ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Monday, January 23, 2017

Pap smear သားအိမ္ဝကင္ဆာ စမ္းသပ္နည္း

၁။ ဆရာ ကြ်န္မသားအိမ္ေခါင္းေရာဂါသြားစစ္ခ်င္လို႔ပါ။ အသက္က ၃၁ ႏွစ္ ရန္ကုန္ကပါဆရာ။ တႏွစ္ခြဲသမီးေလး တေယာက္ရွိပါတယ္။ ဘာမွျဖစ္လို႔ေတာ့မဟုတ္ပါဘူး ဒီတိုင္းစစ္ထားခ်င္လို႔ပါဆရာ။ အဲ့ဒါသားအိမ္ေခါင္းစစ္ဖို႔ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ရွိပါလားဆရာ။ ဥပမာ အမ်ိဳးသားနဲ႔ ဘယ္ႏွစ္ရက္မေနထားရဘူးတို႔ ။ဓမၼတာရက္နဲ႔ ဘယ္ႏွစ္ရက္ကြာရမယ္တို႔ ရွိပါလားဆရာ။ အဲ့ဒါေလးသိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတင္ပါတယ္ဆရာ။

၂။ ဆရာ႐ွင့္ က်မ အသက္ ၂၆ ႏွစ္ အပ်ိဳပါ။ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ႐ွိမ႐ွိကို ဘယ္လိုစမ္းသပ္တာပါလဲ႐ွင္။ အမ်ားစု ေျပာၾကတာ စစ္ရင္အရမ္းနာက်င္တယ္လို႔ေျပာၾကပါတယ္။ ကာကြယ္ေဆးက အႀကိမ္အေရအတြက္ ဘယ္ေလာက္ ထိုးရတာလဲ႐ွင္။ က်မလည္းစစ္ျပီးေဆးထိုးရမွာကို ေၾကာက္ေနမိပါတယ္။
၃။ က်မအသက္ ၂၉၊ ကေလး ၂ ႏွစ္ခြဲမိခင္ပါ။ Pap smear က ၂ဝ၁၂ ကစစ္ထားတာ ၃ ႏွစ္ေက်ာ္လို႔ထပ္စစ္ရင္းက သားအိမ္ေခါင္းေရာင္တာေတြ႔တာပါ။ OG ကေအာင့္တာေတြမ႐ွိရင္ ေဆးမေသာက္နဲ႔ ေနာက္ ၃ ႏွစ္ၾကာမွျပန္စစ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ Pap smear ဘယ္ႏွစ္လေနရင္ ျပန္စစ္သင့္ပါသလဲ႐ွင့္။

၃။ က်မအသက္ ၂၉၊ ကေလး ၂ ႏွစ္ခြဲမိခင္ပါ။ Pap smear က ၂ဝ၁၂ ကစစ္ထားတာ ၃ ႏွစ္ေက်ာ္လို႔ထပ္စစ္ရင္းက သားအိမ္ေခါင္းေရာင္တာေတြ႔တာပါ။ OG ကေအာင့္တာေတြမ႐ွိရင္ ေဆးမေသာက္နဲ႔ ေနာက္ ၃ ႏွစ္ၾကာမွ ျပန္စစ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ Pap smear ဘယ္ႏွစ္လေနရင္ ျပန္စစ္သင့္ပါသလဲ႐ွင့္။

