Saturday, April 30, 2016

Welding fume health hazards ဂေဟေဆာ္လုပ္ငန္းႏွင့္ က်န္းမာေရး

၁။ ေဒါက္တာခင္ဗ်ာ Welding (Co2, Ar) အေငြ႔အသက္ေတြကို ရွဳရွဳိက္္မိျခင္းအားျဖင့္ ဘာဆိုးက်ဳိးေတြ ရွိႏုိင္ပါသလဲခင္ဗ်ာ။

၂။ ဆရာ ကြ်န္ေတာ္အသက္က ၂၉ပါ။ အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ႕႕႕ မွာေနပါတယ္။ အရင္တုန္းက ဝရိန္ေဆာ္တဲ့အလုပ္ လုပ္ရင္းနဲ႔ မ်က္စိကိုထိတာကေန အခုဆိုရင္ အိပ္ေရးပ်တ္တဲ့အခါတို စာဖတ္တာနည္းနည္းမ်ားတဲ့အခါတို႔ ဖုန္းေတြ ကြန္ျပဴတာေတြၾကည့္တဲ့အခါ ဘယ္ဘက္မ်က္လုံးတဘက္ကပူလာၿပီး ၾကည့္ရတာဝါးဝါးသြားတယ္ဆရာ။

၂ဝဝ၄ မတ္လ ၁၁ ေန႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္တခုထဲမွာ အေမရိကန္မွာ ဂေဟေဆာ္လုပ္ငန္းမယ္ လူေပါင္း ၄ သိန္းေက်ာ္ လုပ္ကိုင္ေနရတယ္၊ သူတို႔မွာ လုပ္ငန္းခြင္က်န္းမာေရး အႏၲရာယ္ေတြ ရွိေနၾကရတယ္၊ အဲဒါေတြထဲမွာ အသက္ရွဴလမ္း၊ အာရံုေၾကာနဲ႔ မ်ိဳးပြားလမ္းေတြမွာ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ သုေတသနေတြ ဆက္လုပ္စရာေတာ့ ရွိတယ္လို႔လဲ ဆိုပါတယ္။

၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္က အေတာ္ၾကီးျပည့္စံုတဲ့ ဂေဟေဆာ္ျခင္းနဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ သိပၸံစာေပ ဆန္းစစ္ခ်က္တခု ထုတ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီ ဂေဟေဆာ္ျခင္းနဲ႔ က်န္းမာေရးစာတမ္း အဆိုအရ ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသက္ရွဴလမ္း ထိခိုက္ျခင္း နဲ႔ တျခား အသက္ရွဴလမ္းေဝဒနာေတြ အမ်ားစုမွာ ခံစားၾကရတယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း အဆုပ္-ကင္ဆာ၊ အာရံုေၾကာေရာဂါ ျဖစ္မလားေျပာၾကတယ္။ အေထာက္အထားေတြေတာ့ မျပည့္စံုပါ။

ဂေဟေဆာ္ရာကေန ထြက္တဲ့ အေငြ႔ထဲမွာ Nickel နစ္ကယ္လ္ Chromium ခရိုမီယမ္ နဲ႔ Manganese မင္းဂနီးစ္ေတြ ပါေနႏိုင္တယ္။ အေမရိကန္ ျပည္နယ္၊ ေကာင္တီ နဲ႔ ျမဴနီစပယ္ အလုပ္သမားမားအဖြဲ႔ American Federation of State, County, and Municipal Employees (AFSCME) ကေနထုတ္တဲ့ သတိေပးစာထဲမွာ ပိုျပီး ျပည့္စံုေအာင္ ပါတယ္။ Chromium, Nickel, Manganese ေတြအျပင္ Arsenic, Asbestos, Silica, Beryllium, Cadmium, Nitrogen oxides, Phosgene, Acrolein, Fluorine compounds, Carbon monoxide, Cobalt, Copper, Lead, Ozone, Selenium, Zinc ေတြ ပါေနတာဟာ အဆိပ္အေတာက္ေတြ ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေရးထားတယ္။ အတိအက် ေျပာရတာေတာ့ ခက္တယ္လို႔ ဝန္ခံပါတယ္။

ေရတို ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့
• Metal fume fever ၄-၁၂ နာရီအတြင္း ကိုယ္ပူမယ္၊ ခ်မ္းမယ္၊ ေရငတ္မယ္၊ ၾကြက္သားေတြ နာမယ္၊ ရင္ပတ္ နာမယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္၊ အသက္ရွဴၾကပ္သံထြက္မယ္၊ အားယုတ္မယ္၊ ပ်ိဳ႔ခ်င္မယ္၊ သတၲဳနံ႔ ရေနမယ္။
• အေငြ႕ကေန မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ရင္ပတ္နဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းကို ကလိမယ္။ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ရင္ၾကပ္ကေန အဆုပ္ေရာင္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• အေငြ႔ထဲမွာ Cadmium (ကက္ဒမီယမ္) ပါေနတာက ေသေစႏိုင္တဲ့အထိ ဆိုးဝါးတယ္။
• ေလထဲက Ultraviolet rays ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္နဲ႔ ဓါတ္ျပဳျပီးေတာ့ ေခါင္းမူတာ၊ ခ်မ္းတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ေရရွည္ သက္ေရာက္မႈေတြထဲမွာ
• Lung cancer အဆုပ္-ကင္ဆာကိုလဲ စဥ္းစာႏိုင္တယ္။ Larynx ေလျပြန္ နဲ႔ Urinary tract cancer ဆီးလမ္း ကင္ဆာေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစမလား သံသယရွိတယ္။
• နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ Bronchitis ေလျပြန္ေရာင္၊ Asthma ပန္းနာ၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Emphysema အင္ဖိုက္ဆီးမား၊ Pneumoconiosis ႏူမိုေကာ္နီယိုးဆစ္ ေရာဂါေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• တျခားဟာေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ Heart disease ႏွလံုးေရာဂါ၊ Skin diseases အေရျပားေရာဂါ၊ Hearing loss နားထိခိုက္တာ၊ Chronic gastritis နာတာရွည္အစာအိမ္ ေရာင္တာ၊ အူထိခိုက္တာေတြ ပါတယ္။
• Reproductive risks မ်ိဳးပြါးလမ္းကို ဘယ္လိုသက္ေရာက္ႏိုင္သလဲ။ Stainless steel လုပ္ငန္း လုပ္သူေတြမွာ Poorer sperm quality သုတ္ပိုး-အရည္အေသြး က်တာ သူမ်ားေတြထက္ မ်ားတယ္။ သူတို႔ ဇနီးေတြမယ္ သူမ်ားေတြထက္ ကေလးပ်က္တာ၊ ကေလးရဘို႔ ေနာက္က်တာေတြ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Parkinson's Disease (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါကို ေျပာခဲ့တဲ့ သတိေပးစာတမ္းမွာေတာ့ မပါဘူး၊ ဆက္စပ္ႏိုင္မလား ထင္ရတယ္။

အႏၲရာယ္ နည္းေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ AFSCME fact sheet ထဲမွာ ေဖၚျပထားတာေတြကေတာ့ -
• ဒီလုပ္ငန္းမလုပ္ခင္ လုပ္ငန္းရဲ႕သဘာဝကို သိထားပါ။ Metals, Surface coatings, Electrodes ဘယ္လို သတၲဳေတြ သံုးတာလဲ။
• Material safety data sheet (MSDS) အႏၲရာယ္-ကာကြယ္နည္းကို ေတာင္းယူပါ။
• ျဖစ္ႏိုင္ရင္ Cadmium-free silver solders, Asbestos-free electrodes, Gloves, Hot pads အႏၲရာယ္ နည္းတာေတြ သံုးပါ။
• Adequate ventilation ေလဝင္-ေလထြက္ ေကာင္းပါေစ။ ဥပမာ Local exhaust ventilation ေလထုတ္စက္။ Ventilated workbench သံုးပါ။ Hoods ေတြကလဲ Point of welding နဲ႔ နီးတာ၊ တိုတာကိုသာ သံုးပါ။ Ventilation systems ကို သန္႔ရွင္းေပးတာ ပံုမွန္လုပ္ပါ။
• Fire-resistant materials မီးမေလာင္ေစႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၇-၂ဝ၁၁
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Enervon C အင္နာဗြန္ (စီ)

ဆရာ Enervon C ေန့တိုင္းေသာက္ရင္ အသည္းေရာဂါျဖစ္တယ္ဆိုတာဟုတ္ပါသလား။ ဘာဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိပါသလဲ။ ေက်းဇူးျပုျပီးေျဖေပးပါ။

Enervon-C Tablets ေဆးျပားထဲမွာ ဗီတာမင္ ဘီ-၁၊ ဘီ-၁၂၊ ဘီ-၃၊ ဘီ-၅၊ ဘီ-၆ နဲ႔ဗီတာမင္စီေတြပါဝင္တယ္။ အဲတာေတြထဲက ေျပာစရာကေတာ့ ဗီတာမင္ (စီ) ျဖစ္တယ္။

ဗီတာမင္ (စီ) ဟာ (အက္စေကာဗစ္အက္စစ္) ျဖစ္တယ္။ နည္းရင္ Scurvy (စကာဗီ) ေရာဂါျဖစ္တယ္။ မအီမသာ ခံစားရတာ၊ မလုပ္ခ်င္မကိုင္ခ်င္ျဖစ္တာပါ။ ျပီးေတာ့မွ ေျခေထာက္ အေရျပားမွာ အစက္အေပ်ာက္ေလးေတြ ေပၚတယ္။ သြားဖံုးေရာင္လာမယ္။ ေနရာတခ်ိဳ႕မွာ ေသြးထြက္မယ္။ ၾကာလာရင္ အနာေတြျဖစ္မယ္။ ျပည္တည္ႏိုင္တယ္။ သြားေတြ ကြ်တ္ထြက္မယ္။ အသားဝါျဖစ္မယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ အာရံုေၾကာေတြထံုမယ္။ ေသြးယိုတာနဲ႔ ေသဆံုးႏိုင္တယ္။

ပင္လယ္ခရီးသြားသေဘၤာသားေတြ၊ ပင္လယ္ဓါးျပေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အသီးအရြက္ စိုစိုစိမ္းစိမ္းမစားရတာၾကာလို႔ ျဖစ္တယ္။ ကုသရာမွာ လတ္ဆတ္တဲ့ အသီးအႏွံေတြစားေစရတယ္။ လိေမၼာ္သီး။ သံပုရာသီး၊ ကမၺလာသီး၊ ေရွာက္သီး အမ်ိဳးမ်ဳိး၊ ဆီးျဖဴသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ဆီးသီး စတာေတြမွာမ်ားတယ္။ အသားငါးေတြမွာလည္းပါတယ္။

ဗီတာမင္ (စီ) ကို အေအးမိတာအတြက္လည္းေပးတာ တခ်ိဳ႕သုေတသနက ထိေရာက္တယ္ေျပာတယ္။ အနာေတြ က်က္တာေကာင္းေစဘို႔လည္း ေပးေလ့ရွိတယ္။ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာအတြက္လည္းေကာင္းေစတယ္။ မ်က္စိေရတိမ္၊ သည္းေျခအိတ္ေရာဂါ၊ သြားအေခါင္းေပါက္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာ၊ ခုခံအားေကာင္းေစဘို႔ရာ၊ ပန္းနာ၊ ေလျပြန္ေရာင္တာ၊ ကင္ဆာ၊ အဆစ္နာ၊ ကေလးမရေသးတာ၊ ဆီးခ်ိဳ စတာေတြမွာလည္းေပေလ့ရွိတယ္။ အရက္ျဖတ္၊ ေဆးျဖတ္သူေတြအျပင္ အသက္အိုစာတာနည္းေစဘို႔ဆိုျပီးလည္း ေပးတယ္။ သြားဖံုးေရာဂါ၊ အေရျပားအနာ၊ အေရျပားစိုေျပေစဘို႔၊ HIV ပိုးရွိေနတာ၊ ေလနာ၊ ဝမ္းကိုက္၊ ဝက္ျခံ စတာေတြအတြက္လည္းေပးတယ္။ စိတ္ဓါတ္က်ေနသူေတြ၊ မွတ္ဥာဏ္နည္းသူလူၾကီးေတြ၊ ဥာဏ္ရည္နည္းတဲ့ ကေလးေတြကိုလည္းေပးတယ္။

လူၾကီးတေယာက္၊ တေန႔မွာ ဗီတာမင္ (စီ) 65 to 90 mg လိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဗီတာမင္ (စီ) မ်ားရင္ေတာ့ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ရင္ပူ၊ ေခါင္းကိုက္၊ အိပ္မရ၊ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္တာေတြျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Life is a beautiful struggle ဇာတ္ဝင္ခန္း

ျပည္ပနဲ႔ လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမမွာ ပါတီတဖြဲ႔တည္းလုပ္ခဲ့သူတေယာက္ ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ကြယ္လြန္သြားတဲ့သတင္း ၾကားရတယ္။

ႏိုင္ငံေရးအတြက္ ျပည္ပထြက္ၾကသူေတြ ၁၉၈၈ မကုန္ခင္ကတသုတ္နဲ႔ ၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲအျပီးမွာတသုတ္တို႔က အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အခုဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၈) ႏွစ္နဲ႔ (၂၆) ႏွစ္ၾကာသြားျပီ။ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲေတြ ၂ဝ၁၂ မွာ တခါနဲ႔ ၂ဝ၁၆ မွာတခါျဖစ္တယ္။ ျပည္ပေရာက္ျပီးမွ အထဲျပန္ဝင္သူဦးေရ မမ်ားလွပါ။ အခုထိမွမဝင္ၾကသူေတြဟာ ျပည္ပမွာပဲ ေခါင္းခ်ေတာ့မယ့္သူေတြလို႔ ေယဘုယ်ေျပာလို႔ရတယ္။

ျပည္ပနဲ႔ ေတာထဲကိုထြက္မလာခင္က အေျခခံေတြ၊ ထြက္လာခဲ့တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ထြက္လာျပီးလုပ္ၾကတဲ့ အလုပ္တာဝန္ေတြနဲ႔ နည္းနာေတြ မတူၾကသလို အေျပာင္းအလဲရွိလို႔ အကဲျဖတ္ၾကတာမွာလည္း မတူၾကပါ။ ဘဝေတြ တစစီျဖစ္သြားၾကတာေတာ့ တူၾကတယ္။ ေနာက္ဆံုးလူေတြက ေခါင္းခ်တာမွာပါ တူၾကတယ္လို႔ ေျပာရေတာ့မယ္။

အားမနာတမ္းေျပာရရင္ ဇာတ္သိမ္းခမ္းေတြေပါ့။ ျမန္မာျပည္ႏိုင္ငံေရးမွာ ဘဝေတြဇာတ္သိမ္းၾကတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ (အျဖဴနဲ႔ အနီ) ေတြ၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစံုက လက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရးၾကိဳးပမ္းၾကသူေတြ။

ဘဝတခုစီ ဇာတ္သိမ္းသြားေပမယ့္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ရွည္ၾကီးကေတာ့ ဆက္ကေနပါတယ္။ လူတိုင္းကိုယ္စီ ေျခရာ လက္ရာေလးေတြ ခ်န္ထားရစ္ခဲ့ၾကတယ္။ စစ္မွန္တဲ့ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ အသက္ေပးသြားသူအားလံုး (အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ လူမ်ိဳမေရြး) ကို ဦးညြတ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Piles Treatment လိပ္ေခါင္းကုနည္းမ်ား

Dr ခင္ဗ်ာ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အသက္ ၃၇ႏွစ္။ လြန္ခဲ့တဲ့တစ္ႏွစ္က အတြင္းလိပ္ေခါင္းဆိုၿပီး ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆးဆရာနဲ႔ ကုသပါတယ္။ စအိုကိုအနာျဖစ္ေအာင္လုပ္ၿပီး ဆီးပင္အေခါက္၊ မာလကာပင္အေခါက္စသည့္ျပဳတ္ရည္ ခပ္ေႏြးေႏြးကို ထိုင္ခိုင္းပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုနဲ႔ လိပ္ေခါင္းဟာ ျပဳတ္က်ၿပီး(တိုင္းရင္းဆရာ အေျပာ) အနာျဖစ္က်န္ေနခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အနာက က်က္လာေသာအခါ စအိုဝသည္ တျဖည္းျဖည္း က်ဥ္းလာပါတယ္။ ဝမ္းသားရ ေတာ္ေတာ္ခက္လာပါတယ္။ ထိုေရာဂါကို ဘယ္လိုကုသရင္ ေပ်ာက္ႏိုင္မလဲ။ ခန္းမွန္းေျခ ဘယ္ေလာက္ ကုန္ႏိုင္မလဲ ဆိုတာကို ေက်းဇူးျပဳ၍ ေျပာျပေပးပါ ဆရာ ခင္ဗ်ား။ ဆရာကို ေလးစားလို႔ အၾကံေတာင္းခံပါသည္ခင္ဗ်ား။

Hemorrhoids လိပ္ေခါင္းကို တျခားနည္းေတြနဲ႔ကုျပီးမွ ဆရာဝန္ဆီေရာက္လာသူေတြ မနည္းလွဘူး။ ဆရာဝန္ေတြ ကုတယ္ဆိုတာလည္း ျဖစ္ေနတာကို သက္သာေစမယ္။ ပိုမဆိုးေအာင္ အၾကံေပးမယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့အေျခခံေတြကို မျပင္ရင္ ထပ္ျဖစ္ႏိုင္တာကိုပါ သတိျပဳရမယ္။ ျဖစ္ေစတာကိုလည္း ျပင္ရပါမယ္။

အရင္ဆံုး ဆရာဝန္ကညႊန္ျပီး ဆရာဝန္မလိုတဲ့နည္းေတြ ေျပာပါရေစ။
• ေဆးဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ Corticosteroid creams (စတီရြိဳက္) ပါတဲ့ လိမ္းေဆး (ခရင္မ္) ေတြက နာတာ၊ ေရာင္တာတာကို သက္သာေစမယ္။
• Lidocaine ပါတဲ့ (ခရင္မ္) ဆိုတာ ထံုေဆးျဖစ္လို႔ အနာသက္သာေစမယ္။
• Witch hazel ဆိုတာ ယားေနတာကို သက္သာေစမယ္။
• အတြင္းခံကို (ေကာ္တြန္) ကိုသာဝတ္ဆင္ပါ။
• ေရေမႊးပါတဲ့၊ အေရာင္ေတြလဲ လွေအာင္လုပ္ထားတဲ့ Toilet tissue ေရအိမ္သံုး စကၠဴမ်ိဳး မသံုးပါနဲ႔။ Baby wipes ကေလးငယ္ေလးေတြအတြက္ ထုတ္လုပ္တာမ်ိဳးက သက္သာမယ္။
• ေရကိုသာ သံုးတာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။
• စအိုအဝကို မကုပ္မိပါေစနဲ႔။
• (ဖိုင္ဘာ) မ်ား အစားအစာေတြ မ်ားမ်ားစားပါ။ Fiber ဆိုတာ အပင္ေတြကရတယ္။ သစ္သီးဝလံ၊ ဟင္းသီးဟင္ရြက္။ အေမရိကန္ အာဟာရအသင္းကေနညႊန္တာက တေန႔မွာ ေယာက္်ား 38 grams နဲ႔ မိန္းမ 25 grams စားသင့္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။
• Psyllium (Metamucil) နဲ႔ Methylcellulose (Citrucel) ေတြက ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ အမွန္က Fiber supplement (ဖိုင္ဘာ) အပိုေဆာင္းေပးတာ ျဖစ္တယ္။
• တေန႔ကို ေရ-အရည္ (အရက္ မဟုတ္တာ) ၈ ေအာင္စခြက္နဲ႔ ၈ ခြက္ေသာက္ပါ။
• ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ လုပ္ေပးပါ။
• ဝမ္းသြားရင္ မညွစ္ပါနဲ႔။

ဆရာဝန္ေတြ လုပ္ေပးမဲ့နည္းေတြ
• Infrared coagulation (အင္ဖရာ-ရက္တ္) နည္း၊
• Surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
- Rubber band ligation သားေရကြင္းစြပ္နည္း၊
- Hemorrhoidectomy ခြဲစိတ္ျဖတ္ေတာက္နည္းကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။
- Sclerotherapy ထိုးေဆးနည္း၊
- Laser therapy ေလဆာနည္း၊
- Stapled hemorrhoidectomy နည္းက ဆိုးေနတာမ်ိဳးအတြက္ အေကာင္းဆံုးလို႔ဆိုတယ္။ မိနစ္ ၃ဝ သာၾကာတယ္။

