေကာဗ်ာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆
ဓါတ္ပံု = ၁၉၉၃ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ (ယိုဇိုယိုကိုတာ) လာစဥ္က NLD/LA ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ႏွင့္ ထိုင္းနယ္စပ္တေနရာမွာ သြားေရာက္ေတြ႔စဥ္က ကရင္ဒုကၡသည္ လူနာမ်ားကို ေဆးဝါးကုသေပးခဲ့ရစဥ္က

Neem leaf ခါးသက္သက္အလြမ္း

• လူၾကံဳမွာဘာမွာခ်င္လည္း၊ ေမတၲာမိုးေတြသည္း၊
• ဆရာ ဘာသယ္လာေပးရမလည္း၊ ေစတနာမိုးေတြတဖြဲဖြဲ၊
• ကြ်န္ေတာ့္မွာ တိုင္းျပည္နဲ႔ခြဲကတည္းက တမာနဲ႔ရွင္ကြဲခြဲ။

• ဒီမွာရတဲ့တမာ ခါးသက္သက္ပါ၊ အညြန္႔အဖူးေလးေတြလည္းပါ၊
• ေအာက္ငပိေရလည္းရပါ၊ အညာငပိခ်က္လည္းခ်က္တတ္ပါ၊
• ဒါေပမယ့္ ဟာတာတာ။ ဘာ႕႕႕ လည္း။

• ေတာင္ေလအလာ ပင္ထက္မွာနီရဲရဲနဲ႔ ခပ္ခြ်ဲခြ်ဲကူတဲ့ဥၾသသံသာ၊
• လက္ပံနဲ႔ေတာရနံ႔မပါ၊ ခါးတဲ့အရသာ ဟာတာတာ၊
• ခါးတဲ့အရသာ၊ ေရႊဗမာေတြ ခံစားတတ္ၾကေစခ်င္ပါ။

(ေျပာင္းလဲျခင္းအစဟူသည္ ခါး၏။)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆


Birth Pills ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးမ်ား

ဆရာခင္ဗ်ား အမ်ိဳးသမီးက ၂၅ ႏွစ္ပါ။ Marvelon 28 တားေဆးေသာက္ပါတယ္ဆရာ။ မ်ွားအတိုင္းေသာက္ရာမွာ ၇ ၿပီးေတာ့ ၈ ေသာက္ရမွာကို ၁၄၊ ၁၃၊ ၁၂ ထိမွားေသာက္မိပါတယ္ဆရာ။ ၁၁ ေရာက္မွ မွားမွန္းသိပါတယ္။ မွားတဲ့အတိုင္း ၁၁၊ ၁ဝ၊ ၉၊ ၈ ၿပီးေတာ့ ၁၅၊ ၁၆ ကေန ၂၈ ထိ ဆက္ေသာက္ရမွာလားဆရာ။ ကဒ္သစ္ဝယ္ၿပီး ၁၁ ေသာက္ၿပီးေတာ့ ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ စသည္ျဖင္၂၈ ထိ ဆက္ေသာက္ရမွာလားဆရာ။ ပထမတန္းမွာရွိတဲ့ေဆး ၇ လုံး၊ ဒုတိယတန္းမွာရွိတဲ့ ေဆး ၇ လုံးတို႔က အာနိသင္အတူတူပဲလားဆရာ။ ေလးစားစြာျဖင့္ ေျဖၾကားေပးေစလိုပါတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးပါဆရာ။

(ျမား) လို႔ေရးရတယ္။ ေဆးကပ္-ေဆးဆိုင္ေတြကပါ မွားေရးၾကတယ္။ ကိုယ္ဝန္တားစားေဆးေတြမွာ ေဆးအေရာင္တူရင္ ေဆးလည္းတူတယ္။ ေသာက္လို႔ရတယ္။ ျမားျပထားတာက ေန႔မလြဲေအာင္ (တနဂၤေႏြ-တနလၤာ) မွတ္ရတာ လြယ္ဘို႔သာ ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ တခ်ိဳ႕က လက္ညႇိဳးကပ္ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕က ျမားကပ္လို႔ ေခၚၾကတယ္။ အိုေကနာမည္နဲ႔ စားေဆးေရာ ထိုးေဆးေရာရွိပံုရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ သိပ္မသိပါ။