Pap smear (ပက္-စမီးယား) ဆိုတာ သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာစမ္းသပ္နည္းျဖစ္တယ္။ သားအိမ္ဝမွာ မူမမွန္တဲ့ (ဆဲလ္) ေတြ ျဖစ္ေန-မေန သိေအာင္လုပ္တယ္။ Pap test လို႔လည္းေခၚတယ္။ ၁၉၂၈ ကတည္းကစေပၚတယ္။ အလြန္ေအာင္ျမင္တဲ့ စမ္းသပ္နည္းတခု ျဖစ္တယ္။ အစမ္းခံရတာမနာဘူး။ ထံုေဆးသံုးပါတယ္။ သားအိမ္အဝကို ဂြမ္းစေလးနဲ႔သုတ္ယူတာသာ ျဖစ္တယ္။ မေကာင္းတာေလး နည္းနည္းေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ ေဆးထပ္စစ္ရမယ္။
ျမန္မာျပည္မွာ အမ်ဳိးသမီး ၁ဝဝဝ ကို Pap smear လုပ္ျပီး၊ စစ္တမ္းေကာက္ယူ စစ္ေဆးခဲ့ဘူးတယ္။ အဲဒီမွာ သားအိမ္အဝ ကင္ဆာ ျဖစ္စျပဳေနသူ ၅ ေယာက္ကို ေတြ႔ရွိခဲ့ရတယ္လို႔ ၈-၄-၁၉၇ဝ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံေဆးသုေတသန ေဆြးေႏြးပြဲမွာ တင္ျပခဲ့ဖူးတယ္။

အေျဖကို တပတ္ေစာင့္ရတယ္။ အေျဖက မေကာင္းဘူးထြက္ေပမယ့္ သားအိမ္ဝကင္ဆာလို႔ တန္းမေျပာႏိုင္ေသးပါ။ ပိုဝင္ေနတာ၊ ကိုယ္ဝန္တာ သားအိမ္ဝအဖံုး (ဒိုင္ယာဖရန္) သံုးထားတာ၊ ရာသီျဖစ္စဥ္အေျပာင္းအလဲတခ်ိဳ႕ေတြကေန အေျဖမူမမွန္တာေတြ႔ႏိုင္တယ္။ နမူနာယူတံုးက လံုေလာက္ေအာင္ ဆဲလ္အေရအတြက္ပါမလာရင္ ျပန္စစ္ရတယ္။ ေသြးဆံုးအမ်ိဳးသမီးေတြလို (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းနည္းေနရင္ ေဟာ္မုန္းေဆးေပးျပီး ထပ္စစ္ရႏိုင္တယ္။

တခ်ိဳ႕အတြက္ Colposcopy ေမြးလမ္းေၾကာင္းထည့္ၾကည့္ကိရိယာနဲ႔စစ္ေဆးတာလိုႏိုင္တယ္။ ဆရာဝန္က မွန္ဘီလူးသံုးျပီး ၾကည့္မယ္။ ဆက္စစ္ေဆးဖို႔လိုသူဆီက Biopsies အသားစထုတ္ယူမယ္။ Precancerous abnormal cells ကင္ဆာ မျဖစ္ခင္အဆင့္ ေတြ႔ေနရင္ ထုတ္ျပစ္ေပးမယ္။ ဖ်က္ဆီးေပးမယ္။ စမ္းလို႔ မေကာင္းတာေတြ႔ရေပမဲ့ ေရာဂါဟုတ္ မဟုတ္စမ္းလို႔ ေသခ်ာမွ ကင္ဆာေခၚတယ္။

Pap tests ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အမ်ိဳးသမီး၊ HIV positive ရွိေနတဲ့အမ်ိဳးသမီး၊ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္း လဲလွယ္ထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး၊ စတီရြိဳက္ေဆးတာရွည္ေသာက္ေနတဲ့အမ်ိဳးသမီး၊ diethylstilbestrol (DES) နဲ႔ေတြ႔ဘူးတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြက စစ္ေဆးတာ ပိုလိုၾကတယ္။

အသက္ ၂၁ ႏွစ္ေထက္ငယ္သူေတြကိုစစ္ေဆးဘို႔မလိုပါ။ ၂၁ ႏွစ္ကေန ၆၅ ႏွစ္အတြင္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ၃ ႏွစ္တခါ စစ္ေဆးသင့္တယ္။ ၃ဝ ကေန ၆၅ ႏွစ္အမ်ိဳးသမီးေတြ Pap test ကလည္းေကာင္းမယ္၊ HPV test ကလည္း ေကာင္းေနမယ္ဆိုရင္ ၅ ႏွစ္မွသာတခါစစ္ဘို႔လိုမယ္။

