Sunday, November 30, 2014

Burmese Spelling ျမန္မာသတ္ပံု

“ဆဌသံဃၤာရတနာတင္ကမ႓ာေအးလိုင္ကူ။သာသနာႀကီးဆက္လက္တည္တန္႔ပြားမ်ားပါေစ” လို႔ တင္ထားတာကို ဖတ္ရပါတယ္။

အဲဒီထဲမွာ သတ္ပံုျပင္စရာ (၃) ခုရွိပါတယ္။ (ဆ႒မ)၊ (သဂၤါယနာ) နဲ႔ (လိုဏ္ဂူ) ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့ျပင္ အလြယ္ရွာေတြ႔သမွ် (၁ဝ) ေနရာမွာလဲ (သံဃာ) ကို (သံဃၤာ) လို႔ မွားေပါင္းထားပါေသးတယ္။

1. www.shwemyotaw.com/profile/phyolay734?xg_source=profiles...
၀ါဆိုလျပည့္ေန ့သည္ဓမၼစႀကၤာတရားသီးေဟာေသာေန ့ျဖစ္သလို ရတနာသံုးပါးတြင္တစ္ပါးအပါအ၀င္ျဖစ္ေသာ သံဃၤာရတနာ  ...
2. www.shwemyotaw.com/profiles/blog/list?tag=အၾကံျပဳစာ
... ေဟာေသာေန ့ျဖစ္သလို ရတနာသံုးပါးတြင္တစ္ပါးအပါအ၀င္ျဖစ္ေသာ သံဃၤာရတနာ စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာေန ့လည္းျဖစ္ေပ၏  ...
3. www.shwemyotaw.com/xn/detail/5442636:Comment:7973991?xg...
Jul 11, 2014 - ... သံဃၤာရတနာ စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာေန ့လည္းျဖစ္ေပ၏ ၀ါတြင္းကာလသည္ရဟန္းေတာ္မ်ား မိုးေလးလပတ္လံုး  ...
4. alienable1.rssing.com/chan-2715815/all_p421.html
သံဃၤာရတနာ စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာေန ့လည္းျဖစ္ေပ၏ ၀ါတြင္းကာလသည္ရဟန္းေတာ္မ်ား မိုးေလးလပတ္လံုး
5. kandawyakethar.blogspot.com/2010/07/download.html
Jul 28, 2010 - ၀ါဆုိလ တြင္ ဘုရားရတနာ ၊ တရား၇တနာ သံဃၤာရတနာ သုံးပါးစလုံး
6. kandawyakethar.blogspot.com/2010_07_01_archive.html
Jul 1, 2010 - ၀ါဆုိလ တြင္ ဘုရားရတနာ ၊ တရား၇တနာ သံဃၤာရတနာ သုံးပါးစလုံး စတင္ျပည္စုံေသာလျဖစ္သည္ ၊
7. https://www.facebook.com/pages/...သံဃၤာ.../1614219862137758
ဘုရား တရား သံဃၤာ ဆရာ မိဘ
8. https://www.facebook.com/permalink.php?id=1614219862137758
ဘုရား တရား သံဃၤာ ဆရာ မိဘ
9. https://www.facebook.com/permalink.php?id=1614219862137758...
ဘုရား တရား သံဃၤာ ဆရာ မိဘ
10. burmese.voanews.com/content/.../1571226.html
ရန္ကုန္ေဆးရံုႀကီးမွာ ခြဲစိတ္မႈခံယူတဲ့ သံဃၤာ ၂ ပါးကေတာ့၊ မႏၱေလး ရကၡိဏာရာမ ဘုရားႀကီးတိုက္က

အျပစ္ရွာတယ္လို႔ မထင္ေစခ်င္ပါ။ ကြ်န္ေတာ္လဲ မွားတတ္တာေတြရွိပါတယ္။

ျမန္မာစာကို အေလးထားဖို႔ ဝိုင္းဝန္းၾကိဳးစားစို႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၁၁-၂ဝ၁၄

30-11-2014 Visitors

အိႏၵိယမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အတူေနခဲ့ၾကျပီး၊ ဒီႏိုင္ငံတျခားျပည္နယ္မွာေရာက္ေနၾကတဲ့ မႏိုးနီးနဲ႔ သမီး မားသဲတို႔ အိမ္အထိလာလည္ၾကတယ္။ က်နး္မာစြာေတြ႔ရလို႔ ဝမ္းသာၾကရတယ္။

HIV and AIDS by the Numbers (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ-ေအအိုင္ဒီအက္စ္) ကိန္းဂဏန္းမ်ား

• ၁၉၈၁ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔က အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ေလာ့စ္အင္ဂ်ဲလိစ္ က လူ ၅ ဦးမွာ HIV/AIDS (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ-ေအအိုင္ဒီအက္စ္) ေရာဂါရွိခဲ့တယ္လို႔ ကူးစက္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနကေန ထုတ္ျပန္ခဲ့တာဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ တနဂၤေႏြမွာ ႏွစ္ ၃ဝ တင္းတင္း ျပည့္သြားျပီ ျဖစ္တယ္။
• အဲဒီ ထုတ္ျပန္ခ်က္ကို HIV/AIDS ေရာဂါရဲ႕ ကနဦးလို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္ျပီး၊ အဲဒီကတည္းက HIV/AIDS ေရာဂါကို ေလ့လာဘို႔ အတူးအဖြဲ႔ကိုလဲ စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့တယ္။
• ၁၉၈၂ ဇူလိုင္လမွာ ဒီေရာဂါလို႔ နာမည္မတပ္ရေသးသူေပါင္း အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု တဝက္ေလာက္မွာ ျပန္႔ေနတဲ့ လူနာေပါင္း ရာဂဏန္း ရွိေနျပီျဖစ္တယ္။
• အာရံုစိုက္ဘို႔ ေကာင္းတဲ့ ကိန္းဂဏန္ေတြကေတာ့ ဒီအတိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။
- ၃၃႕၄ သန္း = ကုလသမဂၢ UNAIDS ေနာက္ဆံုး ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ကမာၻတလႊား HIV ကူးစက္ခံေနရတဲ့ ေယာက္်ား-မိန္းမအေရအတြက္၊
- ၅႕၇ သန္း = ကုလသမဂၢ UNAIDS ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ ေတာင္အာဖရိက မွာ HIV/AIDS ရွိေနသူေပါင္း။
- ၂႕၅ သန္း = ကမာၻတလႊား HIV ကူးစက္ခံေနရတယ္လို႔ သိထားရတဲ့ ကေလးစုစုေပါင္း၊
- ၁၉၅၉ = AIDS အေစာဆံုးလူနာ၊ လူတဦးဟာ ေသြးေရာဂါ သုေတသနအတြက္ ေသြးလွဴဒါန္းဘို႔ ေဆးရံုကို လာခဲ့တယ္။ သူ႔ေသြးကို ၁၉၈ဝ ခုႏွစ္ေက်ာ္အထိ ေအးခဲထားခဲ့တာမွာ HIV ရွိေနတယ္လို႔ TheBody.com ကေနေျပာခဲ့တယ္။
- ၁၉၈၁ = ပဌမဆံုး တရားဝင္ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ HIV ေရာဂါစခဲ့တယ္။ အေမရိကားမွာ ဒီေရာဂါ နာမည္ တပ္တာ ပဌမဆံုးလို႔ Avert.org ကေနေျပာခဲ့တယ္။ ၁၉၈ဝ မတိုင္ခင္ ျပည္ေထာင္စုအတြင္းမွာ AIDS ရာဇဝင္က မေရရာပါ။
- ၂၅ သန္း = ၁၉၈၁ မွာ ေရာဂါနာမည္ စတပ္ကတည္းက AIDS ေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရသူေပါင္း၊
- ၅ဝ% = ၂ဝဝ၈ ႏွစ္ကုန္အထိ HIV ကူးစက္ခံေနရတဲ့ အရြယ္ေရာက္ အမ်ိဳးသမီး ရာခိုင္ႏွဳန္း၊
- ၈ဝ% = လိင္မတူဆက္ဆံတာကေနကူးစက္ခံေနရတဲ့ တကမာၻလံုး HIV လူနာ ရာခိုင္ႏွဳန္း၊
- ၃% = Avert.org အဆိုအရ ဝါရွင္တန္ျမိဳ႕ေတာ္မွာ ရွိတဲ့ HIV နဲ႔ေနထိုင္သူ ရာခိုင္ႏွဳန္း၊ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ ဝါရွင္တန္၊ ဒီစီ က်န္းမာေရးဌန အဆိုအရ အေနာက္အာဖရိကထက္ HIV ရာႏွဳန္း ျမင့္ေနတယ္။
- ၆% = ေတာင္-ကာရိုလိုင္းနား ေဆးတကၠသိုလ္ ေလ့လာခ်က္အရ ဆာဟာရ-ေအာက္ပိုင္းေဒသမွ HIV ကူးစက္ခံေနရတဲ့ ရာခိုင္ႏွဳန္း၊
- ၁၇၂၃၇၇ = နယူးေယာ့ခ္ မွာ AIDS ေရာဂါျဖစ္ေနျပီလို႔ သတ္မွတ္ခံထားရသူ စုစုေပါင္း။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုထဲမွာ က်န္ျပည္နယ္ေတြထက္ လူနာ အမ်ားဆံုးရွိတယ္။ ကာလီဖိုးနီးယားမွာ ၁၃၉ဝ၁၉၊ ဖေလာ္ရီဒါမွာ ၁ဝဝ၉ဝ၈၊ တက္ဆပ္စ္မွာ ၆၇၂၂၇၊ နယူးဂ်ာဆီမွာ ၄၈၄၃၁။ ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ဌာန CDC က ကိန္းဂဏန္ေတြ ျဖစ္တယ္။
- ေဒၚလာ ၅႕၆၇ ဘီလ်န္ = AIDS, TB နဲ႔ ငွက္ဖ်ားေရာဂါေတြ တိုက္ဖ်က္ဘို႔ (ဂလိုဘယ္-ဖန္း) ကေန ေထာက္ကူတဲ့ ရံပံုေငြ၊ Avert.org အဆိုအရ Global Fund ဟာ AIDS ကပ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ အၾကီးဆံုး အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္တယ္။
- ၄ သန္း = Avert.org အဆိုအရ ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲနဲ႔ ဖြံ႔ျဖိဳးဘို႔လုပ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ HIV အသက္ကယ္ေဆး ရရွိေနတဲ့ အေရအတြက္၊
- ၉႕၅ သန္း = ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲနဲ႔ ဖြံ႔ျဖိဳးဘို႔လုပ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ HIV အသက္ကယ္ေဆး ရရွိဘို႔ အေရးတၾကီး လိုအပ္ေနတဲ့ အေရအတြက္၊

Dr. တင့္ေဆြ
၄-၆-၂ဝ၁၁

World AIDS Day ကမာၻ႔ (ေအ-အိုင္-ဒီ-အက္စ္) ေန႔

• ကမာၻ႔ AIDS ေန႔ကို AIDS ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ရံပံုေငြရွာဘို႔၊ တလြဲအယူအဆေတြကို ပယ္ဖ်က္ဘို႔နဲ႔ အသိပညာတိုးတက္ေစေရးတို႔အတြက္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဒီဇဘၤာ ၁ ရက္ေန႔ကတည္းက သတ္မွတ္က်င္းပေနခဲ့တယ္။

• HIV ဆိုတာ ေပ်ာက္မသြားေသးဘူး။ လုပ္စရာေတြ အမ်ားၾကီး က်န္ေနေသးတယ္ဆိုတာကို လူအမ်ားကို သိေစေအာင္ လုပ္ရလို႔ ကမာၻ႔ AIDS ေန႔က အေရးၾကီးတယ္။
• UNAIDS ရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ ကေလး ၂႕၅ သန္း အပါအဝင္ လူေပါင္း ၃၃႕၃ သန္းမွာ HIV ပိုး ရွိေနၾကတယ္။ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္တံုးက လူနာသစ္ ၂႕၆ သန္းထပ္ရွိခဲ့ျပီး၊ ၁႕၈ သန္း ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ၾကရတယ္။
• ဒီေရာဂါ ျဖစ္သူထဲက တကယ့္ အမ်ားစုၾကီးဟာ ဝင္ေငြနည္း၊ ဝင္ေငြ အလယ္အလတ္သာရွိတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက ျဖစ္ၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ HIV ဟာ ႏိုင္ငံတိုင္းက ေယာက္်ား-မိန္းမ-ကေလး အားလံုးကို ျခိမ္းေျခာက္ ေနတာပါ။
• World AIDS Day theme ကေတာ့ Universal Access and Human Rights “အားလံုး လက္လမ္းမီေရး နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး” ဆိုတာ ၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ရဲ႕ ေဆာင္ပုဒ္ ျဖစ္တယ္။
• ကမာၻ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြက HIV/AIDS ကုသေရး၊ ကာကြယ္ေရး ဆိုတာ “လူ႔အခြင့္အေရး” အျဖစ္ လက္ခံၾကျပီး၊ HIV/AIDS နဲ႔ ဆိုင္တာေတြကို လက္လွမ္းမီဘို႔ တန္ဘိုးရွိတဲ့ တိုးတက္မႈေတြ လုပ္ခဲ့ၾကေပမဲ့၊ လုပ္စရာေတြ တေလွၾကီး က်န္ေနေသးတယ္။ ဝင္ေငြနည္း နဲ႔ ဝင္ေငြအလတ္စားရွိ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ဒီေရာဂါေဆး ARV ကို လူဦးေရ တဝက္ေတာင္မွ မရႏိုင္ၾကေသးဘူး။ ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္တိုင္း လူသန္းမ်ားစြာ ကူးစက္ခံေနရဆဲ ျဖစ္လို႔ပါ။
• HIV/AIDS ကပ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ဘို႔ “လူ႔အခြင့္အေရး” ဟာ အေျခခံက်တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖါက္ ခံရတာဟာ HIV ျပန္႔ႏွံ႔ေအာင္ အားေပးတာဘဲ။ အပယ္ခံေတြ ဥပမာ မူးယစ္ေဆး ထိုးသူေတြနဲ႔ လိင္နဲ႔ အသက္ ေမြးရသူေတြကို အႏၲရာယ္ပိုျပီး က်ေရာက္ေစတယ္။ လူတဦးခ်င္းရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ေပးရင္ HIV ရွိေပမဲ့ ခြဲျခားခံရမႈ ကင္းကင္းနဲ႔ အသက္ရွင္ ေနႏိုင္ေစမယ္။
• တေယာက္ခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ ကြန္ျမဴနတီလိုက္ျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြျဖစ္ျဖစ္၊ HIV/AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္၊ ေစာင့္ေရွာက္၊ ကုသေရးမွာ တကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္ ျပည့္မီဘို႔အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေပးဘို႔ World AIDS Day ကမာၻ႔ AIDS ေန႔ဟာ အခြင့္အလမ္းတခု ျဖစ္တယ္။
• သင္ ဘာလုပ္ႏိုင္သလဲ။ အနီေရာင္ ဖဲျပားေလး ဝတ္ထားျပီး အသိပညာျဖန္႔ေပးပါ။
• အနီေရာင္ ဖဲျပားေလးဟာ ႏိုင္ငံတကာ AIDS ေရာဂါ အသိၾကြယ္ေစဘို႔ စာနာစိတ္နဲ႔ လူတိုင္း ဝတ္ဆင္ၾကတဲ့ အထိမ္းအမွတ္ သေကၤတ ျဖစ္တယ္။ သူမ်ားေတြကိုလဲ HIV ကို စိုးရိမ္ေစဘ္ို႔၊ ကူညီၾကဘို႔၊ ပါဝင္လာၾကဘို႔ တိုက္တြန္းရာ ၾကေစတယ္။
• အနီေရာင္ ဖဲျပားေလးကို ဘယ္သူကမဆို အလြယ္တကူ ကိုယ္တိုင္ လုပ္ပါ။ တရားဝင္ ျပဳလုပ္သူဆိုတာ မရွိပါ။
• တကယ္လို႔ ဒိထက္ပိုျပီး စိတ္ဝင္စားတယ္ဆိုရင္ နီးစပ္ရာ အစီအစဥ္ေတြမွာ ပါဝင္ပါ။ တကမာၻလံုးမွာ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါတယ္။ ကုိယ္တိုင္လဲ တီထြင္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

HIV/AIDS ဟာ ကပ္ေရာဂါ
HIV ပိုးကို ၁၉၈၁ ခုႏွစ္က စေတြ႔ခဲ့ျပီး၊ HIV/AIDS ဟာ တစ္ကမာၻလံုးကို ျခိမ္းေျခာက္ အႏၲရာယ္ ျပဳေနဆဲ ကပ္ေရာဂါ Pandemic diseases ေတြထဲက တစ္မ်ဳိး ျဖစ္တယ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ Retroviridae အုပ္စုဝင္ ျဖစ္ျပီး HIV-1 နဲ႔ HIV-2 ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ဳိး႐ွိတယ္။ HIV-1 ဟာ ပိုမို ျပင္းထန္တယ္၊ ကူးစက္လြယ္တယ္။ ကူးစက္ခံရရင္ လူ႔ခႏၶာကိုယ္တြင္းက ခုခံမႈစနစ္ Immune System မွာ႐ွိတဲ့ CD4 Cell (Helper T Cells) ကို အဓိက ကူးစက္ ဖ်က္ဆီးတယ္။ ကူးစက္ခံရတဲ့ CD4 Cell ေတြကို CD8 Cell ေတြက ရန္သူပိုးမႊားလို႔ ထင္မွတ္ျပီး မွားယြင္း တိုက္ခိုက္လို႔ CD4 Cell ေတြ ေလ်ာ့နည္းေစတယ္။ က်န္းမာတဲ့လူမွာ CD4 Cell အေရအတြက္ 1200 cells/μl ႐ွိတယ္။

HIV ဆိုတာ ဘာလဲ
HIV (Human Immunodeficiency Virus) ဆိုတာ လူ႔ရဲ႕ ကိုယ္ခံစြမ္းအားကို က်ဆင္းေစတဲ့ Virus ပိုး ျဖစ္တယ္။

AIDS ဆိုတာ ဘာလဲ
AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါ ဆိုတာ HIV ပိုး ကူးစက္ခံရလို႔ ရလာရတဲ့ “ေရာဂါလကၡဏာ အစုအေပါင္း” ျဖစ္တယ္။ လကၡဏာ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ မရွိဘူး။ Opportunistic infections အခြင့္သာလို႔ ဝင္လာတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြေၾကာင့္ အသက္ အႏၱရာယ္ကို စိုးရိမ္ရတဲ့အထိ ျဖစ္ေစတယ္။

ဘယ္ေတာ့ AIDS ျဖစ္လာသလဲ
HIV ပိုးဝင္ျပီးေနာက္ ေဆးမကုသူေတြမွာ ၈-၁ဝ ႏွစ္ၾကာမွ AIDS ျဖစ္လာတယ္။

HIV ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းမ်ား
၁။ ပိုး႐ွိသူ ႏွင့္ လိင္တူ-လိင္ကဲြ ဆက္ဆံျခင္း၊ လူနာ ၉ဝ% က လိင္ဆက္ဆံရာက ကူးတယ္။ ၆ဝ-၇ဝ% က လိင္တူဆက္ဆံလို႔ ကူးတယ္။
၂။ ပိုးပါတဲ့ ေသြးသြင္းျခင္း (၉ဝ% ေက်ာ္ ကူးႏိုင္စြမ္းရွိတယ္)၊ ပိုး႐ွိသူနဲ႔ ေဆးထိုးအပ္ ေဆးထိုးျပြန္ မွ်ေဝသံုးစြဲျခင္း၊ တကတူး ေဆးမင္ေၾကာင္ ထိုးျခင္း၊ ဓါတ္အပ္ စိုက္ျခင္း၊ ကြင္းေတြတပ္ဆင္ အလွျပင္ျခင္း၊
၃။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္ျခင္း (၁၅-၃ဝ%) တို႔ ျဖစ္တယ္။

အဆင့္မ်ား
(၁) ဘာ ေရာဂါလကၡဏာမွ မရွိေသးတာ။
(၂) သာမန္အေရျပား၊ အေရျပားႏု၊ အသက္ရွဴလမ္း အေပၚပိုင္းေတြမွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ရွိလာတာ။
(၃) ဝမ္းခဏခဏ၊ အၾကာၾကီး (၁ လ) ေလွ်ာတာ၊ ဆိုးဝါးတဲ့ ဗက္တီးရီးယားပိုးဝင္တာ၊ ႏူမိုးနီးယား၊ အဆုပ္တီဘီ ျဖစ္လာတာ။
(၄) ဦးေႏွာက္မွာ Toxoplasmosis ေရာဂါ၊ အစာျမိဳျပြန္-ေလျပြန္-အဆုပ္မွာ Candidiasis မိႈေရာဂါ၊ Kaposi's Sarcoma ေရာဂါ ဝင္လာတာ။ ဒီလိုေရာဂါေတြက လူေကာင္းေတြဆိုရင္ ကုသရတာလြယ္တယ္။ CD4 positive T cell count အေရအတြက္က 200 per mm3 of blood ထက္နည္းမယ္။ WHO ကေန Antiretroviral (ARV) therapy ေဆးကုဘို႔ ညႊန္းတယ္။

ေဆးကုသျခင္း
• HIV ကို လံုးဝ ေပ်ာက္ကင္း ေစႏိုင္တဲ့ ေဆးဝါး ယခုအခ်ိန္ထိ မေပၚေသးပါ။
• ဗိုင္းရပ္စ္ ေပါက္ပြားတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးျပီး၊ CD4 Cell အေရအတြက္ ဆက္မေလ်ာ့ က်ေစလို႔ ေရာဂါ ေ႐ွ႕ဆက္ တိုးမွာကို ဟန္႔တားေပးတဲ့ ေဆးေတြသာ ႐ွိတယ္။
• HIV ပိုးေၾကာင့္ ခံစားရတဲ့ ေဝဒနာေတြကို သက္သာေစဘို႔၊
• ေရာဂါပိုး အေရအတြက္ကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးဘို႔၊
• လူနာရဲ႕ သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႔ေပးဘို႔၊
• လူနာရဲ႕ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ေစျပီး အလုပ္ ျပန္လုပ္ႏိုင္ေစဘို႔သာ ျဖစ္တယ္။

HIV ကူးစက္မႈ ႐ွိ-မ႐ွိ၊ အေကာင္း-အဆိုး စစ္ေဆးျခင္း
HIV antibody ကို အလွ်င္အျမန္ စစ္ေဆးေပးတဲ့ ကိရိယာ (Rapid HIV test) ကို အလြယ္တကူ ရႏိုင္တယ္။ အျခား စစ္ေဆးႏိုင္တဲ့ စမ္းသပ္နည္းေတြကေတာ့ ELISA, Western Blot နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္ ျပီးခ်ိန္က HIV antibody စစ္ေဆး ေတြ႔႐ွိခ်ိန္ထိ ကာလကို Window period လို႔ ေခၚတယ္။ ဒီကာလမွာ HIV ကူးစက္ခံရမွန္း မသိႏိုင္တဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္ျပီး အျခားသူေတြကိုေတာ့ ကူးစက္ႏိုင္စြမ္း ႐ွိတယ္။ ၉၉% ေသာ HIV ကူးစက္ ခံရသူမ်ားဟာ ၃ လ အၾကာမွာ HIV antibody စစ္ေဆး ေတြ႔႐ွိႏိုင္တယ္။

ေရာဂါပိုး ဝင္ခါစမွာ ေသြးစစ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း မေပၚဘူး။ HIV antibody test ကို စစ္ရင္ လြန္ခဲ႔တဲ့ (၃) လ မတိုင္ခင္က အေျခအေနကိုပဲ ျပတယ္။ အမ်ိဳးသား နဲ႔ အမ်ိဳးသမီး အိမ္ေထာင္ မျပဳမီမွာလဲပဲ ႏွစ္ေယာက္လံုးက ေသြးစစ္ သင့္ၾကတယ္။

HIV/AIDS ေရာဂါ အေကာင္း-အဆိုး သိခ်င္ရင္ စမ္းသပ္တဲ့ နည္းတခုကို CD4 (Cluster of differentiation 4) လို႔ ေခၚတယ္။ အလြယ္ေခၚ T4 count; T-helper cells; T-suppressor cells; Cytotoxic T-cells နဲ႔ တရားဝင္ အေခၚက CD4 lymphocyte count; CD8 lymphocyte count; CD4/CD8 ratio; CD4 percent ျဖစ္တယ္။

CD4 Count
လူတိုင္းမွာ ခုခံႏိုင္စြမ္း ရွိေအာင္ လုပ္ေပးေနတဲ့ (ဆဲလ္) ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ထဲမွာ Lymphocyte ေခၚတဲ့ ေသြးျဖဴဥတမ်ိဳး ပါတယ္။ HIV ပိုးဝင္လာရင္ T-cells ကို တိုက္ခိုက္တယ္။ CD4 က T cells ထဲကို HIV-1 ဝင္လာေစဘို႔ “ဧည့္ၾကိဳ” တာဝန္ ယူသလို ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ (ဆဲလ္) ေတြကို အသံုးခ်ျပီး၊ ပံုတူပြါးတာမို႔ ခုခံအားစနစ္ကို ဖ်က္ဆီးရာ ေရာက္ေစတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီ (ဆဲလ္) ေတြ နည္းေနတာဟာ ခုခံစြမ္းအားေတြ က်ဆင္းတယ္လို႔ သြယ္ဝိႈက္ျပီး ေျပာတယ္။