တကမာၻလံုးမွာ အမ်ိဳးသမီးၾကီးငယ္ သန္းေပါင္း ၁ဝဝ သံုးေနၾကတယ္။ ေနာက္ေပၚ စားေဆးထဲမွာ အေဟာင္းေတြထက္ ေဟာ္မုန္းေလွ်ာ့ထည့္ထားလို႔ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ နည္းေစတယ္။ ထိေရာက္မႈလဲ ရွိပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

၁။ ေဟာ္မုန္းႏွစ္မ်ိဳးတြဲ စားေဆးမ်ား
• Mala-D = (Levonorgestrel-0.15 mg + Ethinyl oestradiol 0.03mg)
• Marvelon = Desogestrel 0.15 mg + Ethinyl estradiol 0.03 mg)
• Enovid = (Mestranol 0.15 mg + Norethynodrel 9.58 mg)
• Alesse = (Ethinyl estradiol 0.02 mg + Levonorgestrel 0.1 mg)
• Ortho-Novum = (Ethinyl estradiol 0.035 mg + Norethindrone 0.5 mg)
• Modicon = (Ethinyl estradiol 0.035 mg + Norethindrone 0.5 mg)
• Microgestin 1/20 = (Ethinyl estradiol 0.02 mg + Norethindrone 1 mg)
• Microgestin 1.5/30 = (Ethinyl estradiol 0.03 mg + Norethindrone 1.4 mg)

လူအမ်ားဆံုးသံုး၊ ဝယ္လို႔လဲလြယ္၊ ေစ်းလဲမၾကီးဘူး။ နာမည္ေတြ မ်ားတယ္။ (အီစထိုဂ်င္) နဲ႔ (ပရိုဂ်က္စတိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳး ပူးတြဲပါတယ္။ မ-မ်ိဳးဥအိမ္ကေန လတိုင္း ထြက္ရမဲ့ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္မလာေအာင္ တားဆီးေပးတယ္။ သားအိမ္အဝရွိတဲ့ ခြ်ဲရည္ကို ထူျပစ္ေစတာမို႔ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္ေစအံုးေတာ့ သုက္ပိုးနဲ႔ေတြ႔ဘို႔ ခက္ခဲေစျပီး၊ သားအိမ္အတြင္းနံရံကို ပါးေစတာေၾကာင့္လည္း သေႏၶဟာ သားအိမ္မွာ လာမကပ္ႏိုင္ဘူး။

လစဥ္ရာသီ စတင္လာတဲ့ေန႔ကစ ေဆးသံုးရမယ္။ တကပ္မွာ ၂၈ လံုးပါတယ္။ ၂၁ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး၊ ၇ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး။ ၂၁ ရက္ၾကာ ေန႔တိုင္း ၁ ျပား ေသာက္ပါ။ ေနာက္ဆံုးေသာက္ရမဲ့ အေရာင္မတူတဲ့ ေဆးျပား ၇ ျပားဟာ အားေဆးသာျဖစ္တယ္။ အဲဒီ ၇ ရက္အတြင္း ေသြးျပန္ဆင္းမယ္။ ေသြးဆင္းတာ နည္းမယ္။ ရက္လည္း တိုမယ္။ ေသြးဆင္းရက္မွန္မယ္။ ရာသီမလာခင္ျဖစ္တတ္တဲ့ လကၡဏာေတြ နည္းတယ္။ ဝက္ျခံ၊ အလံုး-အက်ိတ္၊ ကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ နည္းႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္တားဘို႔ မဟုတ္တာအတြက္လဲ သံုးႏိုင္တယ္။

