Skip to main content

Taste types အရသာအမ်ိဳးမ်ိဳး

ဖန္တာၾကေတာ့ အဂၤလိပ္လိုဘယ္လိုေခၚပါသလဲ ဆရာ။

အဂၤလိပ္လိုေရာ ေဆးစာမွာပါ အရသာမွာ ဖန္တာမရွိပါ။ စပ္တာမရွိပါ။ ငရုတ္သီးစပ္တာကို အဂၤလိပ္လို Hot ပူတယ္လို႔သာေခၚတယ္။ သူတို႔မစားလို႔ စပ္တယ္လို႔ မေခၚတတ္ၾကတာလား။ မဟုတ္ပါ။ အရသာကို လွ်ာမွာရွိတဲ့ Taste buds ေခၚတဲ့ အဖုကေလးေတြေၾကာင့္သိရတယ္။ အထူးအာရံုခံ ငါးမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ အၾကား၊ အျမင္၊ အထိအေတြ႔၊ အနံ႔နဲ႔ အရသာထဲမွာ အရသာက အားအနည္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တာ၊ ကြမ္းစားတာ၊ ေဆးဝါးေသာက္တာ၊ ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းတာ၊ ဦးေခါင္းကိုထိခိုက္မိတာ၊ ဦးေႏွာက္အက်ိတ္၊ ဓါတ္ကင္ခံရတာေတြကေန အရသာနည္းတာ၊ မရတာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကြမ္းစားတဲ့လူက ခ်ဥ္တာမၾကိဳက္ၾကပဲ၊ ေတာ္ေတာ့စပ္တာကို မမႈပါ။

အငန္နဲ႔ အခ်ိဳကို သိေစတာေတြကေတာ့ လွ်ာရဲ႕ေရွ႕ပိုင္းကေန တာဝန္ယူတယ္။ အခ်ဥ္ကုိ လွ်ာရဲ႕ ေဘးႏွစ္ဘက္က သိေစျပီး အခါးကိုေတာ့ လွ်ာရဲ႕ ေနာက္ပိုင္းက လုပ္ေပးတယ္။ လူေတြ အရသာခံတာ မတူၾကပါ။ မိန္းမေတြက ေယာက္်ားေတြထက္ အရသာသိတာ ပိုမ်ားတယ္။ တေယာက္တည္မွာလည္း အသက္အရ အရသာခံတာေျပာင္းတယ္။ သိပ္ငယ္စဥ္မွာ အရသာသိေစတဲ့ အဖုေလးတြက လွ်ာတခုထဲကေနမဟုတ္ဘဲ၊ ပါးစပ္ေဘးဘက္ေတြနဲ႔ အာေခါင္မွာလဲရွိလို႔ ကေလးေတြ အပူမခံႏိုင္၊ အစပ္မစားႏိုင္ၾကဘူး။

အေရွ႕ေတာင္အာရွ၊ ေတာင္အာရွနဲ႔ ေတာင္အေမရိကက လူေတြ အလြန္ခံတြင္းေတြ႔လွတဲ့ အစပ္အရသာကို အေမရိက၊ ဥေရာပနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လံုးဝမစားၾကပါ။ အရသာတမ်ိဳးကို မခံစားတတ္ၾကတဲ့သေဘာျဖစ္မယ္။ Chili (Chilli) ငရုတ္သီးထဲမွာပါတဲ့ Capsaicinoids ဆိုတာက ပါးစပ္ကိုဖံုးေနတဲ့ အလႊာမွာရွိတဲ့ Receptor ေတြကို သက္ေရာက္ေစတယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာဟာ ပူလို႔ရတဲ့ နာက်င္မႈနဲ႔အတူတူျဖစ္တယ္။ ပူေလာင္တဲ့ ခံစားမႈရေစတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ စပ္တဲ့အရသာလို႔ မေျပာဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အရသာခံတဲ့အဖုကေလးေတြဟာ ခ်ိဳတာ၊ ငန္တာ၊ ခ်ဥ္တာနဲ႔ ခါးတာေတြကိုသာ ခံစားေစျပီး ပူေလာင္တာကို ခံစားတဲ့ အထူးအဖုေတြမရွိဘူး။ ရိုးရိုး အာရံုေၾကာေတြကေနသာ ဒါကိုသိေစတယ္တဲ့။ ဒီအာရံုေၾကာေတြက စပ္တာကို ပူတယ္လို႔ထင္ေတာ့ ဦးေႏွာက္ကလဲ ပူတယ္ ျဖစ္သြားေရာ။