ေရာဂါ ျဖစ္စပိုင္းမွာေတာ့ လူဟာ ပ်က္စီး-ေျပာင္းသြားတဲ့ CD4 cells ကို အစားထိုး ေပးႏိုင္ေသးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းၾက ဒီလို မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ CD4 cells ေတြ နည္းလာေလေလ ခုခံအားက်ေလဘဲ။ ေနာက္ဆံုး ဘာဆိုဘာမွ မခုခံႏိုင္ေတာ့ပါ။

CD4 Count ကို တခါထဲ စမ္းရတာ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္စမ္းရင္ အေျဖ မတူတာေတြ ထြက္မယ္။ ယွဥ္ၾကည့္ရတယ္။ တေယာက္ထဲမွာေတာင္ မနက္ခင္းမွာ ညေနထက္ နည္းတတ္တယ္။ HIV မဟုတ္ဘဲ ႏူမိုးနီးယား၊ ေရယံု၊ တုပ္ေကြးတို႔လို ေရာဂါ တခုခု ရေနရင္လည္း CD4 count ခဏတျဖဳတ္ နည္းတယ္။ ကင္ဆာေဆး ေသာက္ေနရရင္လည္း နည္းတယ္။

ပံုမွန္ CD4 counts 500-1500/mm3 အတြင္းရွိတယ္။ ဓါတ္ခြဲခမ္း တခုႏွင့္တခု မတူပါ။ 500-1200 x 106/L လို႔ သတ္မွတ္တာလဲ ရွိတယ္။ CD4 Count 200 cells/mm3 ရွိတာေတြ႔ရင္ AIDS ေရာဂါသည္လို႔ ေျပာတယ္။ ARV ေဆးကို တခ်ိဳ႕ ေဆးရံုေတြက 350 cells/mm3 ရွိကတည္းက ေရာဂါလကၡဏာ ရွိရွိ-မရွိရွိ ေဆးေပးတယ္။ CD4 နည္းေပမဲ့ က်န္းမာေနသူလဲ ရွိတယ္။ မနည္းေပမဲ့ ေနမေကာင္း ျဖစ္ေနသူလဲ ရွိျပန္ေသးတယ္။

HIV viral load test ေခၚတဲ့ ေသြးထဲမွာ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိေနသလဲ သိတဲ့ စမ္းသပ္မႈနဲ႔ပါ တြဲမွ ေရာဂါ ဆိုးလာတာ၊ ေဆးထိေရာက္တာ ဆိုတာ ပိုေသျခာတယ္။ CD4 ဟာ HIV ပိုးက ဘယ္ေလာက္ ဖ်က္ဆီးထားျပီလဲ ဆိုတာကို သိေစႏိုင္ျပီး၊ Viral load ကေတာ့ ေသြးထဲမွာ HIV ပိုး ဘယ္ေလာက္ မ်ားမ်ား ရွိေနသလဲကို သိေစတယ္။ Viral load မ်ားေနတာ မေကာင္းဘူး။ 100,000 ေက်ာ္ရင္ ေဆးကုပါ။

HIV ရွိရင္ CD4 အေရအတြက္ က်ဆင္းတယ္။ ARV ေဆးေပးျပီးေနာက္ နလံထမွာ တခါ ျပန္တက္လာတယ္။ CD4 နဲ႔ Viral load (VL) ဆက္စပ္ေနတာ ရွိသလို တခါတေလ အဲလို မဟုတ္တာလဲ ေတြ႔ေနရတယ္။ ၁ဝ% ေလာက္မွာ VL က်ေနေပမဲ့ CD4 မတက္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ CD4 တံု႔ျပန္မႈ မရွိတာနဲ႔ ေဆးကုတာ မထိေရာက္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ Viral load (VL) က CD4 ေလာက္ေတာ့ မတိက်ပါ။

အေျခခံ အက်ဆံုးအခ်က္ကို ေျပာရရင္ “ေဆးစစ္နည္းေတြဆိုတာ လူေတြလိုဘဲ Perfect မျဖစ္ၾကပါ။”

Condom (ကြန္ဒြမ္)
လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳတိုင္း Latex condom (ကြန္ဒြမ္) ကို စနစ္တက် သံုးျခင္းဟာ HIV ကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ တခုထဲေသာ အေကာင္းဆံုးနည္း ျဖစ္တယ္လို႔ UNAIDS, WHO, UNFPA ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ အျမင့္ဆံုး က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ အစည္းေတြက ေထာက္ခံခ်က္ ေပးထားတယ္။ ၉၈% ထိေရာက္တယ္။ (ကြန္ဒြမ္) ကို ရည္ရြယ္ခ်က္ ၂ ခုအတြက္ သံုးရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရမွာကို တားဘို႔နဲ႔ HIV အပါအဝင္ STD လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္မဲ့ (ဆစ္ဖလစ္၊ ေရယံု၊ ကလာမိုင္ဒီးယား၊ ဂႏိုရီးယား၊) ေရာဂါ မွန္သမွ်ေတြကို ကူးစက္မလာေအာင္ ကာကြယ္ဘို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ Genital warts လိင္လမ္း ၾကြက္ႏို႔ နဲ႔ Genital herpes လိင္လမ္း ေရယံုေတြကိုေတာ့ မကာကြယ္ႏိုင္ဘူး။

(ကြန္ဒြမ္) ကို သံုးတာလဲ စဥ္ဆက္ မျပတ္ေစရဘူး။ အသံုးျပဳနည္းလဲ မွန္ရမယ္။ နည္းအမွန္ဆိုတာ ဘာလဲ။ လိင္တခါ ဆက္ဆံတိုင္း (ကြန္ဒြမ္) အသစ္ျဖစ္ရမယ္။ (ကြန္ဒြမ္) ကို (ဗဂ်ိဳင္းနား-ပါးစပ္-စအို) နဲ႔ ထိစပ္မႈ မရွိေသးခင္ က်ားအဂၤါ သန္မာတာနဲ႔ စြပ္ရမယ္။ စြပ္တဲ့အခါ၊ (ကြန္ဒြမ္) ရဲ႕ အရင္းကို လက္နဲ႔ ကိုင္ျပီး၊ လိင္တံတခုလံုးအေပၚ ဖံုးေပးပါ၊ ေလ မခိုေစေအာင္ ဂရုစိုက္ပါ၊ အဖ်ားမွာေတာ့ ထြက္လာမဲ့ သုတ္ရည္အတြက္ ေနရာ က်န္ေနပါေစ။ ဒီေနရာက လြဲရင္ လိင္တံ တခုလံုးေပၚမွာ သပ္သပ္ရပ္ရပ္ ကပ္ေနေအာင္ ရွိပါေစ။

Latex condoms ဆိုရင္ ေခ်ာဆီ မလိုပါ။ မဟုတ္ရင္ Water-based lubricants ေရအေျခခံ-ေခ်ာဆီကိုသာ သံုးပါ။ K-Y Jelly က အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။ ဆီအေျခခံ Oil-based lubricants, Petroleum jelly, Vaseline (ဗက္ဆလင္း)၊ Hand lotion, Baby oil ကအစ တျခား ဘယ္ဆီ အမ်ိဳးအစားကိုမွ မသံုးရပါ။ Silicone lubricant က အဝတ္အစားကို စြန္းထင္းေစတယ္။

Ejaculation သုတ္ရည္ ထြက္ျပီးတာနဲ႔ က်ားအဂၤါ နဂိုအေန ျပန္မက်ခင္မွာ (ကြန္ဒြမ္) ကို ခြ်တ္ပါ။ ခြ်တ္တဲ့အခါ အထဲက သုတ္ရည္ေတြ တစက္မွ ဖိတ္မက်ေစပါနဲ႔။ မ-အဂၤါထဲ ကြ်တ္က်န္ မေနေစပါနဲ႔။ တယုတယ ကိုင္ျပီး ခြ်တ္ပါ။

မထိေရာက္မႈ
ကိုယ္ဝန္ မတားႏိုင္တာ၊ ေရာဂါ မတားႏိုင္တာ ဘယ္ေလာက္ ရွိတယ္ဆိုတာ သုေတသန ရလဒ္ေတြ မတူၾကပါ။ (ကြန္ဒြမ္) အမ်ိဳးအစား၊ အရည္အေသြး၊ စြပ္နည္း-ခြ်တ္နည္း၊ အခ်ိန္၊ စဥ္ဆက္မျပတ္ သံုးတာ ဟုတ္-မဟုတ္၊ (ကြန္ဒြမ္) မသံုးခင္ ကတည္းက ေရာဂါ-ကုိယ္ဝန္ ရွိေန-မေန၊ စတာေတြပါ ထည့္စဥ္းစားရတယ္။

(ကြန္ဒြမ္) အရည္အေသြး
ခပ္ညံ့ညံ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ မေတာ္တဲ့လူေတြ နဲ႔ ခပ္ေပါေပါ ပစၥည္းေတြသာ မ်ားတယ္။ အေမရိကားမွာ Food and Drug Administration (FDA) က အသိအမွတ္ျပဳမွ ေရာင္းခြင့္ရွိတယ္။ ဥေရာပ မွာေတာ့ CE Mark ပါရတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ဆိုရင္ International Organization for Standardization (ISO) အမွတ္ပါမွ စိတ္ခ်ႏိုင္တယ္။ UK မွာ ဒါမ်ိဳးေတြ မပါေပမဲ့ Kitemark, British Standard Kite Mark BS EN 600 ဆိုရင္ ေကာင္းတယ္။ WHO ကလဲ ဘယ္လို စမ္းသပ္မႈေတြကို ခံႏိုင္ရည္ရွိရမယ္ ဆိုတာ သတ္မွတ္ ေပးထားတယ္။

အပိုလုပ္ေပးထားတဲ့ အေရာင္၊ အနံ႔ စတာေတြက က်န္းမာေရးအတြက္ သက္ေရာက္မႈ မရွိပါ။ Latex condom ကို အမ်ားဆံုး သံုးတယ္။ သူနဲ႔ မတည့္သူေတြက Polyurethane Condom သံုးရတယ္။ Female Condom အမ်ိဳးသမီး သံုးလဲ ရွိတယ္။ Polyurethane နဲ႔ လုပ္ထားတာပါ။ ကြင္း ၂ ခုပါတယ္။ Invisible Condom မျမင္ႏိုင္တဲ့ (ကြန္ဒြမ္) ဆိုတာ ကေနဒါမွာ ထုတ္လုပ္ဘို႔ ၾကိဳးစားေနတယ္။ အရည္တမ်ိဳးကေန Barrier gel ျဖစ္လာေစျပီး အကာကြယ္ လုပ္ေပးမွာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါပိုးေတြကိုေရာ သုတ္ပိုးကိုပါ ေသေစမယ္။ Spray on Condom ေဆးပန္း (ကြန္ဒြမ္) ကို ဂ်ာမနီမွာ စမ္းေနတယ္။ တခ်ိဳ႕ (ကြန္ဒြမ္) ေတြမွာ Spermicide သုတ္ပိုးေသေဆး ပါတယ္။ Foam ဒါမွမဟုတ္ Cream အေနနဲ႔ သုတ္ထား ေပးတာမ်ိဳး။ ကိုယ္ဝန္ မရမွာကို ပိုေသျခာေအာင္ လုပ္တာပါ။

သံုးေနရင္းနဲ႔ (ကြန္ဒြမ္) ေပါက္သြားရင္
ေရာဂါကာကြယ္ဘို႔ သံုးသူက (ကြန္ဒြမ္) အသစ္လဲရမယ္။ ကိုယ္ဝန္တားဘုိ႔ သံုးသူဆိုရင္ အေရးေပၚတားနည္း Emergency contraceptive (EC) လုပ္ရမယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး တခုခု သံုးေနသူေတြလဲ တကယ္လို႔ ကိုယ့္အေဖၚရဲ႕ အေၾကာင္း မသိရင္ ေရာဂါေတြ ကာကြယ္ဘို႔ (ကြန္ဒြမ္) ကိုပါ သံုးရပါမယ္။ တကယ္လို႔ HIV ပိုးရွိေနသူနဲ႔ ဆက္ဆံေနရင္း (ကြန္ဒြမ္) ေပါက္ျပဲသြားရင္ Antiviral therapy ေဆး ေသာက္ရပါမယ္။

လိင္လမ္းတမ်ိဳး (ဗဂ်ိဳင္းနား) မွာ သံုးျပီးသားကို ေနာက္တလမ္း (စအို) အတြက္ (ကြန္ဒြမ္) အသစ္သံုးဘို႔နဲ႔ Group အုပ္စုလို အဆန္းအျပား ကစားၾကရာမွာလဲ တေယာက္အတြက္ သံုးထားတာကို ေနာက္တေယာက္အတြက္ အသစ္ ျဖစ္ရပါမယ္။ သံုးျပီးသားကို စြန္႔ျပစ္တဲ့အခါ တစ္ရွဴးနဲ႔ပတ္ျပီး၊ အမိႈက္ပံုးထဲ ျပစ္ပါ။ Toilet ထဲ မျပစ္ရပါ။ Biodegradable မဟုတ္ပါ။

HIV ပိုးရွိတဲ့ သူနဲ႔ အတူေနျခင္း
HIV ပိုးရွိတဲ့သူနဲ႔ တအိမ္ထဲ ေနရတာဟာ ပိုးမရွိသူနဲ႔ ေနရတာနဲ႔က ဘာမွ သိပ္မထူးလွပါ။ ပံုမွန္-သာမန္ ထိေတြ႔မႈေတြ ေၾကာင့္ေတာ့ ဒီေရာဂါပိုး ကူးတယ္ဆိုတာ မရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ အရမ္းကာေရာေတာ့ မဟုတ္ပါ။
• အိမ္ေမြး တိရစၧာန္ေတြ၊ ျခင္၊ ယင္၊ ပိုးဟပ္၊ ႀကမ္းပိုးေတြကေနတဆင့္ မကူးစက္ႏုိင္ပါ။
• ပိုးရွိသူရဲ႕ ေသြးနဲ႔ ထိေတြ႔မိတဲ့ အေရျပားမွာ ပြန္းပဲ့တာ မရွိရင္ေတာ့ အေရျပားကို ေဖာက္ျပီး မဝင္ႏိုင္ဘူး။
• Social kiss သာမန္ နမ္းရံုနဲ႔ေတာ့ မကူးပါ။ Lip kiss ပါးစပ္ျခင္းနမ္းတဲ့အခါ ပါးစပ္မွာ အနာရွိေနရင္၊ သြားဖံုးေသြး ယိုေနရင္၊ ႀကမ္းႀကမ္းတမ္းတမ္း နမ္းလို႔ ပြန္းပဲ့ျပီး ေသြးထြက္လာရင္ ကူးစက္ ႏုိင္တယ္။
• ဒဏ္ရာ အနာတရ၊ ပြန္းပဲ့နာမ်ိဳးရွိေနသူမွာ အဲဒီေနရာကို ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႕ ေသြးနဲ႔ ထိေတြ႕မိရင္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
• ေရာဂါရွိတဲ့ လူမမာကို ျပဳစုုတဲ့အခါ လူနာရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္က ထြက္တဲ့ အရည္ေတြ (ဥပမာ အနာက ထြက္တဲ့ အရည္၊ ခၽြဲ၊ သလိပ္) ေတြထဲမွာ ေရာဂါပိုး အနည္းအက်ဥ္း ပါႏိုင္လို႔ ကိုင္တြယ္တဲ့အခါမွာ လက္အိတ္နဲ႔ ကိုင္တြယ္ပါ။ ျပီးရင္လဲ လက္ကို ခ်က္ခ်င္း ေဆးပါ။
• ဒဏ္ရာေတြ အနာေတြ ရွိရင္ လံုေအာင္ ပတ္တီး စီးထားပါ။
• သြားတိုက္တံ၊ လက္သည္းညွပ္၊ နဲ႔ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ ကိရိယာေတြကို မွွ်ျပီး မသံုးပါနဲ႔။
• ေဆးထိုးအပ္ေတြကို ျဖဳတ္ျခင္း တပ္ျခင္း မျပဳလုပ္နဲ႔။ အပ္ေတြကို ကေလးရွိရာ ေနရာေတြမွာ မထားပါနဲ႔။

HIV positive ကိုယ္ဝန္ေဆာင္
HIV ပိုးရွိေနတဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ ကေလးကို ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း ၁၅-၃ဝ% ရွိတယ္။ ကူးႏိုင္တဲ့ နည္းေတြက -
(၁) ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး၊
(၂) ေမြးဖြါးျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ေနတံုး (၁ဝ-၂ဝ%) နဲ႔
(၃) ႏို႔တိုက္ေနတံုး (၁ဝ-၁၅% ထပ္ေဆာင္းတယ္) ကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး အခ်င္းကေန သေႏၶသားဆီ မ်ားေသာအားျဖင့္ မေရာက္ပါ။ မိခင္က က်န္းမာေရး ေကာင္းေနရင္ အခ်င္းက အကာကြယ္ ေပးရာေတာင္ က်ေသးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ (၁) မိခင္ေလာင္းက အစာအာဟာရ ေကာင္းေကာင္း စားဘို႔ လိုတယ္။ (၂) တျခားေရာဂါ (ငွက္ဖ်ား၊ တီဘီ၊ ဆီးေအာင့္၊) မဝင္ေအာင္ ဂရုစိုက္ရမယ္။ (၃) မိခင္က HIV ေဆးကုေနရင္ ကေလးကို ကူးစရာအခြင့္အလမ္း ၂% သာရွိလို႔ ေဆးကုပါ။

ဒီလိုျဖစ္တဲ့ သား-အမိကို ခ်က္ခ်င္း ေဆးကုရမယ္။ ARV (Nevirapine or Zidovudine) ေဆးေပးရမယ္။ Nevirapine ေဆးကို ေမြးဖြါးေနတဲ့မိခင္ကို တလံုး၊ ကေလးကို ၇၂ နာရီအတြင္း ၁ လံုးေပးရမယ္။ Zidovudine ေဆးကို ကုိယ္ဝန္ ေဆာင္ေနတံုး မေမြးခင္ ၆ လမွာ ေပးထားရင္ ကူးစက္တာ နည္းေစတယ္။

အေမရိကားမွာ ဒီေဆးကို စသံုးခဲ့ျပီး၊ အခု တျခားေဆးနဲ႔ တြဲေပးေနတယ္။ ေဆးကို ကိုယ္ဝန္ ၃ လေနာက္ပိုင္းမွာ ေပးတယ္။ ဘာအကာအကြယ္မွ လုပ္မထားရင္ ကေလးဖြါးေနတံုးမွာ မိခင္ကေန ကေလးကူးဘို႔ ၁ဝ-၂ဝ% ရွိတယ္။ ေသြးနဲ႔ ေရျမႊာရည္နဲ႔ ထိရင္ ကူးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရျမႊာအိတ္ကို ေစာျပီးေဖါက္ ေမြးမေပးရဘူး။ Episiotomy ေမြးလမ္းခ်ဲ႕ ေမြးတာလည္း ေရွာင္ရမယ္။ LSCS ခြဲေမြးနည္းက ကူးစရာလမ္း နည္းေစတယ္။

ပိုးရွိမိခင္က ႏို႔တိုက္လို႔ ကေလးကူးရတာ ၁၅% ရွိတယ္။ ႏို႔ေစာေစာ ျဖတ္သင့္တယ္။ ႏို႔မတိုက္ေလ ကူးဘို႔အခြင့္ နည္းေလ။ မၾကာေသးခင္ကဘဲ HIV ပိုးရွိသူ မိခင္ေတြက ႏို႔တိုက္တာကို WHO က တားျမစ္ လိုက္တယ္။ မေအကို ေဆးကုသမႈ ခံဘို႔နဲ႔ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ရွိ-မရွိ ေစာႏိုင္သမွ် ေစာျပီး (၆ ပတ္အတြင္း) ေဆးစစ္ဘို႔ပါ အၾကံျပဳတယ္။ ကေလးက ေရာဂါပိုးရွိလို႔ ေစာေစာ ေဆးမကုရင္ ၂ ႏွစ္ထက္ အသက္ မရွည္ဘူး။

ကေလးေတြမွာ အမ်ားအားျဖင့္ အသက္ ၈ လခန္႔မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ေပၚလာ တတ္တယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ေမြးျပီး မၾကာခင္ စေပၚ ႏိုင္တယ္။ လကၡဏာေတြက -
• ကေလးႀကီးထြားမႈ မရွိျခင္း၊ ႀကီးထြားမႈ ေႏွးေကြးမယ္၊
• အသည္း၊ ေဘလံုး၊ အက်ိတ္မ်ား ႀကီးထြားေနမယ္၊
• မႀကာခဏ ဖ်ားျခင္း၊ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ခံစားရျခင္းစတဲ့ လကၡဏာေတြ ေတြ႔ရတတ္တယ္။

သံမဏိ စည္းမ်ဥ္း ၅ ခ်က္
၁။ အေျခအေနမွန္ကို ရွင္းရွင္း သိေနၾကေအာင္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာပါ။ စိုးရိမ္တာ ရွိသမွ် ထုတ္ေျပာပါ။ တေယာက္ အေပၚ တေယာက္ ရိုးသားပါ။ ကုိယ္ထင္တာကို တရားသူၾကီးလုပ္ျပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မခ်ပါနဲ႔။
၂။ အေၾကာက္ မလြန္ပါနဲ႔။ မီးဖိုနဲ႔ အိမ္သာ အတူသံုးရတာနဲ႔ ပိုးက ကိုယ့္ဆီ ကူးမလာႏိုင္ပါ။ အတူေနေလ့ရွိၾကတဲ့ ညီအကိုလို၊ ေမာင္ႏွမလို၊ သားအမိ-သားအဖလို၊ အခန္းကို (ရွယ္) လုပ္ေနေလ့ရွိတဲ့ သူငယ္ခ်င္းလို ေနၾကတာက စိုးရိမ္စရာ နတၳိပါ။
၃။ HIV အေၾကာင္း က်န္းမာေရး-လူမႈေရး သုတေတာ့ ေလ့လာထားၾကပါ။ တိတိပပ ေျပာပါ့မယ္၊ “ေသြး၊ မိခင္ႏို႔၊ က်ား-သုတ္ရည္၊ မ-ဗဂ်ိဳင္းနားက အရည္၊ ” ဤေလးမည္ကေနသာ ကူးပါတယ္။ လက္ျခင္းထိ၊ ပါးျခင္းအပ္၊ ေက်ာျခင္း ကပ္ယံုနဲ႔ လံုးဝမကူးပါ။ သြားထိလို႔ ဓါတ္လိုက္မွာလား ေၾကာက္စရာ မထားပါနဲ႔။ စာအတူ ဖတ္ပါ၊ တီဗြီအတူ ထိုင္ၾကည့္ပါ။ ထမင္း တစားပြဲထဲ ထိုင္စားပါ။ ေညာင္းလို႔ ႏွိပ္နင္းေပးလဲ ေရာဂါ မရပါ၊ ကုသိုလ္သာ ရပါမယ္။
၄။ သူ႔ အတြင္းေရး-လံုျခံဳမႈကို ေလးစားပါ။ တစိမ္းတရံေတြကို “သူကေရာဂါသည္” လို႔ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔၊ ႏွိမ္ခ်င္တဲ့ သေဘာနဲ႔ မေျပာပါနဲ႔။
၅။ စည္းကမ္း-ကလနား သတ္မွတ္ထားပါ။ ကုိယ့္ပစၥည္း လာသံုးတာကို အျပတ္ျငင္းပါ၊ အားမနာပါနဲ႔။ ေဆာရီး ေလာက္နဲ႔ မရပါ။ ပိုးရွိသူကေန ခ်တဲ့ စည္းကမ္းကိုလည္း တျခားလူေတြက လိုက္နာၾကပါ။

ဒီလိုေရာဂါအတြက္ အင္မတန္ စိတ္ထားျမင့္တဲ့ “ဆိုရွယ္-ဝပ္ကားစ္” ေတြ ျဖစ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြမွ မဟုတ္ပါ၊ ႏိုင္ငံလွည့္ျပီး၊ ကမာၻလွည့္ျပီး၊ ေရာဂါကာကြယ္ေရး အသိေပးသူေတြ မနည္းပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Pregnancy and weight gain ကိုယ္ဝန္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္

ေဒါက္တာရွင္ အရင္အကူအညီေတာင္းဖူးတဲ့ ကိုယ္ဝန္သည္ ညီမကပဲ ထပ္ကူညီေတာင္းလို႔ပါ။ သူက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလ ဝိတ္အရမ္းတက္လာေနတာ ခုဆို ၁၉ဝ ထိရွိတယ္ေျပာပါတယ္။ အရင္ကေတာ့ ခ်ိန္မထားလို႔ ေသခ်ာမသိေပမယ့္ သူကအရင္ထဲက ဝတဲ့အမ်ိုးအစားထဲကပါ။ စိုးရိမ္ရသလားရွင့္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဘယ္လိုအႏၲရာယ္ ရွိတတ္ပါသလဲ။ ဘယ္လိုေနထိုင္ရမလဲ လမ္းညြန္ပါအံုးရွင္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ အေလးခ်ိန္ဘယ္ေလာက္တိုးသင့္သလဲကို Body mass index (BMI) နဲ႔တိုင္းတာတယ္။ ကိုယ္ဝန္မေဆာင္ခင္ကရွိတဲ့ အေလးခ်ိန္ကို အရပ္ႏွစ္ထပ္ကိန္းနဲ႔ စားတယ္။
• BMI က 185 ကေန 249 ရွိေနခဲ့ရင္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တဲ့အခါ 11 ကေန 16 kg အထိတိုးမယ္။
• BMI က 185 ထက္နည္းတဲ့ပိန္သူဆိုရင္ 12 ကေန 18 kg တိုးသင့္တယ္။
• BMI က 25 ကေန 299 အထိ ဝသူဆိုရင္ 7 ကေန 11 kg တိုးသင့္တယ္။
• BMI က 30 ေက်ာ္တဲ့ သိပ္ဝေနသူဆိုရင္ 5 ကေန 10 kg တိုးသင့္တယ္။