ေန႔တိုင္း ေသာက္တာမွန္ရင္ ၉၉% စိတ္ခ်ရတယ္။ ရာသီေသြးဆင္းတာ မမ်ားဘူး။ ရက္မွန္တယ္။ ရာသီလာလို႔ နာတာ သက္သာတယ္။ မလာခင္ျဖစ္ခ်င္တာေတြလဲ သက္သာတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္-ကင္ဆာ၊ သားအိမ္-ကင္ဆာ အျဖစ္နည္းတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္-အက်ိတ္ နဲ႔ ရင္သား-အက်ိတ္ျဖစ္တာ နည္းတယ္။ တင္ပါးဆံုတြင္းေရာဂါ အျဖစ္နည္းတယ္။ ဝက္ျခံထြက္တာ သက္သာတယ္။ သားအိမ္ျပင္ပ-သေႏၶတည္တာ နည္းတယ္။ Endometriosis ျဖစ္ေနလို႔ ခံစားရတာေတြလဲ နည္းေစတယ္။ အပ်ိဳေတြကိုလဲ ရာသီမွန္ေအာင္ေပးတယ္။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ၾကားရက္ေသြးဆင္း၊ ရင္သားတင္း၊ ရွားရွားပါးပါး ေသြးဖိအားတက္တာ၊ ေသြးခဲတာ၊ သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာတို႔ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနရင္၊ အသက္ ၃၅ ေက်ာ္ရင္၊ အဝလြန္ရင္၊ ေသြးခဲတတ္တဲ့ေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ရင္သားကင္ဆာ၊ (မိုင္ဂရိန္း) ေရာဂါ၊ အသည္း-သဲေျခေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနရင္ မသံုးသင့္ပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = ပ်ိဳ႕-အန္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ရင္သားတင္း-နာ၊ လိင္စိတ္နည္း၊ ေခါင္းမူး၊ ေဆးစေသာက္ဘူးသူေတြ တလ၊ ႏွစ္လမွာ ရာသီရက္ မမွန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ ေသြးဖိအားတက္၊ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာပိတ္၊ အသည္းကင္ဆာ၊ သည္းေျခအိတ္ေက်ာက္ေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳး မသံုးသင့္သူေတြကေတာ့ ေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါျဖစ္ဘူးသူေတြ၊ အသက္ၾကီးသူေတြ၊ ေသြးတိုးမ်ားသူေတြ၊ (မိုင္ဂရင္း ေရာဂါရွိသူေတြ၊ အသည္း မေကာင္းသူေတြနဲ႔ မသင့္ဘူး။

၂။ Progestogen-only pill (POP) ေဟာမုန္းတမ်ိဳးတည္းပါစားေဆး
ပရိုဂ်က္စတီရနု္း ေခၚ မ-ေဟာ္မုန္း တမ်ိဳးတည္းပါတဲ့စားေဆး ျဖစ္တယ္။ Minipill လို႔လဲေခၚတယ္။ အမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ သားအိမ္အဝရွိ ခြ်ဲက်ိတဲ့အရည္က ျပစ္ေစးလာလို႔ သုက္ပိုးကို သားအိမ္ထဲ မဝင္ေစေအာင္ တားတယ္။ သားအိမ္ အတြင္းသား နံရံကို ပါးလႊာေစလို႔ သေႏၡဥ တြယ္ကပ္တာကိုလည္း တားတယ္။ သတိထားသံုးရင္ ၉၉% ထိေရာက္တယ္။ ရာသီ စဆင္းတဲ့ရက္ကစျပီး တေန႔ ၁ ျပားေသာက္ပါ။ ေန႔တိုင္း ေသာက္ေနက်အခ်ိန္မွာ အခ်ိန္တူေသာက္ပါ။ ေဆးကပ္တခု ကုန္ရင္ ေနာက္ကပ္သစ္တခု စေသာက္ပါ။ ရာသီက ၂ လမွ တခါသာလာမယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္-ဖ်က္သူေတြလဲ ေသြးဆင္းတဲ့ ပဌမရက္ေန႔မွာ ေဆးျပားစေသာက္ပါ။

ကေလးႏို႔တိုက္ေနခ်ိန္လဲ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ေဆးျဖတ္တာနဲ႔ ကေလးျပန္ရဘို႔ လြယ္တယ္။ ရာသီနဲ႔ဆက္စပ္ေနမဲ့ Sickle cell disease ေရာဂါနဲ႔ Dermatitis ေရာဂါေတြကို ကုသရာမွာ သံုးႏိုင္တယ္။ ေသြးဆင္နည္းလို႔ ေသြးအားနည္းတာ သက္သာမယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊ အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္သူေတြလဲ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူေတြအတြက္ စိတ္ခ်ႏိုင္တယ္။ ေသြးခဲတာ နည္းတယ္။ PID တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြေရာင္တဲ့ ေရာဂါကို အျဖစ္နည္းေစ တာေတာ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲတားေဆးနဲ႔ အတူတူဘဲ။