လိပ္ေခါင္းထြက္က်ေနရင္ အသာအယာ ဖိအားတညီထဲထား သြင္းေပးပါ။ ျပန္မဝင္တဲ့ လိပ္ေခါင္းဟာ ပိုးဝင္တာနဲ႔ ေသြးမေလွ်ာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေသြးခဲပိတ္ လိပ္ေခါင္း ျဖစ္လာရင္ နာမယ္။ ထြက္ေနတာကို ျပန္သြင္းလို႔ မရဘူး။ ေကာင္းေကာင္း မထိုင္ႏိုင္ဘူး။ ထံုေဆးေပးျပီး ခြဲရမယ္။ ခ်က္ခ်င္း ေပ်ာက္ပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းကုရာမွာ Daflon 500 mg ေဆးကိုလည္းသံုးတယ္။ အမွန္က နာတာရွည္ေသြးျပန္ေၾကာ ေသြးမဝတာအတြက္ ျဖစ္တယ္။ Chronic venous insufficiency (CVI) ေခၚတယ္။ ေျခေထာက္ေတြေရာင္လြန္းေနတာ၊ ေရာင္ရာကေန အနာျဖစ္တာ၊ ေျခ-လက္ ေသြးျပန္ေၾကာနာတခ်ိဳ႕၊ gravitational (stasis) dermatitis နဲ႔ dermatofibrosclerosis အေရျပားနာေရာဂါနဲ႔ လိပ္ေခါင္းေရာဂါေတြမွာပါ သံုးတယ္။ နာတာရွည္ လိပ္ေခါင္းအတြက္ တေန႔ ၂ ျပားေပးတယ္။ ခ်က္ခ်င္းထျဖစ္တာအတြက္ တေန႔ ၆ ျပားအထိ ၄ ရက္ေပးျပီးေနာက္ တေန႔ ၄ ျပား၊ ၃ ရက္။ ဒီေဆးကေန ေသြးျပန္ေၾကာ (တုန္း) အားကိုေပးတယ္။

Sitz bath ေရေႏြးထိုင္နည္းဟာ အေကာင္းဆံုးသက္သာေစတဲ့နည္းျဖစ္တယ္။ ေရခပ္ေႏြးေႏြးထဲမွာ တင္ပါးျမဳပ္ေအာင္ စိမ္ထားျပီး ထိုင္ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ နာမည္အေခၚက Sitzbad ဂ်ာမန္စကား ကေနလာတယ္။ ေရခ်ိဳးတာပါဘဲ။ Hip-bath လို႔ေခၚရင္တန္းသိေစႏိုင္တယ္။ ဆရာဝန္မလိုဘဲ သက္သာတာ အမွန္ျဖစ္တယ္။ ကုန္က်စရိတ္လည္း မရွိဘူး။ စအိုေနရာမွာ တခုခုျဖစ္ရင္ ဒီ ေရေႏြးထိုင္နည္းကို ညႊန္းတယ္။ Hemorrhoids လိပ္ေခါင္း၊ (FIA) ဂရင္ဂ်ီနာ၊ အစာေဟာင္းလမ္း ခြဲစိတ္ကုသရျခင္း၊ ကေလးဖြါးတဲ့အခါ ေမြးလမ္းခ်ဲ႕ျပီး ျပန္ခ်ဳပ္ထားျခင္း၊ သားအိမ္နာျခင္း၊ Inflammatory bowel disease အစာလမ္းေရာင္ေရာဂါ၊ ဆီးအိမ္ေရာင္ျခင္း၊ ဆီးက်ိတ္ေရာင္ျခင္းနဲ႔ ဗဂ်ိဳင္းနာေရာင္ျခင္းေတြအတြက္သံုးႏိုင္တယ္။

နာတာေရာ ေရာင္တာကိုပါ သက္သာေစမယ္။ Bathtub ေရခ်ိဳးစည္ျဖစ္ျဖစ္၊ Large basin ေရထည့္လို႔ရတဲ့ ကန္ခပ္ၾကီးၾကီးျဖစ္ျဖစ္၊ သံုးႏိုင္တယ္။ Plastic sitz bath ပလပ္စတစ္ေရကန္ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အေနေတာ္တာ ရွာသံုးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းသြားျပီးတိုင္း ေရခပ္ေႏြးေႏြးနဲ႔သံုးတာ ေကာင္းတယ္။ ေရအိမ္သာအထက္မွာတင္ထားျပီး ထိုင္ႏိုင္တယ္။ ေရထဲကို ဆား၊ Baking soda မံု႔လုပ္ေဆာ္ဒါ၊ Vinegar ဗနီဂါ ေတြလဲ ေရာႏိုင္တယ္။ ဘာမွ မေရာလဲ ရပါတယ္။ ေရကန္ထဲမွာ ေရအျမင့္ 3 t- 4 inches (7.6 t- 10 cm) ရွိေအာင္ ျဖည့္ပါ။ ေရအပူခ်ိန္ 110 °F (43 °C) ရွိသင့္တယ္။ အဲဒီထဲမွာ တင္ပါးနစ္ေနေအာင္ထားျပီး ၁၅-၂ဝ မိနစ္ၾကာ ထိုင္ေနယံုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရေအးတဲ့အထိဆိုလဲ ရပါတယ္။

Sitz baths ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ေရေႏြးနည္းေရာ ေရေအးနည္းပါ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Cool sitz baths အေအးထိုင္နည္းကိုေတာ့ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္သူေတြ၊ Inflammation and vaginal discharges ဗဂ်ိဳင္းနား ပိုးဝင္လို႔ေရာင္ေနသူေတြ သံုးသင့္တယ္။ တခါတေလ Fecal or urinary incontinence ဝမ္းမလံုသူ၊ ဆီးမလံုသူေတြ အတြက္လဲ အက်ိဳးရွိေစတယ္။ အဆန္းထြင္ႏိုင္တာက ေရေႏြးထဲမွာ ၃-၄ မိနစ္ထိုင္၊ ေနာက္ ေရေအးထဲမွာ တခါထိုင္၊ တလွည္စီ ၄-၅ ၾကိမ္ လုပ္တယ္။ နည္းတခုက ေရ ၂ မ်ိဳး သံုးအေနရေအာင္ ေရေအးတဘက္သံုးႏိုင္တယ္။ ေမြးလမ္းေၾကာင္းက အျဖဴဆင္းေနခ်ိန္မယ္ ေရေႏြးထဲမွာ ဆားျဖစ္ျဖစ္ ဗနီဂါျဖစ္ျဖစ္ထည့္ျပီးထိုင္တာ ပိုေကာင္းေစတယ္။ သတိထားစရာေတြက မရွိသေလာက္ပါ။ အပူရွိန္ေၾကာင့္ ေသြးပိုေလွ်ာက္ျပီး ႏွလံုးခုန္နဲနဲျမန္ႏိုင္တယ္။ ျပီးရင္ (ေကာ္တြန္) တဘက္နဲ႔ ေရေျခာက္ေအာင္သုတ္ပါ။ တေန႔မွာ ၁-၂ ခါလုပ္သင့္တယ္။

Piles Q and A လိပ္ေခါင္းေရာဂါ အေမး-အေျဖမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/piles-and-pregnancy.html
Piles and Pregnancy ကိုယ္ဝန္နဲ႔ လိပ္ေခါင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/piles-q-and.html
Sitz bath ေရေႏြးထိုင္နည္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/sitz-bath.html
Piles (Hemorrhoids) Treatment လိပ္ေခါင္းကုနည္းမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/piles-hemorrhoids-treatment.html

Dr. တင့္ေဆြ

Disable doctor (2) ဒုကၡိတဆရာဝန္

• (လဘ္) ထိုးျခင္းမျပဳပါရန္လို႔ စည္းကမ္းတခုေတြ႔ပါတယ္။
(လာဘ္) လို႔ေရးရပါ။ ပါဠိလို (လာဘ) ကေနလာလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

• တခ်ိဳ႕က (လာဒ္) နဲ့ ေရးေသးတယ္။ အဲဒါက result ကိုသံုးတာမို့လားဆရာ။
(ရလဒ္) မွာ ေရးခ်မပါ။ (ဒဏ္) မွာလည္းမပါဘူး။

• ေက်းဇူးပါပဲဆရာ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက သမီးျဖစ္ေနတာနဲ႔ တပံုဆန္ထဲပါပဲ။
(တပံုစံတည္း) လို႔ ေရးရတယ္။

• သမီးကိုယ္ဝန္ျပတ္က်ခဲ့ဖူးပါတယ္။
(ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်) လို႔ေရးရပါတယ္။

• (သက္ဦး) လို႔ေရးတာနဲ႔ (ႏို႔မဝမွာဆိုးလို႔) လို႔ေရးတာကိုျပင္ေပးေတာ့ ေက်းဇူးတင္သူ တေယာက္တိတိရွိတယ္။
အခုမွ သေဘာေပါက္တာဆရာ။ ဆရာက (သားဦး) လို႔သာေရးရတယ္၊ (ႏို႔မဝမွာစိုးလို႔) လို႔သာေရးရတယ္လို႔ ျပန္ေျဖေပးေတာ့ ဆရာက ဘာလို႔ေရးပါလိမ့္ေပါ့။ ခုမွသိတာ။ ဆရာက အမွန္ျပင္ေပးတာ ေက်းဇူးပါဆရာ။

ေရဒီယိုနဲ႔ အင္တာနက္ကေန ျမန္မာလိုေျပာၾက ဆိုၾကတဲ့ စကားမပီသတာေတြ နားေထာင္ေနရင္း၊ သတ္ပံုနဲ႔ သဒၵါအလြဲေတြေရး ေမးတာေတြကို ဖတ္ေျဖေနရလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒုကၡိတဆရာဝန္လို႔ သမုတ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Careless mistakes မွားရင္ျပင္

(ကူးဆက္) ပံုလို႔ေမးၾကတယ္။ ကူးစက္လို႔ေရးရတယ္။ ကူးဆက္ဆိုရင္ သစ္ပင္ေတြကိုင္းကူးျပီးဆက္တာမ်ိဳးျဖစ္သြားမယ္။ ကူးစက္ခံရမွာ စိုးရိမ္သူေတြ ကူးဆက္တာမလုပ္ပါနဲ႔။

(တားေဆးဖ်တ္) လို႔ေရး ေမးတာလည္းမၾကာမၾကာလာတယ္။ (ျဖတ္) လို႔သာေရးရတယ္။ (ဖ်က္) ဆိုရင္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တာမွာသာ ေရးရတယ္။

(ခေလး) လို႔ေရး ေမးသူေတြကလည္း အေတာ္မ်ားတယ္။ (ကေလး) လို႔သာေရးရတယ္။ ကေလးရခ်င္သူေတြ ကေလးသတ္ပံုမွန္ပါေစ။

ကြ်န္ေတာ္လည္း သတ္ပံုမွားေရးတတ္တယ္။ စာရုိက္ရာမွာ က်တာ ပိုတာ လိုတာေတြျဖစ္တတ္တယ္။ ျပန္ျပင္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Syphilis and Bank employee ဘဏ္ဝန္ထမ္းနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္

Syphilis and Bank employee ဘဏ္ဝန္ထမ္းနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္

ျမန္မာ့သတင္းထူးသတင္းဦးမ်ား ေဖ့စ္ဘြတ္မွာတင္ထားတဲ့ ေငြစကၠဴေရတြက္တာကေန ကာလသားေရာဂါ ကူးစက္ႏုိင္သလား ပို႔စ္ကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲတာကို ရွယ္သူေတြလည္းမနည္းပါ။ သတင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးတဦးကို ေဆးစစ္ေတာ့ ကာလသားေရာဂါရေနတယ္လုိ႔ အေျဖထြက္။ သူ႔အမ်ိဳးသားကိုစစ္ေတာ့ ကာလသားေရာဂါမေတြ႔။ အိုဂ်ီကေန ေရာဂါဇစ္ျမစ္ကိုရွာ။ အမ်ိဳးသမီးက ဘဏ္ဝန္ထမ္းျဖစ္။ ေငြစကၠဴေတြကိုင္၊ လက္မေဆးပဲ သန္႔စင္ခန္း ဝင္ရာကေန ကာလသားေရာဂါ ကူးစက္တယ္လုိ႔မွတ္ခ်က္ခ်။ ကာလသားေရာဂါဟာ လိင္ဆက္ဆံရာကေနသာမက ၾကားေနအရာဝတၱဳေတြကလည္းကူးစက္။ ဂႏိုနဲ႔ ဆစ္ဖလစ္ ဗိုင္းရပ္ေတြဟာ လူခႏၶာကိုယ္ကေနထြက္ၿပီး ၂ နာရီမွာ ၃ နာရီအၾကားထိ အသက္ရွင္ႏိုင္။ စိုစြတ္ေနတဲ့ တဘက္၊ ေစာင္၊ အိပ္ရာခင္းနဲ႔ အိမ္သာအိုးေတြမွာ လူ႔ကိုယ္ကေနထြက္ခြာၿပီး ၁ဝ နာရီမွ ၁၈ နာရီအထိ အသက္ရွင္ႏိုင္။ ၈ဝ% ေငြစကၠဴသစ္ တရြက္မွာ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာေရာဂါပိုးေတြနဲ႔ ဘီပိုးစတဲ့ပိုးမႊားေပါင္း ၁၂ သိန္း ေက်ာ္ေတြ႔ရွိ။ တနာရီၾကာရင္ လက္မွာ ေရာဂါပိုးမႊားေပါင္း သုံးသန္းေက်ာ္ေတြ႔ရွိ။ သာမန္သူေတြထက္ အသည္းေရာင္အသားဝါေရာဂါ ကူးစက္ႏိုင္ေျခ ၆ ဆ ပိုျမႇင့္မား။ အခ်ိန္ပိုၾကာေလ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ပိုျမႇင့္မားေလလို႔ ဖူးဖူး (China.com) ကေနေရးထားပါတယ္။

၁။ ေဆးပညာအရ သတင္းထဲမွာေရးတာ ခိုင္မာမႈမရွိပါ။

၂။ ကာလသားေရာဂါေခၚ ဆစ္ဖလစ္ဟာ လိင္ကတဆင့္သာကူးစက္တယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈမရွိသူဆိုရင္ လိင္အဂၤါခ်င္း ထိေတြ႔မႈနဲ႔ ပိုးရွိမိခင္ေမြးလမ္းကေနေမြးတဲ့ကေလးကို ကူးစက္တယ္။ ဆစ္ဖလစ္ရွိသူရဲ႕ အနာနဲ႔ အနီကြက္ကို ထိကိုင္မိရာကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာလမ္းေတြကေန မကူးစက္ပါ။ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကို ကိုင္ရာကေန မကူးစက္ပါ။

၃။ ကာလသားေရာဂါ (သို႔) လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါပိုး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
(၁) Chlamydia trachomatis (ကလာမိုင္ဒီးယား)၊
(၂) Gonorrhea ဂႏိုရီးယား၊
(၃) Syphilis ဆစ္ဖလစ္၊
(၄) Genital herpes လိင္လမ္းေရယံု၊
(၅) (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ဗဂ်ိဳင္းနားေရာင္ျခင္း၊
(၆) Chancroid ရွန္ကာ၊
(၇) LymphogranulomaVenereum (LGV) လိင္အဂၤါအနာ၊
(၈) Genital Warts လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔၊
(၉) အသည္းေရာင္ (ဘီ) နဲ႔
(၁ဝ) HIV/AIDS ေတြျဖစ္တယ္။
အဲတာေတြထဲမွာ လိင္လမ္းေရယံု၊ လိင္လမ္းၾကြက္၊ အသည္းေရာင္ (ဘီ) နဲ႔ HIV ေတြကသာ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြျဖစ္တယ္။ စာထဲမွာေရာေရးထားတာ မွားတယ္။

၄။ ေရာဂါပိုးမႊားေတြဆိုတာ ေငြစကၠဴသစ္မွာသာမဟုတ္ပါ။ လူေတြပတ္ဝန္းက်င္ ေနရာတိုင္းမွာရွိေနၾကတယ္။ ေလထဲမွာလည္းရွိတယ္။ ေရထဲ၊ ေျမၾကီးထဲ၊ အစားအေသာက္ေတြမွာလည္းရွိေနတယ္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ကို (ဆဲလ္) ေပါင္း (၁ဝ) ထရီလီယန္နဲ႔တည္ေဆာက္ထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီလူ႔ခႏၶာကိုယ္ဟာ ပိုးမႊားေပါင္း (၁ဝဝ၀ ထရီလီယန္က ေနစရာ လုပ္ထားခံေနရတယ္။

၅။ ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါကိုျဖစ္ေစတဲ့ T. pallidum ပိုးဟာ 6-15 micrometers ရွည္ျပီး 0.25 micrometers အခ်င္းရွိတယ္။ ပိုးရွိေနသူရဲ႕အနာနဲ႔ထိေတြ႔မွသာကူးစက္တယ္။ က်ား-မ လိင္အဂၤါေတြ၊ စအုိနဲ႔ ပါးစပ္နားမွာ အနာလာျဖစ္မယ္။ လူကိုယ္ အျပင္ဖက္မွာ မသက္မရွင္ႏိုင္ပါ။ ဓါတ္ခြဲခန္းထဲမွာေမြးယူလို႔လည္းမရပါ။ အိမ္ရွင္ေပၚမွာသာေပါက္ပြါးတယ္။ အခ်ိန္ပိုၾကာေလ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ပိုျမႇင့္မားေလဆိုတာ မွားတယ္။

ဆစ္ဖလစ္ ပဌမအဆင့္ဆိုတာ (မနာတဲ့) အနာေပါက္တာျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္ခံရျပီးေနာက္ ၁ဝ ရက္ကေန ရက္ ၉ဝ အတြင္း ျဖစ္တယ္။ ေဆးမကုလည္း ၃-၆ ပါတ္ေနရင္ ေပ်ာက္သြားမယ္။ ဒုတိယအဆင့္ဆိုတာ အနီေရာင္အကြက္ျဖစ္လာမယ္။ ကိုယ္ရဲ႕ ဘယ္ေနရာမွာမဆိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မယားဘူး။ နီညိဳညို အေရာင္ရွိတယ္။ လက္ဖဝါး-ေျခဖဝါးမွာေတြ႔တာမ်ားတယ္။ အေရျပားအပါးစား (ျမဴးကပ္စ္ မင္ဘရိန္) မွာ အနာ ျဖစ္လာမယ္။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ တက္ေစ့ေတြေရာင္ႏိုင္တယ္။ လည္ေခ်ာင္းနာႏိုင္တယ္။ ေနရာကြက္ျပီး ဆံပင္ကြ်တ္ႏိုင္တယ္။ ေခါင္းကိုက္ႏိုင္တယ္။ ၾကြက္သားေတြနာႏိုင္တယ္။ အားကုန္ေနျပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အဲတာေတြလည္း ေဆးမကုပဲေပ်ာက္အုန္းမယ္။

ေနာက္တဆင့္ကေတာ့ ငုပ္ေနတဲ့ဆစ္ဖလစ္။ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးမကုသူ ၁၅% မွာျဖစ္တယ္။ ဆက္ျဖစ္ရင္ေတာ့ ဆိုးလာျပီ။ ဦးေႏွာက္၊ အာရံုေၾကာေတြဆီေရာက္ႏိုင္တယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြကိုထိခိုက္မယ္။ မ်က္စိ၊ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာ၊ အသည္း၊ အရိုး-အဆစ္။ သတင္းမွာသံုးထားတဲ့ အေရျပားအနာေတြဆိုရင္ ဆစ္လစ္ ဒုတိယအဆင့္ ေရာက္ေနပါျပီ။

လုပ္ငန္းခြင္က်န္းမာေရးသတိထားစရာေတြရွိပါတယ္။ ဘဏ္မွာအလုပ္လုပ္ရသူေတြ ေငြစကၠဴကိုင္ရင္ မၾကာမၾကာ လက္ေဆးပါ။ လက္အိတ္သံုးပါ။ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် စက္သံုးပါ။ ကာလသားေရာဂါမကူးေအာင္ေတာ့ လိမ္လမ္းကိုသာဂရုစိုက္ပါ။ က်န္းမာေရးအသိပညာေပးတာ ေကာင္းပါတယ္။ မွန္ကန္တိက်တဲ့သတိေပးမႈသာ ျဖစ္ရပါမယ္။ ဖတ္တဲ့သူေတြ မ်က္လံုးျပဴးေအာင္၊ အထိတ္တလန္႔ျဖစ္ေအာင္၊ ေရာင္းေကာင္းေအာင္ မီဒီယာကိုတလြဲအသံုးျပဳတာ အျပစ္မကင္းပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆

Friday, April 29, 2016

Public Library အမ်ားသံုးစာၾကည့္တိုက္

ကြန္မင့္ေတြဖတ္ရတယ္။ ေက်းဇူး။

• Zin Thura Htut ဆရာ စာအုပ္ငွားရင္ ကဒ္နဲ ့ငွားရတာလားရွင့္။ မန္ဘာဝင္ထားတဲ့ လိုက္ဘရီ ကဒ္ရွင့္။

• Dawthein Win ျမန္မာျပည္မွာ စာၾကည့္တိုက္အင္အားမ႐ွိပါဘူး။ ဂ်ာနယ္ေတြပဲ အားကိုးေနၾကတယ္။ အဲတာ ဗဟုသုတမ်က္စိမႈန္ေနတာပါဆရာ။

• Tun Hlaing ေဆးမန္းက စာႀကည့္တိုက္အေဟာင္းႀကီး မွတ္မိေသးလားဆရာ။

• Aye Lay Lay Bon ေက်ာင္းေတြမွာ စာၾကည့္တိုက္ထားေပးတဲ့စနစ္ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔လုပ္ရမယ္။

• Nu Nu Aye စာၾကည့္တိုက္မွာပဲ စာကိုေအးေအးေဆးေဆးဖတ္ရတာလဲ သေဘာက်ဖို႔ေကာင္းပါသည္။

• Shwe Pauk စာၾကည့္တိုက္ေတာ့သေဘာက်ပါတယ္ဆရာ။ ဖတ္-မွတ္-သိရလို႔ပါ။

• Memi Winmi ဒီရြာမွာလဲရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္စာၾကည့္တိုက္ မဟုတ္ဘူး။ စာပိတ္တိုက္။ သြားတိုင္း ပိတ္ထားတာပဲ ေတြ႔ရတယ္။

• မွားငိုက္ ဇြာေအး မုံရြာက စာၾကည့္တိုက္က ေနရာေျပာင္းသြားျပီဆရာ။ ရုံးႀကီးလမ္းထဲမွာပါ။ နဂုိေနရာကေတာ့ e-library ျဖစ္ေနပါၿပီရွင့္။

• Ye Khaing ဆရာငယ္ငယ္ကေရာက္ခဲ့တဲ့ မံုရြာကစာၾကည့္တိုက္ေလးကို စာၾကည့္တိုကို ျပန္ျဖစ္ေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ အင္ဒီယာနာပုလစ္ျမိဳ႕ကိုေရာက္ကာစ ေနရတဲ့အိမ္မွာ အင္တာနက္မတပ္ရေသးပါ။ ေဒလီမွာေနခဲ့တံုးက ၂၄ နာရီ အင္တာနက္ရွိတဲ့လူျဖစ္လို႔ မေနတတ္။ က်န္းမာေရးေမးခြန္းေတြေျဖစရာ အေၾကြးထူေနရင္ မေနတတ္ပါ။ အဲတာနဲ႔ အနီးဆံုးစာၾကည့္တိုက္ကို အားကိုးရပါတယ္။ အိုင္ဒီတခုနဲ႔ အိမ္လိပ္စာနဲ႔လာတဲ့ စာအိတ္တခုျပတာနဲ႔ စာၾကည့္တိုက္ ကပ္ျပား ၂ ခု ထုတ္ေပးတယ္။ ကပ္ျပားလုပ္ရတာ ၂ မိနစ္သာၾကာတယ္။ ပိုက္ဆံလဲမေပးရပါ။ အီးေမးလ္လိပ္စာေတာ့ ေပးရတယ္။ ပိတ္ရက္နဲ႔ စာအုပ္အသစ္ေရာက္တာေတြကို အေၾကာင္းၾကားေပးတယ္။ Southport Branch, the Indianapolis Public Library ေခၚတယ္။ ကြန္ျပဴတာေတြလဲရွိလို႔ အင္တာနက္ကို ကိုယ္ၾကိဳက္သလိုသံုးႏိုင္တယ္။ လက္ပေတာ့ပါရင္လဲ ပလပ္တပ္လိုက္ယံုဘဲ။ ဝိုင္ဖိုင္ပတ္စ္ဝပ္ဆိုတာ ကပ္ျပားနံပါတ္ ရိုက္ထည့္လိုက္ရံုပဲ။ ကြ်န္ေတာ္ ျမန္မာဘာသာျပန္ဆရာလုပ္ေနတဲ့ေက်ာင္းကို စာၾကည့္တိုက္မွဴးက ဝင္ခြင့္ေလွ်ာက္လႊာေတြနဲ႔ လာတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြကို တခါတည္း ကပ္ျပားထုတ္ေပးပါတယ္။ ဘာမွျပေနစရာမလိုပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၆
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၇


One-sided Story အေျပာခံတဲ့သူပဲေျပာ

ေမးခြန္းေပါင္း (၂ဝ) ေက်ာ္ေျဖျပီးျပီ။ ေမးတဲ့အေရအတြက္က ေလွ်ာ့က်တယ္မရွိပါ။

ေမးတာကိုသေဘာမေပါက္ေစႏိုင္တဲ့ သတ္ပံုအမွားေတြလည္း (၂ဝ) ေလာက္ပါတယ္။ အမွားနည္းလာတယ္လို႔ မထင္ပါ။

ေမးနည္းစည္းကမ္းကို (၂ဝ) ေလာက္ပို႔ေပးရတယ္။ အသက္-မ-က်ား မေျပာၾကားလိုသူကဆို ပိုေတာင္ မ်ားလာသလားမသိပါ။

ကြ်န္ေတာ့္ျပႆနာက အခ်ိန္မကုန္သင့္ပဲကုန္တာအျပင္ အဲလိုေလးေရးတိုင္း ဆရာ သည္းခံေပးပါ၊ ဆရာဝန္ဆိုတာ စိတ္ရွည္ရတယ္လို႔ ဆံုးမသူေတြကေပၚလာစျမဲ။

ႏိုင္ငံေရးမွာ ေရွ႕မတိုးေနာက္မဆုတ္ကာလေတြမွာ ေျပာၾကတယ္။ ဟုိဖက္ကလည္း နည္းနည္းေလွ်ာ့၊ သည္ဖက္ကလည္း နည္းနည္းေလွ်ာ့၊ ဒိုင္ယာေလာ့လို႔ ျမန္မာျပည္ေပါက္ပညာရွင္ေတြက ေျပာၾကတယ္။ အျဖဴပညာရွင္ေတြကေတာ့ ေဒၚစုက ေခါင္းမာတယ္တဲ့။ စစ္တပ္ကိုေတာ့ ထားပါေတာ့တဲ့။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Sunday talk on RFA

တနဂၤေႏြစကားဝိုင္းအတြက္ ကေန႔ ၾကိဳတင္အသံသြင္းပါတယ္။ ၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံ။

တီဗြီနဲ႔ ေရဒီယိုကေန သေဘာအျမင္ေျပာရတာ အခ်က္အလက္ထက္ ပိုခက္တာက အခ်ိန္ပါ။ လံုးေစ့ပတ္ေစ့ ေျပာခ်ိန္မရတာ မ်ားတယ္။ ကိုယ္ကေန ေဝဖန္တာလုပ္ခံရတဲ့ဖက္က တလြဲထင္သြားတာခံရႏိုင္တယ္။ ေျပာျပီးမွ ဘြာခတ္လို႔မရတာမ်ိဳး။

ၾကိဳတင္ေဆြးေနြးခန္းမ်ိဳးက တိုက္ရိုက္အသံလႊင့္တာထက္ေတာ့ သက္ေတာင့္သက္သာရွိပါတယ္။ အသံမဖမ္းခင္မွာ ေခါင္းစဥ္ရထားရင္ (ဟုမ္းဝပ္) လုပ္ထားရတယ္။ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအရာေတြဆို (ရီဆပ္ခ်္) ပါ လုပ္ရတယ္။ ေဒၚစု ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ကလြတ္လာခ်ိန္နဲ႔ သံဃာေတာ္မ်ားအေရးအခင္းတုန္းကေတာ့ အားလံုးက လက္တန္းခ်ည္းပဲ၊ ေျပာရတာကလည္း ဗိုလ္လိုခ်ည္းပဲ။ တီဗြီ တိုက္ရိုက္ကေန (ဟဒ္ ေတာ့လ္ခ္) မွာပါရရင္ မထင္တဲ့ေမးခြန္းမ်ိဳးက လာေသးတာ။ ဘာရမလည္း ၾကာေတာ့ ေလနဲ႔လုပ္စားတတ္လာတယ္။

ကေန႔အသံသြင္းရတဲ့ ေဆြးေႏြးခန္းမွာ (ဟုမ္းဝပ္) ေတြ (ရီဆပ္ခ်္) ေတြေတာ့မလုိပါ။ အင္တာဗ်ဴးကို ေကာလိပ္တခုအသြား ကားစီးရင္း လုပ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခဲ့တဲ့အကန္႔အသတ္ေတြအျပင္ သတိထားရတာရွိပါတယ္။ အဖြဲ႔အစုတိုင္းထဲမွာ အေျဖာင့္သမားနဲ႔ အေကာက္သမား ေရာေထြးေနတာမ်ားတယ္။ တိုင္းရင္းသားဆိုျပီး ျခံဳေျပာမိလို႔ ရိုးသားတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြကို ေစာ္ကားမိမွာလား ျပန္စဥ္းစားေနမိတယ္။ အဲလိုျဖစ္သြားရင္ေတာ့ ေတာင္းပန္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Library စာၾကည့္တိုက္

ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ စာၾကည့္တိုက္ကို စူးစမ္းမိလာတာ အခုေနရာေရာက္မွပါ။ အိႏၵိယမွာတုန္းက ထူးထူးျခားျခား သတိမထားမိခဲ့ပါ။ ေရာက္ေရာက္ျခင္း ေနအိမ္မွာ အင္တာနက္နဲ႔ ဝိုင္ဖိုင္မေရးေသးခင္ တလေလာက္ အိမ္နားက စာၾကည့္တိုက္ကိုသာ ေန႔တိုင္းသြားအားကိုးခဲ့တဲ့ေက်းဇူးကၾကီးတယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ ငယ္ငယ္ေလးတုန္းက မံုရြာျမိဳ႕ အလံုလမ္း၊ ကမ္းနားလမ္း၊ သာစည္လမ္း လမ္းဆံုေနရာမွာ အစိုးရက ဖြင့္ထားတဲ့စာၾကည့္တိုက္ကို ခဏခဏေရာက္တယ္။ ဘာစာအုပ္မွေတာ့ မငွားဖူးပါ။ သတင္းစာေတြကိုသာ လွန္ေလွာၾကည့္ျဖစ္တယ္။ အဲတာလည္း သြားတာပဲ။

တေန႔ကပဲ ကြ်န္ေတာ့္ဇာတိမင္းရြာမွာ ကြ်န္ေတာ္ရဟန္းခံထားတဲ့ဦးဇင္းကေန စာၾကည့္တိုက္ေလး ဖြင့္ေပးထားတယ္လို႔ တေယာက္ကေနလွမ္းအသိေပးလို႔ ဝမ္းသာရတယ္။ ကေန႔ အင္ဒီယာနာပလစ္မွာရွိတဲ့ ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္ကို ေရာက္ေတာ့လည္း စာၾကည့္တိုက္ကို သေဘာက်ခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Ivy Tech Community College ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္

ကေန႔ စာသင္ေနတဲ့ေက်ာင္းကေန ျပင္ပေလ့လာေရးသြားတယ္။ ဒီမွာက အဲလိုပဲ Event လိုေခၚတဲ့ အျပင္သြားတာမ်ိဳး စီစဥ္ေပးတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြ လိုက္ခ်င္သူလိုက္။ လိုက္ရင္အမွတ္လည္းရတယ္။ မလိုက္ႏိုင္ၾကတာမ်ားပါတယ္။ ကေန႔ Ivy Tech Community College ေကာလိပ္ခရီးမွာ ေက်ာင္းသား ၉-၁ဝ ေယာက္ပဲလိုက္တယ္။ ျမန္မာျပည္က ေက်ာင္းသား (ကခ်င္တေယာက္နဲ႔ ခ်င္းတေယာက္) နဲ႔ ကြ်န္ေတာ္။

(အိုဗီ တခ္) က ကြန္ျမဴနတီေကာလိပ္အမ်ိဳးအစား၊ အမ်ားလက္လွမ္းမီေအာင္စီစဥ္ေပးတဲ့ေကာလိပ္မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ သင္ယူႏိုင္တဲ့ဘာသာ (၅ဝ) ရွိတယ္။ လပိုင္းေလးကေန ၃-၄ ႏွစ္အထိၾကာတာမ်ိဳးေတြ။ ဘာသာရပ္ေတြကလည္း စံုတယ္။ အကုန္ေရးရင္ ေခါင္းေတာင္ရႈတ္မယ္။ စာရင္းကိုင္၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ဗိသုကာ၊ ပညာေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ နည္းပညာ၊ က်န္းမာေရး (သြား၊ ခြဲစိပ္၊ သူနာျပဳ) ၊ အႏုပညာ၊ လက္သမား၊ ဂေဟေဆာ္၊ စဖိုမွဴး ႕႕႕႕႕။

တျခားႏိုင္ငံေတြကေနလာတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ အားက်ျပီး ေကာလိပ္ဆက္တက္ႏိုင္ေအာင္နဲ႔ ဘယ္လိုအခြင့္အလမ္းေတြရွိသလည္းသိေအာင္ လုပ္ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Baby Gender Test ကေလး က်ား-မ ေသြးစမ္းသိႏိုင္

ဆရာရွင့္ သမီးသိခ်င္တာေလးရွိလို႔ပါရွင့္။ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာ ၁၂ ပတ္ပဲရွိေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေယာက်ာ္းေလး မိန္းကေလး သိရၿပီဆိုလို႔ပါ။ သူကေတာ့ ေသြးစစ္ၿပီး သိတာလို႔ ေျပာပါတယ္။ အာထရာေဆာင္းမွာေတာ့ ကေလးက အ႐မ္းေသးေနေသးလို႔ မေပၚေသးဘူူတဲ့။ အဲဒီလို ေသြးစစ္ၾကည့္ခ်င္တာ ဘယ္လိုေျပာရလဲ မသိလို႔ပါဆရာ။ အဲဒီေသြးစစ္လို႔သိတဲ့ အေျဖကေရာ ရာႏွဳန္းျပည့္ မွန္ႏိုင္သလားဆရာ။  ေလးစားစြာျဖင့္ ႕႕႕

ဗိုက္ထဲကကေလး က်ား-မခြဲျခားဘို႔ရာ အလြယ္ဆံုးနည္းကေတာ့ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁၅ ပါတ္နဲ႔ ၂၅ ပါတ္မွာရိုက္တယ္။ Level 3 ultrasound ရိုက္ရင္ ၁၂ ပါတ္နဲ႔သိႏိုင္ပါမယ္။

Amniocentesis ေရျမြာရည္စုပ္ယူစစ္ေဆးနည္းကို အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြကိုလုပ္ရတာမ်ားတယ္။ ေမြးရာပါကေလးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္သိခ်င္လို႔သာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ႏွဳန္း ၁-၃% ရွိတယ္။

Chorionic Villus Sampling (CVS) နည္းလည္းရွိတယ္။ Cystic fibrosis နဲ႔ Down’s syndrome ဆိုတဲ့ ေမြးရာပါေရာဂါ သိဘို႔စစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ႏွဳန္း ၁-၃% ရွိတယ္။

က်ား-မ ေစာေစာသိႏိုင္တဲ့နည္း
မိခင္ေလာင္းေသြးထဲမွာရွိေနတဲ့ DNA from fetal cells ကိုစမ္းသပ္တာျဖစ္တယ္။ တိတိက်က်ဆိုရင္ Y chromosome-specific DNA ကိုရွာတာျဖစ္တယ္။ ေတြ႔ရင္ ေယာက္်ားေလးျဖစ္မယ္။ မေတြ႔ရင္ မိန္းကေလးေမြးမယ္။ ကိုယ္ဝန္ (၁ဝ) ပါတ္ရွိရင္ သိႏိုင္ပါျပီ။ Non-Invasive Prenatal Baby Gender Test လို႔ေခၚတယ္။ မိခင္ေလာင္းရဲ႕ေသြးကိုစမ္းျပီး ကေလး က်ား-မ ခြဲျခားနည္းျဖစ္ပါတယ္။ အေျဖရဘို႔ အလုပ္လုပ္ရက္ (၇) ရက္သာ လိုမယ္။ ေစ်းၾကီးေသးတယ္။ အေမရိကားမွာ $290 ေပးရတယ္။ (၇) ပါတ္ကတည္းကေနသိမယ္လို႔လည္း အြန္လိုင္းမွာဖတ္ရတယ္။

Free Cell DNA စစ္နည္းလို႔လည္းေခၚတယ္။ သိႏိုင္တာေတြမ်ားပါတယ္။ Paternity မိဘစစ္ မစစ္၊ Rh blood group typing ေသြးအုပ္စု၊ Baby's gender လိင္၊ Hemophilia ေသြးေရာဂါ ရွိ မရွိ၊ Duchennes muscular dystrophy ေရာဂါ ရွိ မရွိ၊ Congenital adrenal hyperplasia ေရာဂါ ရွိ မရွိ၊

CVS နည္းကို ၁ဝ-၁၃ ပါတ္မွာစမ္းႏိုင္ျပီး ၁ဝဝ% က်ား-မ ခြဲေပးႏိုင္တယ္။ Amniocentesis နည္းကို ၁၄-၂၄ ပါတ္မွာ စမ္းႏိုင္ျပီး ၁ဝဝ% က်ား-မ ခြဲေပးႏိုင္တယ္။ Free Cell DNA နည္းကို (၇) ပါတ္မွာလုပ္ႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ားေလး ၉၅႕၄% နဲ႔ မိန္းကေလး ၉၈႕၆% မွန္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၆

Thursday, April 28, 2016

Natural Gas ဓါတ္ေငြ႔

ဘာသာျပန္စရာတခုကို တပိုင္းတစလုပ္၊ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖ၊ ေမးနည္းစည္းကမ္းကို လူ ၂ဝ ေလာက္ဆီပို႔ေပးျပီး၊ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးေလး ေရးစရာစဥ္းစားပါတယ္။

မနက္က ႏိုင္ငံေရးစကားေျပာခ်င္သူကလာေခၚလို႔ ထံုးစံအတိုင္း လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထိုင္ျဖစ္တယ္။ ေျပာၾကတာေတာ့ အေလးစားေတြပါ။ တိုက္ပြဲေတြနဲ႔ ဘာသာေရးအမည္ခံသတင္းေတြအေၾကာင္း။ ဘယ္သူေတြကေန မီးတိုက္ေပးသလည္း၊ ဓါတ္ဆီေလာင္းေပးေနသလည္း၊ ေလမႈတ္ေပးေနသလည္း။ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကို သိေပမယ့္ ေရးမျဖစ္၊ ေျပာမသင့္တာေတြရွိတယ္။ လူခ်င္းရင္းႏွီးေပမယ့္လည္း ေျပာမထြက္တာေတြရွိေသးတယ္။

မျမင္ရတာေတြက ပိုေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္ဆိုတာ အမွန္တကယ္ရွိတယ္။ အေရးက ေပါ့ေသးေသး မဟုတ္ပါ။ ေအာ္ေနၾကတာေတြတခ်ိဳ႕က မမွန္ပါ။ လုပ္ျပေနၾကတာေတြတခ်ိဳ႕ကလည္း မွားတယ္။ မသိေသးသ၍ေတာ့ သူ႔နယ္ပယ္မွာ ဟီးရိုးေတြလို႔ ျမင္ၾကမယ္။ မ်က္လွည့္ဆရာျပတာခ်ည္း ၾကည့္ေနလို႔ကေတာ့ ဦးထုပ္ထဲက ခိုထြက္လာတာပဲ ျမင္ရမယ္။

ေပါ့ေပါ့ေလးပဲ ေျပာပါမယ္။ အေရာင္အဆင္းမရွိ၊ အရသာမရွိ၊ မီးေလာင္ျခင္းကိုအားေပး၏ဆိုတဲ့ဓါတ္ဆိုတာ ငါးတန္းကလည္းကသင္ခဲ့ၾကရတယ္ မဟုတ္လား။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

God bless you!