ကိုယ္ဝန္ပဌမသံုးလမွာ ကီဂ်ီဝက္ကေန ၂ ေကဂ်ီအထိတိုးသင့္တယ္။ ဒုတိယသံုးလထဲကစျပီး တလကို ၂ ေကဂ်ီ မွန္မွန္ တိုးေနသင့္တယ္။ 11-16 kg တိုးတဲ့ကိုယ္ဝန္မွာ အထဲကကေလးအေလးခ်ိန္က 35 kg ရွိမယ္။ အခ်င္း = 1-15 kg ရွိမယ္၊ ေရျမြာရည္ = 1-15 kg ရွိမယ္၊ ရင္သား = 1-15 kg ရွိမယ္၊ ေသြး = 2 kg ရွိမယ္၊ အဆီ = 2-4 kg နဲ႔ သားအိမ္ၾကီးလာတာက 1-2 kg ရွိမယ္။

ကိုယ္ဝန္ရွိခ်ိန္မွာ ဘာလို႔ အေလးခ်ိန္ တိုးလာသသလဲ (၁ ေကဂ်ီ = ၂႕၂ ေပါင္)
• မိခင္၏အာဟာရမ်ား = ၇ ေပါင္
• တိုးလာေသာအေရ၏အေလးခ်ိန္ = ၄ ေပါင္
• တိုးလာေသာေသြး၏အေလးခ်ိန္ = ၄ ေပါင္
• တိုးလာေသာႏို႔ = ၂ ေပါင္
• ႀကီးလာေသာသားအိမ္ = ၂ ေပါင္
• ကေလး၏အေလးခ်ိန္ = ၇႕၅ ေပါင္
• ေရႁမႊာေရ = ၂ ေပါင္
• အခ်င္း၏အေလးခ်ိန္ = ၁႕၅ ေပါင္
• စုစုေပါင္း တိုးသည့္အေလးခ်ိန္ = ၃ဝ ေပါင္ (၁၃႕၆ ကီလိုဂရမ္)

ကိုယ္အေလးခ်ိန္နည္းေနသူက ပိုစားေပးပါ။ မ်ားေနသူက ကယ္လိုရီမ်ားမ်ားရတာကို ေလွ်ာ့စာျပီး၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္အပ္တာ ပံုမွန္လုပ္ပါ။ စိတ္ကုိ အျပဳသေဘာေဆာင္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Factor VIII ဖက္တာ-အိတ္

၁။ ကြ်န္မရ့ဲသားက အသက္ ၅ ႏွစ္ ၂ လရွိပါျပီ။ ႏွာေခါင္းေသြးယိုလို႔ ေဆးခန္းျပ ေသြးစစ္တာ factor 8 ကနည္းေနတယ္။ 27% ျဖစ္ေနတယ္ေျပာပါတယ္။ ေနာက္တၾကိမ္ထပ္စစ္ထားပါတယ္။ ေနာက္တႀကိ္မ္မွာလည္းနည္းေနရင္ ရိုးတြင္းျခင္စီ စစ္မယ္ေျပာပါတယ္ရွင္။ အဲဒါဘာေရာဂါကိုသံသယရွိလို႔စစ္တာပါလဲရွင္။ အသက္အႏၱရာယ္စိုးရိမ္ရပါလားရွင္။
အသက္အႏၲရာယ္ကိုထိခိုက္မွာအရမ္းစိုးရိမ္ပါတယ္ရွင့္။ ေက်းဇူးျပဳ၍စာျပန္ေပးပါရွင့္။

၂။ ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဇန္နဝါရီလ ၂ဝဝ၉ မွာ ဘယ္ဘက္ေျခေထာက္ ေရာင္ျပီး နီလာပါတယ္။ ထိမရေအာင္ နာပါတယ္။ ဒါနဲ႔ေသြးဌာန ရန္ကုန္မွာ တက္ျပီး ေဆးကုသပါတယ္။ ေသြးမတိက္ေရာဂါ factor 8 နည္းတဲ့ေရာဂါျဖစ္လုိ႔ ေသြးျဖဴအိတ္ cryl 80 အိတ္ေလာက္ သြင္းရပါတယ္။ ထိခုိက္ဒဏ္ရာ မရေအာင္ေနပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ဟုိနားဒီနား ယာင္ျပီး နီလာရင္ေတာ့ Pause 500mg နဲ႔ kstat 500mg ကိုေသာက္ရပါတယ္။ လ်ွာနဲ႔လည္ပင္းမွာျဖစ္ရင္ေတာ့ factor 8 ထုိးေဆး ထုိုးရပါတယ္။ လူပင္ပန္းေငြကုန္းေၾကးက်မ်ားတာမုိ႔ ဘာေဆးကို ဘယ္လုိေသာက္ရမလဲ၊ ေစ်းအနည္းဆုံးနဲ႔ ဘာေဆးကို ထုိးရမလဲဆုိတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ဘာဓာတ္စာစားရင္ ေသြးမတိက္ေရာဂါ ရွိသူေတြအတြက္ အေကာင္းဆုံးဆုိတာကို သိခ်င္ပါတယ္။ ဦး (႕႕႕႕႕)၊ အသက္ ၆ဝ။

Factor VIII (ဖက္တာ ၈) ဆိုတာ ေသြးေရာဂါတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေသြးဆိုတာ ေသြးေၾကာထဲကေနထြက္ရင္ ခဲရမယ္။ ေသြးခဲစနစ္ထဲက အဌမေျမာက္ အခ်က္တခုနည္းေနရင္ (ဟီမိုဖီးလီးယား) ဆိုတဲ့ေသြးေရာဂါရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Anti-hemophilic factor (AHF) လို႔ပါေခၚတယ္။ ဒီေရာဂါဟာ Genetics မ်ိဴးဗီဇစာရင္းဝင္ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါရွိေနသူကို ေသြး (ေသြးရည္ၾကည္) လွဴထားတာထဲကေန အထူးထုတ္ယူထားတဲ့ FVIII concentrated နဲ႔ Recombinant FVIII ဆိုတာ သံုးႏိုင္တယ္။ ေသြးလက္ခံယူေနရတာမို႔ လူနာအတြက္ Hepatitis B and C နဲ႔ HIV ေတြ ကူးမလာေအာင္ သတိထားရတယ္။ ေနာက္ျပီး Antibody ျဖစ္လာမွာလဲၾကည့္ရတယ္။

1. အေမရိကားမွာ ေယာက္်ားေလးေမြးသူေပါင္း ၅ ေထာင္ကေန တေသာင္းရွိရင္ ဒီေရာဂါရွိသူတေယာက္ပါတယ္။ သူတို႔ထဲက ၅ဝ-၆ဝ% က severe hemophilia A (FVIII-C < 2% of normal) ဆိုးတယ္။ bleeding manifestations ေသြးယိုတာအမ်ိဳးမ်ိဳး ခံစားရမယ္။
2. ၂၅-၃ဝ% က moderately severe hemophilia (FVIII-C of 2-5%) အသင့္အတင့္ဆိုးတယ္။ သာမန္ေလာက္ ထိခိုက္မိရင္ ေသြးယိုမယ္။
3. ၁၅-၂ဝ% က mild hemophilia A (FVIII-C of 6-30%) သိပ္မဆိုးဘူး။ ဒဏ္ရာၾကီးမွသာ ေသြးယိုမယ္။
4. ေယာက္်ားေတြမွာ ေရာဂါခံရျပီး မိန္းမေတြကရွားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရာဂါသယ္ပို႔ေပးေနသူ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Acquired hemophilia A ဆိုတာက ေမြးရာပါမဟုတ္ဘဲ ေနာက္မွ autoantibody to factor VIII ေၾကာင့္ ေရာဂါ ရလာတာျဖစ္တယ္။ လူတသန္းမွာ တေယာက္ရွိတယ္။ က်ားေရာ၊ မပါျဖစ္တယ္။ အလားတူ ခပ္ဆင္ဆင္ ေရာဂါေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ Factor II, Factor IX, Factor V, Factor VII, Factor XI, Hemophilia, Overview နဲ႔ von Willebrand Disease ျဖစ္ၾကတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မွာကတည္းက အထဲကကေလးမွာ ဒီေရာဂါရွိေန-မေန စစ္လို႔ရတယ္။ ၁ဝ-၁၆ ပတ္မွာ စစ္တယ္။

အဆစ္ေတြထဲေသြးယိုလို႔ ေရာင္မယ္၊ နာမယ္၊ ခါတိုင္းလို မလႈတ္ရွားႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ၾကြက္သားေတြထဲ ေသြးယုိေနရင္လဲ အတူတူဘဲျဖစ္မယ္။ ဒဏ္ရာရျပီး၊ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ တေျဖးေျဖးမွ ေသြးယိုမယ္။ ဆီးထဲေသြးပါမယ္။ ဝမ္းထဲေသြးပါမယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ အာရံုေၾကာလကၡဏာေတြခံစားရမယ္။ ေသြးျခည္ဥ၊ ေသြးေၾကာေတြ ျဖာထြက္ေနမယ္။ အသားဝါ၊ ေဘလံုးၾကီး၊ အသဲေရာင္၊ အသဲေျခာက္။ အားကုန္ေနမယ္၊ အစာမစားခ်င္ဘူး။ ပိန္မယ္။ ကူးစက္ပိုးဝင္တာခံရမယ္။

လူနာအဖို႔ ရုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္း၊ ေငြကုန္ေၾကးက်ပိုင္းေတြမွာ ခံစားၾကရတယ္။ ဒုကၡပိုဝယ္သလိုမျဖစ္ေအာင္ HIV ကိုပါ သတိထားရမယ္။

ဒီေရာဂါရွိေနမွေတာ့ အေကာင္းဆံုး ငါဘယ္လိုျဖတ္သန္းမလဲကိုသာ ဦးတည္ရမယ္။ ဆင္ျခင္စရာေတြ ဆင္ျခင္ပါ။ ေသြးသြင္းလို႔ရတဲ့ေနရာမွာသာ ေနထိုင္ပါ။ ေသြးသြင္တာမွာ ဂရုစိုက္ပါ။ ဓါတ္စာရယ္လို႔မရွိပါ။ ေသြးအားေကာင္းေစတဲ့ အစားအစာကို စားေပးရင္ အေထာက္အကူေတာ့ရမယ္။ ဆရာဝန္ေတြကုသနည္းကလြဲရင္ တျခားအားမကိုးသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Aye Clinic ေအးေဆးတိုက္

• သည္ေနရာဝရံတာမွာ လူနာစာအုပ္ေလးေတြ အစီအစဥ္နဲ႔တင္၊ ေဆးေတြလဲျပင္ျပင္ဆင္ဆင္၊
• အထဲကုတင္ စမ္းသပ္ေနတဲ့လူနာေတြတင္၊
• လာသမွ် ကုသေပးခဲ့တဲ့ ဆရာဝန္။

• ေဆးခန္းကို ဦးစီးေဆာက္ေပးတဲ့သူငယ္ခ်င္း ေလျဖတ္ေနတယ္လို႔ မၾကားခ်င္တဲ့သတင္းလဲဝင္၊
• ေဆးခန္းမွာ လာကူေပးေနခဲ့တဲ့ႏွမ လူ႔ေလာကကိုစြန္႔ခြါသြားတဲ့သတင္းကအရင္။

• ေဆးေတြပ်ယ္ေနတဲ့ေဆးခန္း ေဆးစြမ္းမထင္၊
• ေရမန္းေတာင္မေပးသာလို႔ ေလမန္းနဲ႔ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးပညာကိုငါသင္ခ်င္။     ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၁၁-၂ဝ၁၄

Saturday, November 29, 2014

Flower buds ဖူးငံုေျခာက္ပန္း

• ကေန႔မနက္ RFA တနဂၤေႏြစကားဝိုင္းမွာ ဦးကိုနီ၊ ဦးသိန္းသန္းဦးတို႔နဲ႔အတူ ပါဝင္ေဆြးေႏြးခြင့္ရခဲ့ပါတယ္
• ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကတဲ့ ပန္းေျခာက္ပြင့္ကေတာ့ အငံုအဖူးေလးအဆင့္မွာ သမတဆီကေရမရ၊ ကာခ်ဳပ္ဆီကေလမရတာနဲ႔ ပြင့္ႏိုင္ရွာေတာ့မယ္ မထင္ပါ။
• မ်ိဳးမွန္ရင္ တေန႔ရွင္သန္လာရမယ္လို႔ အားခဲေနဆဲပါဗ်ာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၁၁-၂ဝ၁၄

Hepatitis C အသည္းေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေရး

ေနာက္ဆံုးေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ (စီ) ပိုးဟာ ေသြးလမ္းကတဆင့္ကူးတယ္။ ပိုးရွိသူနဲ႔ အတူေနရင္ (ကြန္ဒြမ္) သံုးရပါမယ္။

အသည္းေရာင္ (စီ) ေတြ႔ရင္ ေရာဂါလကၡဏာ မရွိဘဲေနတတ္လို႔၊ အေတာ္မ်ားမ်ားက ေဆးစစ္တဲ့အခါ အမွတ္မထင္ ပိုးရွိေနတာကို ေတြ႔ၾကရတယ္။ (စီ) ပိုးေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ သူဟာကမာၻေပၚကလူေပါင္းသန္း ၁၇ဝ ထဲက တေယာက္ပါ။ အေၾကာက္မၾကီးေအာင္ ေျပာရရင္ ၁ဝဝ မွာ ၈ဝ-ဂ၅ ေယာက္ေလာက္က နာတာရွည္ မျဖစ္ၾကပါ။ နာတာရွည္ကေန ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးဝါးတာေတြျဖစ္တဲ့ ရာႏွဳန္းကလည္း ၅ ဂဏန္းေအာက္မွာပါ။

အသည္းေရာင္ (စီ) ပိုးဝင္ရင္ သာမန္ကာရွန္ကာ ၁ ပါတ္ ၂ပါတ္ေလာက္သာ ခံစားရတာမ်ိဳးနဲ႔ အသက္ကိုပါ ရန္ရွာတဲ့ အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ (ဘီ) နဲ႔မတူတာက ဘီပိုးဟာအထဲဝင္ျပီး၊ ကင္းစင္သြားႏိုင္ေပမဲ့ (စီ) ပိုး ကေတာ့ အျမဲရွိေနတတ္တယ္။ (ဘီ) ပိုးက လိင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တာမ်ားျပီး၊ (စီ) ပိုးကေတာ့ ေသြးကတဆင့္ ကူးတာကအဓိက ျဖစ္တယ္။

ဘယ္ေလာက္ေစာေစာသိႏိုင္သလဲ။ တပါတ္ကေန လေတြအမ်ားၾကီးအထိၾကာႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ကေန (အင္တီေဘာ္ဒီ) ထုတ္လာမွ၊ စမ္းေတြ႔ႏိုင္ေလာက္ေအာင္မ်ားလာမွသာ စမ္းလို႔သိႏိုင္တယ္။ ပ်မ္းမွ် ၃ ပါတ္လို႔လဲယူဆထားတယ္။ သုေတသနလုပ္သူေတြအတြက္ေတာ့ အသည္းကအသားစယူစစ္ရင္ေတာ့ ေစာသိတယ္။

(စီ) ပိုး အဝင္ခံရရင္ အစေတာ့ တုပ္ေကြးလိုပါဘဲ။ မစားခ်င္မေသာက္ခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္သလိုေန၊ အဆစ္ေတြ အသားေတြနာ၊ သတိထားရင္ အသည္းရွိရာဗိုက္ညာဘက္အထက္နားမွာနာမယ္။ ကိုယ္ပူတာလဲရွိႏိုင္တယ္။ ၾကာလာရင္ အသားဝါလာမယ္။ အမ်ားသိၾကတဲ့ (ဂြ်န္းဒစ္)။ ၾကာတယ္ဆိုတာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီႏိုင္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာမေပၚေပမဲ့ ပိုးက အသည္းကိုဖ်က္ေနျပီ၊ သူမ်ားကိုလဲ ကိုယ့္ေသြးနဲ႔ထိရင္ ကူးႏိုင္ေနျပီ။

ေသျခာေအာင္လုပ္ရမွာက ေသြးစစ္ပါ။ ပိုးရွိ-မရွိ၊ ပိုးဘယ္ေလာက္မ်ားလဲ၊ Liver biopsy အသည္းရဲ႕ အသားစထုတ္ယူ စစ္ေဆးတာက အေသျခာဆံုးပါ။ ေနာက္ Hepatitis C antibody test နဲ႔ PCR test အျပင္ အသည္းအေျခအေနကိုဆန္းစစ္ဘို႔ Liver function tests လုပ္ရတယ္။ တိက်ေအာင္ Hepatitis C Genotype test ဆိုတဲ့ ပိုးအမ်ိဳးအစား ခြဲတာလဲ လုပ္ရျပန္ပါေသးတယ္။ (စီ) ရွိေနရင္ HIV ကိုပါ စစ္ပါ။ ႏွစ္ခုလံုးတြဲရွိသူေတြ ရွိတယ္။ HIV က ပိုဆိုးတာကကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ၾကီးကို ဖ်က္ျပစ္လို႔ပါ။ နဲနဲေကာင္းတာက HIV ကိုကုဘို႔ ေဆးေတြရွိေနျပီ။ နဲနဲလို႔ ေျပာရတာက ေဆးက သက္သာေစဘို႔သာ ျဖစ္ျပီး၊ အေပ်ာက္မရေသးလို႔ပါ။

(စီ) ပိုးေတြ႔ရင္ ေဆးကုဘို႔လို-မလို ဆရာဝန္ကဆံုးျဖတ္ပါမယ္။ ေရာဂါက အႏၲရာယ္နည္းေနရင္ ေဆးေပးခ်င္မွ ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေဆးကထိုးေဆးေရာ စားေဆးပါေပးမွာပါ။ ေနာက္ဆံုးေပၚေဆးကုသနည္း သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။ ေနာက္တနည္းက ၄၈ ပါတ္ၾကာမွာျဖစ္ျပီး၊ တနည္းက ၂၄ ပါတ္။ လိုရင္ ေနာက္တေၾကာ့။ ေဆးက ၂ မ်ိဳးသံုးေနပါတယ္။ Interferon ထိုးေဆးနဲ႔ Ribavirin စားေဆးေတြပါ။ Injection Interferon ကို ၇ ရက္ တပါတ္မွာ ၃ ၾကိမ္ထိုးတယ္။ ေနာက္ေပၚေဆးPegylatedကေတာ့ ၁ ပါတ္မွာ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ရတယ္။ Ribavirin စားေဆးကို ၁ ျပားတေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ၆ လ ကေန ၁၂ လၾကာပါမယ္။

ေဆးေတြကျပင္းေတာ့ တုပ္ေကြးခပ္ဆိုးဆိုး ျဖစ္ေနသလိုခံစားရမယ္။ ေမာပန္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ အဆစ္အျမစ္နာ၊ ခ်မ္း၊ အအိပ္ပ်က္၊ ကိုယ္ပူ၊ စာၾကည့္မရ၊ အာရံုစိုက္မရ၊ စိတ္ဓါတ္က်တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ အသည္းအစားထိုးေပးရတာပါ။ နားလည္ဘို႔ကအသည္းအစားထိုးေပမဲ့ ပိုးေသေအာင္ ေဆးလိုေနမွာပါ။

(စီ) ပိုးရွိသူမ်ား အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး Acetaminophen (Tylenol, Paracetamol) ကိုေရွာင္ရမယ္။ Ibuprofen က အသည္းမေျခာက္ေသးရင္ ေသာက္လို႔ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ အစာအိမ္ျပႆနာမရွိသ၍ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ သံဓါတ္ေဆး မေပးသင့္ဘူးေျပာၾကတယ္။ အစားထဲပါသေလာက္ သံဓါတ္ကဘာမွမျဖစ္ပါ။

တျခားေဆးကုနည္းေတြလဲရွိပါေသးတယ္။ Aromatherapy အနံ႔နဲ႔ေဆးကုနည္း၊ အႏွိပ္ခံနည္း၊ ေယာဂနည္းေတြပါ။ အပန္းလဲမၾကီး၊ စခန္းလဲနီးရင္ သံုးပါ။ စိတ္တည္ျငိမ္ေအာင္ ရွဳမွတ္နည္းလဲပါတယ္။ စိတ္ရဲ႕စြမ္းအားကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ လူမ်ိဳးေတြက အသိဆံုး မဟုတ္ပါလား။

အသည္းေရာင္ (စီ) ပိုးရွိသူနဲ႔ အတူေနသူေတြ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ
• ေသြး (မစစ္ဘဲ) သြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ၊ ေဆးထိုးအပ္ သီးျခားမသံုးတာ၊ နားကပ္ လဲဝတ္တာ၊ မုတ္ဆိပ္ရိတ္ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္ တြဲသံုးတာ၊ (တက္တူး) ထိုးတာ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာကြင္းတပ္တာေတြကေန ကူးရတာပါ။
• လိင္ဆက္ဆံရာကေနမကူးစက္ပါဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကမမ်ားပါ။ သုေတသနေတြ လုပ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ (၁) လိင္ဆက္ဆံဘက္ မ်ားသူေတြ၊ (၂) ဆက္ဆံဘက္မွာ တျခားလိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုရွိေနရင္၊ (၃) လိင္ဆက္ဆံတာ ၾကမ္းတမ္းရင္၊ ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းပိုမယ္။
• မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူေတြ၊ ေသြးနဲ႔ ေသြးထဲကပစၥည္းသြင္းေနရသူေတြ၊ ကိုယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းလွဴတာ လက္ခံရသူေတြ၊ Hemodialysis ေက်ာက္ကပ္ ေဆးေနရသူေတြ၊ ေဆးရံု-ေဆးခန္းမွာ အလုပ္လုပ္ေနရသူေတြ၊ HIV ပိုးရွိေနသူေတြ၊
• (စီ) ပိုးရွိတဲ့မေအကေနကေလးကို ၄-၅% ေလာက္သာ ကူးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဖေအမွာ (စီ) ပိုးရွိေနေပမဲ့ သူ႔ကေလးကို (ေသြးမထိမခ်င္း) မကူးဘူး။ လိင္လမ္းကေနကူးတာကလဲ HIV နဲ႔ B တို႔ေလာက္ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ (စီ) ကို တလင္တမယား လိင္ကေနကူးတယ္ဆိုတာ ရွားပါတယ္။
• ပိုးရွိေနသူခ်က္ျပဳတ္တာစားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲေလ်ာက္တာ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ တစ္အိမ္တည္း အတူေနတာနဲ႔လဲ မကူးဘူး။ ေခြ်း၊ သြားရည္၊ မ်က္ရည္ေတြကေနမကူးပါ။ တအိမ္ထဲအတူေနသူေတြ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတာ မေတြ႔ရေသးပါ။ ကူးမယ္ ဆိုတာလဲ ေသြးကေန ဝင္လို႔သာ ျဖစ္ပါမယ္။ ပန္းကန္၊ ဇြန္း၊ ဖန္ခြက္၊ အိုး-ခြက္ အတူသံုးလို႔ မကူးပါ။ ရင္ခ်င္းအပ္-ပါးခ်င္းကပ္-လက္ဆြဲ ႏုတ္ဆက္တာေတြကေန မကူးပါ။ အသာအယာ ႏုတ္ခပ္ခ်င္းစုပ္တာနဲ႔လဲ မကူးပါ။ ေရအတူေသာက္လဲ မကူးပါ။ ျခင္နဲ႔ အင္းဆက္ပိုးေတြကေနကူးစက္တာမေတြ႔ေသးပါ။
• (စီ) ပိုး ရွိေနတဲ့ မိခင္ရဲ႕ကေလးေတြမွာ ကူးႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြ ပြင့္ေနတယ္။ ပိုးရွိတဲ့မေအက ႏို႔တိုက္တာနဲ႔ မကူးပါ။ ရာသီေသြးကေတာ့ ကူးႏိုင္တယ္။
• စီပိုးရွိေနသူဟာ ေသြးမလွဴရပါ၊ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမလွဴရပါ၊ သုတ္ပိုးမလွဴရပါ။