Pap smear မွားတတ္ေသာအမွားမ်ား
1. Pap Smear ပံုမွန္စမ္းစရာမလိုဘူးလို႔ထင္မွတ္ျခင္း။
2. Pap Smear မလုပ္မီ ၂၄-၄၈ နာရီအတြင္း အတူေနျခင္း၊ ဗဂ်ိဳင္းနားကိုေဆးရည္နဲ႔ေဆးျခင္း၊
3. Pap Smear စမ္းသပ္ရက္ကို ရာသီရက္မွာေပးမိျခင္း။
4. Pap Results အေျဖျပန္ေတာင္းရမွန္းမသိျခင္း။
5. Previous Abnormal Pap Smears အရင္စစ္တံုးက မူမမွန္အေျဖရွိခဲ့တာကို ဆရာဝန္ကိုမေျပာမိျခင္း။
6. Abnormal Pap Smear Results မူမမွန္အေျဖရျပီး ဆက္လုပ္စရာကိုမလုပ္ျခင္း။

သားအိမ္ဝကင္ဆာရွိေနသူဆိုရင္ ေမြးလမ္းကေန ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ (ၾကားရက္မွာ) ေသြးဆင္းႏိုင္တယ္။ အတူေနစဥ္ ေသြးဆင္းႏိုင္တယ္။ ေမြးလမ္းေဆးေၾကာရင္းေသြးဆင္းႏိုင္တယ္။ တခုခုလည္းဆင္းႏိုင္တယ္။ နာတာက လကၡဏာ မဟုတ္ပါ။ သားအိမ္ျဖစ္ျဖစ္ သားအိမ္ဝျဖစ္ျဖစ္ ကင္ဆာေၾကာင့္ သားအိမ္တခုလံုးထုတ္ထားေပမယ့္ Pap tests စစ္ေနဘို႔ လိုအပ္တယ္။ သားအိမ္အဝခ်န္ထားျပီး သားအိမ္ထုတ္ရင္လည္း စစ္ေနဘို႔လိုအပ္တယ္။

1. Best practice guidelines released for cervical cancer screening သားအိမ္ဝကင္ဆာ ဆန္ခါတင္စစ္ေဆးမႈ အေကာင္းဆံုး လုပ္ေဆာင္ခ်က္လမ္းညႊန္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/12/best-practice-guidelines-released-for.html
2. Cancer of the Uterus သားအိမ္-ကင္ဆာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/06/cancer-of-uterus.html
3. Cancers of Women Reproductive system အမ်ိဳးသမီး မ်ိဳးပြါးလမ္းမယ္ျဖစ္တဲ့ ကင္ဆာေတြ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/cancers-of-women-reproductive-system_5.html
4. Cervarix (HPV vaccine) သားအိမ္ဝကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး
5. Cervical Cancer (1) သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ (၁)
6. Cervical Cancer (2) သားအိမ္အဝ ကင္ဆာ (၂)
7. Cervical Cancer (3) သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ (၃)
8. Cervical Cancer New Guidelines သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ ေဆးစစ္ျခင္း အသစ္ျပဌာန္းခ်က္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/cervical-cancer-new-guidelines.html
9. Cervical cancer test DIY သားအိမ္ဝ-ကင္ဆာ ကိုယ့္ဖါသာ စမ္းသပ္နည္း
10. Cervical intraepithelial neoplasia (CIN) သားအိမ္ဝ ေရာဂါတမ်ိဳး
11. Chemotherapy (ခီမို) အတြက္ (၁၅) ခ်က္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/12/chemotherapy.html
12. HPV vaccine and Marriage သားအိမ္ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးႏွင့္ လက္ထပ္ျခင္း
13. HPV Vaccine for Ca Cx သားအိမ္အဝ-ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး
14. HPV vaccine in Japan and the US သားအိမ္ဝကင္ဆာကာကြယ္ေဆး ဂ်ပန္နဲ႔ အေမရိကန္ မတူပါ
15. HPV vaccine news သားအိမ္ဝကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးသတင္းမ်ား
16. HPV vaccine သားအိမ္ဝကင္ဆာကာကြယ္ေဆး ထိုးသူမ်ားလာ
17. Vaccinating against cervical cancer သားအိမ္ဝကင္ဆာကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/12/vaccinating-against-cervical-cancer.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.