ၾကြက္ေတြကိုစမ္းသပ္ေတာ့ စပ္တဲ့အပူဆိုတာ Temperature hot အပူခ်ိန္အပူနဲ႔ မ်ိဳးဗီဇတူတယ္လို႔ သိရတယ္။ ၾကက္တူေရြးကို ငရုတ္သီးေကြ်းရတယ္။ ငွက္ေတြကို ငရုတ္သီးက မစပ္ေစဘူး။ လူဆိုရင္ ပါးစပ္ထဲ မထည့္ခင္ကတည္းက ငရုတ္သီးဟာ ပူတယ္။ ငရုတ္သီးထိတဲ့ေနရာ မွန္သမွ်ကို ပူေစတယ္။ အပူေလာင္တယ္လို႔ အဂၤလိပ္လိုသံုးတယ္။ ငရုတ္သီးအမ်ိဳးမ်ိဳးစားလို႔ ေခြ်းထြက္တဲ့ေနရာ မတူတာကို ကိုယ္ပိုင္သုေတသနအရ သိရတယ္။ ေရႊလံဘိုငရုတ္က ဂုတ္မွာေခြ်းထြက္တယ္။

ငရုတ္သီး၊ ခ်င္း (ဂ်င္း)၊ ငရုတ္ေကာင္းေတြက ဘာလို႔ စပ္ၾကသလဲ။ ပူစပ္အစာေတြထဲမွာ Capsaicin ပါတယ္။ ဒါကိုခံရတာက ပါးစပ္ထဲမွာရွိတဲ့ VR1 receptors အာရံုခံေတြနဲ႔ သြားေပါင္းမယ္။ အာရံုခံ (ႏူရုန္) ဟာ ေျပာင္းလဲသြားျပီး အာရံုခံသတင္းကို ပို႔ေပးတယ္။ ေရွးလူၾကီးေတြက ငရုတ္သီး မေထာင္းတတ္ရင္ ေခြ်းမ မေတာ္ခ်င္ၾကဘူးတဲ့။

Saltiness အငန္
ဆိုဒီယမ္ကလိုရိုက္ရဲ႕အရသာျဖစ္တယ္။ တျခားဓါတ္ဆားေတြက ဒါထက္နည္းနည္းသာငန္တယ္။

Sourness အခ်ဥ္
အက္စစ္ဓါတ္ျဖစ္တယ္။

Sweetness အခ်ိဳ
သၾကားစတာေတြကေနခ်ိဳတယ္။ အယ္လ္ဒီဟိုက္နဲ႔ ကီတုန္းေတြေၾကာင့္ခ်ိဳတယ္။

Bitterness အခါး
ဒင္နာတိုနီယမ္ဓါတ္ကေနခါးေစတယ္။

Savouriness (Umami) အေမႊးအၾကိုင္
အသားဓါတ္လိုျဖစ္ေသာ၊ အရသာထူးတာကို ေနရာအလိုက္ေခၚတယ္။

Fat အဆီ
တခ်ိဳ႕ကအဆီအရသာကို သီးျခားထားတယ္။

False Coolness အေအးတု
ေအးတယ္၊ လတ္ဆတ္တယ္။ ဥပမာ (မင္ေသာ္) ပရုတ္ေအး၊ (ကမ္ေဖၚ) ပရုတ္၊ (မက္သေနာလ္)။

False heat အပူတု
Spiciness စပ္တဲ့အရသာကိုေခၚတယ္။ Chili peppers ငရုပ္သီး၊ Black pepper ငရုတ္ေကာင္း၊ Ethanol (အက္သေနာလ္) နဲ႔ Capsaicin (က္စပီစီယမ္) အရသာကိုေခၚတယ္။

Astringency စူးရွေသာ၊ ျပင္းထန္ေသာအရသာ
လက္ဖက္ရြက္၊ အသီးအစိမ္းေတြရဲ႕အရသာျဖစ္တယ္။

Areca nut (betel nut) ကြမ္းသီးအရသာ
ကြ်န္ေတာ္တို႔က ဖန္တယ္ဆိုတာ ကြမ္းသီးအရသာကိုေျပာတာ။ ကြမ္းသီးထဲမွာ Arecoline (အရီကိုလင္း) ဓါတ္ပါတယ္။ သူက (ေဘ့စ္ အယ္လ္ကာလြိဳက္) ျဖစ္လို႔ အက္စစ္နဲ႔ေျပာင္းျပန္။ အက္စစ္ကို ပူတယ္၊ စပ္တယ္လို႔သတ္မွတ္တယ္။