ပိုးရွိေနရင္ ဘာျဖစ္လာႏိုင္သလဲ
• ေသြးစစ္လို႔ စီပိုးေတြ႔ေပမဲ့ ၇ဝ-၈ဝ% မွာဘာမွ မခံစားရသလိုရွိေနမယ္။ ခံစားရသူေတြမွာလဲဆိုးတာမပါဘူး။ ကိုယ္ပူ၊ အားယုတ္၊ အစားပ်က္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ ဗိုက္နာ၊ ဆီးအေရာင္ရင့္၊ ဝမ္းအေရာင္ေပ်ာ့၊ အဆစ္နာ၊ ဆီး-အသားအေရ-မ်က္လံုး ဝါ၊ ရက္တိုေရာဂါလကၡဏာေတြဟာကူးစက္ပိုးဝင္လာခဲ့တဲ့ေနာက္ ၆-၇ ပါတ္အၾကာမွာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ၂ ပါတ္ကေန ၆ လ လဲ ၾကာႏိုင္တယ္။
• သူတို႔အထဲက ၆ဝ-၈၅% က နာတာရွည္ ျဖစ္လာရင္လဲေရာဂါလကၡဏာေတြဟာရွိသူေတြမွာသာရွိမယ္။ သူ႔အသည္းက ပ်က္စီးစျပဳလာမယ္။ ႏွစ္ေတြ ၾကာမွလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္ Chronic Hepatitis C ဆိုတာဆိုးဝါးတဲ့ေရာဂါတခု ျဖစ္တယ္။
• ၅-၂ဝ% ဟာ အႏွစ္ ၂ဝ-၃ဝ အတြင္း Cirrhosis အသည္းေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• ၁-၅% ဟာ Cirrhosis အသည္းေျခာက္တာဒါမွမဟုတ္ Liver cancer အသည္းကင္ဆာေၾကာင့္ ေသဆံုးႏိုင္တယ္။

Hepatitis C ပိုးရွိေနသူဟာ (ALT) အသည္း (အင္ဇိုင္းမ္) စစ္ရင္ နည္းတာ၊ မ်ားတာ၊ ပံုမွန္ ျဖစ္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္ၾကတယ္။ နာတာရွည္အဆင့္ ေရာက္ေနတာေတာင္ ပံုမွန္ ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနသူဟာေနာက္ ၆ လ ၁ ႏွစ္အၾကာတခါ ထပ္စစ္ရမယ္။ ေဆးစစ္ဘို႔ လိုသူေတြကေတာ့ မူးယစ္ေဆးထိုးနည္းသံုးေနသူေတြ၊ အရင္က ေသြးခဲစနစ္ေရာဂါကို ကုသခံဘူးသူေတြ၊ အရင္ကေသြးသြင္းကုသဘူးသူေတြ၊ အရင္ကေက်ာက္ကပ္ ေဆးေနရသူေတြ၊ အရင္ကအသည္းေရာဂါ ရွိဘူးသူေတြ၊ အသည္းေဆးစစ္တာပံုမွန္မဟုတ္သူေတြ၊ ေဆးခန္း-ေဆးရံုတာဝန္ထမ္းေနသူေတြ၊ HIV ရွိေနသူေတြ ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနသူတိုင္းေတာ့ မလိုပါ။

ဖတ္ႏိုင္သည့္စာမ်ား -
1. Drug to cure Hepatitis C အသဲေရာင္ (စီ) ကုသေဆးေတြ႔ျပီလား
2. Hepatitis C (စီ) ပိုး
3. Hepatitis C and Pregnancy အသဲေရာင္ (စီ) နဲ႔ ကိုယ္ဝန္
4. Hepatitis C latest အသည္းေရာင္ (စီ) ပိုး ေနာက္ဆံုးအေျခအေန
5. Hepatitis C medicine Sovaldi အသည္းေရာင္ (စီ) အတြက္ေဆး
6. Hepatitis C Treatment and Management အသဲေရာင္ (စီ) ဘယ္လိုကုသလဲ
7. Hepatitis C Vaccine အသဲေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေဆး အလားအလာရွိ
8. Hepatitis C Viral Load (စီ) ပိုး (ဗိုင္ရယ္လ္-လုဒ္)
9. Looking after someone with hepatitis C (စီ) ပိုးရွိေနသူနဲ႔ ေနရသူ မကူးစက္ေအာင္ ဘာေတြေရွာင္ရမလဲ
10. Mothers with Hepatitis C (စီ) ပိုးရွိ မိခင္


ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Pregnancy selfies ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ဓါတ္ပံု

၁။ ဆရာ မဂၤလာပါ။ ကြ်န္မက ကိုုယ္ဝန္ ၂၈ ပတ္ေက်ာ္ပါၿပီ။ ကေလးကတခါတေလအရမ္းလႈပ္ပါတယ္။ တခါတေလလဲ အရမ္းၿငိမ္ေနပါတယ္။ တခါတေလဆို ဗိုုက္ကအရမ္းကိုု တင္းေနတက္ပါတယ္ ဆရာ။ ကၽြန္မက ကေလးပံုမွန္ၿဖစ္ရ့ဲလား စိတ္ပူေနလို႔ပါ။ ၿပီးေတာ့ မေန႔က shopping mall သြားရင္းနဲ႔ မထင္မွတ္ပဲ show ပြဲတစ္ခုုနဲ႔တိုုးေတာ့ အရမ္း ဆူညံသံေတြေႀကာင့္ ကေလးရ့ဲ အႀကားအာရုုံမ်ားထိခိုုက္သြားႏိုုင္ပါသလား ဆရာ။ ဒါမွမဟုုတ္ အရမ္းလန္႔ၿပီး ႏွလံုုးေတြမ်ား ထိခိုုက္ႏိုင္ပါသလား ဆရာ။

မပူပါနဲ႔။ ကေလးလႈတ္ေလေေကာင္းေလပါ။ တေနကုန္မလႈတ္ရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ျပပါ။ အျပင္ကအသံဆူတာအတြက္လဲ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ မခင္ေလာင္းက စိတ္ကို အျပဳသေဘာေဆာင္ပါ။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။ ဆရာ က်န္းမာခ်မ္းသာပါေစရွင္။

၂။ ဓါတ္ပံုုရုုိက္တာ ကေလးကိုု ဘာေတြထိခိုုက္ေစႏိုုင္ပါသလဲ ဆရာ။ ဆရာ ကိုုယ္၀န္ေဆာင္ေနတုုန္း ဓါတ္ပံုု မရုုိက္ေကာင္းဘူးလိုု႔ လူႀကီးေတြေၿပာတာ ႀကားဖူးေနလိုု႔ပါဆရာ။

ဓါတ္မွန္မဟုတ္ရင္ ဘာမွမျဖစ္ပါ။ အရင္ေပၚကင္မရာေတြမွာ သဘာဝအလင္းေရာင္သာ သံုးတယ္။ ဓါတ္ေရာင္ျခည္မပါ၊ အသံလိႈင္းမပါ၊ လွ်ပ္စစ္မပါ။ ေခတ္ေပၚ ကင္မရာ၊ ဖုန္းနဲ႔တြဲထားတဲ့ ကင္မရာေတြကလဲ ကြန္ျပဴတာနည္းသာသံုးတယ္။ အာလ္ထြာေဆာင္းလဲ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၁၁-၂ဝ၁၄

Avamigran အဗာမိုက္ဂရင္ ေဆး

Avamigran ကို တစ္လမွာ ဘယ္နွစ္လံုးထိ ေသာက္နိုင္ပါသလည္း သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

Avamigran အဗာမိုက္ဂရင္ ေဆးဟာ Ergotamine Tartrate ေဆးျဖစ္တယ္။ ေဆးကုမၸဏီေတြက နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေရာင္းတယ္။ Avamigran, Benera, Cafergot, Migana, Polygot, Ergomar စသျဖင့္။

Ergotamine Tartrate ေဆးအတြဲကို ေခါင္းကိုက္တာအတြက္ေပးတယ္။ အထူးသျဖင့္ vascular headaches အမ်ိဳးအစား ျဖစ္တဲ့ migraine headaches နဲ႔ cluster headaches ေတြအတြက္ေကာင္းတယ္။ Ergotamine ေဆးကေန က်ဥ္းေနတဲ့ ေသြးေၾကာေလးေတြကို က်ယ္လာေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ throbbing effects ေခါင္းထိုးကိုက္တာမ်ိဳးကို သက္သာေစတယ္။

Ergotamine Tartrate ေဆးကိုလွ်ာေအာက္မွာငံုထားရတယ္။ ဝါးမစားရပါ။ ငံုထားတံုးမွာ အစားအေသာက္ကို ပါးစပ္ထဲမထည့္ရပါ။ ေဆးဘယ္ေလာက္ေပးရမလဲဆိုတာ ေရာဂါအေပၚမူတည္တယ္။ ေန႔တိုင္းလဲမလိုပါ။ ေရရွည္လဲ မသင့္ပါ။ အမ်ားဆံုး ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ ၃ ျပား။ ၇ ရက္တပါတ္အတြင္း ၅ ျပား။ ေခါင္းကုိက္တာနဲ႔ ေဆးေသာက္သင့္တယ္။ ကိုက္လာမွ ေသာက္တာ မထူးလွပါ။ ေဆးကိုမွီခိုခ်င္တဲ့သေဘာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ rebound headaches ေဆးျဖတ္တာနဲ႔ ျပန္တာလဲခံစားရႏိုင္တယ္။ အဲလိုေခါင္းကိုက္တာက အရင္ကိုက္တာနဲ႔ မတူတတ္ပါ။ ရက္နည္းနည္းၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးနဲ႔ စပ်စ္သီး၊ စပ်စ္ရည္နဲ႔မသင့္ပါ။

Ergotamine ေဆးကေန အဖ်ားအနား ေသြးေၾကာေလးေတြကို က်ဥ္းေစႏိုင္လို႔ ေသြးေၾကာအဖံုးလႊာကို ပ်က္စီးေစႏိုင္တယ္။ ေသြးလွည့္တာေႏွးေစမယ္။ ေသြးခဲတာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေသြးမရလို႔ တစ္ရွဴးေသတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကေလးေမြးျပီးေနာက္ ေသြးဆင္းတာသက္သာဘို႔လဲ ဒီေဆးမ်ိဳး ergometrine ေပးတယ္။

atherosclerosis, Buerger's syndrome, coronary artery disease, hepatic disease, pregnancy, pruritus, Raynaud's syndrome, and renal disease ေရာဂါရွိေနသူေတြကို လံုးဝမေပးရပါ။

ergotamine suppository စအိုထဲထည့္လို႔ရတဲ့ေဆးလဲရွိတယ္။ caffeine နဲ႔ေရာထားတတ္တယ္။ sublingual tablet ငံုေဆးလဲလာတယ္။ Miegerot = ergotamine 2 mg + caffeine 100 mg နဲ႔ Cafergot = ergotamine 1 mg + caffeine 100 mg ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၁၁-၂ဝ၁၄

Migraine and Contraceptives ကိုယ္ဝန္တားေဆး-တားနည္းေတြနဲ႔ (မိုင္ဂရင္း)

ကၽြန္မမွာ Migran (မိုင္ဂရိန္း) ေခါင္းတစ္ျခမ္းေရာဂါ ရွိပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါျဖစ္ရင္လည္း တစ္ေနကုန္နီးပါး ေခါင္းကိုက္မႈကို ခံစားရပါတယ္။ အခိ်ဳ႕က်န္းမာေရးဗဟုသုတစာေစာင္ေတြမွာ မိုင္ဂရိန္းေရာဂါ ရွိလွ်င္ ေဟာ္မုန္းပါေသာ တားေဆးမ်ား အသံုးမျပဳသင့္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ကၽြန္မအေနျဖင့္ DEPO ၃လ ေဆးကိုထိုးမည္ဆိုလွ်င္ မိုင္ဂရိန္းေရာဂါရွိသူအတြက္ မည္ကဲ့သို႔ ဆိုးက်ိဳးမ်ားခံစားရႏိုင္သည္ကို သိလိုပါတယ္။ DEPO ေဆးသည္ မိုင္းဂရိန္းေရာဂါရွိသူအတြက္ ထိုးသင့္ပါသလားလဲ သိခ်င္ပါတယ္။ အကယ္၍ မိုင္းဂရိန္းေရာဂါရွိသူအတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ တားေဆးမ်ားရွိလွ်င္ ေက်းဇူးျပဳ၍ ေဖာ္ျပေပးပါ။

Depo-Provera (medroxyprogesterone acetate) ထိုးေဆးဟာ Migraine (မိုင္ဂရင္း) အမူးေရာဂါရွိသူေတြအတြက္ သတိထားသံုးရပါတယ္။ မသံုးနဲ႔လို႔အမ်ိဳးအစား မဟုတ္ပါ။

ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲပါတားေဆး
• လူအမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ ရွာလို႔လြယ္တယ္။ ေစ်းခ်ိဳတယ္။ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲမွာ သတိထားရမွာက (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းျဖစ္တယ္။ လတိုင္း ပဌမေသာက္ရတဲ့ ေဟာ္မုန္းပါ ၂၁ လံုး + ေနာက္ ၇ ရက္မွာ ေဟာ္မုန္းမပါတဲ့ ေဆးလံုး ၇ လံုးပါတယ္။
• (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါရွိသူေတြအတြက္ ၂၁ လံုးေဆးကုန္တာနဲ႔ ေနာက္ ၂၁ လံုး၊ တတိယအၾကိမ္ ၂၁ လံုး ေဆးကပ္ ၃ ကပ္ ဆက္ေသာက္ပါ။ ေနာက္ ၇ ရက္နားပါ။ ဒိေနာက္မွာလဲ အဲဒီအတိုင္းေသာက္ပါ။ ၃ လမွတခါသာ ရာသီလာပါမယ္။ ဒီလိုလုပ္ရင္ (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းက အတက္-အက်မရွိဘဲ၊ ပံုမွန္ရွိေနမယ္။ ၃ လ တခါမဟုတ္ဘဲ ၂၁ လံုးေဆးလံုးေတြ ဆက္ေသာက္ေနလဲ ရပါတယ္။ ဒီနည္းကေန လူတိုင္းကို ေကာင္းေစတယ္ဆိုတာ သက္ေသအမ်ားၾကီးေတာ့ မရွိပါ။
• ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲ တားေဆးက ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ရွိေနသူေတြအတြက္ မသင့္ပါ။ ေသြးတိုးရွိသူေတြလဲ မသင့္ပါ။

Progestogen–only pill (ပရိုဂ်က္စတီရုန္း) ေဟာ္မုန္း တမ်ိဳးထဲပါတဲ့ေဆး
• Progestogen only pill ကို နားရက္မရွိဘဲ ေသာက္နည္းလဲသံုးၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေခါင္းကိုက္ေစတယ္။
• Implants အေရျပားေအာက္ထည့္ထားရတဲ့ေဆးေခ်ာင္း၊ ၃ ႏွစ္အထိ ထားႏိုင္တယ္။
• Depo Injection ဒီပို ထိုးေဆး၊ ၃ လခံတယ္။
• Intrauterine system သားအိမ္ထဲထည့္စရာ၊ ၅ ႏွစ္အထိထားႏိုင္တယ္။

Non hormonal methods of contraception ေဟာ္မုန္းမပါနည္းမ်ား
• IUCD/IUD/Copper T သားအိမ္ထဲထည့္စရာ၊ ၃-၅-၁ဝ ႏွစ္အထိထည့္ထားႏိုင္တယ္။ တကယ္လို႔ ရာသီဆင္းတာက ပိုမ်ားမယ္ဆိုရင္ (မိုင္ဂရင္း) ကို ပိုဆိုးေစႏိုင္တယ္။
• Condoms (ကြန္ဒြမ္) နည္း၊
• Diaphragms (ဒိုင္ယာဖရမ္) သားအိမ္အဝအဖံုးထည့္နည္း။

Emergency hormonal contraception အေရးေပၚတားေဆးထဲမွာ ေဟာ္မုန္း ၁ မ်ိဳးထဲပါတယ္။ အတူေနျပီး ၇၂ နာရီအတြင္း ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ၁၂ နာရီအတြင္း ေသာက္တာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။

တကယ္လို႔ (မိုင္ဂရင္း) ဟာ (PMS) ရာသီမလာခင္ျဖစ္ခ်င္တာတြနဲ႔ အတူတြဲျဖစ္တာဆိုရင္ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲေဆးျဖစ္ျဖစ္ ဒီပို ထိုးေဆးျဖစ္ျဖစ္ သံုးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၁-၂ဝ၁၄

Migraine (2) မိုင္ဂရင္း (၂)

Migraine (မိုင္ဂရင္း) ဆိုတာ ဦးေႏွာက္ထဲက ေသြးေၾကာေတြ ေဖါင္းၾကြတာေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ေသြးေၾကာေဘးက ရွိေနတဲ့ အာရံုေၾကာေတြကို တင္းအား သက္ေရာက္ေစလို႔ ဓါတ္ပစၥည္းေတြ ထြက္လာေစတယ္။ ဆက္ျပီး ေသြးေၾကာေတြကို ေရာင္ေစ၊ နာေစလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။

အာရံုေၾကာစနစ္ထဲက Sympathetic nervous system ကို ထိခိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တာအျပင္ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ ဝမ္းသြားခ်င္တာပါ ဆက္ျဖစ္ေစတယ္။ အစာအိမ္ထဲက အစာေတြ ေအာက္ဆက္ ဆင္းမွာကိုလည္း ေႏွးေစတယ္။ ျဖစ္ေနလို႔ ေဆးတိုက္တဲ့အခါ၊ ေဆးက ေအာက္အဆင္း ေႏွးလို႔ ေဆးမတိုးသလိုမ်ိဳး ျဖစ္ေစတယ္။ ေသြးစီးဆင္းမႈကို ေႏွးေစလို႔ လူနာရဲ႕ မ်က္ႏွာဟာ ခပ္ေဖြးေဖြး ျဖစ္ေနမယ္။ ေျခ-လက္ ေအးစက္စက္ေနမယ္။ မ်က္စိက ျမင္တာ၊ နားက ၾကားတာေတြကိုပါ သက္ေရာက္ေသးတယ္။

နာတာရွည္ျပီး၊ ျပန္ျပန္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါတခုျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တိုင္းေတာ့ ေခါင္းကိုက္ခ်င္မွ ကိုက္တယ္။ ကိုက္ပံု ကိုက္နည္း ကလည္း ထူးတယ္။ ျပင္းျပင္းထံထံ၊ နားထင္တဖက္မွာ ထိုးကိုက္တယ္။ နဖူးမွာလည္း ကိုက္တဲ့လူ ကိုက္တယ္။ ေနာက္ေစ့မွာ ျဖစ္သူ ျဖစ္တယ္။ ၃ ပံု ၂ ပံုေလာက္က ေခါင္းႏွစ္ဖက္လံုး ခံစားရတယ္။ တဖက္ ျဖစ္သူေတြက ဘက္ေျပာင္း ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ၄ နာရီကေန ၃ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။

မျဖစ္ခင္ သတိေပးသလို လကၡဏာေတြ အရင္လာတတ္တယ္။ အအိပ္ပ်က္တာ၊ စိတ္တိုခ်င္တာ၊ အားယုတ္တာ၊ စိတ္ဓါတ္ က်တာ၊ သန္းတာ၊ အခ်ိဳ-အငန္ ခ်င္ျခင္းတတ္လာတာ။ ၂ဝ% ေလာက္မွာ Migraine aura ဆိုတဲ့ နိမိတ္ေတြက ေခါင္း မကုိက္ခင္ေလးမွာျဖစ္ျဖစ္ တျပိဳင္နက္တည္းျဖစ္ျဖစ္ ေပၚတယ္။ အလင္းေရာင္စူးစူးရွရွေတြ ျမင္ရတယ္။ ျမင္ကြင္းရဲ႕ အလည္ကေန စျပီး၊ အလည္ေခါင္မွာ ဘာမွ မျမင္ရတဲ့ အေပါက္လိုလည္း ပါေသးတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ဒါမ်ိဳးသာ ျဖစ္ျပီး၊ ေခါင္းဆက္ မကုိက္သူေတြလည္း ရွိတယ္။ တခါျဖစ္တာ ၂၄ နာရီ ၾကာတဲ့ေနာက္ အားအင္ေတြ ဆုတ္ယုတ္ျပီး၊ အသံေတြ၊ အလင္းေတြ သိပ္မၾကည့္ခ်င္၊ မၾကားခ်င္ ျဖစ္လာတတ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီလာခါနီး၊ လာေနတံုးမွာ (မိုင္ဂရိမ္း) ေရာဂါ ခံစားၾကရေလ့ ရွိတယ္။ Menstrual migraines လို႔ ေခၚလိုက္တယ္။

ေဆးမကူနည္းေတြနဲ႔ စရေအာင္။ ေရခဲတင္ပါ၊ စိတ္တင္းအား ေလွ်ာ့နည္း လုပ္ပါ။ “အိပ္စက္ျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးနည္း” ျဖစ္သည္။ အဲလိုျဖစ္တတ္တာကို ေစ့ေဆာ္တဲ့ အလုပ္မွန္သမွ် ေရွာင္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။ ေဆးလိပ္ မေသာက္တာမ်ိဳး၊ ဒီအစားစားလို႔ ျဖစ္တာထင္ရင္ ေရွာင္တာမ်ိဳး။ အိပ္ခ်ိန္၊ အိပ္ရာထခ်ိန္ မွန္ပါေစ။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ပါ။ အစားစားခ်ိန္ မွန္ပါေစ။ ထမင္း တနပ္လြတ္သြားတာ မျဖစ္ပါေစနဲ႔။

Medication for migraine ေဆးေတြ သံုးရေအာင္။ သာမန္ျဖစ္သူေတြဟာ Acetaminophen (Tylenol) နဲ႔ NSAID (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အကိုက္-အနာေပ်ာက္ေဆးေတြကို သံုးႏိုင္တယ္။ NSAID ဆိုတာ Aspirin, Ibuprofen ေတြကို ေျပာတာပါ။

အလယ္အလတ္စား နဲ႔ ျပင္းထံသူေတြအတြက္ ေဆးေတြကေတာ့
• Triptans, Sumatriptan Injection or Tablet or nasal inhaler, Zolmitriptan (Zomig), Rizatriptan (Maxalt), Naratriptan (Amerge), almotriptan (Axert) and frovatriptan (Frovalan)
• Ergots (Ergomar, Wigraine, and Cafergot) and Dihydroergotamine (Migranal, DHE-45)
• Midrin

ေဆးစြဲတတ္တဲ့ အျပင္စားေဆးေတြ Narcotics and butalbital-containing medications ကိုလည္း သံုးရတတ္တယ္။ အန္တာ မ်ားသူေတြအတြက္ Prochlorperazine (Compazine) or Metoclopramide (Reglan) ေဆးေပးတယ္။ ေသြးေၾကာထဲ ထိုးရတဲ့ေဆးေတြ DHE-45 (dihydroergotamine), prochlorperazine (Compazine), and Valproate (Depacon) လည္းသံုးတယ္။

Migraine ကို လံုးဝေပ်ာက္ေအာင္ မတတ္ႏိုင္ေသးပါ။ ကာကြယ္ေဆးေတြက ဝယ္ရ-ရွာရတာ မခက္ပါ။ Beta blockers (Propranolol), Calcium-channel blockers (Diltiazem, Verapamil, Nimodipine), Tricyclic antidepressants (Amitriptyline, Nortriptyline, Doxepin, Amipramine), Antiserotonin agents (Methysergide), Anticonvulsants (valproic acid, phenobarbital, topiramate) ေတြကို သံုးႏိုင္ပါတယ္။

အအိပ္ပ်က္တာ၊ ညစာ မစားဘဲေနတာ၊ အလင္းေရာင္ စူးစူးရွရွ ျမင္တာ၊ (ေကဖင္း) မ်ားတဲ့ ေကာ္ဖီ-လက္ဘက္ရည္ ေသာက္တာ၊ ေခ်ာကလက္၊ ဝိုင္၊ ေလွ်ာ့ပါ၊ ေရွာင္ပါ။ ဆီးခ်ိဳ ရွိလို႔ေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ မဝေအာင္ျဖစ္ျဖစ္သံုးတဲ့ သၾကားစားထိုး Aspartame ကလည္းျဖစ္ေစတယ္။

Chinese restaurant syndrome ဆိုတာ တကယ္ရွိတယ္။ တရုပ္စားေသာက္ဆိုင္မွာ စားရင္ ေခါင္းကိုက္တာကို ေခၚတယ္။ ဗိုလ္စာေတြျဖစ္တဲ့ hot dogs, ham, bacon and sausages ေတြထဲမွာ Nitrates and nitrites ပါလို႔ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္တတ္တယ္။ “တရုပ္ကလဲ အက်ိဳးမေပးဘူး။ ဗိုလ္လဲ အက်ိဳးမျဖစ္ဘူး။” မုန္႔ပ်ားသလက္ေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ေတာ့ မၾကားဘူးေသးပါ။

(မိုင္ဂရင္း) က မ်ိဳးရိုးလိုက္ပါတယ္။ လူနာ တဝက္ကေက်ာ္က မိသားစုထဲမွာ တေယာက္မက ရွိေနတတ္တယ္။ (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ ျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္ညႊန္ထားတဲ့ေဆး ခ်က္ခ်င္းေသာက္လိုက္ပါ။ ေရ-အရည္ အမ်ားၾကီး ေသာက္ပါ။ အိပ္ရာမွာ သက္ေတာင့္သက္သာ လွဲေနပါ။ အခန္းဟာ တိတ္ဆိပ္ရာ၊ အလင္းေရာင္ မမ်ားတာျဖစ္ရမယ္။ နဖူးမွာ ေအးတဲ့ အဝတ္တခုခု ပတ္ထားပါ။ နာတဲ့ေနရာ ႏွိပ္နယ္ေပးပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Migraine (1) မိုင္ဂရင္း (၁)

(မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ပံုက အထဲမွာ ေသြးေၾကာခုန္သလိုျဖစ္တယ္။ ကြက္ျပီး ထိုးကိုက္တယ္။ နာတာကလဲ တမ်ိဳး၊ တဖက္ထဲကနာမယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္မယ္။ အလင္းေရာင္ကို မၾကည့္ႏိုင္ဘူး။