အိႏၵိယမွာေနစဥ္က ျမန္မာျပည္နဲ႔ဆက္စပ္ေနတဲ့ အိႏၵိယအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းကို မၾကာခဏသြားျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ မဏိပူ၊ မီဇိုရမ္နဲ႔ နာဂလင္းေတြ။

၂၈-၄-၂ဝ၁၂ ေန႔ကရိုက္ထားတဲ့ ဓါတ္ပံုကို အခုပဲရပါတယ္။ တင္ေပးသူက (ေဒါက္တာ လီဘန္ ဆာတို) ျဖစ္တယ္။ သူက မဏိပူျပည္နယ္သား။ (မဂါလယာ) ျပည္နယ္ (ရွီေလာင္း) ျမိဳ႕ တကၠသိုလ္ကျဖစ္ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဘာသာရပ္ကို အထူးျပဳသူျဖစ္တယ္။ သူနဲ႔အတူ ကြန္ဖရင့္ေတြ အတူတက္ခဲ့ဘူးတယ္။ သူကေန ေဒလီက ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ကြ်န္ေတာ့္ဖြင့္ထားတဲ့ ယမုန္နာေဆးခန္းေလးအတြက္ မ်က္စိစမ္းသပ္ကိရိယာတစံုနဲ႔ နားၾကပ္တခု လွဴဖူးတယ္။ သူနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးသူကေတာ့ Dr. Alana Golmei ေခၚတဲ့ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔အတူ Burma Center Delhi (BCD) မွာ တြဲလုပ္ခဲ့တဲ့ မဏိပူမွာေနတဲ့ နာဂအမ်ိဳးသမီးျဖစ္ပါတယ္။

God bless you Dr. Leban Serto!

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Tibet struggle တိဘက္အေရး


အေဝးေရာက္ တိဘက္အစိုးရအဖြဲ႔ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ လက္ရွိဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ Lobsang Sangay (ေလာဘ္ဆန္း ဆန္ေဂး) ကို ထပ္မံေရြးခ်ယ္လိုက္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ အိႏၵိယမွာေနခဲ့စဥ္က တိဘက္ အေဝးေရာက္ပါလီမာန္ Parliament of the Central Tibetan Administration ကေနဖိတ္ၾကားလို႔ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ စက္တဘၤာလ ၁၇-၁၈ ရက္ေန႔မွာ Dharamsala (ဒါရမ္ဆလာ) ကို သြားေရာက္ လည္ပတ္ခဲ့စဥ္က တိဘက္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ (ေလာဘ္ဆန္း ဆန္ေဂး) နဲ႔လည္းေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

တိဘက္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့ ၾကိဳးပမ္းမႈေတြ ေအာင္ျမင္ပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Tibet struggle (2) တိဘက္အေရး (၂)

တိဘက္အေရးကိုပဲ ဆက္ပါရေစ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည့္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ေနရစဥ္က အသက္ (၆ဝ) ျပည့္ေမြးေန႔ကို နယူးေဒလီမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ တိဘက္ အေဝးေရာက္လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒၊ တိဘက္အဆင့္ျမင္တကၠသိုလ္ ဒုအဓိပတိ၊ (ေနာင္မွာ တိဘက္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသူ) Samdhong Rinpoche (ဆမေဒါင္ ရင္ပိုေခ်း) တက္ေရာက္ျပီး အမွတ္တရပစၥည္းေပးအပ္ပါတယ္။ ပိုးသားနဲ႔ ယက္လုပ္ထားတဲ့ ဘုရားပံုေတာ္တခုလည္းပါတယ္။ ေဒလီက ကြ်န္ေတာ့္ NCGUB ရံုးခန္းမွာခ်ိတ္ဆြဲထားခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Skilled birth attendant လက္မသံုးရတဲ့ လက္သည္

ဆရာရွင့္ သမီးက သားေလးကိုယ္ဝန္လြယ္ကတည္းက ဆရာရဲ႕က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြကို အျမဲမျပတ္ ေမးျမန္း ဖတ္ရႈခဲ့ပါတယ္ရွင့္။ ၂၅-၄-၂ဝ၁၆ ျမန္မာစံေတာ္ခ်ိန္ ၁ဝ:၄၉ နာရီမွာ သားေလးကို က်န္းမာစြာ ခြဲေမြးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္ရွင့္။ ေရွ႕ဆက္ျပီးလည္း ဆရာ့ရဲ႕က်န္းမာေရးအသိပညာေတြကို ေမးျမန္းဖတ္ရႈခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ခုနစ္ေပါင္ရွိတဲ့ သားေလးရဲ႕ပံုပါ ဆရာ့ဆီ ပို႔လိုက္ပါတယ္ရွင့္။ ဆရာလည္း သားသမီးေျမးေတြနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ပါေစရွင့္။

ကြ်န္ေတာ္ ဒီအရြယ္ေလးတုန္းက မိဘေတြကေန သူတို႔သားေလးကို ဆရာဝန္ျဖစ္မယ္လို႔ မွန္းမထားခဲ့ၾကပါ။ ပံုထဲက ကေလး တခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္တေယာက္မျဖစ္ဘူးလို႔၊ ႏိုဗယ္ဆုမရဘူး မည္သူေျပာႏို္င္အံ့နည္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၆

Wednesday, April 27, 2016

Breast Cancer Chemotherapy ရင္သား-ကင္ဆာကို ေဆးေပးကုသျခင္း

Breast Cancer Chemotherapy ရင္သား-ကင္ဆာကို ေဆးေပးကုသျခင္း

ကြန္မင့္တခု = ဆရာ့စာမ်ားကုိဖတ္ျပီး ျမန္ျမန္ရင္သားကင္ဆာကို ကုႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၃ ၾကိမ္ေျမာက္ ကီမို သြင္းျပီးပါျပီ။

(ခီမို) လို႔ အတိုေခၚေနတာက Chemotherapy (ခီမိုသာရာပီ) ျဖစ္တယ္။ တိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္ရင္ ေဆးေပးတာ မွန္သမွ်ကိုေခၚေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ကင္ဆာအတြက္ ေဆးေပးကုသတာကိုသာ အဲလိုေခၚတယ္။ (ကင္ဆာ-ဆဲလ္) ေတြ ဆက္မပြါးေစမဲ့ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာထဲထိုးတာနဲ႔ ေသာက္ေဆးေတြရွိတယ္။ ၂ မ်ိဳးလံုး ေပးတာလဲရွိတယ္။ ေဆးေတြက မနည္းဘူးရွိတယ္။

ရည္ရြယ္ခ်က္ (၃) ခုအတြက္ ေဆးေပးကုသနည္း လုပ္ပါတယ္။
၁။ ခြဲစိတ္ျပီးနာက္မွာျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ကင္ျပီးေနာက္မွာျဖစ္ျဖစ္ ကင္ဆာထပ္ေပၚမလာေအာင္လုပ္တယ္။ တကယ္လို႔ ရင္သားကင္ဆာက ရင္သားနဲ႔ တက္ေစ့မွာသာ ရွိေနေသးရင္ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ ေဆးေပးတယ္။ ကင္ဆာျပန္ေပၚလာမွာကို တားတာျဖစ္တယ္။
၂။ ကင္ဆာ အက်ိတ္ကၾကီးမယ္ဆိုရင္ မခြဲစိတ္ခင္ အရင္ေပးတယ္။ ေဆးနဲ႔ေသးသြားရင္ ရင္သားတခုလံုး ထုတ္တာ မလုပ္ရပဲ၊ အက်ိတ္ကိုသာထုတ္တာနဲ႔ ရႏိုင္မယ္။
၃။ တကယ္လို႔ ကင္ဆာ တျခားဆီျပန္႔ေနတဲ့အဆင့္ေရာက္ေနမွ သိရရင္ ေဆးကုနည္းကို အဓိကကုသနည္းအျဖစ္သံုးမယ္။

ေဆးေရြးရတာ လူနာတေယာက္ခ်င္းကို ၾကည့္ရတယ္။ Personalized Breast Cancer Treatment Report တဦးခ်င္းဆီမွာ ရွိရမယ္။ အသံုးမ်ားတဲ့ ရင္သား-ကင္ဆာေဆးေတြကေတာ့
• Anthracyclines = Adriamycin, Ellence, Doxil
• Taxanes = Taxotere, Taxol, Protein-bound Abraxane
• Cytoxan
• Xeloda and 5 fluorouracil (5 FU)
• Navelbine
• Gemzar
• Herceptin (HER-2 gene ရွိသူေတြအတြက္သာ) နဲ႔
• Other drugs = Ixempra, Halaven, Methotrexate (Rheumatrex, Trexall), Tykerb ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

အမ်ားအားျဖင့္ ၂-၄ ပတ္ အစီအစဥ္နဲ႔ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ၁ ပတ္ တခါေပးတာလဲရွိတယ္။ Adjuvant နဲ႔ Neo-adjuvant အတြက္ဆိုရင္ ေဆး ၂ မ်ိဳး၊ ၂ မ်ိဳးမက တြဲေပးတတ္တယ္။ ေဆးတမ်ိဳးထဲ သံုးတာက ေနာက္က်ေနတဲ့ အဆင့္အတြက္ ျဖစ္တယ္။ ေဆးမ်ားေလေလ ရလဒ္ေကာင္းေလေလျဖစ္သလို၊ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး မ်ားေလေလလဲျဖစ္မယ္။ Adjuvant chemotherapy အတြက္ဆိုရင္ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ ဓါတ္ကင္တာမလုပ္ခင္မွာ စေပးျပီး ၃-၆ လၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးေနတံုး ေသြးစစ္ေနမယ္။ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ နဲ႔ ေသြးမံႈေတြ အေရအတြက္သိခ်င္တယ္။ ေသြးမံႈသြင္းဘို႔လိုရင္ သြင္းရတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို ဆရာဝန္ကို ေမးထားပါ၊ လက္ခံႏိုင္ေအာင္ ကိုယ့္စိတ္ကိုျပင္ဆင္ထားပါ။ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ အစာမစားခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပါးစပ္နာေပါက္၊ ဆံပင္ကြ်တ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္၊ ေသြးဆံုးတာေစာ၊ ကူးစက္ေရာဂါကို မခံႏိုင္၊ ေသြးထြက္လြယ္။ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဝမ္းနည္းျခင္း၊ အထီးက်န္စိတ္ျဖစ္ျခင္း၊ ေၾကာက္စိတ္ဝင္ျခင္း၊

ေရရွည္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား = ကေလးမရႏိုင္ျခင္း၊ ေဆးကုသေနတံုး ကိုယ္ဝန္လာရွိရင္ ကေလးကို ထိခိုက္ႏိုင္လို႔ ဆရာဝန္နဲ႔ တားနည္း ေဆြးေႏြးပါ။ အာရံုေၾကာတခ်ိဳ႕ ထိခိုက္ျခင္း၊ ေျခ-လက္ ထံုက်င္ျခင္း၊ Osteoporosis အရိုးအားနည္းျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အသိနည္းျခင္း၊ ေရတိုမွတ္ဥာဏ္နည္းျခင္း၊ ႏွစ္ၾကာရင္ ျပန္ေကာင္းတယ္။ ႏွလံုးထိခိုက္ျခင္း၊ Doxorubicin (Adriamycin), Epirubicin (Ellence) ေဆးမ်ား၊ Leukemia (လူကီးမီးယား) ျဖစ္ျခင္း၊

ကိုယ္တိုင္ သတိထားစရာေတြ = ေကာင္းေကာင္း အနားယူပါ၊ အစာအာဟာရ လံုေလာက္မွ်တေအာင္စားပါ၊ စိတ္ဖိအား ေလွ်ာ့ခ်ပါ၊ ေရာဂါပိုးမကူးစက္ေအာင္ ဆင္ျခင္ပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးခံစာရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ အသက္ကိုကယ္ႏိုင္တာကို သိထားပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန ကင္ဆာေဘးကေဝးၾကပါေစ။


Dr. တင့္ေဆြ

Breast Cancer Treatment regimes ရင္သားကင္ဆာ ကုထံုးမ်ား

Randomized Controlled Trial (RCT) ေဆးကုသနည္းေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကို စနစ္တက် ေလ့လာမႈ ျပဳလို႔ ထြက္လာတဲ့ ရလဒ္၊ သုေတသနလုပ္ခ်ိန္ = ေအာက္တိုဘာ ၂ဝဝ၆

1. Ductal carcinoma in situ ႏို႔ျပြန္ေလးမွာသာ ကြက္ျဖစ္ေနတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
(a) Conservative surgery + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ဓါတ္ကင္နည္း၊
ျပန္ျဖစ္ႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသက္ရွည္ႏွဳန္း မထူးျခား။

(b) Conservative surgery + Tamoxifen + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ေဆး + ဓါတ္ကင္နည္း၊
သိသိသာသာနည္းတယ္၊ ဒါေပမယ့္ အသက္ရွည္ႏွဳန္း ၆ ႏွစ္ထက္ေတာ့မပိုပါ။

2. Breast cancer (Operable) ခြဲစိတ္ႏိုင္တဲ့အဆင့္ရွိတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
(a) Beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္သည့္ ကုသနည္း
- Adjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Adjuvant Tamoxifen ေဆးေပးနည္း၊
- Athracycline regime as adjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Breast conservative surgery တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း
- Chemotherapy + Tamoxifen ေဆး ၂ မ်ိဳးေပးနည္း၊
- Ovarian ablation in premenopausal women
- Breast conservative surgery + Radiotherapy တစိတ္တပိုင္းခြဲစိတ္နည္း + ဓါတ္ကင္နည္း။

(b) Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Neoadjuvant chemotherapy ေဆးေပးနည္း၊
- Mastectomy + Tadiotherapy ခြဲစိတ္နည္း + ေဆးေပးနည္း၊
- Total nodal radiotherapy in high risk disease အႏၲရာယ္မ်ားသူကို ဓါတ္ကင္နည္း။

(c) Trade-off မသံုးေတာ့တဲ့နည္း
- Axillary clearance ဂ်ိဳင္းအက်တ္ရွင္းနည္း၊
- Axillary radiotherapy ဂ်ိဳင္းဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy after mastectomy ခြဲျပီးေနာက္ ဓါတ္ကင္နည္း။

(d) Unknown to be beneficial မသျခာတဲ့နည္း
- Radiotherapy to the internal mammary chain ရင္ေခါင္းတြင္းတက္ေစ့လမ္းကိုဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy to the ipsilateral supraclavicular fossa ညွပ္ရိုးအထက္ ဓါတ္ကင္နည္း။

(e) Unlikely to be beneficial အက်ိဳး မမ်ားေလာက္တဲ့နည္း
- Enhanced dose regimes of adjuvant chemotherapy အားျဖည့္ေဆးေပးနည္း၊
Prolonged chemotherapy (8-12 months Vs 4-6 months) တာရွည္ေဆးေပးနည္း၊
Radical mastectomy ရင္သားတခုလံုးထုတ္နည္း။

3. Locally advanced Breast cancer ေနရာမွာကြက္ျပန္႔ေနတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
(a) Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Radiotherapy ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy after attempted curative surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္းနဲ႔ၾကိဳးစားျပီး ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္း၊
- Tamoxifen + Radiotherapy ေဆး + ဓါတ္ကင္နည္း။

(b) Unlikely to be beneficial အက်ိဳး မမ်ားေလာက္တဲ့နည္း
- Chemotherapy (Cyclophosphamide/Methotrexate/Fluorouracil or Anthracycline based regimes) ေဆးေပးနည္း။

(B) Breast cancer (Metastatic) အေဝးကိုျပန္႔ေနျပီျဖစ္တဲ့ ရင္သားကင္ဆာ
1. Beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္သည့္ ကုသနည္း
(a) Chemotherapy ေဆးေပးကုသနည္း
- Anthracycline based regimes (CAF) containing Doxorubican as final line of treatment ေဆးေပးနည္း၊
- Classical combination chemotherapy (CMF) ေဆးေပးနည္း၊
- First line chemotherapy + Monoclonal antibody (in women with over-expressed HER2 neu Oncogene) ေဆး ၂ မ်ိဳးေပးနည္း။

(b) Hormone treatment ေဟာ္မုန္းေပးကုသနည္း
- Selected Aromatase inhibitors as first line hormonal treatment in postmenopausal women ေသြးဆံုးျပီးလူနာ ေဆးေပးနည္း၊
- Selected Aromatase inhibitors as second line hormonal treatment in postmenopausal women ေသြးဆံုးျပီးလူနာ ေဆးေပးနည္း၊
- Tamoxifen as first line treatment in Oestrogen receptor positive disease ေဆးေပးနည္း။

(c) Radiotherapy ဓါတ္ကင္နည္း
- Radiotherapy + appropriate analgesia ဓါတ္ကင္နည္း + အနာသက္သာေဆးေပးနည္း၊
- Radiotherapy for spinal cord compression ခါးရိုးဆစ္ဖိအားသက္ေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း၊
- Radiotherapy + high dose steroids in spinal cord compression ခါးရိုးဆစ္ဖိအားသက္ေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း + စတီရြိဳက္ေဆးမ်ားမ်ားေပးနည္း။

2. Likely to be beneficial အက်ိဳးရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ကုသနည္း
- Bisphosphonates for bone metastasis အရိုးထိေရာက္ေနသူကို ေဆးေပးနည္း၊
- Combined Gonadorelin analogues + Tamoxifen as first line treatment in premenopausal women ေသြးမဆံုးေသးသူကို ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲေပးမည္း၊
- New cytotoxic drugs in Anthracycline resistant diseases such as Taxanes and smisynthetic vinca alkaloids as second line treatment ေဆးေပးနည္း၊
- Radiotherapy to control cerebral and choroidal metastases ဦးေႏွာက္ထိေရာက္ေနသူကို ဓါတ္ကင္နည္း။

3. Trade-off မသံုးေတာ့တဲ့နည္း
- Ovarian ablation as first line treatment in premenopausal women Vs Tamoxifan ေသြးမဆံုးေသးသူကို မ်ိဳးဥအိမ္ထုတ္နည္း + ေဆးေပးနည္း၊
- Progestin as first line treatment Vs Tamoxafen, beneficial in women with bone pain and anorexia အရိုးနာေနသူကို ေဟာ္မုန္းေဆး (သို႔) တျခားေဆးေပးနည္း။

၂-၁၁-၂ဝ၁၁ ရင္သားကင္ဆာ ေဆးကုသနည္းသစ္
Clinical Oncology ေဆးပညာ ဂ်ာနယ္ထဲမွာ Intergroup Exemestane Study's (IES) ရဲ႕ ထုတ္ခ်က္အရ breast cancer ရင္သားကင္ဆာေၾကာင့္ Tamoxifen ေဆးကို ၂-၃ ႏွစ္ ေပးျပီးတဲ့ေနာက္မွာ Exemestane ေခၚတဲ့ Aromatase inhibitor ေဆးကို ေျပာင္းရင္ ေသဆံုးရတဲ့ဦးေရကို သိသိသာသာ ေလွ်ာ့ေစႏိုင္တယ္လို႔ ပါရွိပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာထဲက Estrogen receptor-positive ေဟာ္မုန္းဓါတ္ကိုသက္ေရာက္မႈရွိတဲ့ အမ်ိဳးအစားကို ေစာေစာသိသူေတြကို ခြဲစိတ္ျပီးတဲ့ေနာက္မွာ Tamoxifen ေဆးကို ၅ ႏွစ္ၾကာေပးေနတာက ကေန႔ စံအေနနဲ႔ သတ္မွတ္သံုးစြဲေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Recurrence ေနာင္ျပန္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္တာပါ။ ေသဆံုးမႈႏွဳန္း ၃၄% ေလွ်ာနည္းတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို Aromatase inhibitors ေဆးကို အေစေပးေဆး အေနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ ေနာက္ေပးေဆးအေနနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ေျပာင္းေပးေနပါတယ္။

Intergroup Exemestane Study ရယ္ Institute of Cancer Research's Clinical Trials & Statistics Unit ရယ္ Imperial College London's Clinical Trials Unit (Cancer) ရယ္ ပူးေပါင္းျပီး ေရရွည္အက်ိဳးျဖစ္တာကို ၃၇ ႏိုင္ငံမွာ ၁၉၉၈ ကတည္းက ေလ့လာေနခဲ့ပါတယ္။ Tamoxifen ေဆးကို ၂-၃ ႏွစ္ေပးျပီး၊ Exemestane ေဆးကို စုစုေပါင္း ၅ ႏွစ္ျပည့္ေအာင္ ေပးနည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Pfizer Inc. ကေန ေငြေၾကးေထာက္ပံတဲ့ သုေတသန ျဖစ္ပါတယ္။

၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ အဲလို ေဆးတမ်ိဳးထဲကေန ေနာက္တမ်ိဳးကို ေျပာင္းေပးခဲ့သူ၊ ေနာက္ျပီး ေရာဂါလဲ ၂-၃ ႏွစ္အထိ ေရာဂါ ျပန္မျဖစ္သူေတြ ျဖစ္တဲ့ ေသြးဆံုးျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေသဆံုးမႈႏွဳန္း နည္းတာသိရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုေကာင္းတဲ့ အလားအလာဟာ ေနာက္မွာလဲ ဆက္ေကာင္းေန-မေနေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရပါအံုးမယ္။

ေလ့လာမႈျပဳသူေတြထဲမွာ ေဟာ္မုန္း သက္ေရာက္မႈရွိတဲ့ ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၄ဝ၅၂ ေယာက္နဲ႔၊ တျခားအမ်ိဳးအစား ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၅၄၇ ေယာက္တို႔ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ကို ၉၁ လအၾကာမွာ ျပန္ေလ့လာခဲ့တယ္။ ေဆးေျပာင္းသူေတြမွာ ေဆးတမ်ိဳးထဲသာ ေပးသူေတြထက္ ကင္ဆာ ျပန္ျဖစ္ႏွဳန္း ၁၈% နည္းျပီး၊ ေသဆံုးမႈမွာ ၁၄% ေလွ်ာ့နည္းတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဆးသစ္ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြထဲမွာ ၾကြက္သား-အရိုး နဲ႔ ဆိုင္တာေတြ မ်ားျပီး၊ မီးယပ္နဲ႔ဆိုင္တာေတြ နည္းတယ္။ ျခံဳၾကည့္ရင္ေတာ့ သိပ္မကြာပါ။

(ယူေက) မွာ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၄၈ဝဝဝ ေယာက္မွာ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ၇၅% ေလာက္ဟာ estrogen receptor positive tumor (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ၾကတယ္။ Tamoxifen ေရာ Exemestane ေရာဟာ ဒီလို အမ်ိဳးအစား ကင္ဆာအတြက္သံုးရတဲ့ေဆးေတြပါ။ tamoxifen ေဆ;ဟာ ကင္ဆာ အက်ိတ္ကို (အီစထိုဂ်င္) အသံုးမခ်ေစေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ aromatase ေဆးကေတာ့ ကိုယ္ကေန (အီစထိုဂ်င္) ေတြ ထြက္မလာေစေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။သုေတသနလုပ္သူေတြ ယူဆတာက တခ်ိဳ႕ကင္ဆာ (ဆဲလ္) ေတြက Tamoxifen ေဆးကို ခံႏိုင္ရည္ရွိလာႏိုင္တယ္။ Exemestane ေဆးကေန အဲလို ခံႏိုင္ရည္ရွိသြားတဲ့ (ဆဲလ္) ေတြကို သတ္ျပစ္မယ္။ (အီစထိုဂ်င္) ေတြ ေသြးထဲကေန ဖယ္ရွားေပးတာမို႔ အဲလို လုပ္ေစႏိုင္တာ ျဖစ္မယ္။

UK Cancer Research ကင္ဆာသုေတသန သတင္းျပန္ၾကား ဒါရိုက္တာ Dr Lesley Walker ေျပာတာက ဒီရလဒ္ေတြအရ Exemestane ေဆးဟာ ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ရင္သားကင္ဆာ ကုသဘို႔အတြက္ အပိုတန္ဘိုး ရွိပါတယ္။ Tamoxifen ေဆးျပီးသူေတြအတြက္လဲ ေရွာင္ရွားႏိုင္တယ္။ ေဆးကုသမႈကို တိုးတက္ေစျပီး၊ ေသႏွဳန္း နည္းေစတယ္။ Aromatase inhibitors ျဖစ္တဲ့ Exemestane လိုေဆးဟာ ရင္သားကင္ဆာကုထံုးကို ပိုမိုေကာင္းေစတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ အားတက္စရာ ျဖစ္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Breast reduction ရင္သားေသးေအာင္လုပ္ျခင္း

• ကၽြန္မက အသက္ (၂၆) ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ ကၽြန္မရင္သား နည္းနည္းႀကီးပါတယ္ဆရာ။ အဲ့ဒါ ေသးေအာင္ ဘာေဆးသံုးလို႔ရလည္း ဆရာကူညီပါ။ လြတ္လပ္ေပါ့ပါးတဲ့စတိုင္ကို ႀကိဳက္ပါတယ္ဆရာ။
• စံုေအာင္ေမးပါရေစ။ အိမ္ေထာင္-ကေလး ရွိပါသလား။ ဘယ္-ညာ တူပါသလား။ အရြယ္အစားၾကီးတာလား။ ေအာက္တြဲက်ေနသလား။ အက်ိတ္စတာ ရွိပါသလား။
• အိမ္ေထာင္မရွိပါဘူးဆရာ ေအာက္နည္းနည္းက်ပါတယ္ဆရာ ရင္သားေသးခ်င္တာပါဆရာ ေရာဂါလည္းမရွိပါဘူးဆရာ
• အရပ္က 5.2 လက္မ၊ 136 ေပါင္ရွိတယ္။ အပ်ဳိပါ။ ရင္သားက ပံုမွန္ထက္ပိုႀကီးတယ္။ ရင္သားမရွိေတာ့ေလာက္ေအာင္ ေသးျခင္တာ ကူညီေပးပါဆရာ။

မိန္းကေလးတိုင္း အရြယ္ေရာက္တာနဲ႔ ရင္သားထြားလာတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ပိုၾကီးမယ္။ ကေလးႏို႔တိုက္လို႔လဲ ၾကီးမယ္။ ကေလးတေယာက္ေမြးတခါ ပိုၾကီးႏိုင္ေသးတယ္။ ဒါေတြက ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အဲလိုမဟုတ္ဘဲ အဆီ (တစ္ရွဴး) မ်ားလို႔လဲ ႏို႔ထြက္ (တစ္ရွဴး) ေတြက ပံုမွန္နဲ ရင္သားၾကီးတာလဲရွိတယ္။

ရင္သား အရြယ္အစားေသးေအာင္၊ ပိုျပီးၾကည့္ေကာင္းေအာင္ Reduction mammoplasty ခြဲစိတ္နည္းနဲ႔လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားကို ကုသတာမွာ သူ႔အလုပ္တာဝန္ကို မထိခိုက္ဘို႔က ပိုအေရးၾကီးတယ္။ (ႏို႔သီး + အေရာင္ရင့္အဝိုင္း) ေနရာက အေရးအပါဆံုး ျဖစ္တယ္။ အလုပ္မပ်က္ဘို႔၊ အျမင္လွဘို႔နဲ႔ စိတ္ေက်နပ္ဘို႔ (၃) ခ်က္ လိုပါမယ္။

ရင္သားၾကီးလြန္းေနတာကို Macromastia ေခၚတယ္။ ရင္သားက အရြယ္ၾကီးေနလို႔ ေလးလံေနမယ္၊ တဖက္မွာ ဂရမ္ ၅ဝဝ ထက္ေလးတာလို႔ Shnur Scale နည္းက သတ္မွတ္တယ္။ တြဲက်ေနရင္ ဇက္ေက်ာ၊ ေခါင္း ေနာက္ေက်ာပါ နာေနႏိုင္တယ္။ ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြလဲရွိႏိုင္တယ္။ ေသြးလွည့္ပတ္မႈနည္းတာ၊ အသက္ရွဴရခက္တာ၊ ေအာက္ခံအေရျပားကို ထိခိုက္တာ၊ အဝတ္အစားေရြးရတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Breast hypertrophy (Macromastia and Gigantomastia) ေခၚတဲ့ ရင္သားၾကီးလြန္းေနတာမ်ိဳးကို ေဆးနဲ႔ေတာ့ ကုမရႏိုင္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်နည္းနဲ႔ေတာ့ ရင္သားလဲ လိုက္ေသးႏိုင္ပါတယ္။ ခြဲစိတ္ကုသနည္းကို Reduction mammoplasty, Lipectomy လို႔ေခၚတယ္။ အစဥ္အလာသံုးခြဲစိတ္နည္းကို ၁၉၉ဝ ကတည္းကသံုးတယ္။

Surgical anatomy ရင္သားကို ခြဲစိတ္ခႏၶာေဗဒအရ (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစားေတြ မ်ားတယ္။
1. Chest wall ရင္ပတ္နံရံက နံရိုးအမွတ္ ၂ ကေန ၆ အထိ၊
2. Pectoralis muscles ၾကြက္သား + အရြတ္လႊာ + အရြတ္ျပား၊
3. Lobules (လိုျဗဴးလ္)
4. Nipple ႏို႔သီးအဖ်ား၊
5. Areola အေရာင္ရင့္အဝိုင္း၊
6. Milk duct ႏို႔ျပြန္၊
7. Fatty tissue အဆီ၊
8. Glandular tissue ႏို႔ထြက္အိတ္၊
9. Adipose tissue (အဒီပို႔စ္ တစ္ရွဴး)
10. Skin envelope အေရျပား။
 
ခြဲစိတ္နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
I. Inferior pedicle technique (Anchor pattern, inverted-T incision, Wise pattern)
II. Vertical scar technique (lollipop incision)
III. Horizontal scar technique
IV. Free nipple-graft technique
V. Liposuction-only technique (lipectomy)

Liposuction-only technique အဆီစုပ္ထုတ္နည္းကို ရင္သားအရြယ္အစား သိပ္မၾကီးရင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားေသးေအာင္ခြဲစိတ္ျပဳျပင္နည္းကို ကေလးႏို႔တိုက္ေနသူနဲ႔ ႏို႔ျဖတ္ကာစလူေတြကို လုပ္မေပးပါ။

ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ေဆးနဲ႔ေသးမယ္ဆိုတာ မယံုပါနဲ႔။ သဘာဝ၊ မိေမြးတိုင္းကို ျပင္ခ်င္တာမွန္သမွ် အဆိုး-အေကာင္း ခ်ိန္ဆရမယ္။ (ပလပ္စတစ္ ဆာဂ်င္) ခြဲစိတ္ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။ ရွင္းျပပါလိမ့္မယ္။ ေခါင္းေအးေအးထားျပီးမွသာ ကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၃-၉-၂ဝ၁၃

Breast Reconstruction ရင္သား အသစ္တပ္ေပးျခင္း

ငယ္ေသးေတာ့ ဆီလီကြန္ထည္႔မလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဗိုက္ကအသားနဲ႔ ထည့္လုပ္ရတယ္ေျပာေနတာ။ ညီမေလးက အစားထိုးတာ ဘာမွမလုပ္ဘူး၊ ျဖတ္ဆိုျဖတ္တာဘဲလုပ္မယ္ ေျပာထားတာတဲ့ဆရာ။ အေကာင္းဆုံးနည္းလမ္း ေျပာျပေပးပါလားဆရာ။

အရင္က ရင္သားကင္ဆာအတြက္ ရင္သားတဖက္ျဖတ္ထုတ္ရတဲ့သမီးအတြက္ သူ႔ဖခင္ကေမးလို႔ ေရးထားတာရွိပါတယ္။ ရင္သားမွာ ကင္ဆာျဖစ္လို႔ တဖက္လံုး၊ ႏွစ္ဘက္လံုး ျဖတ္ထုတ္လိုက္ရသူေတြကုိ အျမင္ အရင္လိုျဖစ္ေစဘုိ႔နဲ႔ အထိအေတြ႔ ေကာင္းေစဘို႔ရာ ရင္သားအသစ္ ခြဲစိတ္ထည့္ေပးႏိုင္တယ္။ Implants ရင္သားအတုထည့္တာကုိ Mastectomy ရင္သား ခြဲထုတ္ျပီး ခ်က္ခ်င္းလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ေနာက္မွ ေအးေအးေဆးေဆး လုပ္ႏိုင္တယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ခ်က္ခ်င္းလုပ္ၾကတယ္။ လူတိုင္းက လုပ္ဘို႔သင့္ၾကတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ 

လုပ္မယ္ဆိုရင္ Plastic surgeon (ပလပ္စ္တစ္) ခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ Breast surgeon ရင္သား-ခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ Oncologist ကင္ဆာအထူးကုဆရာဝန္၊ Radiation oncologist ဓါတ္ေရာင္ျခည္-ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ရမယ္။ လုပ္ျပီးရင္ ေမြးရာပါ လိုေတာ့ ေကာင္းမွာမဟုတ္ေပမဲ့ အမ်ားၾကီးစိတ္သက္သာရာရေစမွာ အမွန္ပါ။ အျမင္ေကာင္းလာေစမယ္။ ေက်နပ္မႈ တိုးတက္လာေစမယ္။ လူေတာတိုးႏိုင္လာမယ္။

Breast implants ရင္သားအတုထဲမွာ Saline ဆားရည္၊ ဒါမွမဟုတ္ Silicone (စီလီကြန္) သံုးတယ္။ ဆားရည္နဲ႔ဟာျဖစ္ျဖစ္ Silicone (စီလီကြန္) ျဖစ္ျဖစ္ Shell အကာကေတာ့ (စီလီကြန္) အမာစားျဖစ္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ကိုယ့္ကို္ယ္ခႏၶာ တျခား ေနရာကေန ယူထားတဲ့ အေရျပား၊ အဆီနဲ႔ ၾကြက္သားကိုယူျပီး တည္ေဆာက္ရတယ္။ ဘယ္ဟာ အေကာင္းဆံုးနည္း ဆိုတာကို ဆရာဝန္တိုင္းက လက္ခံထားတာေတာ့ မရွိပါ။ နည္းတိုင္းမွာ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုး ဒြန္တြဲေနတာပါ။ ကိုယ့္ ကိုယ္ခႏၶာ တျခားေနရာက ယူစရာေတြလိုမယ္ဆိုရင္ ဒါးရာ၊ ခ်ဳပ္ရိုး ပုိၾကီးမယ္၊ အတုပစၥည္း သန္႔သန္႔ဆိုရင္ တမ်ိဳး။ အတုနဲ႔ ကိုယ့္အသားကို တြဲသံုးတာက ပိုျပီးကိုယ္ပိုင္ထင္မယ္ေပါ့။ 

မိန္းကေလးတေယာက္ရဲ႕ ပံုပန္း၊ ခႏၥာေဗဒအရ ရင္သားအတုကို လိုက္ဘက္ညီေအာင္ ေရြးရတယ္။ အဆင့္ေတြက မနည္းလွပါ။ ေဆးရံုတက္ခ်ိန္ယူရမယ္။ လိုအပ္ရင္ ေနာက္ဆက္ျပရမယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြေတာ့ မေကာင္းပါ။ တဖက္ထဲ လုပ္ရရင္ က်န္သဘာဝတဖက္နဲ႔ တူႏိုင္သမွ်တူေအာင္ လုပ္ဘို႔ လိုမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ရင္သား အရြယ္အစား မၾကီးလွသူ၊ တြဲက်မေနသူေတြ လုပ္ေပးရတာ ပိုေကာင္းတယ္။ အမွန္က ၾကီးေနတာ ေသးေအာင္၊ ေသးေနတာကို ၾကီးေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ 

Implant procedure ရင္သားအတုထည့္ေပးနည္းမွာ အဆင့္ ၂-၃ ဆင့္ရွိတယ္။ ပဌမဆံုး Tissue expander ေနရာခ်ဲ႕ေပးတာကို အရင္ ၾကြက္သား နဲ႔ အေရျပားၾကားမွာ ထည့္ရတယ္။ အိတ္လိုေနရာေလး ဖန္တီးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဟာေလးက ဆားရည္ ရင္သားတုလိုပါဘဲ။ တလမ္းသြားအထိန္းေလးပါတယ္။ လိုတဲ့အခါ ဆားရည္ ထပ္ထည့္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔ပါ။ ၄-၆ လေလာက္ ေဆးခန္းကိုလာျပီး လိုအပ္တဲ့ အရြယ္ရတဲ့အထိ ဆားရည္ကို ထည့္ထည့္ေပးရမယ္။ ေနာက္တဆင့္ကေတာ့ ထည့္ထားတာကို ျပန္ထုတ္ျပီး အျမဲထားမဲ့ ဆားရည္ျဖစ္ျဖစ္ (စီလီကြန္) ျဖစ္ျဖစ္ အတုကိုထည့္ေပးရတယ္။ တခါတေလ ဆားရည္သံုးတာမွာ အရင္ထည့္ထားတာ ၾကာၾကာထားရတတ္တယ္။

တခ်ိဳ႕ကို Tissue expansion ေနရာခ်ဲ႕ေပးတာကိုမလုပ္ပဲ အတုကို တခါထဲထည့္တာမ်ိဳး တန္းလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ သူ႔မွာ ရင္သားခြဲထုတ္ျပီးေနာက္မွာ ပကတိအေရျပားနဲ႔ ၾကြက္သားအလံုအေလာက္ က်န္ေနေသးလို႔ လုပ္ႏိုင္တာပါ။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္မရပါ။ 

Saline နဲ႔ Silicone implants ဘယ္ဟာပိုေကာင္းသလဲ
- Saline implants ေတြက ပိုမာတယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္နဲ႔အထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြ Breast augmentation ရင္သား ပိုထြားေအာင္အတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Breast reconstruction ရင္သား သစ္အတုထည့္တာဆိုရင္ ဘယ္အသက္ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ 
- Silicone ေတြက အေျပာ့-အမာမွာ သဘာဝရင္သားနဲ႔ ပိုတူတယ္။ အသက္ ၂၂ ႏွစ္အထက္ Breast augmentation ရင္သား ပိုထြားေအာင္အတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Breast reconstruction ရင္သားသစ္ အတုထည့္တာ ဆိုရင္ ဘယ္အရြယ္ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ 

သတိထားစရာေတြ = ရင္သားေနရာနာေနတာ၊ ေသြးယိုတာ၊ ပိုးဝင္ႏိုင္တယ္၊ အမာရြတ္ရွိေနမယ္၊ အနာမက်က္ႏိုင္တာ၊ အထိအေတြ႔ခံစားမႈ မတူေတာ့တာျဖစ္မယ္၊ ထည့္ထားတာက အေရျပားအျပင္ထြက္လာတာ၊ အမာရြတ္က အထဲကအတုကို ဖိေနတာ။ ထည့္ထားတာက ယိုစိမ့္၊ ေပါက္ျပဲသြားတာ၊ ခ်ပ္ျပားသြားတာ၊ ေနာက္ထပ္ ခြဲစိတ္ရႏိုင္တယ္။

Implant ruptures ထည့္ထားတာက ယိုစိမ့္၊ ေပါက္ျပဲ၊ ခ်ပ္ျပားသြားသြားရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ -
• Saline စုတ္ျပဲတာျဖစ္ရင္ ျပန္ေဖါင္းေစေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ အိတ္ထဲကဆားရည္ကို ကိုယ္ခႏၶာကေန စုပ္ယူလိမ့္မယ္။ လိုအပ္ရင္ ျပန္ထုတ္ျပီး အသစ္တခု ထပ္ထည့္ႏိုင္တယ္။
• Silicone ေပါက္ေနတာကို သတိမထားမိဘဲ ေနတတ္တယ္။ ေရရွည္ဆိုးက်ိဳး ဆိုးတာေတြ မရွိပါ။ ကင္ဆာ မျဖစ္ေစပါ။ နာေနႏိုင္တယ္။ အရြယ္အစား ပံုပန္း ေျပာင္းသြားမယ္။ ခြဲစိတ္မႈတခု လိုပါမယ္။ 
• Silicone ထည့္ထားသူေတြကို ၃ ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ MRI scans ကို ၂ ႏွစ္တခါ ရိုက္သင့္တယ္။ အေနအထားသိေအာင္လို႔။
• Breast implants ထည့္ထားသူေတြကို Radiation therapy ဓါတ္ကင္ရင္ သတိၾကီးရမယ္။ အေရာင္ ေျပာင္းႏိုင္တယ္။ (တစ္ရွဴး) ေတြ က်ံဳ႕ႏိုင္တယ္။