Terminalia chebula ဖန္ခါးသီးအရသာ
Haritaki fruit လို႔လည္းေခၚတယ္။ အရသာအားလံုးထဲမွာ ငန္တာနဲ႔ စူးရွျပင္းထန္တာကလြဲရင္ က်န္တဲ့အရသာေတြ စုေပါင္းထားတယ္လို႔ ဘယေဆးပညာကဆိုတယ္။ ဝါးရင္ ခ်ိဳလာတယ္။ ေဆးဖက္ဝင္တယ္။

ေအာက္ဆံုးကအရသာေတြကို ကြ်န္ေတာ္ကထည့္တာပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁၆
၂၈-၆-၂ဝ၁၈

Comments

Popular posts from this blog

Ajinomoto ဟင္းခ်ိဳမႈန္႔

၁။ ဆရာ အခ်ိဳမွုန္႔က အရမ္းပမာဏမမ်ားရင္ ေဘးမျဖစ္ဘူးလို႔သိထားပါတယ္၊ ဟုတ္ပါသလား။

၂။ ဆရာေရးထားတဲ့ အခ်ိဴမႈန္႔ေဆာင္းပါး ျပန္ဖတ္ခ်င္လို႔ ႐ွာတာမေတြ႔လို႔ အခ်ိန္ရတဲ့အခါ ျပန္႐ွယ္ေပးေစလိုပါတယ္ခင္ဗ်ား။

၃။ Dashi အေၾကာင္းဝင္ဖတ္တာ ဖတ္လို ႔မရပါဘူး ဆရာ

၄။ အေမရိကန္ FDA ကေတာ့ ခြင့္ျပဳထားတယ္ေနာ္ဆရာ

၅။ ဆရာ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြဟာ အခ်ိဳမႈန္႔ကို ဟင္းထဲမွာထည့့္ၿပီး စားေသာက္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံၿခားမွာ လံုးဝမစားသေလာက္ပါပဲ။ စားေသာက္ဆိုင္ေတြကအစ ဟိုတယ္အဆံုး ဆိုသလို ႏိုင္ငံၿခားမွာ အခ်ိဳမႈန္႔ကို မသံုးစြဲၾကဘူး။ အခ်ိဳမႈန္႔ရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြႏွင့္ ဓါတုေဗဒပါဝင္မႈေတြကို သိခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ၿမန္မာေတြဟာ ဘယ္ခုႏွစ္ေလာက္က စတင္သံုးစြဲလာခဲ့ၾကပါသလဲ။

ေနာက္ဆံုးေမးတာကို ကြ်န္ေတာ္မသိပါ။ ဆရာတေယာက္ေတာ့ ၁၉၇၃ မတိုင္ခင္ သံုးစြဲတာ မမ်ားေသးဘူးလို႔ေရးတာ ဖတ္ရတယ္။ ဟင္းခ်ိဳမႈန္႔ကို ျမန္မာျပည္မွာ အာဂ်ီႏိုမိုတိုလို႔သာ လူသိမ်ားတယ္။ Ajinomoto ဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက အစားအေသာက္နဲ႔ ဓါတုပစၥည္းေတြ ထုတ္လုပ္တဲ့ ေကာ္ပိုေရးရွင္းရဲ႕ နာမည္သာျဖစ္ပါတယ္။ Aspartame အက္စ္ပါတိမ္း ေခၚတဲ့ အခ်ိဳအတုထုတ္လုပ္တဲ့ ၉ ဘီလ်န္တန္ ကမာၻ႔အၾကီးဆံုးလုပ္ငန္းျဖစ္တယ္။ အခ်ိဳမႈန္႔ကိ…

Centrum အားေဆး

ရန္ကုန္ေလဆိပ္မွာ Centrum အားေဆးပါလာရင္ စစ္တာ သိမ္းတာေတြလုပ္ေနတယ္လို႔ သတင္းၾကားရတယ္။ ဟုတ္ မဟုတ္ ေသခ်ာ မသိပါ။ ယူအက္စ္ေအမွာေတာ့ အားေဆးဆိုတာထဲမွာ ေရာင္းအားအမ်ားဆံုးေဆးျဖစ္ပါတယ္။

၂ဝ၁၆ ႏိုဝဘၤာလထဲမွာ အဆိပ္ဓာတ္ႏွင့္ ဆိုးေဆးအေရာင္အတုမ်ားပါဝင္ေနေသာ Centrum အားေဆးလို႔ ေခါင္းစဥ္ တပ္ထားတဲ့ စာတပုဒ္ကို တေယာက္ကေနပို႔ေပးလို႔ ဖတ္ရပါတယ္။ အေမရိကန္မွာ ေရာင္းအားအေကာင္းဆံုး နာမည္ႀကီးတံဆိပ္အားေဆး Centrum အားမ႐ွိေစတဲ့အျပင္ လူကို အႏၱရာယ္ေတာင္ျဖစ္ေစႏိုင္လို႔လည္းပါတယ္။ စာကို ေတာ္ေတာ္ရွည္ရွည္ေရးထားေပမဲ့ အခ်ဳပ္ကို ထုတ္ယူေတာ့ -