တခ်ိဳ႕ၾက ႏွစ္ဘက္လံုး ကိုက္သလို ထိုးကိုက္သလို မဟုတ္ဘဲ Dull ထံုသလို ကိုက္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ အစားပ်က္မယ္။ Cognitive impairment အသိဥာဏ္ဆိုင္ရာ အားနည္းမယ္။ Phonophobia ဆူတဲ့အသံ မၾကားခ်င္ဘူး။ Osmophobia တခ်ိဳ႕အနံ႔ကို မၾကိဳက္တာျဖစ္မယ္။ မ်က္စိၾကည့္ရတာမေကာင္း ျဖစ္မယ္။

ဇီဝကမၼ-ေရာဂါေဗဒအရ ေျပာရရင္ အာရံုေၾကာ နဲ႔ ေသြးေၾကာ အလုပ္ မမွန္တာပါ။ ေသြးေၾကာနားက (ပါရာဆင္ပသက္တစ္) အာရံုေၾကာကေန ထုတ္ေပးတဲ့ Neuropeptides ေၾကာင့္ ေသြးေၾကာေတြ က်ယ္ျပီး မိုင္ဂရင္း ခံစားရတယ္။ Trigeminal nucleus caudalis, Nucleus tractus solitarius နဲ႔ Dorsal raphe nucleus အာရံုေၾကာ ဆိုင္ရာေတြ အလုပ္မမွန္တာေၾကာင့္လို႔ ယူဆရတယ္။ Imaging studies နည္းနဲ႔စစ္ေဆးေတာ့ Brainstem ဦးေႏွာက္ အညွာေနရာမွာရွိတဲ့ Sensory modulation ေနရာမွာ အမွားေတြ႔ရလို႔ Sensory processing နာတာကိုသိတဲ့စနစ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းတာလို႔ သိရတယ္။ ေရာဂါခံစားရခါနီးမွာ ဒါမွမဟုတ္ခံစားရခ်ိန္မွာ Cerebral blood flow ဆိုင္ရာ ဦးေႏွာက္ ေနရာကို ေသြး လိုသေလာက္ မေရာက္ေတာ့ဘူး။ တနာရီ ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေသြးပိုေလွ်ာက္လာျပန္တယ္။

• Acute attacks ေရာဂါထခ်ိန္မွာ နားပါ၊ ဆိတ္ျငိမ္ရာ၊ အလင္းေရာင္နည္းရာမွာ ေနပါ။
• Aspirin, Acetaminophen, Ibuprofen, Naproxen တခုခုေသာက္ပါ။ တလမွာ ဒီေဆးေတြကို ၁၅ ရက္ ထက္ေတာ့ ပိုမေသာက္ပါနဲ႔။ ေဆး တမ်ိဳးမကတြဲေသာက္တာဆိုရင္ ၁ဝ ရက္ထက္မပိုပါနဲ႔။
• Cafergot (Ergotamine tartrate 1 mg + Caffeine 100 mg) ေဆးကလဲ သက္သာေစတယ္။ ေခါင္းကိုက္တာနဲ႔ ၁ ျပား ၂ ျပား ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ပိုင္း မိနစ္ ၃ဝ တခါ ၁ ျပား ေသာက္ႏိုင္တယ္။ တခ်ီမွာ ၆ ျပားအထိ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ေဆးကိုစုပ္ယူတာေႏွးလို႔ေရာ၊ အန္တာေၾကာင့္ပါ တခါတေလ ထိေရာက္မႈ နည္းတတ္တယ္။
• Cafergot ေဆးကို Suppositories (Ergotamine 2 mg) စအိုကေနလဲ ေပးႏိုင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ Dihydroergotamine mesylate 0.5–1 mg ကို ေသြးေၾကာထဲျဖစ္ျဖစ္ 1–2 mg ကို အသားေဆးျဖစ္ျဖစ္ နဲ႔ အေရျပားေအာက္ျဖစ္ျဖစ္ ထိုးေပးႏိုင္တယ္။
• Prochlorperazine 25 mg suppository စအိုထဲ ဒါမွမဟုတ္ 10 mg ေသြးေၾကာထဲထိုးရတယ္။
• Ergotamine ပါတဲ့ေဆးေတြကို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္ မေပးရပါ။
• Sumatriptan ေဆးက သက္ေရာက္မႈရတာ ျမန္တယ္။ အေရျပားေအာက္မွာ ထိုးတယ္။ ကိုယ္ဖါသာလဲ ထိုးဘို႔ လုပ္ထားတာမ်ိဳးရွိတယ္။ ႏွာေခါင္းကေနေဆးေပးတာမ်ိဳးလဲလာတယ္။ စားေဆးလဲ လာတယ္။
• Zolmitriptan စားေဆးကလဲ ဒီေဆးနဲ႔ဆင္ဆင္ဘဲ။ 5 mg ေသာက္တာ ၁ နာရီေနရင္ သက္သာမယ္။ ႏွာေခါင္းကေနေပးတာမ်ိဳးလဲ လာတယ္။
• Eletriptan 80 mg ေဆးကို ရုတ္တရက္ျဖစ္တာအတြက္သံုးျပီး၊ Frovatriptan 7.5 mg ေဆးကို ေရရွည္အတြက္ ေပးတယ္။
• Triptans ေဆးက အန္ခ်င္တတ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ မေပးတာေကာင္းတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အဝလြန္သူ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါရွိသူေတြကိုလဲ မေပးဘူး။ ဒါေပမဲ့ Naproxen 500 mg နဲ႔တြဲေပးရင္ ထိေရာက္တယ္။
• Neuroleptic droperidol ကလဲ ရုတ္တရက္ျဖစ္တာအတြက္ေကာင္းတယ္။
• Metoclopramide ေဆးကို အေၾကာေဆးထိုးေပးႏိုင္တယ္။
• Opioid analgesics ဘိန္းပါတဲ့ အနာသက္သာေဆးကို တခ်ိဳ႕အတြက္သံုးရတယ္။ Meperidine 100 mg အသားေဆး၊ Butorphanol tartrate 1 mg/spray ႏွာေခါင္းထဲပန္းေဆး၊ Propofol အေၾကာေဆး၊

Preventive Therapy မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုဆင္ျခင္မလဲ
• Amitriptyline 10–150 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အိပ္ခ်င္၊ အာေခါင္ေျခာက္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ အေလးခ်ိန္တက္၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ ကိုယ္ေရာင္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ဆီးသြားရခက္၊
• Botulinum toxin type A ထိုးေဆးကို ဦးေရခြံမွာထိုးေပးတာလဲလုပ္တယ္။
• Clonidine 0.2–0.6 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အိပ္ခ်င္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊
• Cyproheptadine 12–20 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အိပ္ခ်င္၊ အာေခါင္ေျခာက္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ဝမ္းမမွန္၊
• Fluoxetine 20–60 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = စိုးရိမ္စိတ္၊ အိပ္မရ၊ ေခြ်းထြက္မ်ား၊ လက္တံု၊ ဝမ္းမမွန္၊
• Imipramine 10–150 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အိပ္ခ်င္၊ အာေခါင္ေျခာက္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ ကိုယ္ေရာင္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ဆီးသြားရခက္၊
• Propranolol 80–240 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အားယုတ္၊ စိတ္က်၊ အိပ္မရ၊ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္။
• Sertraline 50–200 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = စိုးရိမ္စိတ္၊ အိပ္မရ၊ ေခြ်းထြက္မ်ား၊ လက္တံု၊ ဝမ္းမမွန္၊
• Timolol, Metoprolol, Nimodipine, Nicardipine, Diltiazem ေဆးေတြလဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Verapamil 80–160 mg ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ေခါင္းကိုက္၊ ေသြးဖိအားက်၊ ကိုယ္ေရာင္၊ မ်က္ႏွာနီျမန္း၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊
• အတက္က်ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ valproic acid (500–1500 mg), Gabapentin (900–2400 mg) နဲ႔ Topiramate (50–200 mg) ေတြကိုလဲသံုးတယ္။ Valproic acid ကို ကိုယ္ဝန္ေတြမွာ မသံုးပါ။

ကိုယ္မၾကိဳက္တဲ့ အနံ႔တခုခု ဥပမာ ေညွာ္နံ႔၊ ပုပ္နံ႔ စတာမ်ိဳးကို စိတ္ထဲမွာ ေတြးလိုက္တာနဲ႔ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္လာေစမဲ့ ပဏာမပ်ိဳးအဆင့္ Aura ကို ရေစႏိုင္တယ္။

(မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္သူေတြထဲက ၃ဝ% ဟာ အနံ႔အသက္ အပါအဝင္ အာရံုခံမႈနဲ႔ ဆက္စပ္တယ္။ အျမင္ေၾကာင့္ ဥပမာ အလင္းေရာင္၊ အမဲစက္ မ်ိဳးကေနစတာကေတာ့ ပိုမ်ားပါတယ္။

နယူးေယာ့ခ္မွာရွိတဲ့ Montefiore Headache Center ကေန သုေတသနလုပ္သူ Matthew Robbins ေျပာတာက "အနံ႔ကေန တခ်ိဳ႕မွာ အဲလို (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါလာျဖစ္ၾကတယ္။" “အျဖစ္မ်ားလွေတာ့မဟုတ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ သိသာတယ္။ အဲလို တကယ္အနံ႔မရဘဲ ရတာမ်ိဳးကို Olfactory hallucinations ေခၚတယ္။”

သုေတသန လုပ္သူေတြက (မိုင္ဂရင္း) နဲ႔ ေခါင္းကိုက္လူနာ ၂၅ ေယာက္ကို စမ္းသပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ၂ ႏွစ္ခြဲအတြင္း လူနာေပါင္း ၂၁ဝဝ ရဲ႕ မွတ္တမ္းေတြကိုလည္း စစ္ေဆးပါေသးတယ္။ အမ်ားစုက မီးေလာင္တဲ့အနံ႔၊ မီးခိုးနဲ႔ကို မၾကိဳက္ၾကပါ။ တခ်ိဳ႕က ဘယ္မီးခိုးနံ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ တခ်ိဳ႕က တိတိက်က် ဥပမာ ေဆးလိပ္မီးခိုးနံ႔၊ သစ္သားမီးေလာင္တဲ့အနံ႔၊ ေျပာင္းဖူး (ေပါ့ပ္ကြန္) ေညွာ္နဲ႔ ေတြကို မၾကိဳက္ၾကဘူး။ အမိႈက္နဲ႔၊ ပုပ္သိုးနံ႔၊ မိလႅာနံ႔ေတြကို ဒုတိယတန္း မၾကိဳက္ၾကပါ။ လူနည္းနည္းက ေကာင္းတဲ့အနံ႔ ဥပမာ Oranges လိေမၼာ္နံ႔၊ Coffee ေကာ္ဖီ၊ Foie gras အသဲ (ဘဲသဲ) ကို မၾကိဳက္တာလဲ ေတြ႔သိရတယ္။

ကမာၻမွာ လူ ၁၁%မွာ (မိုင္ဂရင္း) ေရာဂါရွိမယ္။ Olfactory hallucinations အနံ႔တကယ္မရဘဲ စဥ္းစားလို႔ ေရာဂါ ထလာတာ ရွားေတာ့ ရွားပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို ဘာလို႔ဆိုတာ ဆရာဝန္ေတြက နည္းမလည္ၾကေသးဘူး။

Dr. တင့္ေဆြ

Friday, November 28, 2014

The latest, not the last photo shot ေနာက္ဆံုးရဓါတ္ပံု

• အိမ္မိုး နံရိုးသာ၊
• အိမ္အကာ ဗလာ၊
• ဆိုင္းဘုတ္မွာ နာမည္မပါ၊
• သစ္ပင္အုပ္ဆိုင္းတာ ေတာရိုင္းမဟုတ္ပါ၊
• လူဝင္လူထြက္ မလုပ္သာေပမဲ့ ေလဝင္ေလထြက္ရွိလွ်က္ပါ။

• အဲတာ ငါေနခဲ့တဲ့ေနရာ၊
• ငါကုသေပးတဲ့လူနာေတြ လာၾကတဲ့ေနရာ၊
• ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ေတြ စံေပ်ာ္ရာ၊
• ငါ့ကိုမဲေပးၾကသူေတြရ့ဲ ေမွ်ာ္မွန္းရာ။

• လူမလာေပမဲ့ ေန႔တိုင္းညတိုင္း စိတ္ေရာက္လာ၊
• အထိန္းအမွတ္ဟာ ဘယ္ေသာအခါမွမေပ်ာက္ပါ၊
• လြမ္းစရာကို နာစရာနဲ႔မေျဖသာ၊
• တမ္းတသူေတြကိုေတာ့ အားေပးမပ်က္ပါ၊
• က်န္းမာ-ခ်မ္းသာ၊ တေန႔မွာျပန္ဆံုၾကမယ္ဗ်ာ။     ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၁၁-၂ဝ၁၄
ပုလဲအိမ္ေလးရ့ဲဓါတ္ပံုကို ရိုက္ပို႔ေပးတဲ့ မံုရြာ-မႏၲေလးက ႕႕႕႕႕ ကို အမ်ားၾကီးေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

Lungworms အဆုပ္သန္ေကာင္

ကြၽန္ေတာ့္အသိ ညီေလးတစ္ေယာက္ပါဆရာ။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္႐ွိပါျပီ။ သူ႔ရဲ႕ အဆုတ္ထဲမွာ တစ္ခုခု ရြစိရြစိ သြားေနသလုိ ခံစားရတယ္လုိ႔ အျမဲေျပာတယ္ဆရာ။ ခုေနာက္ပုိင္း လည္ေခ်ာင္းထဲထိ တက္လာသလုိ ခံစားရတယ္လုိ႔ ထပ္ေျပာလာပါတယ္။ တစ္ေန႔ ထမင္းငါးထပ္စားပါတယ္။ ၁ နာရီခြဲတစ္ခါ ဆုိသလုိ ဗုိက္အရမ္း ဆာေလာင္တက္တယ္။ စားသေလာက္ အသားမျဖစ္ပါဘူး။ ခပ္ပိန္ပိန္ေလးပါဆရာ။ သူ႔မွာ Bronchitis လုိ လကၡဏာမ်ိဳး႐ွိပါတယ္ဆရာ။ ေဆးလိပ္မေသာက္ပါဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္က TB ေဆးေသာက္ထားပါတယ္။ ၆ လပါ။ Chest X ray ႐ုိက္ေတာ့ lung ရဲ႕ apex မွာ opaque ေလးျဖစ္ေနပါတယ္။ lymph nodes ေတြႀကီးေနပါတယ္။ Tuberculin test negative ပါ။ early morning sputum 3 ႀကိမ္ယူပါတယ္ negative ပါ။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတုိင္း ေဆး ၆ ေလာက္ ေသာက္ခဲ့ပါတယ္။ ေသာက္ေနရင္းနဲ႔ ကြၽန္ေတာ့္ ျပန္ေျပာျပတာက ၄ လ ေျမာက္ ရင္ေခါင္းတည့္တည့္က နာလာပါတယ္တဲ့ဆရာ။ ၄ လ ေျမာက္မွာပဲ chest x ray ထပ္႐ုိက္ခုိင္းေတာ့ Bronchus နားမွာ consodilation ဆုိလား fibrosis ဆုိလားျဖစ္လာပါတယ္။ သူ႔မွာ TB လကၡဏာမ႐ွိပါဘူး။ ေခ်ာင္းဆုိးတာ။ ညေနခင္းဖ်ားတာ။ တစ္ခုမွမ႐ွိပါဘူး။ TB treatment complete ျဖစ္သြားၿပီး အေတာ္ၾကာေတာ့ မနက္အိပ္ယာနိးရင္ ပ်ိဳ႕ပ်ိဳ႕ျပီး ေခ်ာင္းဆုိးပါတယ္။ အန္ပါတယ္။ ထမင္း စားၿပီးတုိင္း Body temperature က အရမ္းပူလာပါတယ္။ အလုိလုိေနရင္း ေခါင္းေခြၽးနဲ႔ လည္ပင္း ဝမ္းဗုိက္ပုိင္း ေခြၽးေတြ မနားတမ္းထြက္ပါတယ္။ ကန္ေတာ့ပါရဲ႕ဆရာ။ ေျခသလုံးနဲ႔ ေပါင္မွာ အမဲစက္ေတြအမ်ားႀကီးပါ။ ညႇစ္ရင္ အဆံေလးေတြထြက္ပါတယ္။ အသားေရက အျမဲေျခာက္ကပ္။ သူ အျမဲ အစာစားပါတယ္။ အားမ႐ွိသလုိ နံးေနတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ ေဆးခန္းေတြလဲျပပါတယ္။ ခု ေနာက္ဆုံး႐ုိက္တဲ့ chest x ray က အရင္ chest x ray အတုိင္း Apex of the lungs မွာ opaque ျဖစ္တုန္းပါပဲ။ ခုထိ neck lymph nodes ေတြ႐ွိဆဲပါ။ ကြၽန္ေတာ္ေတြ႔ဖူးတဲ့ ကကေလးတစ္ေယာက္က ခ်ိတ္သံေကာင္ေတြ body မွာျပန္႔သြားလုိ႔ ေဆးမနိင္ပဲ ေသသြားပါတယ္။ ခုဒီညီေလးေရာ အဲ့လုိ ျဖစ္နိင္ပါလားဆရာ။ အနာတစ္ျခား ေဆးတစ္ျခားျဖစ္ေနလုိ႔ အၾကံေပးပါဦးဆရာ။ ဘယ္မွာ ျပသင့္ပါသလဲ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။ သံခ်ေဆး mebendazole ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတုိင္း ၆ လတစ္ခါ ေသာက္ထားပါတယ္။ Worm infections in lungs လုိ႔ယူဆနိင္ပါလားဆရာ။ ခုခ်ိန္ထိ ပိ်ဳ႕ပ်ိဳ႕ျပီး ေခ်ာင္းဆုိးပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က အျမဲပူေနပါတယ္။ အေရျပားအႏွံ႔ ဝက္ျခံလုိ အဆံေလးေတြ ေပါက္ပါတယ္။ ေခြၽးတအားထြက္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ respiratory tract ထဲက အပုပ္နံ႔လုိလုိ၊ မစင္နံ႔လုိလုိရတယ္ ေျပာပါတယ္။ ဘာ test ေတြလုပ္ျပီး၊ ဘယ္သမားေတာ္နဲ႔ ျပသရပါမလဲဆရာ။

တီဘီ ကိုသံသယရွိတာလဲ မမွားပါ။ ၆ လဆိုရင္ ပိုးေတြေသပါမယ္။ တီဘီျဖစ္တာမွန္ရင္လဲ ပိုးေသေပမဲ့ အဆုပ္မွာ အမာရြတ္လိုက်န္ႏိုင္လို႔ ဓါတ္မွန္မွာ အျဖဴေရာင္ျပေနတာ က်န္ေနႏိုင္ပါတယ္။ တီဘီမဟုတ္ပဲ တျခားေရာဂါကိုလဲ ဆက္စဥ္းစားရပါမယ္။ ဒီအသက္မွာ အဆုပ္ကင္ဆာကိုသံသယမထားသင့္ေသးပါ။ တက္ေစ့ဆိုတာက ဗက္တီးရီးယား ဝင္တာ၊ တီဘီျဖစ္တာနဲ႔ ကင္ဆာကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

အနံ႔ဆိုးရတာက ပိုးအေသေတြနဲ႔ ေသြးျဖဴဥအေသေတြေရာေနလို႔ျဖစ္ပါမယ္။ ပိုးအမ်ိဳးအစားအလိုက္ အနံ႔ထြက္တတ္တယ္။

သန္ေကာင္ကို သံသယထားတာလဲ မလြန္ပါ။ ဓါတ္မွန္နဲ႔ မသိသာရင္ တျခားစစ္ေဆးနည္းေတြ လုပ္ရပါအံုးမယ္။ ရြစိရြစိေနတာနဲ႔ေတာ့ သန္ေကာင္လို႔ ေျပာမရေသးပါ။ ခြ်ဲေၾကာင့္လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆုပ္ကို သန္ေကာင္ဝင္ရင္ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ ပန္းနာမွာလို ေလျပြန္က်ဥ္းတဲ့အထဲကို ေလျဖတ္ရတဲ့အသံမ်ိဳးၾကားရမယ္။ လူကပိန္ပိန္လာမယ္။ စစ္ၾကည့္ရင္ ဝမ္းနဲ႔ သလိပ္ထဲမွာ သန္ဥေတြ႔ႏိုင္တယ္။ ေသြးစစ္ရင္ အီယိုဆင္ႏိုဖီးလ္ မ်ားေနမယ္။

Strongyloides stercoralis သန္ေကာင္အမ်ိဳးအစားကေနျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ bronchitis ေလျပြန္ေရာင္တာနဲ႔ pneumonia ႏူမိုးနီးယားျဖစ္ေစမယ္။ အဆုပ္တစ္ရွူးေတြကို ပ်က္စီးေစမယ္။ လူကိုပါေသေစႏိုင္တယ္။

သန္ခ်ေဆးေပးမယ္။ ဆိုးတဲ့သူေတြကို Prednisolone ေဆး ရက္တိုေပးမယ္။ Oxibendazole ေဆးကို ကာကြယ္ရာမွာ သံုးတယ္။ Fenbendazole ေဆးကို ကုသရာမွာသံုးတယ္။

ရင္ေခါင္းပိုင္းသမားေတာ္က အေကာင္းဆံုးကုသေပးႏိုင္ပါတယ္။

အဆုပ္သန္ေကာင္က တိရစာၧန္ေတြမွာအျဖစ္မ်ားတယ္။ အေမရိကမွာ fluke worms သန္ေကာင္ကေနျဖစ္တာ မ်ားလာတယ္လို႔ ၂ဝဝ၉ တံုးကထုတ္ျပန္ခ်က္တခုရွိပါတယ္။ Crawfish ငါးအစိမ္းစားသူေတြမွာလဲလိုျဖစ္တယ္။ Shellfish ငါးအမ်ိဳးအစားေတြက ဒီသန္ေကာက္ေတြရဲ႕ ေနအိမ္လို ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

Letpadaung hunting လက္ပံေတာင္းမွာ သမင္ျပစ္ထြက္ျခင္း

လက္ပံေတာင္းအေရးအခင္း ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔အတြက္ အရင္ေရးခဲ့တာေလးျပန္တင္ပါရေစ။ အမွန္က တတိယအၾကိမ္ ျပန္တင္တာပါ။ ဒုတ္ယအၾကိမ္တံုးက ဒီလိုအစပ်ိဳးခဲ့တာပါ။ စာေရးဆရာ ေနဝင္းျမင့္ေရးတဲ့ ခရီးႏိုင္ငံေရးစာအုပ္ထဲက ဆားလင္းႀကီးထဲမွာ ကိုမွန္ေျပာင္းကေန ရြတ္ဆိုတဲ့ ဆဒၵန္ပ်ဳိ႕ထဲက ‘စက္ဟုန္သရ၊ ဆိပ္ရည္ဝျဖင့္၊ သားမ်ားေသမင္း၊ မုဆိုးခြင္းသား’ကိုဖတ္ရျပီးေတာ့၊ ၁၄-၃-၂ဝ၁၃ တံုးက ကြ်န္ေတာ္ ေရးခဲ့တာေလးကို ျပန္တင္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

လက္ပံေတာင္းအစီရင္ခံစာထြက္လာတာနဲ႔ အသံေတြ အေတာ္ၾကီးညံပါတယ္။ မ်က္မျမင္ပုဏၰား ၆ ေယာက္ကေန ဆင္တစ္ေကာင္ကို ကိုင္တြယ္စမ္းသပ္ၿပီးသကာလ ေကာက္ခ်က္ခ်ၾကတာမွာ ၆ မ်ိဳးထြက္တဲ့ပံုျပင္ကိုလူတိုင္းကနားေရဝျပီး ျဖစ္ပါမယ္။ အခုအျဖစ္ကေတာ့ ကားလိပ္ၾကားကေန ဘြားကနဲ ဆင္ေကာင္ၾကီးေပၚလာတယ္ဆိုရင္ပဲ၊ စူးရွတဲ့ မ်က္လံုးေတြနဲ႔သာ ၾကည့္ၾကတာမို႔ ေျပာင္ေျမာက္တဲ့ အေရးအသားေတြ၊ အသံၾသဇာပါပါနဲ႔ ေဝဖန္သမႈ ျပဳၾကတာေတြ ၾကားရတာ စဥ္တိုက္ဆက္တိုက္ပါပဲ။

မ်က္စိမျမင္လို႔ ဆင့္နားရြက္ကိုသာ စမ္းမိသူကေန ဆင္ဟာယပ္ေတာင္လိုပဲထင္တာ ‘ဒုကၡိတအျမင္’ ျဖစ္ျပီးရိုးပါတယ္။ အျမင္ေတြအၾကားေတြ အာရံုတရားေတြ ေကာင္းလွသူေတြရဲ႕ ‘သုခိတအျမင္’ ေတြမတူၾကတာဘာလို႔ပါလဲ။

