ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Friday, January 27, 2017

Lymphatic filariasis ဆင္ေျခေထာက္ (အဆက္)

ဆရာ ကၽြန္မအသက္ ၃၇ ႏွစ္ ႏို႔တိုက္မိခင္ပါ။ သားအသက္ တႏွစ္ ႏွစ္လထဲမွာပါ။ ဆင္ေျခေထာက္ကာကြယ္ေဆး ေသာက္လို႔ရပါသလားဆရာ။ ဘယ္အခ်ိန္မ်ိဳးေသာက္ရမလည္းရွင္။ ကၽြန္မတို႔ဘားအံမွာ ဆင္ေျခေထာက္ ျဖစ္တဲ့သူေတြရွိလို႔ ကာကြယ္ေဆးေတြေပးပါတယ္။

ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါဟာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၄ ႏိုင္ငံမွာ ၉၄၇ သန္းမွာ ဒီေရာဂါအတြက္သတိထားေနရတယ္။ သန္း ၁၂ဝ မွာ ပိုးရွိေနျပီး၊ သန္း ၄ဝ မွာ ေျခေထာက္ေတြ ၾကီးေနၾကတယ္။ ေယာက္်ား ၂၅ သန္းမွာ က်ားလိင္အဂၤါပါ ေရာဂါေၾကာင့္ ၾကီးေနၾကတယ္။ ၁၅ သန္းက ေျခေထာက္ပါၾကီးေနတယ္။ ကူးစက္မႈမျဖစ္ေအာင္ ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲကို တၾကိမ္တည္း တိုက္ေပးေနပါတယ္။

Filariodidea အုပ္စုဝင္ Nematodes (Roundworms) သန္ေကာင္ကေန ျဖစ္ေစတယ္။ (၃) မ်ိဳးရွိတယ္။ Wuchereria bancrofti အမ်ိဳးအစားက 90% ျဖစ္ေစတယ္။ က်န္တာက Brugia malayi နဲ႔ B. timori ျဖစ္တယ္။ ေသြးျပန္ရည္စနစ္ကို ထိခိုက္ျပီး လမ္းေၾကာင္းပိတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာင္တာ၊ ၾကီးတာေတြ ဆက္ျဖစ္တယ္။ Culex mosquito ျခင္ အမ်ိဳးအစားကေန လူတေယာက္ဆီကေန ေနာက္တေယာက္ဆီကူးစက္ေစတယ္။

ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္ ၂ မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ သန္ေကာင္ဟာ ပ်မ္းမွ် ၆ ႏွစ္ကေန ၈ ႏွစ္အထိေနတယ္။ အမ်ားစုမွာ ဘာမွ မခံစားရဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသြးျပန္ရည္စနစ္နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္၊ ခုခံအားစနစ္တို႔ကို ထိခိုက္ေနလိမ့္မယ္။ ျဖစ္ကာစမွာ တက္ေစ့ေတြ ေရာင္မယ္။ နာတာရွည္ျဖစ္မွ Lymphoedema ေရာင္တာေတြဆက္ျဖစ္တယ္။ ေျခေထာက္မွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားကပ္ပဲ့အိပ္၊ အမ်ိဳးသမီးရင္သား၊ မိန္းမအဂၤါေတြမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Mass drug administration (MDA) လူအမ်ားစုကိုေဆးေပးနည္းနဲ႔ ကာကြယ္ေရးလုပ္ပါတယ္။
၁။ Albendazole (400 mg) + Diethylcarbamazine citrate (DEC) (6 mg/kg) တျခားေဒသေတြမွာ ေပးတယ္။
၂။ Albendazole (400 mg) + Ivermectin (150-200 mcg/kg) ေဆးအတြဲကို Onchocerciasis (River blindness) ေရာဂါ ထူေျပာရာေဒသေတြမွာ ေပးတယ္။

Culex အမ်ိဳးအစားျခင္က ျမိဳ႕ေတြမွာမ်ားတယ္။ Anopheles ျခင္က ေတာေတြမွာမ်ားတယ္။ Aedes ျခင္က ကြ်န္းေတြမွာ မ်ားတယ္။ ျခင္ႏွိမ္နင္းေရးလဲလုပ္ရမယ္။ MDA နည္းဗ်ဴဟာကို ၄-၆ ႏွစ္ၾကာလုပ္မယ္။

Albendazole ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ကိုယ္ပူ၊ အေရျပားနီ-ယား၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ အားယုတ္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ဝမ္းပ်က္၊ ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ဆံပင္ပါး၊ ဆံပင္ကြ်တ္၊ ထိပ္ေျပာင္ (ေဆးျဖတ္ရင္ ျပန္ေကာင္းႏိုင္)၊ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္၊ အသဲအလုပ္ပ်က္၊ အသည္းအလုပ္မႏိုင္၊ ေသြးစစ္ရင္ ပံုမွန္မဟုတ္၊ မ်က္စိျမင္လႊာထိခိုက္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္မွာ သတိနဲ႔ေပးရမယ္။ အထဲကကေလးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး ေသာက္ေနခ်ိန္မွာ တားနည္းကို အားနည္းေစလို႔ တားနည္း ၂ မ်ိဳးတြဲ ဥပမာ (ကြန္ဒြမ္) + တားေဆးတြဲသံုးသင့္တယ္။ Albendazole ေဆးျဖတ္ျပီးေနာက္ အဲလိုတလသံုးပါ။ ကေလးႏို႔တိုက္ေနခ်ိန္မွာ ေဆးက ႏို႔ရည္ထဲေရာက္-မေရာက္ဆိုတာ ေျပာဘို႔ မေသခ်ာပါ။

Diethylcarbamazine  ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ယား၊ မ်က္ႏွာ (မ်က္လံုး) ေရာင္၊ ကိုယ္ပူ၊ ညေနခင္း မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ အဆစ္နာ၊ ေမာပန္း၊ ေခါင္းမူး၊ ပ်ိဳ႕-အန္။ တကယ္လို႔ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္းတာ၊ ည-ညေနပိုင္းေကာင္းေကာင္းမျမင္ရတာနဲ႔ လိႈင္ေခါင္းထဲကေန ၾကည့္ရသလို ျမင္လာရတာရွိရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြအတြက္ ထူးျခားျပီးေဖၚျပထားတာ မရွိပါ။

diethylcarbamazine citrate (DEC) ေဆးတၾကိမ္တည္းေပးတာနဲ႔ရတယ္။ အရင္က ၁၂ ရက္ေပးနည္းသံုးခဲ့တယ္။ albendazole with DEC or ivermectin ေပးနည္းက ၉၉% ေကာင္းေစတယ္။

ဝဲ ေခၚ ယားနာအတြက္ ivermectin 300 µg/kg ေဆးတျပားနဲ႔ရတယ္။ ၇ က္ေန တခါထပ္ေသာက္တာေကာင္းတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.