Natural grafts/tissue flap surgery သဘာဝ ကိုယ္ပိုင္ (တစ္ရွဴး) အစားထိုးနည္း
ကိုယ္ပိုင္အသားျဖစ္လို႔ သဘာဝဆန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လုပ္ရတာ ကရိကထ မ်ားတယ္။ အခ်ိန္ယူရမယ္။ အသားယူတဲ့ ေနရာမွာ အမာရြတ္ က်န္ေနရစ္မယ္။ အယူခံတဲ့ေနရာမွာ အားနည္းသြားမယ္။ ဗိုက္၊ ေနာက္ေက်ာ နဲ႔ တင္က အသားေတြ ယူရတယ္။ Skin-sparing mastectomy ရင္သားကို ထုတ္ျပစ္ရတဲ့အခါ အေရျပားကို ခ်န္ႏိုင္သေလာက္ ခ်န္တဲ့ ခြဲစိတ္နည္း လုပ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း ရင္သားအတု ထည့္လို႔ရတယ္။ ကင္ဆာထပ္ျဖစ္မွာနဲ႔ ခ်ိန္ဆရမယ္။ 

Reconstructive surgery ရင္သားအတုတပ္ ခြဲစိတ္နည္း 
(၁) Pedicle flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္တဲ့နည္း၊ 
(၂) Free flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို အျပီးျဖတ္ေတာက္ယူနည္းမွာ Microsurgical techniques အႏုစိတ္ ခြဲစိတ္နည္းကိုပါ သံုးရမယ္။ ပိုၾကာမယ္။

- Abdomen (TRAM flap) နည္းမွာ Transverse rectus abdominal muscle ကုိယူတယ္။ Pedicle flap surgery ကိုယ္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္နည္းျဖစ္ျဖစ္ Free flap surgery ကိုယ္ခႏၶာက အသားစကို အျပီးျဖတ္ေတာက္ယူနည္းျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

- Abdomen (DIEP flap) နည္းမွာ Deep inferior epigastric perforator ကိုယူတယ္။ နည္းသစ္ျဖစ္တယ္။ ၾကြက္သားကို တတ္ႏိုင္မွ် နည္းနည္းသာ ယူတယ္။ အဆီနဲ႔ အေရျပားယူမယ္။ Pedicle flap surgery ကိုယ့္ခႏၶာက အသားစကို ေသြးလႊတ္ေၾကာ မျပတ္ေစဘဲ အညႇာခ်န္တာကို သံုးတဲ့နည္းကိုသာ သံုးရတယ္။

- ဒီနည္းကို ဆန္းသစ္ထားတာေတာ့ Superficial inferior epigastric artery (SIEA) flap ဆိုတာကို ယူတယ္။ ယူတာတူေပမဲ့ အတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာကို အားထားတယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္ရျပန္ဘူး။

- Back ေနာက္ေက်ာ ဒါမွမဟုတ္ Latissimus dorsi flap နည္း၊ ေနာက္ေက်ာ အထက္နားက ၾကြက္သား၊ အဆီ နဲ႔ အေရျပားကို ယူတယ္။ ယူတဲ့ဟာကို ရင္ပတ္ဆီအထိ ေျမာင္းသြယ္သလို လုပ္ေပးရတယ္။ ရင္သား အရြယ္အစား သိပ္မၾကီးတာမ်ိဳးအတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားအတုထည့္စရာ အိတ္အေနနဲ႔လဲ ဒီနည္းလုပ္ႏိုင္တယ္။

- Buttocks တင္ပါး ဒါမွမဟုတ္ Gluteal flap နည္း၊ ဗိုက္နဲ႔ ေနာက္ေက်ာမွာ ယူစရာ အသားဆိုင္ နည္းပါးသူေတြအတြက္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

Nipple-areola reconstruction ႏို႔သီးထိပ္ဝိုင္းနဲ႔ ထိပ္ဖ်ား
ႏို႔သီးထိပ္ဖ်ား လုပ္ေပးတာကို Permanent implant ဒုတိယ ခြဲစိတ္မႈလုပ္ခ်ိန္မွာ တခါထဲလုပ္ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႕က ၂ လ အနည္းဆံုးျခားျပီးမွ လုပ္တယ္။ သဘာဝနဲ႔ တူႏိုင္သမွ်တူေစဘို႔ပါ။ အတုတပ္လိုက္တဲ့ ရင္သားရဲ႕ အေရျပားကေန အနာ ေကာင္းေကာင္းက်က္ခ်ိန္မွာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ရင္သားအေရာင္ရင့္အဝိုင္းကို ေပါင္ျခံကအေရျပားကိုယူျပီး အေရာင္ ရင့္လာေအာင္ ထိုးကြင္းထိုးတည္းနဲ႔ လုပ္ရတယ္။ Nipple-sparing mastectomy ရင္သားကို ထုတ္ရတံုးမွာ ခ်န္ထားလို႔ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ႏို႔သီးေနရာကို ခ်န္ခဲ့ႏိုင္တယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ မရဘူး။ လိုအပ္ရင္ အဲလိုလုပ္ထားတာကို ႏို႔သီးထိပ္ေနရာကို ကင္တာမျဖစ္ေအာင္ ဓါတ္ကင္တာပါ လုပ္ေပးရမယ္။ 

Acellular dermis technique နည္းဆိုတာလဲ ရွိတယ္။ ရင္သားခြဲထုတ္တံုးမွာ အေရျပားေအာက္မယ္ ပုခက္လို အရာေလး တခုထည့္ေပးထားတယ္။ ျပီးရင္ Expander ျဖစ္ျဖစ္ Implant ျဖစ္ျဖစ္ ထည့္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔။ ေနာင္ ေဆးခန္းျပန္လာရတဲ့ အၾကိမ္နည္းေစတယ္။ ရင္သားၾကီးၾကီးကိုလဲ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒါးရာလဲ နည္းတယ္။ Expander ကေန Final implant ကိုလဲတာလဲ အခ်ိန္တိုတိုနဲ႔ ရတယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္ေပးလို႔ မရပါ။ ေနာက္ေပၚနည္းကို Gummy bear implant ေခၚတယ္။ စမ္းေနဆဲျဖစ္လို႔ စာရင္းသြင္းထားသူေတြကိုသာ လုပ္ေပးတယ္။

ဘယ္လိုၾကိဳးစာထားတာျဖစ္ျဖစ္ သဘာဝ မိေမြးတိုင္းေတာ့ မေကာင္းႏိုင္ပါ။ စိတ္ထိခိုက္မႈ အနည္းနဲ႔ အမ်ားခံစားရမွာကို ကုဘို႔လိုရင္ ကုရမယ္။ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ နာတတ္တာမ်ားလို႔ လက္ကို ေခါင္းေပၚမွာ ေျမွာက္ေနၾကဘို႔ အၾကံေပးတယ္။ ရာသက္ပန္မခံတာ သတိထားဘို႔ လိုပါမယ္။ ၂ဝ-၂၅ ႏွစ္ခံမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းခ်က္ရွိတယ္။

• လွခ်င္လို႔လုပ္တာေတြက အမ်ားဆံုးပါ။ 
• ၁၉၆၂ မွာ ပဌမဆံုး ရင္သားအတုထည့္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ အေမရိကားကျဖစ္တယ္။ သူ႔ေနာက္ တကမာၻလံုးမွာ ၅ သန္းကေန ၁ဝ သန္းအထိရွိေနျပီ။ 
• ၁၉၉၂ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ FDA ကေန (စီလီကြန္) ေတြကို သူ႔ႏိုင္ငံထဲမွာ မေရာင္းေတာ့ဘို႔ လုပ္လိုက္တယ္။ ၂ဝဝ၆ ေရာက္ေတာ့ Allergan and Johnson & Johnson's Mentor ကေန ထုတ္တာေတြကို ျပန္ျပီး ခြင့္ျပဳလိုက္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၄ဝဝဝဝ ကို ၁ဝ ႏွစ္ၾကာ ဆက္ေလ့လာေစာင့္ၾကည္မႈ လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အာမခံခ်က္နဲ႔ ခြင့္ျပဳတာျဖစ္တယ္။ 
• ျဗိတိန္မွာ (ပလပ္စတစ္) ခြဲစိတ္ကုသမႈထဲမွာ အမ်ားဆံုးလုပ္ရတဲ့ ခြဲစိတ္နည္းျဖစ္တယ္။ 
• (ဘရာဇီးလ္) မွာလဲ အေတာ္ၾကီး ေပၚျပဴလာျဖစ္တယ္။ တႏွစ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၂ သိန္းကေန ၃ သိန္း လုပ္ေပးေနရတယ္။ 
• တခါလုပ္ရင္ ေဒၚလာ ၅ဝဝဝ ကေန ၈ဝဝဝ ကုန္တယ္။ ေနာက္ျပန္ခြဲရတာက ပိုကုန္တယ္။
• အလွအပကို တန္ဘိုးထားလွတဲ့ (ဗယ္နီဇြဲလား) မွာ မိဘေတြက သမီးေခ်ာေလးေတြကို လက္ေဆာင္အေနနဲ႔ လုပ္ေပးသတဲ့။ အဲဒီမိန္းကေလးေတြ တသက္မွာ အနည္းဆံုး ၂ ခါေတာ့ ဒါးရာပါေနတာ အဝတ္ခြ်တ္ရင္ ျမင္ရလိမ့္မယ္။ 

Dr. တင့္ေဆြြ
၇-၁-၂ဝ၁၂
၂၆-၄-၂ဝ၁၅

Disabled doctor ဒုကၡိတဆရာဝန္

မနက္အိပ္ယာထခ်ိန္နဲ႔ ညအိပ္ယာမဝင္ခင္အခ်ိန္ေတြမွာ ေမးခြန္းေတြ၊ စာေရးလာတာေတြကို ဖတ္ရ ျပန္ရပါတယ္။ အထူးကုဆရာဝန္ေတြနဲ႔ေတြ႔ရတာ အခ်ိန္နည္းျပီး ေမးခ်င္တာမေမးရေၾကာင္းလည္းဖတ္ရတယ္။

ကြ်န္ေတာ့္မွာ ေမးစရာေနရာ (၃) ခုေပးထားလို႔ လူနာ (၃) ေယာက္ကို တျပိဳင္တည္းၾကည့္ရပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ကို (၃) ခု လုပ္ထားလို႔ ကြန္မင့္နဲ႔ မက္ေဆ့ခ်္တခုစီပါေတာ့ (၆) ေနရာအျပင္ (အီးေမးလ္) ကတေနရာနဲ႔ ကြန္မင့္မွာမေမးပါရန္ ဆိုေပမယ့္ မေမးတဲ့ေန႔မရွိေတာ့ တံခါးေပါက္ (၈) ေပါက္က တန္းစီေစာင့္ေနၾကသလိုပဲ။

ေနာက္အခက္အခဲက ျမန္မာစာနဲ႔ ျမန္မာစကားကို မွန္ကန္ပီသဘို႔လည္း ခဏခဏေရးတာအားလံုးသိမွာပါ။ စာေတြကို အျဖတ္အေတာက္မပါပဲ (စေပ့စ္ မျခာပဲ) စာရိုက္တာ နားမလည္ႏိုင္ပါ။ အဲေတာ့ ေမးခြန္းကို ကူးယူ၊ (ႏုတ္ပဒ္) မွာ (ေပ့စ္) လုပ္၊ (ဝဒ္) မွာ ျပန္ျပီး (ေကာ္ပီ-အင္န္-ေပ့စ္) လုပ္၊ အျဖတ္အေတာက္နဲ႔ သတ္ပံုျပင္တာ ကိုယ့္ဖါသာလုပ္ယူရေသးတယ္။ အခ်ိန္ပိုကုန္ပါတယ္။ ေမးနည္းစည္းကမ္းပို႔ေပးသူေတြထဲက တဝက္ေလာက္ကသာ ျပန္ေမးၾကတယ္။

အဲတာအျပင္ သတ္ပံုလြဲလို႔ ဖတ္တဲ့သူနားလည္ရင္ျပီးတာပဲလို႔ ကြန္႔သူေတြ၊ နားေထာင္တဲ့သူ သေဘာေပါက္ရင္ျပီးတာပဲလို႔ တြန္႔သူေတြရွိတယ္။ သည္လိုမွန္းသိရင္ အထူးကုျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစားခဲ့မိမွာပဲ။ အခုေတာ့ စကားမပီတဲ့သူေျပာတာ နားေထာင္ေနရတဲ့၊ စာမတတ္တဲ့သူေရးတာ ဖတ္ေနရတဲ့၊ ဒုကၡိတဆရာဝန္ဘဝေရာက္ေနရပါေတာ့တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၄-၂ဝ၁၆

Tuesday, April 26, 2016

Menactra vaccine ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ေရာဂါကာကြယ္ေဆး

ဆရာရွင့္ သမီး ၂ ေယာက္က ၄ နွစ္နဲ႔ ၇ နွစ္ပါ။ မေန႔က ဦးေနွာက္အေျမႇးေရာင္ကာကြယ္ေဆး Menactra သြားထိုးပါတယ္ရွင့္။ ေဆးကို ေရခဲဘူးထဲထည့္ယူလာရၿပီး မထိုးခင္ ဆရာမ ၂ ေယာက္စလံုး ေဆးေတြကို ေဆးထိုးအပ္ ၁ ေခ်ာင္းဆီထဲ စုပ္္ထည့္ထားၿပီး အျပင္မွာထားထားပါတယ္။ ၿပီးမွ တေယာက္ၿပီးတေယာက္ ထိုးေပးပါတယ္။ စိတ္ပူတာက ေရခဲဘူးထဲ ထည့္ထားရတဲ့ေဆးကို ေဆးထိုးအပ္ထဲစုပ္ထားၿပီး အျပင္မွာထားထားတာရရဲ႕လားသိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေဆးအာနိသင္ ပ်က္သြားလားဆိုၿပီးစိတ္ပူမိပါတယ္။ အခုလိုမ်ိဳး ေရခဲဘူးထဲကေဆးကို အျပင္မွာခဏထားၿပီး ထိုးလို႔ ရ မရ ေျပာျပေပးပါဆရာရွင့္။ အကယ္၍မေကာင္းဘူးဆိုရင္လည္း ျပန္ထိုးဖို႔လိုမလိုေျပာျပေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာရွင့္။

စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ အေအးစံနစ္လိုတာေတာ့မွန္တယ္။ အဲေလာက္ကာလတိုမွာ ေဆးအာနိသင္မပ်က္ပါ။

Meningococcal vaccines ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ေရာဂါကာကြယ္ေဆး (၃) မ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ Meningococcal conjugate vaccines (Mentactra®, MenHibrix®, and Menveo®)၊
၂။ Meningococcal polysaccharide vaccine (Menomune®) နဲ႔
၃။ Serogroup B meningococcal vaccines (Bexsero® and Trumenba®) ေတြျဖစ္တယ္။

Quadrivalent Meningococcal Conjugate Vaccine ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၁၁-၁၂ ႏွစ္ကေလးေတြကို ထိုးေပးတယ္။ (၁) လံုးတည္းလိုတယ္။ အသက္ ၁၆ ႏွစ္မွာတခါထပ္ထိုးမယ္။ serogroups A, C, W, and Y ပိုး အမ်ိဳးအစားေတြကို ကာကြယ္မယ္။ meningococcal meningitis နဲ႔ meningococcal sepsis ျဖစ္တာ ၂ မ်ိဳးလံုးကို ကာကြယ္မယ္။

Serogroup B Meningococcal Vaccine ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၁၆ ႏွစ္ကေန ၂၃ ႏွစ္ေတြကိုထိုးေပးမယ္။ ၂-၃ ၾကိမ္ ထိုးရမယ္။

Meningococcal Conjugate Vaccine ကာကြယ္ေဆးကို ကေလး ၂ လကေန ၁ဝ ႏွစ္ထိုးေပးမယ္။  (Menactra®, MenHibrix®, or Menveo®) ေတြျဖစ္တယ္။

ဦးေႏွာက္ျမွးေရာင္ေရာဂါက အျဖစ္မမ်ားပါ။ ျဖစ္ရင္ေတာ့ အေတာ္ဆိုးတယ္။ အသက္မေသသူ ၅ ေယာက္ထဲက ၁ ေယာက္မွာ ဦးေႏွာက္၊ ေက်ာက္ကပ္ထိုက္က်န္ရစ္မယ္။ ၈ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္အသက္ဆံုးပါးတယ္။

Menactra ဦးေႏွာက္ျမွးေရာင္ေရာဂါကာကြယ္ေဆးကို အသက္ (၉) လကေန (၅၅) ႏွစ္အထိကိုထိုးေပးတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာမွာ နာမယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္။ ေမာပန္းမယ္။ အစားပ်က္မယ္။ ဝမ္းပ်က္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၆

Rain clouds မိုးတိမ္ေတြ

ကေန႔ညေန ေက်ာင္းသြားဘို႔ထြက္ေတာ့ ေတာင္ဖက္ေကာင္းကင္မွာ မိုးတိမ္ေတြေမွာင္မည္းေနတာျမင္ရတယ္။ အိမ္ထဲကမွာကတည္းက ထစ္ခ်ဳန္းသံေတြ ၾကားေနရတာပါ။ ခဏေနေတာ့ မိုးစက္ေတြက်လာေရာ။ (အင္ဒီယာနာပလစ္) မွ တႏွစ္လံုးမိုးရြာတယ္။ တႏွစ္မွာ ၄ဝ႕၇၉ လကၼရွိတယ္။ မိုးမရြာတဲ့လမရွိပါ။ ေမလမွာ (၅႕၂၇ လကၼ) အမ်ားဆံုး။ ေဖေဖၚဝါရီမွာ (၂႕၁၃ လကၼ) အနည္းဆံုးရြာတယ္။ ဇြန္လ (၄႕၃၉)၊ ဇူလိုင္လ (၄႕၂၆)၊ ဧျပီလ (၃႕၉ဝ)၊ ႏိုဝဘၤာ (၃႕၇ဝ)၊ မတ္လ (၃႕၃ဝ)၊ ၾသဂုတ္ (၃႕၁၉)၊ ေအာက္တိုဘာ (၃႕၁၁)၊ ဒီဇဘၤာ (၃႕ဝ၈)၊ စက္တဘၤာ (၂႕၂၅)၊ ဇႏၷဝါရီလ (၂႕၂၁)။

Basic Cloud Types တိမ္အမ်ိဳးေပါင္း (၁ဝ) ခုခြဲထားတယ္။
(က) High Clouds အျမင့္စားတိမ္မ်ား
၁။ Cirrus
၂။ Cirrostratus
၃။ Cirrocumulus

(ခ) Mid Clouds အလယ္တန္းအျမင့္တိမ္မ်ား
၄။ Altostratus
၅။ Altocumulus
၆။ Nimbostratus

(ဂ) Low Clouds တိမ္နိမ့္မ်ား
၇။ Cumulus
၈။ Stratus
၉။ Cumulonimbus
၁ဝ။ Stratocumulus

ကေန႔ျမင္ရတဲ့တိမ္က Nimbostratus ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က မိုးေလဝသပညာမတတ္ပါ။ မီးခိုးမည္းေရာင္ ရွိတယ္။ မိုး ဒါမွမဟုတ္ ႏွင္းနဲ႔ေရာေထြးေနတယ္။ ေနေရာင္ကိုေကာင္းေကာင္းဖံုးပိတ္ထားတယ္။ တိမ္ေအာက္ေျခမွာ မိုးနဲ႔ဆက္ေနတယ္။ Cumulus (Thunderstorm cloud) နဲ႔လည္းနီးစပ္တယ္။ ထစ္ခ်ဳန္းသံေတြနဲ႔အတူ မိုးရြာေတာ့မယ့္ တိမ္ေတြကို ေခၚတယ္။ တိမ္ဆိုင္ၾကီးေတြရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းမွာ ေခ်ာေမြ႔ေနျပီး၊ ျပားတယ္။ ေအာက္ေျခမွာ ေမွာင္မည္းေနတယ္။ အဲတာမ်ိဳးကေန တခါတေလ မိုးသီးက်တယ္။ တခါတေလ (တိုေနးဒိုး) ေလဆင္ႏွာေမာင္း က်တတ္တယ္တဲ့။

ျမန္မာျပည္မွာ မိုးေလဝသမွန္ပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၆