အျပီးသတ္အစီရင္ခံစာမွာ အဓိကရုဏ္းျဖိဳခြင္းရာမယ္ အသံုးျပဳခဲ့တဲ့လက္နက္ဟာမီးခိုးဗံုးလို႔ ပါတယ္။ ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ကလဲေရဒီယိုမွာ ရွားရွားပါးပါးအဂၤလိပ္စကားလံုးသံုးျပီး၊ Smoke bomb လို႔ေျပာပါတယ္။ ဒါဟာ လံုျခံဳေရးအသံုး စကားလံုး ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးပညာအရေျပာရရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ေတြဟာဒဏ္ရာကိုစစ္ေဆးျပီး၊ လူနာေျပာတာကို တိုက္ရိုက္ယူရေလ့ ရွိပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ကေတာ့ လက္နက္ အိတ္စပတ္ မဟုတ္လို႔ ဒီလိုခ်ေရးမိမွာပါ “မီးအၾကီးအက်ယ္ ေလာင္ေစေသာ တရားဝင္မီးခိုးဗံုးဟုေခၚဆိုသည့္လက္နက္” လို႔ေရးပါမယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကေတာ့ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလိုအခင္းျဖစ္ရာကလူထုဆီလာခဲ့တယ္။ ရွင္းစရာေတြရွင္းေမးတာေတြ ျပန္ေျဖပါတယ္။ သူကခ်ည္းေျပာသြားတာလို႔လဲ ျပန္ေျပတာ ၾကားမိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္ကစစ္ေဆးၾကားနာျပီးျဖစ္တာမို႔ ထြက္တဲ့အစီရင္ခံစာကိုနားလည္ေစအာင္ လာရွင္းျပတာပါ။ ထပ္ျပီးနားေထာင္ဘို႔ရာအခ်ိန္တန္ေတာ့ တခါထပ္ နားေထာင္ပါလိမ့္မယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အသင့္ေရးထားတဲ့ေၾကာညာခ်က္ကို ဖတ္ျပတာမဟုတ္တာကို သတိျပဳေစခ်င္ပါတယ္။ နဝတ၊ နအဖေခတ္မွာ ဇာတ္လမ္းေတြဆင္၊ ဇယားေတြဆြဲျပီးလုပ္တဲ့ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမ်ိဳးနဲ႔ဆို ဆီနဲ႔ေရလိုကြာျခားပါတယ္။ ဒါကအခ်က္ေလးတခုပါ။

လူတခ်ိဳ႕ဟာတံု႔ျပန္တာလြယ္တတ္ၾကတယ္။ ေကာက္ခ်က္ဆြဲတာမွာလဲအခုျမင္လိုက္ရတာကို ၾကည့္ျပီး၊ ၾကားျပီး၊ ဖတ္ျပီး၊ ခ်က္ခ်င္းၾကီးကံတရားေလးပါးနဲ႔ စဥ္းစား-ေရးသား-ေျပာဆို-ျပဳမူတတ္ၾကတယ္။ အျဖစ္အပ်က္တခုတိုင္းမွာထင္ေပၚသူ၊ ထိပ္ဆံုးကလူကိုဦးတည္ေလ့ရွိပါေသးတယ္။ ရခိုင္မွာ ျပႆနာေတြ ပြက္ပြက္ဆူခ်ိန္မယ္ အစိုးရကေန ရပ္တည္ခ်က္တခု ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ အစိုးရသေဘာတားကကိုယ့္ဆႏၵနဲ႔ ကိုက္ညီတာမို႔ ခ်က္ခ်င္းၾကီးဆိုသလိုသမၼတကိုခ်ီးမြမ္းေထာပဏာ ျပဳလိုက္ၾကတယ္။

မၾကာပါဘူးကခ်င္ေဒသမွာထိုးစစ္ေတြဆင္၊ ေလယာဥ္ေတြသံုးေတာ့ အဲဒီလူပုဂၢိဳလ္ကိုပဲရစရာမရွိေအာင္ အျပစ္တင္ၾကျပန္ပါေရာ။ “အာဝါ ပရက္ဆီးဒင့္” လုပ္သူနဲ႔ “အလိုမရွိ” လုပ္သူေတြကအတူတူေတာ့ ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္ပါမယ္။ ဟုတ္တာလဲပါမွာမလြဲပါ။ ျဖစ္သင့္တာကစိတ္မေစာဘို႔၊ မေလာဘို႔လိုပါတယ္။ အျမန္အဆန္ တုံ႔ျပန္လိုက္မိေတာ့ ရခိုင္ေဒသကအေရးမွာကိုယ္နဲ႔ဘာသာမတူသူေတြကလုပ္ၾကတာပဲဆိုျပီးအဲဒီဘာသာတရားကိုပါ ျပစ္တင္မိၾကရာကေနအမိႈက္ကစ ျပႆဒ္မီးေလာင္ေစခဲ့တယ္။ ဘာသာမတူသူေတြၾကားမလိုအပ္ပဲအမုန္းပြါးေစခဲ့တယ္။ အမွန္ကတိုင္းတပါးသားေတြ တရားမဝင္ လူတြင္က်ယ္လာလုပ္တာကိုတားဆီးေရးဦးတည္ရမွာသာ ျဖစ္တယ္။ က်ယ္က်ယ္ ေလာင္ေလာင္ စူးစူးဝါးဝါးေအာ္လို႔ေကာတိုင္းတပါးသားအေရးေအးမွာတဲ့လား။

ေဒၚစုဒီတခါ မံုရြာလာတာအရင္တခါနဲ႔မတူပါ။ ဒီတခါမွာ ဆႏၵအျပခံရတာဟာ စစ္အစိုးရလက္ထက္တံုးက လူေတြကို ဇြတ္ေခၚျပီး လုပ္တဲ့ ဆန္႔က်င္ပြဲၾကီးေတြေနာက္မွာဒါပဌမဆံုးရင္ဆိုင္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီမွာဒါမ်ိဳးေတြ လာအံုးမွာပါ။ ပါတီဥကၠဌပူပူေႏြးေႏြးကမသိမရွိပါ။ ရဲရဲၾကီးလာပါတယ္။ ဘယ္သူကမွဖိတ္လို႔၊ ခိုင္းလို႔လည္းမဟုတ္ပါ။ လက္ပံေတာင္းအစီရင္ခံစာမထြက္ခင္ကတည္းကလည္းစဥ္းစားျပီးသား ျဖစ္မယ္လို႔ ယူဆရင္ မွားမယ္မထင္ပါ။ စီးပြါးေရးမွာျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးမွာျဖစ္ျဖစ္ “တြက္ခ်က္ျပီးသား အႏၲရာယ္” ဆိုတာမ်ိဳး၊ ေရွာင္လြဲလို႔မရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးကို သိသိၾကီးနဲ႔ ေရြးရတတ္ပါတယ္။

လူတဦးစကားေျပာတာကိုအေသအခ်ာၾကည့္ပါ။ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ေျပာေနတာလား။ လိန္ဆင္ေတြလား။ အေရးၾကီးတာတခုက ေျပာတာကိုလဲ “စာေၾကာင္းေတြၾကားမွာဘာမ်ားပါသလဲသိေအာင္လုပ္ပါ” လို႔ အဂၤလိပ္လိုဆိုရိုးစကားရွိပါတယ္။ ေနာက္ျပီး “မေျပာပဲခ်န္ထားတာဘာရွိသလဲဆိုတာက ဒီအေရးမွာအေရးအၾကီးဆံုး စဥ္းစားစရာျဖစ္ပါတယ္။” ေတြးယူရင္ မွန္တာေတြေရာ က်န္တာေတြပါ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တိုင္းမွာ ႏိုင္ငံထိပ္သီး၊ အဖြဲ႔အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အရာရာတိုင္းကို ထုတ္မေျပာၾကပါ။ ေတမိမင္းသားစကားမေျပာတာအေၾကာင္းရွိတယ္ မဟုတ္ပါလား။

လပိုင္းအတြင္းမွာသာ မဲေရြးပြဲလုပ္ရင္ ေဒၚစုကိုမဲေပးမဲ့သူအေရအတြက္ဟာအစီရင္ခံစာမထြက္ခင္ကထက္ နည္းမွာပါ။ ဒီလိုေတြ ျဖစ္လာေအာင္ လက္ရွိအစိုးရက တမင္အၾကံနဲ႔ ေဒၚစုကိုေကာ္မရွင္ဥကၠ႒တာဝန္ေပးလိုက္တာလို႔ေတာ့ မထင္ပါ။ အခုလိုဆူညံသံေတြ ျဖစ္ေနတာအတြက္လဲလက္ရွိ “အာဏာယူပါတီ” က လက္ခေမာင္းခတ္ေနမယ္လဲမထင္ပါ။ သမၼတနဲ႔ ေဒၚစု တၾကိတ္တည္းတဥာဏ္တည္းလုပ္ေနတာလို႔လဲ မယူဆပါ။ စစ္တပ္ကလည္း ကြယ္ရာမွာ ရယ္သြမ္းေသြးေနမယ္လို႔လဲ မယူဆပါ။

ျမန္မာျပည္မွာ အေျပာင္းအလဲတခုဆီဦးတည္ေနတယ္။ ဘယ္ဘက္ကမွ မႏိုင္ၾကလို႔ ၾကားနည္းကို ႏွစ္ဖက္လံုးက ေရြးလိုက္ၾကျပီး လုပ္နည္းသစ္နဲ႔ စခန္းသြားေနၾကခ်ိန္ျဖစ္တယ္။ မၾကိဳက္သူေတြကလဲမၾကိဳက္ပဲေနခြင့္ အျပည့္အဝ ရွိၾကပါတယ္။ လက္ေတြ႔ျဖစ္ေနတာကေတာ့ အရွိတရားပါ။ အခုေနာက္ဆံုးျဖစ္ေပၚမႈဟာေဘးတိုက္ယွဥ္ျပီး (လက္တြဲဆိုတဲ့ အသံုးအႏွဳန္းမဟုတ္ပါ) ခရီးဆက္ဘို႔ရာတဆင့္တက္လာေစမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

ဒါျဖင့္ရင္ ေဒၚစုကိုရင္ထဲကထုတ္လိုက္ျပီးေနပူၾကီးထဲမွာရဲေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနၾကသူေတြအတြက္ ထည့္မတြက္တာလား ေမးႏိုင္ပါတယ္။ လူထုလႈပ္ရွားမႈ အလြန္႔အလြန္ အေရးၾကီးပါတယ္။ လိုအပ္ရင္ ထပ္လုပ္ရအံုးမွာပါ။ တခုေတာ့ ေထာက္ျပပါရေစ။ လႈပ္ရွားမႈေတြမွာဘယ္သူ႔ကိုပစ္မွတ္ထားမလဲ။ ေဒၚစုကိုလား၊ ဝမ္ေပါင္ကိုလား၊ ဦးပိုင္ကိုလား။ သံုးခုလံုးလား။ ဘယ္ဟာကိုမွ မထားပါနဲ႔လို႔ မတားပါ။ “ေပ်ာ့တဲ့ပစ္မွတ္” ေရြးျပီးလုပ္ၾကတာထံုးစံပါ။ ကြ်န္ေတာ့္သေဘာက ေနာက္ႏွစ္ခုကို ဦးတည္ေစခ်ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ႕႕႕

“ေဒၚေပါင္” ကိုဒီေနရာမွာမေျပာေသးပါ။ “ဦးပိုင္” ကိုေတာ့ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ “၂ဝဝ၆-ဝ၇ ဘ႑ာေရးႏွစ္အတြင္း ဦးပုိင္လီမိတက္ဟာ အျမတ္ေငြ က်ပ္သန္းေပါင္း ၅ ေသာင္းေလာက္ ရွာႏိုင္ခဲ့တယ္။ ၂ဝဝ၂ ခုႏွစ္ကစျပီး သဘာဝ ဓာတ္ေငြ႔အတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံကေနအတိုးေရာအရင္းပါ ေဒၚလာေငြ ၅ ဘီလီယံနီးပါးရခ့ဲတယ္။” ဒါကနမူနာအတိုခ်ဳပ္ အခ်က္ကေလးသာ ျဖစ္ပါတယ္။

မၾကာေသးခင္က ေရဒီယိုေဆြးေႏြးခန္းတခုမွာ အစိုးရဘတ္ဂ်က္ထဲက ကာကြယ္ေရးဝန္ၾကီးဌာန အသံုးစရိတ္အေၾကာင္း ေဆြးေႏြးၾကတဲ့အခါ အမတ္မင္းမ်ားကေန (ဘယ္ပါတီကလဲေမးစရာမလိုပါ) တပ္မေတာ္သားသားသမီးေတြ ေက်ာင္းပို႔ရင္ အရပ္သားအစိုးရဝန္ထမ္းေတြလိုမဟုတ္ဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ ဘာညာ၊ ေငြဘ႑ာပိုေပးသင့္ပါတယ္လို႔ ေျပာသြားတယ္။ မႈိခ်ိဳးမွ်စ္ခ်ိဳး ေျပာခ်င္လာမိတယ္။ အမတ္ေတြေျပာၾကတာ “စိတ္ပ်က္စရာအလြန္ေကာင္းလြန္းပါတယ္။”

ျမန္မာ့စီပြားေရး ဦးပိုင္လီမိတက္မွာရည္ရြယ္ခ်က္ (၄) ခ်က္ရွိပါတယ္။ တပ္မေတာ္သားမ်ားႏွင့္ ၎တု႔ိ၏ မီွခိုသူ ဇနီးသားသမီးမ်ား သက္သာေခ်ာင္ခ်ိေရး၊ စစ္မႈထမ္းေဟာင္းမ်ားႏွင့္ ၎တို႔၏ မီွခိုသူဇနီးသားသမီးမ်ား သက္သာ ေခ်ာင္ခ်ိေရး၊ ျပည္သူလူထုသက္သာေခ်ာင္ခ်ိေရးအားအေထာက္အကူျဖစ္ေစေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္၏ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈကို အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစေရးလို႔ ပါထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္သားမိသားစုေတြအတြက္ အစိုးရဘတ္ဂ်က္ထဲက ယူေနစရာမလိုေလာက္ေအာင္ ေပါၾကြယ္လြန္းေနတဲ့ ဦးပိုင္ကိုပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ သမာသမတ္ရွိ-မရွိသိခ်င္သင့္ၾကပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။

မ်က္မျမင္ဥပမာ ထပ္ေပးပါရေစ။ သုဝဏၰသာမဇာတ္ေတာ္ထဲမွာ ဘုရားအေလာင္းဟာ ျမားမွန္တဲ့အခါ ျမားျပစ္သူကိုအရင္ မစူးစမ္းပါ။ မ်က္မျမင္ဒုကၡိတမိဘႏွစ္ပါးအတြက္ သူပူပင္လြန္းလို႔ ငိုေၾကြးပါတယ္။ ဒီဇာတ္ေတာ္မွာ ျမားျပစ္သူက ဘုရင္မင္းတပါး ျဖစ္ပါတယ္။ အခုျဖစ္ေနတာဒီသေဘာပါပဲ။ ေဒၚစုရဲ႕စဥ္းစားခ်က္ဟာလဲ ႏွလံုးသားေရာဦးေႏွာက္ပါ အသံုးခ်လိုက္တာလို႔ အခိုင္အမာယံုၾကည္ပါေၾကာင္း ႕႕႕

သမင္ျပစ္တဲ့ျမား သမင္ကိုသာ မွန္ပါေစဗ်ား။ နဂါးအတြက္ အားေတြ မျဖဳန္းၾကပါနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၄-၃-၂ဝ၁၃
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

Vitamin B12 and Iron supplement ဘီ-၁၂ ႏွင့္ သံဓါတ္လုိအပ္ခ်က္

အသက္ ၄ဝ သို႔ ၅ဝ အထက္ လူၾကီးတစ္ေယာက္ဟာ တစ္ေန႔ကို B12 ဘယ္ေလာက္ ပမာဏ ေသာက္သင့္ပါသလဲ။ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ အမ်ိဳးသား ေသာက္ရမယ့္ ပမာဏ ကြာျခားပါသလား။ ေနာက္ျပီး B12 နဲ႔အတူ ဖဲရပ္စ္ဆာလ္ဖိတ္လို သံဓာတ္ အားေဆးေရာ တဲြေသာက္လို႔ ရပါသလား။ တစ္ေန႔ကို ဘယ္ေလာက္ ပမာဏေသာက္ ရမယ္ဆိုတာ ေျဖၾကားေပးပါဆရာ။

Vitamin B12 ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ ေန႔စဥ္လိုအပ္ခ်က္
• ၆ လအထိ = 0.4 mcg
• ၇-၁၂ လ = 0.5 mcg
• ၁ ႏွစ္မွ ၃ ႏွစ္အထိ = 0.9 mcg
• ၄ ႏွစ္မွ ၈ ႏွစ္အထိ = 1.2 mcg
• ၉ ႏွစ္မွ ၁၃ ႏွစ္အထိ = 1.8 mcg
• ၁၄ ႏွစ္အထက္ = 2.4 mcg
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ = 2.6 mcg
• ႏို႔တိုက္မိခင္ = 2.8 mcg
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ = ဘီ ၁၂ ပါအစားအစားေတြ + 25-100 mcg
mcg = micrograms = (မိုက္ခရိုဂရမ္)

Iron သံဓါတ္လိုအပ္ခ်က္
• ဝ-၃ ႏွစ္ = ၆-၈ mg
• ၇-၁၂ ႏွစ္ = ၁ဝ mg
• ၁၈ ႏွစ္အထိ = ၁ဝ mg
• အရြယ္ေရာက္ အမ်ိဳးသမီး = ၁ဝ-၁၅ mg
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ = ၃ဝ mg
• ႏို႔တိုက္မိခင္ = ၁၅ mg

1. Iron supplement and Liver diseases သံဓါတ္နဲ႔ အသဲေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/iron-supplement-and-liver-diseases.html
2. Iron supplements သံဓါတ္အားေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/iron-supplements.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၄

အညာေစ်း

• ‘ပိေတာက္ျပီးေတာ့ ေခြးေတာက္’ ေအာက္မွာ ညီေတာ္ေမာင္က မွတ္ခ်က္ေရးတယ္။ ‘တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ပဲဗ်။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လည္း ဒီေန႔ ေခြးေတာက္ရြက္ခ်က္စားရတယ္’။
• ႏွစ္ေတြက ၂ဝ ေက်ာ္ျပီ၊ ႏိုင္ငံေတြလဲ အနည္းမေနာ သြားဘူးတယ္။ ဘယ္မွာမွ ရွာမရေသးတာ စရစ္ဖူးရယ္၊ ဆူးပုတ္ရြက္ရယ္။
• ဆူးပုတ္ကေလးလို႔ေျပာတာကို ဘယ္ႏိုင္ငံမွာမွ မေတြ႔ေသးဘူး။ ဆူးပုတ္ၾကီးကိုေတာ့ ထိုင္းနဲ႔ အိႏၵိယ-ျမန္မာ နယ္စပ္မွာရတယ္။
• မံုရြာက စျဖဴဥငါးပိကို ႏွမဆီကိုလွမ္းမွာတာ။ မိုးရာသီမွရတယ္ဆိုလို႔ မိုးရြာေအာင္ေစာင့္အံုးလိုက္မယ္။
• စားခ်င္တာေတြ အကုန္ေလာက္ရတဲ့ မံုရြာသာစည္လမ္းေစ်းေလးကို အမွတ္ရတယ္။ တေလာက ေစ်းဓါတ္ပံုေတြ ရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၄

တြိဳင္းဂန္း လက္စြမ္း

• ‘အေမ (သိုု႔) တစ္တီတူး တေကာင္ကေပးခဲ့ေသာ သင္ခန္းစာ’ ဆိုျပီး ႏိုင္ငံေရးမွာ လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ ကိုျမင့္ေအးက ေရးတယ္။

• ကြ်န္ေတာ္ငယ္ငယ္ကလဲ မံုရြာ၊ ရတနာပံုရက္ကြက္၊ ကြ်ဲလူးအိုင္ကေန ရြ႔ံေတြခူးျပီး၊ ေလာက္စာလံုး လံုးတယ္။ ဘတ္ဂြတစင္းနဲ႔ ျမိဳ႕တြင္း (ဆူးေလကုန္းရပ္ကြက္) လွည္္တယ္။ တေကာင္တျမီးမွ မရဘူးဘူး။
• မႏၲေလး၊ ေဆးေက်ာင္းမွာ သူငယ္ခ်င္းတသိုက္ ငါးမွ်ားထြက္ေတာ့ အနည္းဆံုးနဲ႔ အေသးဆံုးငါးေတြဘဲ ရဘူးတယ္။
• ေဖါင္ၾကီးသင္တန္း (ေဇယ် ၁၉) မွာ ၃ဝ၃ ရိုင္ဖယ္က်ည္ အေတာင့္ ၂ဝ ျပစ္ရတာ စက္ဝိုင္းခပ္ၾကီးၾကီးထဲသာ မွန္ခဲ့တယ္။

• ဒါေပမဲ့ ေဒလီမွာ Toy gun ကေလးကစား ေသနတ္တလက္ ဝယ္လာတာကို ကိုဗလ (သူလဲ ႏိုင္ငံေရးမွာ လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ဘဲ) ေရွ႕မွာ ေနာက္ျပန္လွည့္ျပီး၊ နံရံေပၚက ပိန္ေညာင္ကို ျပစ္ျပတာ ဒက္ဒိမွန္သြားေတာ့ ကိုဗလခင္ျမာ ဆရာ့ကို ‘ဘရာဗို’ မလုပ္ဘဲေနလို႔မရ ျဖစ္သြားတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Vitamin K ဗီတာမင္ (ေက)

ဗီတာမင္ (ေက) ကို ၁၉၂၉ ကတည္းက ဒိန္းမတ္-ဆရာဝန္တဦးက စေတြ႔ခဲ့တယ္။ Vitamin K1 နဲ႔ Vitamin K2 ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ အဆီမွာ ေပ်ာ္ဝင္တဲ့ ဗီတာမင္ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္တယ္။ ဆီမစားသူေတြမွာ နည္းေစႏိုင္တဲ့သေဘာ ျဖစ္တယ္။ အူထဲမွာ ေနတဲ့ ဗက္တီးရီးယားေတြကေနလဲ လုပ္ေပးတယ္။

Vitamin K1 က ေသြးခဲေစတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Clotting vitamin လို႔ေခၚတယ္။ ေသြးတိတ္ေစတယ္။ Vitamin K2 က အရိုး-တစ္ရွဴးေတြနဲ႔ ဆိုင္တယ္။
ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ လုပ္ယူတဲ့ Vitamins K3, K4 နဲ႔ K5 ေတြရွိတယ္။ သဘာဝ ဗီတာမင္ (ေက) ေလာက္ေတာ့ မေကာင္းဘူး။

အစိမ္းေရာင္ အသီးအရြက္ေတြမွာ ပါတယ္။ ဟင္းႏုႏြယ္၊ မံုလာ၊ မံုလာစိမ္း၊ ကညြတ္၊ ကီဝီသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ပန္းသီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ စေထာဘယ္ရီ၊ ပဲသီး၊ အမဲသား၊ အသဲ၊ ႏြားႏို႔၊ ပဲပုပ္၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဂ်ံဳ၊ စတာေတြမွာ ပါတယ္။ Vitamin K2 ဟာ အသား၊ ဥေတြမွာပါတယ္။ ပဲပုတ္ဆီမွာ ပါတယ္။

ဗီတာမင္ (ေက) နည္းတတ္တာဟာ ရွားတယ္။ ပံုမွန္ အစာစားေနရင္ မခ်ိဳ႕တဲ့ပါ။ အသဲမေကာင္းရင္၊ အရက္ေသာက္မ်ားရင္၊ အူလမ္းမေကာင္းရင္ နည္းႏိုင္တယ္။ က်ား-မ အတူတူ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ ေမြးကာစ ကေလးငယ္ေလးေတြကို ထိုးေပးရတယ္။ Salicylates, Barbiturates နဲ႔ Cefamandole ေဆးေတြကေန နည္းေစႏိုင္တယ္။

Osteoporosis အရိုးအားနည္းေရာဂါ၊ Coronary heart disease ႏွလံုးေရာဂါေတြနဲ႔ K2 (Menaquinone) ဆက္စပ္ေနတယ္။ Anticoagulant/Antiplatelet drugs ေသြးက်ဲေဆးေတြ ေသာက္ေနရသူေတြျဖစ္လို႔ပါ။ Antibiotics (အင္တီဘိုင္ေအာတစ္) ေဆး ၾကာၾကာေပးရသူေတြမွာ နည္းတတ္တယ္။

အသက္၊ တေန႔တာ လိုအပ္ခ်က္၊
0 - 6 months: 2.0 mcg/day
7 - 12 months: 2.5 mcg/day
1 - 3 years: 30 mcg/day
4 - 8 years: 55 mcg/day
9 - 13 years: 60 mcg/day
14 - 18: 75 mcg/day
19 and older: 90 mcg/day

ႏွာေခါင္း၊ သြားဖံုးကေန ေသြးယိုတတ္သူေတြ၊ ရာသီလာတာ မ်ားလြန္းသူေတြကို ဒီဓါတ္ နည္း-မနည္း စစ္ရတယ္။ မစစ္ဘဲလဲ ေပးတယ္။ Vitamin K ထိုးေဆးကို နာမည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔လာတယ္။ ဥပမာ Aqua-Mephyton ျဖစ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Thai parliament votes to ban commercial surrogacy trade