(စ) မလိုအပ္ပဲ သတ္မွတ္ထားတ့ဲ ပမာဏထက္ ကာရုိတင္းက္ိုပိုစားမိရင္ အဆုတ္ကင္ဆာနဲ႔ ႏွလုံးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခက္ုိ ၂၀% ျမင့္တက္လာေစတာေတြ႔ရတယ္။ ဗိီတာမင္အီး လိုတာထက္ ပိုစားသုံးရင္၊ ပရုိစတိ္တ္ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ ၁၇% အထိ ျမင့္တက္လာေစတယ္။ ေဖာလစ္အက္စစ္နဲ႔ ဗီတာမင္ေတြက္ို ပမာဏထက္ပိုေသာက္ခ့ဲရင္၊ အဲဒီအူကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခေတာင္ ပိုျမင့္တက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။ က်န္တာေတြမွာေတာ့ သဘာဝနည္းနဲ႔ ဗီတာမင္ရယူနည္း၊ ျဖည့္စြက္ ဗီတာမင္အားေဆးေတြျဖတ္ၾကပါစို႔လို႔ ႏိႈးေဆာ္ထားပါတယ္။ (ဆံုး)

အဲတာနဲ႔ ဝဘ္ဆိုက္ေတြကို လိုက္ဖတ္ရပါတယ္။ အကိုးအကား ၂ ခုကိ…

Insomnia အိပ္မရျခင္း

၁။ အသက္ ၅၅ ႏွစ္ အမ်ိဳးသမီးပါဆရာ။ ညဘက္ကို ႏွစ္နာရီ ေနာက္ပိုင္းေလာက္မွ စအိပ္ျဖစ္တာ ခုဆို ဆယ္ႏွစ္ ေက်ာ္ပါၿပီဆရာ။ လြန္ခဲ့တဲ့ တပါတ္ေလာက္က ေန႔ခင္းဘက္ မူးလဲလို႔ပါဆရာ။ အဲလို ညဘက္ေနာက္က်မွ အိပ္တာ အေလ့အက်င့္လား ေရာဂါတခုလားဆရာ။ ေစာအိပ္ဖို႔ေျပာတာလဲမရလို႔ ဘယ္လိုျပဳျပင္ေပးလို႔ ရႏိုင္မလဲ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

၂။ ဆရာခင္ဗ်ား ဆရာ့ရဲ႕ေဆးပညာေဆာင္းပါးမ်ားကို ကြၽန္ေတာ္ အစဥ္တစိုက္ဖတ္ရႈခဲ့သလို အရမ္းလည္း နွစ္သက္ ေလးစားမိပါတယ္။ အခုလည္း ကြၽန္ေတာ္အပါအ၀င္ ယေန႔ေခတ္လူငယ္ေတြခံစားေနရတဲ့ အအိပ္ပ်က္ေရာဂါ insomania အေၾကာင္းေလး ေရးေပးပါခင္ဗ်ား။

အိပ္မေပ်ာ္တဲ့ေရာဂါဆိုတာ က်န္းမာေရးေၾကာင့္နဲ႔ စိတ္ပိုင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အိပ္တဲ့စနစ္လိုတာလည္းရွိတယ္။ ေဆးသုေတသနဆရာဝန္ေတြက ဦးေႏွာက္ကိုပါေလ့လာၾကတယ္။ လူတိုင္းမွာ အိပ္ခ်ိန္နဲ႔ ႏုိးေနခ်ိန္ အလွည့္က်ရွိတယ္။ တခုျဖစ္ေနစဥ္ က်န္တခုက မျဖစ္ပါ။ တမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ လြန္ကဲေနျခင္းကေန က်န္တခုကိုပါသက္ေရာက္ေစတယ္။

Medical Causes of Insomnia က်န္းမာေရးအေၾကာင္းခံ
အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ သာမန္ေလာက္ကေန ဆိုးတာအထိရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က်န္းမာေရးအေၾကာင္းခံေတြ သူ႔ကိုယ္၌ကေန အိပ္မရတာျဖစ္ေစျပီး၊ တခ်ိဳ႕ေတာ့ က်န္မာေရးေၾကာင့္ အေနရအထ…