Lupride Injection

ဆရာ႐ွင့္ကြၽန္မ အသက္ ၂၇ ပါ။ အိမ္ေထာင္မရိွပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁ ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္က ဗိုက္အရမ္းနာလို႔ Ultrasoung ႐ိုက္ၾကည့္ေတာ့ Endometriosis ေရာဂါၿဖစ္ေနၿပီ။ 5 cm ေလာက္ရိွပါတယ္။ ခုေဆးေသာက္တာမေပ်ာက္လို႔ Lupride ကို တလတစ္လံုး ၄ လဆက္တိုက္ထိုးရမွာပါဆရာ။ ကြၽန္မသိခ်င္တာက Lupride ေဆးအေၾကာင္းေလးသိခ်င္လို႔ပါ ဆရာ။ ေရာဂါသက္သာဖို႔ထိုးရတာလား႐ွင့္။ ဘာအတြက္လုပ္ေပးတဲ့ေဆးလဲသိခ်င္လို႔ပါဆရာ႐ွင့္။ ေလးစားစြာျဖင့္ အေဝးမွ ဆရာ၏လူနာ႐ွင္ တစ္ဦး။

ေဆးနာမည္ရင္းက Leuprolide Acetate ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တဲ့ Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါတမ်ိဳး အတြက္ ထိုးေပးတယ္။ အဲဒီေရာဂါျဖစ္ရင္ သားအိမ္တစ္ရွဴးေတြက မ်ိဳးဥအိမ္၊ သားအိမ္ျပြန္လို သားအိမ္ျပင္ပေနရာေတြ ေရာက္ေနမယ္။ ေဆးေပးရင္ နာတာသက္သာေစမယ္။ တာရွည္မေပးသင့္ပါ။ ဥပမာ တလ တၾကိမ္ ၆ လအထိသာ။ ေဆးမထိုးရတဲ့လမွာ ရာသီေတြအမ်ားၾကီးဆင္းမယ္။ ေရာဂါတူေပမယ့္ လူတိုင္းနဲ႔ေတာ့ အဆင္မေျပပါ။

Gonadotropin-releasing hormone (GnRH) agonists အမ်ိဳးအစားအုပ္စုဝင္ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေဟာ္မုန္းက အမ်ိဳးသမီး မ်ိဳဥထြက္ေစတဲ့ Gonadotrophin hormones ကိုတားဆီးတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ သုက္ပိုးထုတ္လုပ္ေပးတယ္။ androgen နဲ႔ estrogen ေဟာ္မုန္းေတြကိုလည္း နည္းေစတယ္။ ေဆးေၾကာင့္ အဲတာေတြ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္မယ္။

ဒီေဆးကို Sex hormone suppressor အမ်ိဳးသမီးလိင္ေဟာ္မုန္းကိုဖိႏွိပ္ေပးတဲ့ေဆးလို႔လည္းေခၚတယ္။ Uterine fibroids သားအိမ္အက်ိတ္၊ Premature puberty အပ်ိဳျဖစ္ေစာလြန္းတာကိုလည္းေပးႏိုင္တယ္။ prostate cancer ေနာက္ပိုင္းေရာက္ေနတဲ့ ေယာက္်ားဆီးက်ိတ္ကင္ဆာကိုလည္းေပးတယ္။ Infertility သားသမီးမရႏိုင္သူတခ်ိဳ႕ကိုလည္း ေပးတယ္။ Breast cancer ရင္သားကင္ဆာတခ်ိဳ႕ကိုလည္းေပးတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား
အားနည္းေနမယ္။ ေခါင္းမူးမယ္။ စိုးရိမ္စိတ္ကဲမယ္။ အေရျပားကအထိမခံျဖစ္မယ္။ ေျခေထာက္၊ မ်က္ႏွာေရာင္မယ္။ အမူအယာမူမမွန္ျဖစ္မယ္။ တက္စတိုစတီရုန္းေဟာ္မုန္းမ်ားေနမယ္။ အိပ္ေရးခက္မယ္။ စားခ်င္စိတ္ေျပာင္းမယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေျပာင္းမယ္။ လိင္စိတ္ေျပာင္းမယ္။ အဆစ္ေတြ ၾကြက္သားေတြနာမယ္။ ေဆးမတည့္သူ အလာဂ်ီ ရမယ္။ ဝက္ျခံထြက္မယ္။ စိတ္ဓါတ္က်မယ္။ ေမြးလမ္းကတခုခုဆင္းမယ္။ ရာသီမမွန္ျဖစ္မယ္။ တုပ္ေကြးမိသလိုေနမယ္။

Endometriosis (1) သားအိမ္ေရာဂါ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/uterine-fibroid.html
Endometriosis (2) သားအိမ္ေရာဂါ (၂) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/endometriosis-2.html
Endometriosis (3) သားအိမ္ေရာဂါ (၃) http://doctortintswe.blogspot.com/2015/03/endometriosis-3.html

Dr. တင့္ေဆြ

10 Extremely Flammable Household Items

မီးေလာင္လြယ္တဲ့အိမ္အသံုးအေဆာင္မ်ား သတိထား

1. Non-dairy creamer ေကာ္ဖီ-လက္ဖက္ရည္ေဖ်ာ္တဲ့ ႏုိ႔မပါႏိုမံႈ႕ = Sodium Alumionsilicate - AlNa12SiO5
2. Deodorant အနံ႔ေပ်ာက္ေဆး = Isopropyl Alcohol - C3H8O
3. Orange လိေမၼာ္ခြံ = Limonene - C10H16
4. Hair Mousse ဆံပင္ပံုသြင္းေဆး = Isobutane - C4H10 + Propane - C3H8
5. Chili and Most Dry Power foods ငရုပ္သီးေျခာက္မံႈ႕ = Very Large surface area of All Sides
6. Nail polish လက္သည္းဆိုးေဆး = Isopropyle Alcohol - C3H8O + Ethyl Acetate - CH3-COO-CH2-CH3 + Butyle Acetate - C6H1O2
7. Hair Spray ဆံပင္စပေရး = Isopropyl Alcohol - C3H8O
8. Flour ဂ်ံဳမံႈ႕ = Very Large Surface Area of all Sides
9. Pool Chlorine + Brake Fluid ကလိုရင္းမံႈ႕ (ခြ်တ္ေဆး) + ဘရိတ္ဆီ = Calcium Hypochlorite - Ca(ClO)2
10. Hand Sanitizer လက္ေဆးရည္ = Ethyl Alcohol - C2H6O + Isopropyl Alcohol - C3H8O

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၆
https://www.youtube.com/watch?v=RST2SW0MDCU

Monday, April 25, 2016

Hair dye reactions ဆံပင္ဆိုးေဆး သတိေပး

ဆံပင္ဆိုးေဆးကေန ဆက္ျဖစ္တာကို ေမးလာသူေတြေရာ မ်က္စိေအာက္တင္ျမင္ရတာေတြေရာ မနည္းမေနာရွိတယ္။ ဆံပင္ဆိုးေဆးနဲ႔မတည့္တာကို Hair dye allergy လို႔လည္းေခၚတယ္။ သာမန္အားျဖင့္ကို လူေတြဟာ ဆံပင္ဆိုးေဆးနဲ႔ အေတာ္မတည့္ၾကပါ။ မတည့္တာသံုးမိရင္ Contact dermatitis အေရျပားနာျဖစ္မယ္။ အရျပားမွာ မတည့္တာနဲ႔ ေတြ႔ထိတိုင္း ေရာင္ရမ္းမယ္၊ နီမယ္၊ ယားမယ္၊ အနာလိုလည္းျဖစ္မယ္။ အေနရခက္မယ္။ အေရာင္ျဖစ္ေစတဲ့ ဆိုးေဆးေတြထဲမွာ paraphenylenediamine (PPD) ဓါတ္ပါတယ္။ အဲတာကို မတည့္ၾကတာမ်ားတယ္။ ဆိုးေဆး သံုးနည္းကို စနစ္တက်ညႊန္ၾကားစာအတိုင္းသံုးရင္ေတာ့ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ black henna tattoo တက္တူးနဲ႔ မတည့္သူဆိုရင္ ဒါကိုလည္းမတည့္ပါ။

ဆိုးေဆးမသံုးခင္ Patch test စမ္းသပ္နည္းလုပ္ရမယ္။ တံဆိပ္တူသံုးရင္ေတာင္မွ စမ္းျပီးမွသာ သံုးသင့္တယ္။ ေဆးကို နားရြက္ေနာက္နားျဖစ္ျဖစ္ လက္ဖ်ံမွာျဖစ္ျဖစ္ တစက္တို႔ထားပါ။ ေျခာက္ေသြ႔ေစပါ။ ေစာင့္ၾကည့္ပါ။ ေနမထိထိုင္မသာ ျဖစ္မယ္။ ယာယံမယ္၊ နီရဲလာမယ္ဆိုရင္ အဲဒီေဆးနဲ႔ မတည့္ပါ။ တည့္လို႔သံုးရင္လည္း ေခါင္းေလွ်ာ္ရမယ့္အခ်ိန္မွာ ေလွ်ာ္ပါ။ လက္အိတ္သံုးပါ။

Mild irritation မတည့္ရင္ တခ်ိဳ႕မွာ ဓါတ္တုန္႔ျပန္မႈ အသင့္အတင့္သာခံရတယ္။ ဦးေရခြံ၊ နဖူး၊ နားရြက္၊ မ်က္ခြံေတြ အေနရခက္လာမယ္။ နီရဲ၊ ေရာင္၊ အပူဖူးေပါက္၊ ထူထဲ၊ ကြဲအက္တာေတြျဖစ္လာမယ္။ ပူေလာင္ေနမယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ၄၈ နာရီအတြင္းမွာျဖစ္တယ္။ တျခားေနရာေတြမွာပါ ယားႏိုင္တယ္။ ေနမေကာင္းျဖစ္မယ္။ နာရီေတြသာမက ရက္ေတြအထိ ၾကာေနႏိုင္တယ္။

သာမန္ျဖစ္တာဆိုရင္ ဆံပင္ကို ေရနဲ႔ထပ္ေဆးပါ။ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္အေပ်ာ့စားသံုးပါ။ ဆိုးေဆးမွန္သမွ် ရသေလာက္ ဖယ္ရွားပါ။ Emollient တခုခုလိမ္းေပးပါ။ Steroid cream စတီရြိဳက္ခရင္မ္လိမ္းပါ။ ေခါင္းကို mild soap အေပ်ာ့စား ဆပ္ျပာျဖစ္ျဖစ္ soapless shampoo ဆပ္ျပာမပါေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ျဖစ္ျဖစ္နဲ႔ ေဆးပါ။ 2% hydrogen peroxide solution လိမ္းပါ။ potassium permanganate 1:5000 ေဆးရည္လည္းလိမ္းႏိုင္တယ္။ PPD ကိုဓါတ္ျပဳေစမယ္။ ေနာက္မွာ cold olive oil ကို lime သံုပုရာရည္နဲ႔ေရာလိမ္းႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို oral corticosteroids စားေဆးေပးရတယ္။

သိပ္ဆိုးတာျဖစ္ရင္ anaphylactic shock ေရွာ့ရမယ္။ အေရျပားေတြနီျပီးေဖါင္းေနမယ္။ မ်က္လံု၊ ႏႈတ္ခမ္း၊ ေျခ၊ လက္ေတြ ေရာင္မယ္။ သတိလစ္ခ်င္သလိုျဖစ္မယ္။ ေခါင္းထဲေပါ့ေနမယ္။ လွ်ာေရာင္မယ္။ အသက္ရွဴလမ္းေရာင္လို႔ အသက္ရွဴခက္မယ္။ အသက္ရွဴသံက ပန္းနာထသလို စီစီစီစီသံထြက္မယ္။ ပ်ိဳ႕အန္မယ္။ ေမ့ေျမာမယ္။ သတိလစ္မယ္။ အေရးေပၚကုသမႈခံယူရေတာ့မယ္။

PPD နဲ႔မတည့္သူဟာ oxidation type hair dyes အမ်ိဳးအစားဆံပင္ဆိုးေဆးေတြကိုေရွာင္ရမယ္။ အဲတာမ်ိဳးက ဗူး ၂ ခုစီနဲ႔လာတယ္။

အဲလိုလူေတြဟာ Azo dyes ကိုလည္းမတည့္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆံပင္ဆိုးေဆး၊ ေဘာလ္ပင္မင္၊ ဓါတ္ဆီ၊ ဒီဇယ္ဆီနဲ႔ အစားအေသာက္ေတြ အေရာင္ခ်ယ္ေတြထဲမွာပါတယ္။ Benzocaine and procaine ထံုေဆး။ Sulfonamides, sulfones, sulfa drugs ဆလ္ဖါပါတဲ့ေဆးေတြ။ Para-aminobenzoic acid (PABA) က ေနေလာင္ခံေဆးထဲမွာပါတယ္။ PABA-free ကိုသာေရြးသံုးပါ။ Para-aminosalicylic acid တီဘီေဆးေတြနဲ႔လည္း မတည့္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။

အဲလိုဆိုးေဆးကို ေနာင္ဘယ္ေတာ့မွ အဲဒီဆိုးေဆးမသံုးပါနဲ႔။ henna နဲ႔ EcoColors ေတြကိုသံုးႏိုင္ပါတယ္။ မတည့္မရွိပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၆

Niti Literature နီတိက်မ္း

ကြ်န္ေတာ္ ေလာကနီတိနဲ႔ ျငင္းခုန္ျခင္း၊ ၁၊ ၂ ၃ ကိုေရးျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာတက္တိုးရဲ႕ ေလာကနီတိစာအုပ္ေလးကို ဖတ္ရင္းေရးတာပါ။ ေလာကနီတိဆိုတာ ဗုဒၶဘုရားေဟာ မဟုတ္ပါ။ သကၠရာဇ္ ၇ဝ၄ ခုႏွစ္ သီဟသူမင္းလက္ထက္က အမတ္ပညာရွိ (စတုရဂၤဗလ) ကေန ပါဠိလိုစေရးခဲ့တယ္။ အမတ္ၾကီးဟာ သဒၵါက်မ္း၊ ကဗ်ာလကၤာ၊ ဓမၼသတ္က်မ္းနဲ႔ စစ္မႈေရးရာ၊ အရည္အခ်င္းေလးမ်ိဳးနဲ႔ ျပည့္စံုတယ္လို႔သိရပါတယ္။

နီတိဆိုတာ ပါဠိစာလံုးပါ။ ျမန္မာလို လမ္းညႊန္လို႔အဓိပၸါယ္ရတယ္။ ေလာကနီတိဆိုတာ ေလာကအေၾကာင္းနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းျပီး ၾကီးပြါးတိုးတက္ေရးလမ္းညႊန္ခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေလာကနီတိအျပင္၊ တကြ်န္းနီတိ၊ ရာဇနီတိ၊ ဓမၼနီတိ၊ မဟာရဟနီတိေတြ ရွိပါေသးတယ္။ ဘုရားေဟာမဟုတ္ေပမယ့္ ဘုရားေဟာက်မ္းဂန္ေတြထဲက ကိုးကားခ်က္ေတြ ပါေနတယ္။

အိႏၵိယမွာရွိတဲ့ ဟင္ဒူဘာသာေရးထဲက Nitisastra (နီတိဆက္စထရာ) ဆိုတာက သကၠတ (သသၤကရုိက္) ဘာသာနဲ႔ပါ။ အဂၤလိပ္လို Ethics ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာလို က်င့္ဝတ္၊ ကိုယ့္က်င့္တရား၊ ကိုယ္က်င့္သိကၡာလို႔ ဘာသာျပန္တယ္။ အဲတာက Bhagavad Gita (ဘဂဗဒ္ ဂီတ) ထဲက Virtue နဲ႔လည္းဆင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ အမွန္နဲ႔ အမွားကို ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။

Virtue ကို သုစရိုက္၊ သူေတာ္ေကာင္းတရားလို႔ ဘာသာျပန္ပါတယ္။ အဲတာကိုပဲ ဝိကီပီးဒီးယားမွာ Dharma ဓမၼလို႔ ဆိုထားပါေသးတယ္။ အဲဒီ ဓမၼက ဗုဒၶဘာသာထဲကဓမၼနဲ႔ မတူပါ။ သူတို႔ဆိုလိုတာက ကမာၻေျမ၊ လူသတၲဝါေတြနဲ႔ သဘာဝတရားေတြမွာ မရွိမျဖစ္တဲ့အရာေတြလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ပါတယ္။

နီတိက်မ္းရင္းကို (ဂ်ိမ္းစ္ ဂေရး) ကေန လန္ဒန္ျမိဳ႕မွာ The Niti Literature of Burma ဆိုျပီးျပန္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဆရာတက္တိုးကလည္း ဆရာေတာ္ဦးဗုဓ္ရဲ႕မူကေန ယူထားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ေလာကကိုေကာင္းရာေကာင္းေၾကာင္း လမ္းညႊန္တာေတြကို ဖတ္မွတ္ လိုက္နာၾကေစခ်င္တယ္။ ေခတ္အေလွ်ာက္ ျပင္သင့္တာေတြျပင္ရင္လည္း သေဘာတူစရာရွိရင္တူပါမယ္။ ျပင္တာကိုလည္း ျပင္ထားတာ၊ တျခားကေနကိုးကားတာဆိုလည္း ယူထားတာလို႔ ပြင့္လင္းရဲတင္းစြာေျပာသင့္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၄-၂ဝ၁၆

Systemic Sclerosis စကယ္လယ္ရိုးဆစ္ေရာဂါ

• မဂၤလာပါရွင္ ကြ်န္မအသက္က ၃၆ ႏွစ္ပါရွင့္။ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္ရွင့္။ ဆရာဝန္နဲ႔ ဒီေန႔ေဆးခန္းျပေတာ့ autoimmune ေရာဂါျဖစ္ေနတယ္လို႔ေျပာပါတယ္ ရွင့္ ေသြးစစ္ထားတဲ့အေျဖေတာ့မရေသးဘူးရွင္။ သိခ်င္တာက ဒီေရာဂါျဖစ္ရင္ ဘယ္လို ေဆးေသာက္ရမလဲ ဘာေတြေရွာင္ရမလဲ။ အသက္ဘယ္ေလာက္ရွည္ႏူိင္မလဲ ဆိုတာကိုပါ။ ေက်းဇူးျပဳျပီး စာကို မပယ္လိုက္ပါႏွင့္ -
• ေအာ္တိုအင္ျမဴးေရာဂါေတြက အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။
• ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ ေသြးစစ္ခ်က္အေျဖရရင္ဆရာဆီပို႔ေပးျပီး အၾကံေတာင္းလိုပါတယ္ရွင့္။ ကြ်န္မျပတဲ့ ဆရာကေတာ့ ကံဆိုးသူမွဒီေရာဂါျဖစ္တယ္လို႔ေျပာတယ္။ ခံစားရတဲ့လကၡဏကေတာ့ ေျခဆစ္လက္ဆစ္ ကိုက္တယ္။ လည္ပင္းေအာက္ကအေရျပားေတြၾကမ္းလာတယ္။ ေရခ်ဳိးရင္ ေျခထိပ္လက္ထိပ္ေတြ ျပာလာပါတယ္ရွင့္။ ေျဖေပးတဲ့အတြက္ေက်းဇူးပါ။ အဲဒီေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီးဆရာေရးထားတဲ့ block တခါဖတ္ဘူးသလို႔မို႔ မေန႔ညတညလံုးလိုက္ရွာတာ မေတြ႔ပါဘူးရွင့္ ေက်းဇူးတင္ပါရွင့္ ေျဖေပးတဲ့အတြက္
• ေဆာရီး။ Blog လို႔ေရးရတယ္။
• ေက်းဇူးပါဆရာ။ က်န္းက်န္းမာမာနဲ႔ ေဆးပညာျဖင့္ အမ်ားအတြက္ အသက္ကယ္ႏိုင္ပါေစ။ ဆရာဝန္က  Systemic sclerosis ေရာဂါလို႔ေျပာပါတယ္။ ကမာၻပ်က္သလိုခံစားရတယ္။ ဒီေရာဂါက ေပ်ာက္ေအာင္ ကုသလို႔ရပါသလား။

Systemic sclerosis (SS) ဆိုတာ (ေအာ္တိုအင္ျမဴး) ေရာဂါတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အဲလိုေရာဂါေတြကမ်ားတယ္။ ေရာဂါျပီးစနစ္ (ခုခံမႈစနစ္) ကေန ကိုယ့္ကိုယ္ခႏၶာကို ျပန္တိုက္ခိုက္ေနတယ္။ ဒီေရာဂါမွာ အေရျပားေတြေျပာင္းေစတယ္။ (ကိုလာဂ်င္) တစ္ရွဴးေတြပိုမ်ားေနမယ္။  အေရျပားကိုသာမက ေသြးေၾကာေတြ၊ ၾကြက္သားေတြ၊ ႏွလံုး၊ အဆုပ္၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အစာေျခစနစ္ကိုပါ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။