ဗိုက္အငွားစီးပြါးေရးလုပ္ငန္း ထိုင္းမွာ တားျမစ္လိုက္ျပီ

• သားသမီးမရႏိုင္ေသးတဲ့ စံုတြဲေတြကေန ပိုက္ဆံေပးျပီး ဗိုက္အငွားနဲ႔ကေလးေမြးေစတဲ့ စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ တြင္က်ယ္ပါတယ္။ လတ္တေလာ အမႈအခင္းေတြျဖစ္လာရာကေန ဥပေဒနဲ႔ တားျပစ္လိုက္ပါျပီ။
• ၾသစေတးလ် ဇနီးေမာင္ႏွံတို႔ကေန ထိုင္းဗိုက္ငွားမိခင္ကို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစျပီး ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေမြးရာပါ (ေဒါင္းဆင္ဒရုမ္း) ေရာဂါနဲ႔ေမြးလာလို႔စြန္ျပစ္ခဲ့တယ္။
• အလားတူ ဂ်ပန္ေယာက္်ားတေယာက္က ဗိုက္အငွားကေလးေပါင္း ၉ ေယာက္ရွိတဲ့သတင္း ထြက္လာေတာ့ ထိုင္းလူထုက စိတ္ဆိုးၾကတယ္။
• ထိုင္းမွာ အဲဒီလုပ္ငန္းကို ကုန္သြယ္ေၾကညာမလုပ္ရလို႔ ၁၉၉၇ ကတည္းကျပ႒ာန္းထားပါတယ္။
• ထိုင္းဥပေဒအရ ဗိုက္ငွားအမ်ိဳးသမီးဟာ ေမြးလာတဲ့ကေလးနဲ႔ ေသြးသားအရ အမ်ိဳးေတာ္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။
• အခု စစ္အစိုးရလက္ထက္ ထိုင္းလႊတ္ေတာ္ကေန ေထာက္ခံမဲ ၁၇၇ နဲ႔ တားျမစ္ဥပေဒ အႏိုင္ရလိုက္ပါတယ္။ ဥပေဒခ်ိဳးေဖါက္သူ ေထာင္ ၁ဝ ႏွစ္အထိက်ႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

The Poet ကဗ်ာသည္ လူကိုစပ္၏

• အလုပ္သြားခ်ိန္ေရာက္ေပမဲ့ ကဗ်ာဖတ္ခ်င္စိတ္ေပါက္ေနသတဲ့၊
• ဖတ္မရလဲ စပ္ပါလားလို႔ေျပာမိတယ္၊
• စပ္ဖို႔ေနေနသာသာ အလုပ္ေတြလုပ္ရတာက တရစပ္တဲ့။

• အမွန္ကေတာ့ဗ်ာ ႕႕႕ ကဗ်ာကသာ လူေတြကို ဖတ္ေန စပ္ေနတာပါ၊
• ေျပာလိုက္ေသး၊ ေအး ႕႕႕၊
• လူေတြက စိတ္ကူးေတြနဲ႔ တြန္႔ျပီး ကြန္႔ျပီး စြန္႔ျပီးေရးတာကို ကဗ်ာတဲ့၊
• ငါကေတာ့ မွန္ၾကည့္ေရးတာ၊ ဖြင့္ၾကည့္ေနစရာမလိုတဲ့ဟာ၊
• ကဗ်ာလို႔မေခၚလဲေနပါတဲ့။     ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄
(အလုပ္မ်ားေနၾကေသာ စင္သီယာစန္းစန္းတင္လိုဘဝတူသူမ်ားသို႔)

Black Vs White (အင္စတီက်ဴးရွင္း) တိုက္ပြဲ

• သမတကေနေျပာတဲ့ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) ဆိုတာပါလဲ။ အသင္းအပင္းကိုဆိုလိုတယ္။ အုပ္စုဆိုတာလဲ ျဖစ္ပါမယ္။
• အဲတာေတြထဲမွာ မွတ္ပံုတင္ထားတာနဲ႔ မထားတာ၊ အသိအမွတ္ျပဳထားတာနဲ႔ မထားတာဆိုျပီးရွိတယ္။ ဥပမာ ေျမေပၚနဲ႔ေျမေအာက္၊ ေတာတြင္း-ျပည္ပနဲ႔ ျမိဳ႕တြင္း-ေျမေပၚ။ အတိအက်ေျပာရရင္ အစိုးရနဲ႔ အစိုးရမဟုတ္တာ။

• ၂ဝဝ၈ မွာအတည္ျပဳတယ္လို႔ လုပ္ထားတဲ့ဖြဲ႔စည္းပံုကို လူပုဂၢိဳလ္ေတြကေရးတဲ့သေဘာ မဟုတ္ဘူးလို႔ သမတအဖြဲ႔ကေန ဝန္ခံလိုက္ျပီ။
• ဒါျဖင့္ရင္ အဲဒီဖြဲ႔စည္းပံုကို ဘယ္ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) ေတြ၊ အုပ္စုေတြ၊ အသင္းအပင္းေတြကေန ေရးခဲ့သလဲ။
• ၁၉၉၃ ဇႏၷဝါရီလ ၉ ရက္ေန႔ကစခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားညီလာခံကို (နဝတ) ကေနေခၚတယ္။ တက္ေရာက္ဘို႔ ဖိတ္ၾကားခံရတဲ့ အစုအဖြဲ႔ (၇) ခုရွိခဲ့တယ္။ တရားဝင္ဆိုလို႔ ၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြသာရွိျပီး၊ က်န္တာေတြက စစ္အစိုးရကေန ေရြးေကာက္ထားတဲ့ တရားဝင္မတည္ရွိတဲ့ အစုဆိုတာေတြသာ ျဖစ္တယ္။
• တနည္းအားျဖင့္ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) သေဘာအရဆိုရင္ စစ္အုပ္စုနဲ႔ စစ္အုပ္စုမဟုတ္တာ ၂ စုတည္းသာ ျဖစ္တယ္။
• အမ်ိဳးသားညီလာခံကို NLD အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက (၁၄-၅-၂ဝဝ၄) ကစျပီး သပိတ္ေမွာက္ ထြက္ခြါလိုက္ေတာ့ တစ္စုတည္းကေနသာ အျပီးသတ္ေရးျပီး အတည္ျပဳခဲ့တာျဖစ္တယ္။ တိတိက်က်ေျပာရရင္ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) တခုတည္းကေနသာ လက္ရွိဖြဲ႔စည္းပံုကို ေရးဆြဲ၊ အတည္ျပဳထားတာျဖစ္တယ္။

• အခုတခါ ေနာက္ထပ္ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) လို႔ အစိုးရအဖြဲ႔ကေန သတ္မွတ္တာေတြ ရွိလာျပန္တယ္။ (၅) ခုတဲ့။ လက္ရွိအစိုးရဟာ ဒီေနရာမွာ စစ္အစိုးရလုပ္တာနဲ႔ ထပ္တူျဖစ္တယ္လို႔ ထုတ္ျပလိုက္တာျဖစ္တယ္။
• သူတို႔အလိုက်ေရးထားတဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုကိုျပင္ဘို႔ရာ လႊတ္ေတာ္ကေနသာလုပ္ရမယ္လို႔ ပါထားတယ္။ လႊတ္ေတာ္က ဆံုးျဖတ္တဲ့ (၆) ဦးက သေဘာဝမက်ဘူးေျပာျပန္တယ္။ (လႊတ္ေတာ္ေျပာတာကို သေဘာတူလွတယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါ။)

• အဲေတာ့ ကေန႔ျမန္မာျပည္မွာ (အင္စတီက်ဴးရွင္း) အုပ္စု (၂) ခုထဲသာရွိတယ္။ စစ္အုပ္စုနဲ႔ စစ္အုပ္စုမဟုတ္တာ။ ဒီၾကားထဲမွာ အလုိေတာ္ရိေတြေတာ့ရွိတာေပါ့။
• (အင္စတီက်ဴးရွင္း) ႏွစ္ခုတိုက္ပြဲ ဆက္ဆင္ႏႊဲ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

The Book Vs the Author စာအုပ္ နဲ႔ လူ

• သမတက လူပုဂၢိဳလ္ကိုအေျခခံတာ လက္မခံပါတဲ့။
• သမတအေျပာက စာအုပ္ၾကီးအတိုင္းျဖစ္တယ္။
• အဲဒီစာအုပ္ၾကီးကို အေရးခိုင္းခဲ့တဲ့ စစ္တပ္က စာအုပ္ၾကီးအဓြန္႔ရွည္ေရးသာ လုပ္မယ္။
• လူေတြက စာအုပ္ၾကီးကို ျပင္ခ်င္ေနၾကတယ္။
• ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ စာအုပ္ၾကီးကိုေရးခဲ့တာက လူ (ပုဂၢိဳလ္) ေတြမဟုတ္လို႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

Foods for Healthy Hair ဆံပင္ အာဟာရ

Shampoo and Conditioner Alone Won't Give You Healthy Hair ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းပါတယ္ဆိုတဲ့ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္နဲ႔ (ကြန္ဒီရွင္နာ) ေတြ သံုးေပမဲ့လဲ ဆံပင္အတြက္ မျပည့္စံုေသးပါ။

“Lather, rinse, repeat အျမွဳတ္ထေအာင္လုပ္ပါ၊ ေလွ်ာ္ျပစ္ပါ၊ ထပ္ျပီးလုပ္ပါ” ဆိုတာ ေကာင္းတဲ့ ေခါင္းေလွ်ာ္နည္း အၾကံျပဳခ်က္ ျဖစ္ေပမဲ့ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္နဲ႔ (ကြန္ဒီရွင္နာ) ေတြခ်ည္းနဲ႔ေတာ့ ဆံပင္ က်န္းမာေရးအတြက္ မျပည့္စံုေသးပါ။ ဆံပင္ေတြဟာ တလမွာ ၁/၄ လကၼကေန ၁/၂ လကၼအထိ ရွည္လာရမယ္။ အသားအေရ၊ ေကသာ နဲ႔ ေျခသည္း-လက္သည္းေတြ ေကာင္းမြန္ က်န္းမာေနေအာင္ အာဟာရ ျပည့္ဝျပည့္ဝ စားသံုးတတ္ၾကဘို႔ လိုေသးတယ္။

1: Salmon (ဆယ္လ္မြန္) ငါး
(အိုမီဂါ-သရီး) ၾကြယ္ဝတဲ့ (ေဆာ္လ္မြန္) ငါးမွာ အရည္အေသြးမီ (ပရိုတင္း) လဲ မ်ားတယ္။ ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ နဲ႔ သံဓါတ္လဲ ပါတယ္။ (အိုမီဂါ-သရီး) က ဆံပင္ကို ေကာင္းေစတယ္။ ဒီဓါတ္နည္းေနရင္ ဆံပင္မြဲေျခာက္ေျခာက္ေနမယ္။ အသားမစားသူဆိုရင္ Ground flaxseed ႏွမ္းဆီ ၁-၂ ဇြန္းစားရမယ္။

2: Dark Green Vegetables စိမ္းစိုလတ္ဆတ္တဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ
ဆံပင္ေကာင္းခ်င္လို႔ မဟုတ္ေပမဲ့ အားရွိခ်င္တဲ့ Popeye the Sailor သေဘၤာသား (ေပါ့ပိုင္) က Spinach ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္ စားတယ္။ အလားတူ Broccoli and Swiss chard စတဲ့ စိမ္းေမွာင္ေနေအာင္ အေရာင္ရွိတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြမွာ ဗီတာမင္ (ေအ) နဲ႔ (စီ) ေတြ ၾကြယ္ဝၾကတယ္။ ကိုယ္ခႏၡာကေန Sebum (စီဘမ္) ထုတ္ေပးဘို႔ လိုတာေတြျဖစ္တယ္။ ဒီဓါတ္ဟာ ဆံပင္ေပါက္တဲ့ Hair follicles အိတ္ေလးေတြမွာ ပါတဲ့အဆီမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ တနည္းေျပာရင္ သဘာဝ (ကြန္ဒီရွင္နာ) ျဖစ္တယ္။ သံဓါတ္နဲ႔ (ကယ္လ္စီယမ္) ေတြလဲ ပါေနတယ္။

3: Beans ပဲသီး
ဆံပင္အတြက္ ပဲသီးစားတာေကာင္းတယ္။ Legumes ပဲေတာင့္ရွည္ေတြ ဥပမာ Kidney beans ဗိုလ္စားပဲ၊ Lentils ပဲနီေလး၊ စတဲ့ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးဟာ ဆံပင္-က်န္းမာေရး ကုိ ေကာင္းမြန္ေစလို႔ Hair-care diet ေကသာ-အာဟာရ ေခၚတယ္။ ဆံပင္ျဖစ္လာေစဘို႔ လိုအပ္တဲ့ (ပရိုတင္း) အျပင္ သံဓါတ္၊ သြပ္ဓါတ္၊ (ဘိုင္အိုတင္) ဓါတ္ေတြလဲ ရေစမယ္။

4: Nuts အေစ့အဆံေတြ
ဦးေရနဲ႔ ဆံပင္အတြက္ မရွိမျဖစ္တဲ့ ဓါတ္တမ်ိဳးကို Selenium (ဆယ္လ္နီယမ္) ေခၚတယ္။ သူမ်ားေတြဆီမွာေတာ့ Brazil nuts (ဘရာဇီးလ္-နတ္) ကိုေၾကာ္ညာတယ္။ Walnuts သစ္ၾကားသီးထဲမွာ Alpha-linolenic acid ေခၚတဲ့ Omega-3 fatty acid ပါတယ္။ သြပ္ဓါတ္ပါတာေတြကေတာ့ Cashews သီဟိုဠ္ေစ့၊ Pecans (ပီကင္) ေစ့၊ Almonds ဗာဒံေစ့ေတြ ျဖစ္တယ္။

5: Poultry အသားေတြ
ဆံပင္အတြက္ေကာင္းတာကို ၾကက္သား နဲ႔ ၾကက္ဆင္သားကိုဘဲ သူတို႔တိုင္းျပည္မွာ စားၾက၊ ေရးၾကတယ္။ လူအမ်ား စားတဲ့အသား သိပ္မျခားပါ။ အမဲသား၊ ဆိတ္သား၊ သိုးသား၊ ဝက္သား။ (ပရိုတင္း) ပါတာေတြ က်န္းမာေရးအတြက္ ေကာင္းတာေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။

6: Eggs ဥ
ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥေတြမွာ ထူးျပီးပါတာက (ပရိုတင္း)၊ ဗီတာမင္ (ေအ) အျပင္ (ဘိုင္အိုတင္) နဲ႔ ဗီတာမင္ ဘီ-၁၂ လဲ ပါေသးတယ္။

7: Whole Grains အႏွံေတြ
Whole grains လို႔ ေဆးစာနဲ႔ အာဟာရစာေတြမွာ ေရးၾကတာေတြက လူစားတဲ့ ေျပာင္းႏွံအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ျဖဴဆြတ္ေနတဲ့အထိ ခြ်တ္မထားဘဲ စားလို႔ရတာမ်ိဳးကို ေျပာတာျဖစ္တယ္။ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ ဆန္လံုးညိဳ၊ ေပါင္မံု႔ညိဳေတြမ်ဳိး။ ေမာင္းေထာင္းဆန္လဲ ထိပ္ကပါတယ္။ သြပ္ဓါတ္၊ သံဓါတ္ နဲ႔ ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စု ပါတယ္။

8: Oysters မုတ္ေကာင္
ပင္လယ္စာေတြထဲက မုတ္ေကာင္က က်န္းမာေရးအတြက္ စားစရာထဲမွာ နာမည္ၾကီးတယ္။ လိင္စိတ္အာေပးတာသာမက ဆံပင္ေကာင္းေစဘို႔လဲ ပါေသးတယ္။ Antioxidant ျဖစ္တယ္လဲ ဆိုပါတယ္။

9: Low-Fat Dairy Products အဆီနည္း ႏို႔ထြက္အစာေတြ
Skim milk အဆီလြတ္ႏြားႏို႔၊ အဲဒါမ်ိဳးကေနလုပ္တဲ့ (ေရာဂတ္) ေတြမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) ပါတယ္။ အရိုးအတြက္သာမက ဆံပင္အတြက္လဲေကာင္းတယ္။ Whey and casein ပရိုတင္းေတြလဲ ပါေသးတယ္။

10: Carrots မံုလာဥနီ
ဗီတာမင္ (ေအ) ေပါၾကြယ္တယ္။ ၾကက္မ်က္သင့္တာအတြက္သာမက ဆံပင္အတြက္လဲ ေကာင္းတယ္။

Beware of Dietary Supplements သတိထားစရာေတြ
• ဗီတာမင္ (ေအ) မ်ားတာ မေကာင္းပါ။
• လူပိန္ခ်င္လြန္းလို႔ Crash diets အစားကို နည္းသင့္တာထက္ အရမ္းနည္းစားတာလဲ လူက်န္းမာေရး၊ ဆံပင္က်န္းမာေရးအတြက္ မေကာင္းပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Soft Hair ဆံပင္မၾကမ္းေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မရမလဲ

ဆရာ့စာထဲမွာ ဆံပင္ၾကမ္းတာကို ဘယ္လိုကုသရမယ္ဆိုတာ မပါလို႔ပါဆရာ။ ကြၽန္ေတာ့္ဆံပင္က ေျခာက္ေသြ႕ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ပံုစံမ်ိဳးပါ။ အလွကုန္စာေရးေတြကေတာ့ တံဆိပ္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာင္းေပးေနေပမယ့္ ထူးျခားမႈ မရွိလွလို႔ပါဆရာ။

၁။ ေန႔တိုင္းေခါင္းေလွ်ာ္ရင္ ဆံပင္ပိုၾကမ္းတယ္။ ေရခပ္ေႏြးေႏြးနဲ႔ေခါင္းေလွ်ာ္ပါ။
၂။ ေရေႏြး ၁ ခြက္ + Calgon, 20-mule Borax ဇြန္းေသး ၂ ဇြန္း ေရာပါ။ ေခါင္းကိုလိမ္းပါ။
၃။ ပံုမွန္ Regular conditioner ကြန္ဒီရွင္နာျဖစ္ျဖစ္ Salon-quality ကြန္ဒီရွင္နာဆိုင္သံုး ျဖစ္ျဖစ္သံုးပါ။
၄။ Anti-frizz hair oil ဆီလိမ္းပါ။
၅။ Blow dryers Flat irons ေတြ မသံုးပါနဲ႔။
၆။ Hairspray သံုးရင္ မမ်ားေစနဲ႔။
၇။ Dying ေဆးဆိုတာနဲ႔ Highlighting အေရာင္ရင့္သန္ေစတာ မလုပ္ပါနဲ႔။
၈။ Filter တခုဝယ္သံုးပါ။
၉။ ေခါင္းေလွ်ာ္ျပီးတိုင္း၊ ကြန္ဒီရွင္နာသံုးျပီးတိုင္း၊ ေခါင္းဖီးျပီးတိုင္း၊ Leave-in conditioner ျဖစ္ျဖစ္ Dry shampoo ျဖစ္ျဖစ္သံုးပါ။
၁ဝ။ ၾကက္ဥသံုးၾကည့္ပါ။ တနာရီထားပါ။ ေနာက္ ေျပာင္စင္ေအာင္ေဆးလိုက္ပါ။ ညမအိပ္ခင္လိမ္းထားႏိုင္တယ္။ မနက္မွေဆးပါ။
၁၁။ ဆီပူနဲ႔ တပါတ္တခါလိမ္းပါ။ သဘာဝဆီ၊ Rosemary ျဖစ္ျဖစ္ Lavender ျဖစ္ျဖစ္ ဆီသံုးႏိုင္တယ္။
၁၂။ Conditioner သံုးရင္ ေျပာင္စင္ေအာင္မေဆးဘဲထားပါ။ စိုေနတံုးမွာ ဆံပင္မဖီးပါနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Thursday, November 27, 2014

Incurable disease ကုရတဲ့ေရာဂါနဲ႔ ကုမရတဲ့ေရာဂါ

• အခုတပါတ္အတြင္းတင္ထားတဲ့ ေဆးပညာစာေတြထဲက စိတ္က်ေရာဂါနဲ႔ ကေလးေတြဝမ္းခ်ဳပ္ရင္စာ ၂ ပုဒ္ကို အဖတ္မ်ားျပီး၊ ရွယ္ၾကတာလဲမ်ားတယ္။
• လူၾကီးေတြက စိတ္ဓါတ္က်ျပီး၊ ကေလးတြက ဝမ္းနည္းေနၾကတယ္။
• ေနျပည္ေတာ္ကလူၾကီးဆိုသူေတြကေတာ့ စိတ္ဓါတ္ေတြတက္ျပီး ရန္ျဖစ္ေနၾကတယ္။
• ဆရာဝန္လဲ ေနျပည္ေတာ္က မဟုတ္သူေတြအတြက္ ေဆးနည္းသာ ေပးႏိုင္လို႔ ဝမ္းနည္းပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁၁-၂ဝ၁၄

Steel yourself ျပင္မရရင္ ျပင္ၾက

သမတ၏ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ = “ေျခာက္ပြင့္ဆိုင္ေဆြးေႏြးေရး” သေဘာထားဟာ လူပုဂၢိဳလ္အရခ်ဥ္းကပ္တာသာျဖစ္တယ္။ အစိုးရက ‘အင္စတီက်ဴးရွင္း’ ကို အေျခခံတယ္။ ၁၄ ဦးေဆြးေႏြးပြဲမဟုတ္၊ အဖြဲ႔ၾကီးငါးဖြဲ႔ေတြ႔ဆံုတာျဖစ္။

သေဘာထားအျမင္မ်ား = အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာဆိုၾက။

ကြ်န္ေတာ့အျမင္ =
• အေရးပါသူေတြ ေျပာစရာရွိတာကို ေျပာသာေျပာၾကပါ။ စကားမေျပာပဲ စကားေတြ မ်ားမေနၾကပါနဲ႔။
• သမတကလုပ္ခဲ့တာက လူမ်ားပြဲမစည္။ လႊတ္ေတာ္ကဆံုးျဖတ္တာက လူေတြပဲေခၚ၊ ႕႕႕႕႕ ကို ေခၚတာမဟုတ္။
• လႊတ္ေတာ္ရ့ဲ (၆) ပြင့္ဆိုင္ေတြ႔ဆံုေရးဟာ ဖြဲ႔စည္းပံုျပင္ဆင္ႏိုင္ေရးအတြက္ အဓိကျဖစ္။
• သမတရ့ဲ အဖြဲ႔ၾကီး (၅) ဖြဲ႔အစီအစဥ္မွာ ဖြဲ႔စည္းပံုျပင္ဆင္ေရးဟာ ၃ ပံု ၁ ပံုသာအေရးပါ။
• ကာခ်ဳပ္ကလဲ လုပ္ပါအံုးမယ္။ ဖြဲ႔စည္းပံုမျပင္ဆင္ေရးက အဓိက။

• ဖြဲ႔စည္းပံုမျပင္ႏိုင္ရင္ ႕႕႕
- အဲဒီ (လႊတ္ေတာ္) လူေတြျပင္၊
- အဲဒီ (အစိုးရ) အင္စတီက်ဴးရွင္းေတြျပင္၊
- အဲဒီ (ကာခ်ဳပ္) တပ္မေတာ္ျပင္။

• အဲဒီဟာေတြမျပင္ႏိုင္ရင္ လူထုကျပင္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၁၁-၂ဝ၁၄

Wednesday, November 26, 2014

Penis Injection Risks က်ားအဂၤါေဆးထိုးတဲ့ အႏၲရာယ္ေတြ

က်ားလိင္အဂၤါကို ေဆးထိုးၾကျပီး ဒုကၡေရာက္ၾကလို႔ ေမးလာသူေတြမနည္းပါ။ အမ်ားဖတ္ေအာင္တင္သင့္ မတင္သင့္  စဥ္းစားေနခဲ့တာ ႏွစ္ေတြၾကာပါျပီ။ အျပစ္တင္ခ်င္သူေတြက ကြ်န္ေတာ့္ကိုသာတင္ၾကျပီး၊ အက်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သူေတြကမ်ားမွာမို႔ အရင္ေရးထားတာကို မြမ္းမံျပီးတင္ပါရေစ။

လက္လွမ္းမီသေလာက္ မလုပ္ၾကေအာင္ သတိေပးၾကေစခ်င္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ က်ားအဂၤါကို ေဆးထိုးျပီး လူစဥ္မမွီ ျဖစ္သြားၾကတယ္။ အရပ္နည္းေတြ၊ ‘အြန္လိုင္း’ ေၾကာ္ညာေတြကို မယံုၾကပါနဲ႔။ လူျဖစ္ရွံဳးသြားၾကသူေတြ မနည္းေတာ့ပါ။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ အဲလိုေယာက္်ားလိင္အဂၤါကို ေဆးထိုးလို႔ ဘာေတြျဖစ္သလဲဆိုတဲ့သုေတသန သိပ္မေတြ႔ေသးပါ။ အဲလုပ္ၾကတာ ျမန္မာေတြမွာသာ မ်ားသလားမေျပာတတ္ပါ။