ခါတိုင္းေဆးေသာက္ခ်ိန္ထက္ ၃ နာရီ ေနာက္က်သြားရင္ ၄၈ နာရီအတြင္း အတူမေနပါနဲ႔။ ေနျဖစ္ရင္ အေရးေပၚတားေဆး ေသာက္ပါ။ တရက္ေနာက္က်သြားရင္ ေနာက္ရက္မွာ ေဆး ၂ လံုး ေသာက္ပါ။ ၄၈ နာရီ အတူမေနပါနဲ႔။ ဒါမွမဟုတ္ (ကြန္ဒြမ္) သံုးပါ။ ေဆးတကပ္ ကုန္တာနဲ႔ ရာသီ လာလာ-မလာလာ၊ ေနာက္ေဆးတကပ္ ဆက္ေသာက္ပါ။ အတူမေနျဖစ္ေသးလဲ ဆက္ေသာက္ပါ။ ၁-၇ ရက္အထိ ေနာက္က်ရင္ (ကြန္ဒြမ္) သံုးပါ။ ေဆးေသာက္ျပီး ၂ နာရီအတြင္း အန္ရင္ ေနာက္ ၁ လံုးေသာက္ပါ။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ေဆးစေသာက္ကာစ အေစာပိုင္းလေတြမွာ ရာသီ တခ်ိဳ႕နည္းမယ္၊ တခ်ိဳ႕မ်ားတယ္။ ရာသီ မလာဘဲေနတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝက္ျခံထြက္မယ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ရင္သားတင္း-နာမယ္၊ လူက ဝလာႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူေတြ သတိထားေပးရမယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ အတက္ေရာဂါ၊ (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါ၊ ေသြးတိုး၊ ပန္းနာရွိသူေတြက သတိထားေသာက္ရမယ္။ လိင္စိတ္နည္း၊ စိတ္မူေျပာင္း၊ စိတ္ဓါတ္က်။

၃။ Emergency contraceptive pill အေရးေပၚတားေဆး
FDA က အသိအမွတ္ျပဳေဆးေတြက Plan B, Next Choice, Plan B One-Step နဲ႔ Ella ေတြ ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ Ecee-2 လို႔ေမးခြန္းေမးသူေတြဆီကေနသိရတယ္။ ပဌမေဆးလံုးကို အကာကြယ္မဲ့အတူေနျပီးတာနဲ႔ ျမန္ျမန္ေသာက္ပါ။ ေနာက္ထပ္ ၁၂ နာရီအၾကာမွာ ဒုတိယေဆးလံုး ေသာက္ပါ။ အကာကြယ္မဲ့အတူေနျပီး ၇၂ နာရီ (၃ ရက္) အတြင္းမွာ ေသာက္ရင္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ၁၂ဝ နာရီ (၅ ရက္) အထိလဲ သံုးႏိုင္ၾကတယ္။ % ျပည့္ေတာ့မဟုတ္ပါ။ မ်ိဳးဥထြက္မွာကို တားေပးတယ္။ သားအိမ္အတြင္းဆံုးလႊာကိုလဲ သေႏၶတြယ္ကပ္မႈ မျဖစ္ႏိုင္အာင္ ျပင္ေပးတယ္။ ဒါေပမဲ့ သေႏၶျဖစ္ေနျပီ (ကိုယ္ဝန္ရွိေနျပီ) ဆိုရင္ေတာ့ ဆက္ၾကီးထြားမွာကို မတားႏိုင္ဘူး။ ၈၉% ထိေရာက္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနရင္လဲ ဆက္ယူလို႔ ကေလးကိုမထိခိုက္ေစဘူး။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြက တျခား ေဟာ္မုန္းပါတားေဆးေတြနဲ႔ အတူတူဘဲ။ အေရးေပၚေဆးသာျဖစ္လို႔ ခဏခဏမသံုးသင့္ပါ။ ခဏခဏသံုးရင္ ဘာျဖစ္မလည္းဆိုတဲ့ ေဆးသုေတသန မစံုေသးပါ။ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာ အဲလိုအေရးေပၚကို ခဏခဏမေသာက္လို႔ သုေတသန လုပ္ထားတာမရွိပါ။ ေသခ်ာတာက ေဟာ္မုန္းေတြေျပာင္းမယ္။ ရာသီေတြေျပာင္းမယ္။ ေနာင္ဘာျဖစ္မလည္းေတာ့ မေျပာႏိုင္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၆