အသက္ ၃ဝ ကေန ၅ဝ ၾကားအျဖစ္မ်ားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ ခံစားရတာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကပါ။ အေရျပားမွာျဖစ္တာကို Scleroderma လို႔လည္းေခၚတယ္။ Progressive systemic sclerosis, CREST syndrome လို႔လည္းေခၚတယ္။

အေရျပားေတြထူေနမယ္။ ပါးစပ္အနား၊ ႏွာေခါင္း၊ လက္ေခ်ာင္းေတြနားမွာ အေရာင္ေျပာင္ေနမယ္။ လႈပ္ရွားရတာ ခက္ခက္လာမယ္။ ဆံပင္ကြ်တ္မယ္။ အေဲပားမွာ ကယ္လ္စီယမ္ အျဖူေရာင္အက်ိတ္ေလးေတြေပၚမယ္။ ေသြးေၾကာေတြ က်ယ္ေနမယ္။ အဆစ္ေတြနာမယ္။ အသက္ရွဴခက္မယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ ဝမ္းပ်က္-ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ မ်ိဳခ်ရခက္မယ္။ ဗိုက္ပြေနမယ္။ အစာအထက္ဆန္မယ္။ စိတ္လႈပ္ရွားမႈျဖစ္ရင္ ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေတြ ျဖဴျပာျပာျဖစ္မယ္။ Raynaud’s phenomenon ေခၚတယ္။
ဘာလို႔ျဖစ္လာသလည္း ေသခ်ာ မသိေသးပါ။ ကုသရတာလည္း ေရာဂါေပ်ာက္ေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ေသးပါ။ ေဆာရီး။

Corticosteroids စတီရိြဳက္ေဆး၊ (ေအာ္တို-အင္ျမဴး) ေရာဂါျဖစ္လို႔ ခုခံအားႏွိမ္ေဆး methotrexate, cyclophosphamide, azathioprine, and mycophenolate ေဆးေတြသံုးရတယ္။ အကိုက္အနာ သက္သာေဆးေတြ ေပးတယ္။ ေသြးတိုးရင္၊ အသက္ရွဴခက္ရင္ ဆိုင္ရာေဆးေတြေပးမယ္။ ဖီဇီကယ္သာရာပီနည္း လုပ္ေပးမယ္။ ultraviolet A1 phototherapy အလင္းေရာင္ကုသနည္းလုပ္ေပးမယ္။ အေရျပားတင္းေနတာအတြက္ nitroglycerin ointment လိမ္းေဆးသံုးႏိုင္တယ္။

Raynaud's phenomenon ေသြးေၾကာေလးေတြက်ဥ္းတာျဖစ္လာရင္ nifedipine, amlodipine, diltiazem, felodipine, or nicardipine ေဆးေတြေပးႏိုင္တယ္။ အေရျပားမာတာအတြက္ D-penicillamine, colchicine, PUVA, relaxin, and cyclosporine ေဆးေတြသံုးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၄-၂ဝ၁၆

Loka Niti (1) ေလာကနီတိႏွင့္ ျငင္းခုန္ျခင္း (၁)

ေလာကနီတိ (၇၈)
• လုိျခင္တပ္မက္ရွိေသာသူကို တံစိုးလက္ေဆာင္ေပးျခင္းျဖင့္ ယူရာ၏။
• လုိျခင္တပ္မက္ရွိေသာသူကို တံစိုးလက္ေဆာင္ေပးျခင္းျဖင့္ လုိျခင္တပ္မက္မႈကို အားေပးရာက်၏။
• မာနခက္ထန္ေသာသူကို လက္အုပ္ခ်ီျခင္းျဖင့္ ယူရာ၏။
• မာနခက္ထန္ေသာသူကို လက္အုပ္ခ်ီျခင္းျဖင့္ အာဏာမွာ ၾကာရွည္ယစ္မူးေစ၏။
• သူမိုက္ကို အလိုသို႔လိုက္သျဖင့္ ယူရာ၏။
• သူမိုက္ကို အလိုသို႔မလိုက္ျခင္းျဖင့္ ဆက္မမိုက္ႏိုင္ေတာ့ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရာက်၏။
• ပညာရွိကို အဟုတ္အမွန္ကို ေျပာဆိုျခင္းျဖင့္ ယူရာ၏။
• ပညာရွိစြာမဲေပးျခင္းျဖင့္ တိုင္းျပည္ပါ ပညာရွိရာက်ခဲ့လိုက္ၾက၏။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Internal matter ျဖဳတ္-ထုတ္-ထြက္

တျခားႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက ျဖဳတ္-ထုတ္ အမိန္႔ေတြ ၾကားသိေနရတယ္။ ရခိုင္ပါတီျပီးေတာ့ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီ။ (၈၈၈၈)  သတင္းကေတာ့ တမ်ိဳးပါ။ ဘယ္အသင္းအဖြဲ႔မွာ ျဖစ္ေနေန သေဘာက်စရာမေကာင္းလွပါ။

ဦးေနဝင္းရဲ႕ (မဆလ) ပါတီတြင္းမွာလည္း အၾကီးအက်ယ္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ NLD ထဲမွာလည္း ေဒၚစုေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ဘဝမွာ ထိပ္ဆံုးေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးကို ပါတီကေနထုတ္တဲ့စာထြက္ခဲ့တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔လို ျပည္ပထြက္တဲ့အမတ္ေတြကိုလည္း ပါတီကထုတ္တယ္ထင္တယ္။ ေသခ်ာေတာ့မသိပါ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုေတာ့ ထုတ္ခံရတယ္မထင္ပါ။

(မဆလ) မွာျဖစ္ခဲ့တာ၊ NLD မွာျဖစ္ခဲ့တာေတြနဲ႔ အခုျဖစ္ေနတာေတြက မတူပါ။ NLD ပါတီထဲမွာ တိုင္တဲ့သူကိုေရာ အတိုင္ခံရသူကိုပါ ကြ်န္ေတာ္က ေကာင္းေကာင္းရင္းႏွီးလို႔ ၾကိဳးစားျပီးထိန္းပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးအေျခအေနကေတာ့ တိုင္သူက လူပုဂိၢဳလ္ကို မရည္ရြယ္ပါ။ ပါတီေကာင္းေစခ်င္လို႔ပါလို႔ ဆိုပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ (ျဖဳတ္-ထုတ္-သတ္) ေခတ္နဲ႔ (ျဖဳတ္-ထုတ္-မျပဳတ္) ေခတ္ကေန (ျဖဳတ္-ထုတ္-ထြက္) ေခတ္ေတာ့ ေရာက္လာပါျပီ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၄-၂ဝ၁၆

The Health Risks of Shift Work အလုပ္ခ်ိန္နဲ႔ က်န္းမာေရး

က်မအမ်ိဳးသားက အသက္၄ဝ ရွိပါျပီ။ ႕႕႕႕႕ မွာေနပါတယ္။ က်မနဲ႔ အိမ္ေထာင္မက်ခင္ကတည္းက night duty ဆင္းတာ အခုထိဆိုရင္ ၁၂ ႏွစ္ရွိပါျပီ။ အမ်ိဳးသားမွာ ဘာေရာဂါမွေတာ့ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အြန္လိုင္း မွာ ေရရွည္ ညပိုင္း အလုပ္လုပ္ျခင္းရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးကိုဖတ္မိျပီး အမ်ိဳးသားအတြက္ စိတ္ပူမိလို႔ပါဆရာ။ အိပ္ေရးဝဝအိပ္ တဲ့အျပင္ လိုအပ္ရင္ အားေဆးသံုးစြဲသင့္မသင့္ ဆရာ့ကိုေမးခ်င္တာပါ။ အလုပ္က ခါတိုင္း ၈ နာရီ ကေန ၁၂နာရီ အထိတိုးျပီး တပတ္ ၅ ရက္ ခိုင္းတဲ့အတြက္ ေရရွည္မွာ က်န္းမာေရးမထိခိုက္ေအာင္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေလးေတြ ေျပာျပေပးေစခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

အေမရိကားမွာ လူေပါင္း ၈႕၆ သန္းဟာ အလုပ္ခ်ိန္ေျပာင္းစနစ္အရအလုပ္လုပ္ေနၾကတယ္။ ညလုပ္ခ်ိန္က်တဲ့အခါ က်တယ္။ အလုပ္သက္တမ္းသေဘာအရ အဲလိုလုပ္ဘို႔လည္းလိုတယ္။ အဲလိုလုပ္ရလို႔ က်န္းမာေရးကို သက္ေရာက္မႈအတြက္ စိုးရိမ္စရာေတြကိုလည္း ပိုျပီးနားလည္လာရပါတယ္။

စိုးရိမ္သင့္တဲ့ေရာဂါေတြကေတာ့ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ အဝလြန္ေရာဂါေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေတြအျပင္ ေလနာ၊ ေသြးတိုး၊ စိတ္ဓါတ္က်ေရာဂါနဲ႔ မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈေတြလည္း ပါတယ္။ သာမန္ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ ဝမ္းမမွန္၊ အိပ္ေရးခက္တာ၊ လူေနမႈဘဝအားနည္းတာ၊ ေနမေကာင္းသလိုခံစားရတာေတြ ပါတယ္။

အဲလိုျဖစ္ေစႏိုင္တာဟာ ပံုမွန္အလုပ္ခ်ိန္ မနက္ ၉ နာရီကေန ညေန ၅ နာရီအလုပ္ မဟုတ္သူတိုင္းအတြက္ ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ေနၾကရသူေတြထဲမွာ ရဲဝန္ထမ္း၊ ေလယာဥ္ဝန္ထမ္း၊ မီးသတ္၊ သူနာျပဳ၊ ဆရာဝန္၊ စားပြဲထိုး၊ ကားေမာင္းသမား၊ စက္ရံု-အလုပ္ရံုဝန္ထမ္း၊ စတာေတြပါတယ္။

ယူအက္စ္ေအ သုေတသနတခုအဆိုအရ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္ႏွဳန္း ၄ဝ% ပိုေစတယ္။ (ဆထုပ္) ရႏွဳန္း ၅ ႏွစ္ လုပ္ရသူေတြမွာ ၅% ပိုေစတယ္။ ဂ်ပန္သုေတသနတခုအဆိုအရ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏွဳန္း ၁၆ နာရီအခ်ိန္ေျပာင္းလုပ္ရသူေတြမွာ ၅ဝ% ပိုေစတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုရင္ ကေလးရတာကိုပါသက္ေရာက္သလား ထည့္စဥ္းစားတယ္။ လူေတြမဟုတ္ပဲ အေကာင္ေတြကိုစမ္းသပ္ေတာ့ ကင္ဆာျဖစ္ႏွဳန္းလည္းျမင့္တာေတြ႔ရတယ္။ သုေတသန ၂ ခုအရ ညပိုင္းအလုပ္လုပ္သူ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏွဳန္း ၅ဝ% ပိုတာေတြ႔ရတယ္။ အလုပ္ခ်ိန္ေျပာင္းရတဲ့ ေလယာဥ္ဝန္ထမ္းေတြမွာ ၇ဝ% ပိုတယ္။

အၾကံျပဳခ်က္ေတြ
လူ႔ဇီဝကမၼေဗဒအရ အက်င့္ဆိုတာရွိတယ္။ စားခ်ိန္၊ အိပ္ခ်ိန္၊ အညစ္အေၾကးစြန္႔ခ်ိန္၊ ေရခ်ိဳးခ်ိန္၊ အစားအေသာက္၊ စတာေတြကိုေျပာတာ ျဖစ္တယ္။ လုပ္ေနက်က အဆင္ေျပေအာင္လိုက္လုပ္ေပးတယ္။ ေျပာင္းကာစမွာ အခက္အခဲေတြ ရွိေပမယ့္ အဆင္ေျပလာတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ပံုမွန္အလုပ္ခ်ိန္ကိုေျပာင္းပါ။ အစားအေသာက္ ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းပါ။ အိပ္ခ်ိန္မွာ အိပ္ေရးဝေအာင္အိပ္ပါ။ အသီးတမ်ိဳးမ်ိဳး ေန႔စဥ္စားပါ။ ေဆးအကူအညီနဲ႔ မအိပ္ခ်င္ေအာင္ မလုပ္သင့္ပါ။ ပံုမွန္ေဆးစစ္ပါ။ စိတ္ဖိအား ေလွ်ာ့နည္းလည္းလုပ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၄-၂ဝ၁၆

Sunday, April 24, 2016

Soft targets အေပ်ာ့စားပစ္မွတ္

ပို႔စ္တခု အခုပဲေတြ႔တယ္။ ဇနီးမယား (၁၃) ေယာက္တိတိအား တခ်ိန္တည္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစႏိုင္သူတဲ့။

သတင္းေတြတင္ရင္ သတင္းပင္ရင္း (ဆို႔စ္) သိမွသာ မွန္၏ မွား၏ မွန္းသိမယ္။ မေန႔ကလည္း မိုးသီးေတြထဲမွာ အဆိပ္အေတာက္နဲ႔ဗက္တီးရီးယားေတြပါတယ္လို႔တင္တဲ့သတင္းကို သိခ်င္သူေတြကေမးၾကတယ္။ လမ္လွမ္းမီတာ လိုက္ရွာတာ မေတြ႔ပါ။ သတင္းထဲမွာပါတဲ့ ဒိန္းမတ္ပညာရွင္ဆိုတာ ရွာလည္းမေတြ႔ပါ။ မိုးသီး သတိေပးခ်က္ထဲမွာလည္း မေတြ႔ပါ။

အခုလာျပန္ျပီ။ မိန္းမ (၁၃) ေယာက္ကို တျပိဳင္တည္းယူခြင့္ရွိတဲ့တိုင္းျပည္ ကမာၻမွာရွိသလားလည္းရွာတယ္။ မေတြ႔ပါ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ (၁၃) ေယာက္နဲ႔ ေယာက္်ားတေယာက္ဓါတ္ပံုကို (ဂူဂယ္လ္ အင္ေမ့ခ်္) မွာရွာတယ္။ မေတြ႔။ အဂၤလိပ္လို သတင္းေခါင္းစဥ္အမ်ိဳးမ်ိဳး ရိုက္ျပီးရွာတယ္။ မေတြ႔။

၁၂-၂-၂ဝ၁၆ ေန႔စြဲနဲ႔ ဖေလာ္ရီဒါမွာ ေရကူးကန္းထဲကေန မိန္ကေလး (၁၆) ေယာက္ ကိုယ္ဝန္ၾကတယ္ဆိုတဲ့သတင္းကို ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ရွယ္လိုက္ၾကတာ မိုးမႊန္ေနတာပဲ။ ဓါတ္ပံုေတြကပါေသးတယ္။ အခုေတာ့ ထြက္လာျပီ။ သတင္းအမွားတဲ့။

အဲလို မဟုတ္ကဟုတ္ကေတြကို ဘာလို႔မ်ားလုပ္ခ်င္ေနၾကသလည္း။ ယံုလြယ္သူေတြက မရွားတာေတာ့သိတယ္။ တိုက္ခိုက္ခ်င္သူေတြ၊ သိမ္းသြင္းခ်င္သူေတြက အဲလိုအေပ်ာ့စာပစ္မွတ္ကို ေရြးေလ့ရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ စုန္း-နတ္-ကေဝ ယံုသူေတြ မ်ားတာလည္း အတူတူပဲ။ မီဒီယာထဲမွာလည္း စုန္းျပဴးေတြကမ်ားတယ္။ ညံ့ဖ်င္းဆိုးသြမ္းတဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရး သက္ဆိုးရွည္ခဲ့တာ အဲဒီအခ်က္လည္းပါတယ္။

The story of a girl becoming pregnant in a shared swimming pool is an old urban legend, but this particular version of it originated with a fake news site. http://www.snopes.com/girls-impregnated-swimming-in-pool/

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၄-၂ဝ၁၆

Cry or Smile ငိုရမလို ရီရမလို

ေစာေစာကေတာ့ -
• 12:36am ဆရာ့ပံုလားရွင့္
• 12:38am ႏိုး မဟုတ္ပါ။
• 12:38am ေက်းဇူးပါ။ တူလို့ေမးျကည့္တာပါ။
• 12:40am ဆင္တယ္။
• 12:41am အတိတ္ေမ့ျပီးေလ်ာက္သြားေနတယ္လို့သတင္းတင္ထားလို့ပါ
• 12:42am ေဆာရီး။
• 12:42am ဟုတ္
• အဲဒီပံုထဲကလူ အနာဂတ္ေကာင္းပါေစ။

အခုေတာ့ -
• MAR 21ST, 10:41PM ဆရာ႐ွင့္ DNA စစ္ရင္ဘာေတြလိုအပ္ပါသလဲ။ ေက်းဇူးျပဳ၍ျပန္လည္ေျဖၾကားေပးပါေနာ္။
• MAR 22ND, 9:07PM ေမးနည္းစည္းကမ္း ပို႔လိုက္ပါတယ္။
• FRI 9:27PM ဆရာ႐ွင့္ ေယာက္်ားနဲ႔တားေဆးမေသာက္ဘဲအတူေနရင္ဘယ္အခ်ိန္ကိုယ္ဝန္ရတက္ပါသလဲ
• FRI 11:56PM ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား ဘေလာ့မွာဖတ္ပါရန္။
• SAT 10:53PM ဆရာ႐ွင့္
• 5:07AM ေယာက္်ားနဲ႔ေနျပီး ၅ လၾကာရင္ ဗိုက္ႀကီးတတ္ပါသလား
• 2:14PM ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား ဘေလာ့မွာဖတ္ပါရန္။ ေမးနည္းစည္းကမ္းကို ဒုတိယအၾကိမ္ ပို႔လိုက္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၄-၂ဝ၁၆

Final piece of type 1 diabetes puzzle solved ဆီးခ်ိဳပေဟဠိအေျဖရရွိ

၂၄-၄-၂ဝ၁၆ ေန႔က ေဆးသုေတသနသတင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၁) ဘာလို႔ျဖစ္သလည္းကို ေလ့လာမႈ လုပ္ေနတာမွာ ေနာက္ဆံုးက်န္ေနတဲ့ ပေဟဠိကို ေတြ႔ရွိလိုက္ျပီလို႔ဆိုပါတယ္။

ေရာဂါျပီးစနစ္ကေန ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၁) ကိုျဖစ္ေစတဲ့ (အင္စူလင္) ေဟာ္မုန္းကို တိုက္ခိုက္လို႔ဆိုတာကို ေဖၚထုတ္လိုက္ႏိုင္ပါျပီ။ လင္ကြန္းတကၠသိုလ္ကေနလုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေတြ႔ရွိခ်က္ကေနဆက္ျပီး ဆီးခ်ိဳကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကုသေရးအတြက္ လမ္းပြင့္လာေစပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၁) မွာ ေရာဂါျပီးစနစ္ကေန (အင္စူလင္)  ထုတ္ေပးေနတဲ့ (ဘီတာဆဲလ္) ကိုဖ်က္ဆီးေနလို႔ျဖစ္တယ္။ (အင္စူလင္) ကေန ေသြးထဲကသၾကားဓါတ္ကို ထိန္းေပးေနတယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၁) ရွိသူေတြမွာ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြေတြ႔ရတယ္။ ေရာဂါျပီးစနစ္ကေန တိုက္ဖ်က္ေနတာ ပစ္မွတ္ (၅) ခုရွိတယ္။
၁။ Insulin အင္စူလင္၊
၂။ Glutamate decarboxylase ဂလူတာမိတ္ ဒီကာေဘာကဆီေလ့စ္၊
၃။ IA-2 အိုင္ေအ-တူး၊
၄။ Zinc transporter-8 ဇင့္ ထရန္စပိုတာ-အိတ္ နဲ႔
၅။ tetraspanin-7 တက္ထထြာစပါနင္-ဆဲဗင္းတို႔ျဖစ္တယ္။ အဲတာကို အခုမွေတြ႔တယ္။

ေနာက္ (၅) ႏွစ္ေလာက္ဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၁) အတြက္ ကုသနည္းေပၚလာစရာရွိတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၄-၂ဝ၁၆

ႏွမ္းဖတ္ခ်ဥ္ဋီကာ

ႏွမ္းဖတ္ခ်ဥ္စာေရးေတာ့ ႏွမ္းဖတ္နဲ႔ ပဲဖတ္ကို ခြဲျခားေျပာၾကတယ္။ အရင္တင္စဥ္ကလည္း အဲလိုကြန္မင့္ေတြလာပါတယ္။ အေရာင္မတူတာကို ေထာက္ျပၾကတယ္။ ဆီးၾက...