(၁) ဘယ္သူမွမေျပာပဲ မိမိဘာသာ လမ္းေဘးကဆိုင္ေတြမွာ ကိုယ့္ဘာသာ ေဆးထိုးအပ္သြားဝယ္ၿပီး၊ လမ္းေဘးဆိုင္က ငနဲေတြထိုးေပးတယ္ဆိုလို႔ သြားထိုးလိုက္မိတယ္။ ၾကားမိတာေတာ့ အဲဒီေဆးကို နည္းနည္းခ်င္းထိုးရတယ္လို႔ေတာ့ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီဆိုင္ကငနဲက ၂ ႀကိမ္ေတာင္ထိုးေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေဆးထိုးၿပီးရင္ လိမ့္ေခ်ေပးရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီလိုမေခ်ေပးရင္ ေဆးေတြဟာ တစ္ေနရာထဲကို ခဲသြားတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ လွိမ့္ၿပီး ေခ်ေနပါတယ္။ ေခ်ေပးတဲ့အခါ လိုအပ္တယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ေဆးထိုးလည္း မ်ားသြားပံုရတယ္။ ေဆးေတြက တစ္ျဖည္းျဖည္းမ်ားသလိုပဲ ဖီးၾကမ္းငွက္ေပ်ာသီးထက္ ပိုႀကီးလာပါတယ္။ ေဆးေတြက တျပင္လံုးအျပင္ အေရွ႕က အရည္ျပားထဲအထိဝင္လာၿပီး ထိပ္ကို ဖြင့္လို႔မရေတာ့ဘူး။ ေနာက္ဆံုး တျဖည္းျဖည္း ဆီးေပါက္တဲ့ အေပါက္ကို ေတာ္ေတာ္နဲ႔ ဖြင့္မရေတာ့ဘူး ျဖစ္လာတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ေၾကာက္ၿပီး ဆရာဝန္ဆီသြားျပ ေဆးခန္းတစ္ခုမွာ ခြဲဖို႔ ျပင္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ တစ္ျဖည္းျဖည္း ခဲခဲလာတတ္ပါတယ္။ ေဆးေတြထုတ္တဲ့ရက္က ေဆးထိုးၿပီး ၃ ရက္ေျမာက္ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဆရာဝန္က ထံုေဆးေပးၿပီး ေဆးေတြကိုထုတ္ေပးပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႔ေတြ က်န္လိမ့္မယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။ အဲဒီမွာ ခြဲစိတ္ေနတုန္း ကၽြန္ေတာ့ ထံုေဆးက ေျပခ်င္လာပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဆရာဝန္က အျမန္အျမန္ ခ်ဳပ္လိုက္ပံုရပါတယ္။ ပံုထဲကအတိုင္းကို ျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္။ အခု အဲဒီလိုျဖစ္တဲ့ေနာက္ပိုင္း အိမ္ကမသိေအာင္ ေဆးရံုမွာမေနပဲ ခြဲၿပီးၿပီးခ်င္း အိမ္ပဲျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ေညႇာ္ေတာ့ မိေကာင္းမိခဲ့မယ္ထင္ပါတယ္။

အခု ကၽြန္ေတာ္အိမ္ေထာင္က်သြားပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ မိန္းမက မခံစားႏိုင္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။ လိင္ဆက္ဆံၿပီးတိုင္းျဖစ္ျဖစ္ မဆက္ဆံပဲ ထားတဲ့အခါျဖစ္ျဖစ္ တစ္ခ်က္တစ္ခ်က္ ေဆးခဲေနတဲ့ ေနရာေတြက ကိုက္သလိုလို နာသလိုလိုေလး ခံစားမႈ အေသးေလးေတြ ခံစားလာမိပါတယ္။ အဲဒီလို ကုိက္သလိုလိုျဖစ္လာတာက ဒဏ္ရာက်က္ၿပီး ၁ ႏွစ္ၾကာၿပီးမွ ခံစားလာရတယ္လို႔ ခံစားမိပါတယ္။ အဲဒါ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္သလား။ ေနာက္ၿပီး ေဆးေတြက ဆီးဖံုးအထိေကာ ကပ္ပယ္အိတ္ (ေခၚ) ေဝွးေစ့ အိတ္ထဲမွာပါ ျပန္႔ၿပီးခဲေနပါတယ္။ Picture (C) မွာ ေဖာ္ျပတဲ့အတိုင္း ေဆးေတြေရာက္ေနတယ္။ အဲဒီလို ျဖစ္ျခင္းအားျဖင့္ ကေလးေကာ ရႏိုင္ပါ့မလားလို႔လည္း သိခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီအထဲက ေဆးခဲေတြကို ခြဲစိတ္မႈျပဳလုပ္ၿပီး ဖယ္ထုတ္လို႔ေကာ ရႏိုင္ပါ့မလား။ ေနာက္ၿပီး Picture (B) မွာ ျပထားတဲ့အတိုင္း ပိုထြက္ေနတဲ့ေနရာက ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ေကာ ဇနီးသည္အတြက္ပါ တအားအခက္ခဲျဖစ္ေနလို႔ အဲဒီေနရာကို ‘ပလပ္စတစ္ ဆာဂ်ရီ’ လုပ္လို႔ ရႏိုင္ပါ့မလား။

အဲဒီမွာ အမွ်င္ကလည္း တစ္ခါတစ္ေလ အတြင္းခံဝတ္တဲ့အခါ ဆြဲထားသလိုျဖစ္ၿပီး နာနာေနတယ္။ အဲဒီအမွ်င္ေလးကို ျဖတ္ထုတ္လို႔ေကာ ရႏိုင္ပါ့မလား။ အကယ္၍ ျဖတ္ထုတ္လို႔ရပါက ကေလးယူလို႔ျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလား။ Picture (D) က အမွ်င္ကေလးကို ေျပာတာပါ။ ဘယ္ဆရာဝန္နဲ႔ ဘယ္လို ေျပာျပရမလဲဆိုတာရယ္ သိလို႔ရႏိုင္မလား။ ပလပ္စတစ္ဆာဂ်ရီ လုပ္လို႔ရနိုင္ပါမလား။ ရႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ေကာင္းမယ္ထင္တဲ့ေဆးရံုကို လမ္းညႊန္ေပးေစလိုပါတယ္။

(၂) ကၽြန္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ ၆ ႏွစ္က အဂၤါၾကီးေအာင္ ေဆးထိုးထားပါတယ္။ ေဆးထိုးျပီးစကေတာ့ မၾကာခဏဆိုသလို ေဖာင္းလာလိုက္ ျပန္က်သြားလိုက္ တခါတေလ အရမ္းၾကီး နာက်င္ေနတာေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခု ေနာက္ပိုင္းေတာ့ အဲ့လိုေတြ မျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။ အဖ်ားပိုင္းမွာပဲ ေဆးထို္းထားတဲ့ အရည္ေတြ စုေနတယ္နဲ႔တူတယ္ အဖ်ားပိုင္းမွာ ၾကီးေနတယ္။ ထပ္ဖ်ားကို ေအာက္ဆြဲခ်လို႔ မရဘူး။ ဆက္ဆံတာေတာ့ ဘာမွမျဖစ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဆီးေပါက္ရင္ ဆီးကအကုန္မထြက္ပဲနဲ႔ နည္းနည္းက်န္ေနတယ္။ သုတ္လႊတ္ရင္လဲ ပန္းမထြက္ဘူး။ နည္းနည္းခ်င္း က်တယ္။ ဒါကို ျဖတ္လိုက္ရမလား။ ျဖတ္ရင္ အရင္လိုျပန္ေသးသြားမလား။ ျဖတ္လည္းျဖတ္ခ်င္တယ္၊

(၃) ကၽြန္ေတာ္ ေဆးထုိးတာက တၾကိမ္ထဲပါ။ ဘာေဆးလဲေတာ့ မမွတ္မိဘူး။ ထိုးတာက ယိုးဒယား (မယ္ဆိုင္) မွာပါ။ ျဖတ္ခ်င္တယ္ဆိုတာက အေရျပားကိုပါ။ အေရျပားလွန္လို႔မရရင္ အႏၲရာယ္ရွိတယ္ထင္လို႔ပါ။ အေရျပား ျဖတ္ျပီး ေဆးေတြ ျခစ္ထုတ္လိုက္ရင္ အရင္အတိုင္း ျပန္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ေသးသြားမွာေပါ့။ အေကာင္းဆံုးကို လမ္းညႊန္ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

(၄) ကၽြန္ေတာ္ ဆရာ့ဆီကို တခ်ိန္တုန္းက ေရးဖူးပါတယ္။ လိင္တန္ကို ေဆးထိုးထားတဲ့အေၾကာင္းပါ။ အခုအဲ့ဒါကို ျပန္ျပီးခြဲပစ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္လို႔ပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဆီးသြားတိုင္းမွာ ဆီးက်န္ေနတာရယ္၊ ဆက္ဆံျပီးတိုင္း သုက္ရည္အကုန္ အျပင္ကိုမေရာက္တာရယ္၊ ထိပ္ဖြင့္လို႔မရတာရယ္ေတြေၾကာင့္ပါ။ သိခ်င္တာက ခြဲစိတ္ရင္ အခ်ိန္ ဘယ္ေလာက္ၾကာေအာင္ ေဆးရံုမွာေနရမွာလဲ၊ ခြဲစိတ္ျပီးရင္ ဘာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ရမွာလဲ၊ (႕႕႕႕႕) မွာ သြားျပီးလုပ္မွာပါ။ ကုန္က်စရိတ္ေကာ မ်ားႏိုင္လား၊ အရည္ျပားကို မျဖတ္ထုတ္ပဲနဲ႔ ျပန္ျပီးခ်ဳပ္လို႔ရႏိုင္လား၊

(၅) အဂၤါၾကီးေအာင္ က်ားအဂၤါထဲကို ‘ဆီလီကြန္’ တို႔ ပန္းေပါင္းဆီတို႔အစား ေနာက္ပိုင္း ပင္နယ္စလင္ထိုးေဆးအဆီကို ထိုးထည့္ၾကတာ သိပ္မ်ားလာပါတယ္။ (၃) ခါထိုးရပါတယ္။ ပင္နင္စလင္အဆီက ခဲေနရင္ မီးဝန္းလိုက္ပါေသးတယ္။ ပထမတစ္ခါထိုးျပီး အသားႏုေလးတစ္လြာ တက္လာေအာင္ေစာင့္ျပီးမွ ဒုတိယအၾကိမ္ ျပန္ထိုးရပါတယ္။ တတိယအၾကိမ္ ထိုးျပီးရင္ ေဆးေအာင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ပင္နင္စလင္ ေဆးက က်ားအဂါ္အထဲသို႔ ေရာက္လ်င္ ပန္းေပါင္းလိုမဟုတ္ဘဲ့ အသားဆဲလ္ေတြျပန္ျဖစ္သြားျပီး သူကအထဲမွာ ဘာမွဒုကၡမေပးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဟုတ္ပါသလား။ က်ားအဂၤါၾကီးခ်င္လို႔ ‘ပင္နင္စလင္’ အဆီကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထိုးေနၾကတာေတြ႔ရပါတယ္ဆရာ။ ဘာအႏၲရာယ္မွမရွိတာ ေသခ်ာလားဆရာ သိခ်င္ပါတယ္။

(၆) ကြၽန္ေတာ့္အသက္ ၂၅ ႏွစ္ပါ။ ႕႕႕႕႕ လို႔ေခၚပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံ ဘန္ေကာက္မွာေနပါတယ္။ နားနဲ႔မနာ ဖုဝါးနဲ႔နာေပးပါ။ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ လိင္တံကို 1.1.2014 ေန႔က ထိုင္းအုန္းဆီထိုးခဲ့မိပါတယ္။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ဗ်ာ အုန္းဆီက အသားကို ႀကိတ္ထားတဲ့ အဆီမဟုတ္ပဲ အခြံကိုႀကိတ္ထားတဲ့အဆီ ျဖစ္ေနတယ္။ ဆယ္ရက္ေလာက္ၾကာေတာ့ ေရာင္လာတယ္။ 18.1.2014 ေန႔က ေဆး႐ံုမွာျပတယ္။ ေဆး႐ံုေရာက္ေတာ့ ေမးခိုင္ပိုးစားတယ္ဆိုၿပီး အေရခြံေတြ လွန္ထုတ္လိုက္ပါတယ္။ အဖ်ားမွာေတာ့ လက္တစ္လံုးေလာက္က်န္ပါေသးတယ္။ အဲ့ဒါ အေရခြံျပန္ျဖစ္ႏိုင္လား။ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲဆိုတာ လမ္းၫႊန္ပါဦးဆရာ။

(၇) ကြ်န္ေတာ့္အဂၤါေသးလို႔ဆိုျပီးေဆးထိုးမိပါတယ္ဆရာ ခုအဲ့ဒါျပန္မပြင့္ေတာ့လို႔ပါဆရာ။

ျပန္စာေကာက္ႏႈတ္ခ်က္
တရားဝင္ လိင္အဂၤါေဆးထိုးနည္းဆိုတာရွိပါတယ္။ ေမးလာသူေတြလို က်ားလိင္အဂၤါ တမင္တကာၾကီးခ်င္လို႔ထိုးရတာမ်ိဳး မဟုတ္ပါ။ (ED) ေခၚတဲ့ ပန္းေသ-ပန္းညိႇဳးျဖစ္ေနတဲ့ ေယာက္်ားေတြကို လိင္အဂၤါမွာ ေဆးထိုးကုသဘို႔ FDA ကေန ပဌမဆံုး ခြင့္ျပဳခဲ့တဲ့နည္း ျဖစ္တယ္။

၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္တဦးကေန Papaverine ေဆးကို အမွတ္မထင္ စေတြ႔တာျဖစ္တယ္။ ေၾကာင္ေတြကို Phentolamine (Regitine) ေဆး ေသြးေၾကာထဲထိုးေပးျပီး စမ္းသပ္ခဲ့တယ္။ ၁၉၈၂ မွာ ျပင္သစ္ဆရာဝန္ Dr. Virag ကေန Papaverine ေဆးကို ေတြ႔လာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၃ မွာ လန္ဒန္က ပါေမာကၡ Dr. Brindley ကေန ပန္းေသေနသူ ၁၁ ဦးကို ဒီေဆးထိုးေပးေတာ့ လိင္ဆက္ဆံႏိုင္ၾကတာ ေတြ႔လာခဲ့တယ္။ Papaverine ေဆးကို Alzheimer’s disease ေရာဂါနဲ႔ Multiple Sclerosis ေရာဂါေတြအတြက္လဲ သံုးတယ္။ Papaverine နဲ႔ Phentolamine ကို ၁၉၈၃ ကတည္းက သံုးခဲ့ျပီး၊ Prostaglandin E1 ကို သံုးတာ မၾကာေသးဘူး။ စမ္းသပ္မႈေတြအရ ၈ဝ% မွာ သိသိသာသာ ေကာင္းေစတယ္။ တဦးခ်င္းအတြက္ ေဆးဘယ္ေလာက္ေပးရမယ္ဆိုတာ ခ်င့္ခ်ိန္ႏိုင္တယ္။ တျခားေရာဂါေတြ ရွိေနသူေတြကိုလဲ အေတာ္မ်ားမ်ား ထိုးေပးလို႔ရတယ္။ လိင္တံကို ေဆးထိုးေပးလိုက္ရင္ အထဲက ေသြးေၾကာေတြကို က်ယ္လာေစမယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို ၃၇% ကေနေျပာလာတာေတြဟာ ဆိုးဝါးတာေတြ မပါဘူး။ နာတာတို႔ ေဆးထိုးအပ္ရာေတာ့ ရွိမယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ ရွိႏိုင္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး Priapism ဆိုတဲ့ လိင္တံေတာင့္တင္းေနတာ ၄-၈ နာရီ ၾကာလို႔ေတာင္မွ ျပန္မက်တာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ Prostaglandin E1 ကေတာ့ အဲလို မျဖစ္ဘူး။ ကုလို႔ရပါတယ္။

ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ ဆရာဝန္ေတြက Papaverine 120 mg ကို ၃ နာရီတခါ ေသြးေၾကာထဲ ထိုးေပးတယ္။ လိင္တံကို ေဆးထိုးတာကေတာ့ 30 mg ကို တပါတ္ ၂ ခါသာ ထိုးတယ္။ Phentolamine ေဆးကို မ်ားမ်ားေပးရင္ေတာ့ ေသြးဖိအား BP က်ေစႏိုင္တယ္။ ႏွလံုးခုန္မမွန္တာ၊ ဝမ္းပ်က္တာ၊ ဗိုက္ေအာင့္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးထိုးတာ မနာေအာင္ 30 gauge ultra-fine needle အပ္ေသးေသးေလး သံုးသင့္တယ္။ Papaverine နဲ႔ Phentolamine ေဆးက မနာဘူး။ Prostaglandin E1 ကေတာ့ နဲနဲ ထူပူနာတာ ၁၅ မိနစ္ ေလာက္ ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ ေဆးထိုးျပီးေနာက္ ၅-၁၅ မိနစ္မွာ အစြမ္း ျပတယ္။ Prostaglandin E1 ကပိုျမန္မယ္။ လိင္ဆက္ဆံဘို႔ ပဌမပိုင္း စျပီးေနာက္ သတၲိျပမယ္။ ေဆးအစြမ္းက မိနစ္ ၃ဝ ကေန တနာရီ၊ ဒါမွမဟုတ္ Orgasm ရတဲ့အထိ ၾကာေနမယ္။ တလကို ၁ဝ-၁၂ ခါသာ ထိုးေစတယ္။ Papaverine နဲ႔ Phentolamine ေဆးကို ေဖ်ာ္ထားျပီးေနာက္ ၆ဝ ရက္ ထားလို႔ရတယ္။ လူနာကိုယ္တိုင္က ေဆးထိုးနည္းကို သင္ယူျပီး ဖါသာထိုးႏိုင္တယ္။ (အေသးစိတ္ ထည့္မေရးေတာ့ပါ။)

Penicillin in oil ပနယ္စလင္အဆီထိုးေဆး
ပနယ္စလင္အဆီ ထိုးေဆးထဲမွာ Penicillin G procaine 100,000 units နဲ႔ ပဲဆီ၊ ဒါမွမဟုတ္ ႏွမ္းဆီ၊ ဒါမွမဟုတ္ ပဲပုပ္ဆီေတြ ေရာထားတယ္။ ဒီထိုးေဆးကိုေတာ့ သံုးႏိုင္တာ ေနရာတကာလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ပိုးဝင္ျပီး ေရာင္ရမ္းတာ၊ ႏွလံုးပိုးဝင္လို႔ေရာင္တာ၊ ဂႏိုးရီးယား၊ ဦးေႏွာက္ ေျမႇးေရာင္၊ အဆုပ္ျပည္တည္နာနဲ႔ အန္ဖတ္ဝင္လို႔ ျဖစ္တဲ့ ႏူမိုးနီးယား၊ လူအုပ္ကေနရလာတဲ့ ႏူမိုးနီးယား၊ ဆစ္ဖလစ္၊ ကေလးေတြ ေသြးထဲပိုးဝင္တာ၊ ပိုးဝင္လို႔ အဆစ္နာေရာဂါ၊ ေသြးမေလွ်ာက္ပဲ ပုတ္ေဆြးတဲ့အနာ နဲ႔ ဆံုဆို႔နာေတြအတြက္ သံုးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ Benzathine benzylpenicillin ေခၚတဲ့ တာရွည္ခံ ပနယ္စလင္ထိုးေဆးကိုသာ သံုးပါေတာ့တယ္။ ‘ရူမက္တစ္’ အဖ်ား (ေလးဘက္နာ) ကို ကာကြယ္ဘို႔နဲ႔ ‘ဆစ္ဖလစ္’ ေစာျဖစ္တာနဲ႔ ေနာက္က်ျဖစ္တာေတြအတြက္သံုးတယ္။

ပနယ္စလင္အဆီကို တင္ပါးနဲ႔ လက္ေမာင္းအိုးမွာထိုးရတယ္။ ထိုးရင္နာတယ္။ ေဆးထိုးလိုက္ရင္ ေဆးထိုးရာေနရာမွာ ဘာေတြျဖစ္လာသလဲဆိုတာကို ပင္နယ္စလင္အဆီထိုးတာကို အႏုၾကည့္မွန္ဘီလူးနဲ႔ စစ္ေဆးမႈ လုပ္တဲ့အခါ ဒီလိုဟာေတြ ေတြ႔ရတယ္လို႔ သုေတသန စာတမ္းတခုက ေရးသားထားတယ္။

ေဆးဝင္ရာၾကြက္သားေတြ ေဖါင္းေရာင္ေနတယ္။ အထဲမွာ အဆီခဲေလးေတြေတြ႔ရတယ္။ အဆီခဲဟာ ေသေသးေလးေတြကေန ၂ မီလီမီတာအထိ ၾကီးတယ္။ အဆီခဲေၾကာင့္ ေဘးမွာရွိတဲ့ တြယ္ဆက္ တစ္ရွဴးေတြမွာ တံု႔ျပန္မႈေတြ ျဖစ္ေနတာလဲေတြ႔ရတယ္။ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ၾကြက္သားအစိုင္အခဲဟာလဲ ပ်က္စီးျဖစ္စဥ္ရွိေနတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာမွာ ၾကြက္သား ဖိုက္ဘာေတြပ်က္စီးသြားျပီး အမာရြတ္ျဖစ္စဥ္ ဝင္လာတယ္။

ဆဲလ္တံု႔ျပန္မႈက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဆဲလ္ဝိုင္းဝိုင္းေသးေသးေလးေတြကေန တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ Mononuclear phagocytes အၾကီးစားေတြရွိတယ္။ Eosinophils ေသြးျဖဴဥတမ်ိဳးမ်ားမ်ားနဲ႔ Multinucleate giant cells ဆဲလ္ဧရာမေတြ နည္းနည္းလဲေတြ႔တယ္။ ဒါေပမဲ့ ရုတ္တရက္ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္မ်ိဳးမွာေတြ႔ရမဲ့ Neutrophil leucocytes ဆိုတာ နည္းနည္းပါးပါးေလးသာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ တက္ေစ့ေတြမွာလဲ အေျပာင္းအလဲေတြ ေတြ႔ေသးတယ္။ ေရာဂါေဗဒလို Sinus catarrh လို႔ေခၚတယ္။ Foam cells ဆဲလ္တမ်ိဳးေတြ ေတြ႔ရတယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာတာေတြဟာ ေဆးထဲမွာပါေနတဲ့ Procaine penicillin နဲ႔ Arachis oil အဆီေၾကာင့္ ျဖစ္တာေတြလို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ ပနယ္စလင္ကို အဆီလုပ္ထားရတဲ့ သေဘာက ေသြးထဲစုပ္ယူမွာကိုေႏွးေစဘို႔ျဖစ္တယ္။ ေဆးက ၾကာၾကာေနမယ္။ Suspension of calcium penicillin ကို ပ်ားဖေယာင္းနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ေျမပဲဆီနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Tuesday, November 25, 2014

Poverty eradication ဆင္းရဲၾက၏၊ ဆင္းရဲပါသလား

• ကေန႔ ‘ေဖ့စ္ဘြတ္’ မွာ ေတာေစ်းသည္ေတြ ေစ်းေရာင္းေနတဲ့ပံုေတြ ေတြ႔ရပါတယ္။ ခ်မ္းခ်မ္းစီးစီး ရွမ္းအမ်ိဳးသမီးေတြက လိမ္ေမာ္သီးကို မတ္တတ္ရပ္ျပီးေရာင္းေနၾကတယ္။ ရြာရိုးကိုးေပါက္ ေရာက္တတ္ရာရာ ေက်းရြာထြက္ကုန္ေတြကို ေတာသူမၾကီးငယ္ေတြက ေျမေပၚဖင္ထိုင္ခ်ျပီးေရာင္းေနၾကတယ္။
• သူမ်ားတိုင္းျပည္ၾကီးေတြမွာလဲ ‘ဖါးမားမားကက္’ ဆိုတာရွိပါတယ္။ အမ်ားဆံုးကေတာ့ ‘ဆူပါမားကက္’ ေတြမွာ သြားဝယ္ၾကရတယ္။ သူမ်ားေတြဆီက ေစ်းေရာင္းခ်ပံုခန္းနား ဆန္းျပားတာေတြေတာ့ ထူးမေျပာခ်င္ပါ။
• သတင္းထဲမွာ “ဆင္းရဲမြဲေတမႈပေပ်ာက္ေရး” ဆိုတာလဲ ဖတ္ရတယ္။ ‘ဆူပါမားကက္’ ေတြေပၚလာလဲ ဆင္းရဲမႈ ေပ်ာက္မွာ မဟုတ္ေသးပါ။ ဝန္ထမ္းေတြ၊ အမတ္ေတြ လစာတိုးေပးမဲ့ဟာကလဲ ေဆးမီးတိုထပ္ေပးတာသာ ျဖစ္တယ္။
• ရွမ္းမေတြ၊ ေတာသူမေတြကေန ပေဒသာပင္စိုက္ခ်င္ေပမဲ့ မ်ိဳးေစ့မရွိပါ။ မ်ိဳးရအံုးေတာ့ မိုးမွန္မွသာ အပင္ေပါက္မယ္။ မိုးေလမွန္ခ်င္ရင္ မင္းေကာင္းမွျဖစ္သတဲ့။
• ဆင္းရဲမႈေပ်ာက္ဖို႔ရာ မင္းဆိုးေတြ ဆင္းေပးရဲမွသာျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၁၁-၂ဝ၁၄
Photo by Sai Zaw Min and Sein Win

ႏွမ္းဖတ္ခ်ဥ္ဋီကာ

ႏွမ္းဖတ္ခ်ဥ္စာေရးေတာ့ ႏွမ္းဖတ္နဲ႔ ပဲဖတ္ကို ခြဲျခားေျပာၾကတယ္။ အရင္တင္စဥ္ကလည္း အဲလိုကြန္မင့္ေတြလာပါတယ္။ အေရာင္မတူတာကို ေထာက္ျပၾကတယ္။ ဆီးၾက...