ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, December 14, 2016

Clomid ကလိုမစ္ေဆး

Clomiphene Citrate ကေလးမရႏိုင္သူမ်ားအတြက္ေဆး

(ကန္ေတာ့ပါ)

Clomifene ေဆးကို ၁၉၆ဝ ကတည္းက သံုးေနခဲ့တယ္။ အရင္ကေတာ့ ရာသီေသြး နည္းတဲ့သူေတြကိုသာေပးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ကေလးရေအာင္လုပ္နည္းအတြက္ အေတာ္မ်ားမ်ားသံုးေနၾကျပီ။ Clomiphene Citrate ကို Clomid, Fertomid, Milophene, Serophene ဆိုတဲ့ နာမည္ေတြနဲ႔ ေရာင္းတယ္။ Selective estrogen receptor modulator (SERM) လို႔ ေခၚတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြကိုေပးရင္ မ်ိဳးပြါးရာမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ မ်ိဳးဥထြက္ေစအာင္ လံႈ႔ေဆာ္အားေပးတယ္။ ရာသီတလရဲ႕ အေစာပိုင္းရက္ေတြမွာ ၅ ရက္ဆက္တိုက္ ေသာက္ေစတယ္။ ၃ လကေန ၆ လအထိ ေပးတတ္တယ္။ အတိအက် လိုအပ္မဲ့ Dose ေဆးအဆကို ေျပာမရလို႔ ေဆးကို ေနာက္ပိုင္းမွာ တိုးတိုး ေပးရတတ္တယ္။ Dose ကိုသိလာရရင္ အဲဒီ Dose အတိုင္း ၃ လဆက္ေပးမယ္။ ၆ လေနလို႔မွ ကိုယ္ဝန္မတည္ရင္ေတာ့ ဒီနည္းနဲ႔ မရႏိုင္ဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္ျပီ။

သဘာဝနည္းနဲ႔ကေလးယူဘို႔မွာ မ်ိဳးဥမထြက္တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြကိုေဆးေပးနည္း
50 mg တလံုးကို ေန႔တိုင္း ၅ ရက္ေသာက္ရမယ္။ ၃ လၾကိဳးစားလို႔ မ်ိဳးဥမထြက္ေသးရင္ 100 mgs ကို ေန႔တိုင္း ၅ ရက္၊ ေနာက္ ၃ လေပးမယ္။ ရာသီစလာတဲ႔ေန႔ရဲ႕ေနာက္ ၃-၄-၅ ရက္မွာ စေသာက္ပါ။ ၅ ရက္ ဆက္တိုက္ေသာက္ပါ။ 100 mgs ထက္ပို ေပး-မေပး ေဆြးေႏြးေနဆဲျဖစ္တယ္။

မနက္မွာေသာက္ရင္ ၅ ရက္လံုး မနက္မွာေသာက္ပါ။ ေနာက္က်သြားရင္လဲ သတိရတာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္းေသာက္ပါ။ တရက္ေနာက္က်ရင္ ေဆး ၂ လံုး တခါတည္းေသာက္ပါ။ မ်ိဳးဥထြက္ မမွန္သူနဲ႔ မ်ိဳးဥ လံုးဝမထြက္သူေတြကိုေပးရင္ ၈ဝ% မ်ိဳးဥထြက္မယ္။ ေဆးကုတာ ၉ လရွိသူေတြထဲက ၇ဝ-၇၅% ကိုယ္ဝန္ရတယ္။ သဘာဝအမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ကေလး ပ်က္က်ႏွဳန္း ပိုေတာ့မ်ားတာ အရင္ကေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ပိုင္း အဲလိုမဟုတ္ပါဘူးလို႔ ေျပာလာတယ္။

Clomiphene နည္းေၾကာင့္ ကိုယ္ဝန္ရရင္ ၅-၈% မွာ အမႊာေတြ ျဖစ္မယ္။ ပံုမွန္အမႊာဆိုတာ ၁-၂% သာရွိတယ္။ Twins ကေလး ၂ ေယာက္တြဲသာ ျဖစ္ပါမယ္။ Triplets ဆိုတာ ရွာမွရွား ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးက ကေလးကို ဒုကၡမေပးပါ။
ကေလးရေအာင္ လိုအပ္ေသးတဲ့ Estrogen ေဟာ္မုန္း အနည္း-အမ်ားလဲ မွန္ေနရမယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက ေဟာ္မုန္းေတြ ထြက္ရာ Pituitary gland ကလည္း မွန္မွန္ အလုပ္လုပ္ေနဘို႔လိုပါတယ္။ သူ႔ခင္ပြန္းကလဲ ကေလးရႏိုင္သူ ျဖစ္ရပါမယ္။

ေဘးထြက္သက္ေရာက္မႈေတြ = မ်ိဳးဥအိမ္ကၾကီးလာမယ္။ ဗိုက္ေအာင့္မယ္။ ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ ျဖစ္မယ္။ ဆိုးဝါးသူေတြမွာ အသက္ကို အႏရာယ္ေပးႏိုင္တယ္။ မ်က္ႏွာေတြ နီျမန္းမယ္။ စိတ္တိုမယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္။ သားအိမ္အဝက ခြ်ဲေတြ ေစးျပစ္လို႔ သုတ္ပိုးအလြယ္နဲ႔ ဝင္မရျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဆးသံုးႏိုင္တယ္။ လိုအပ္ရင္ သုတ္ပိုးကို သားအိမ္ထဲ ထည့္ေပးရမယ္။ ရင္သားေတြ တင္း-နာမယ္။ မ်က္စိေဝဝါးႏိုင္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး ဆံပင္ကြ်တ္မယ္။ အားယုတ္မယ္။ အိပ္ေရးပ်က္မယ္။

In vitro fertilization (IVF) or Gamete intrafallopian transfer (GIFT) နည္းပညာေတြသံုးျပီး မ်ိဳးဥကို မ်ားေစ-ပြါးေစေအာင္ လုပ္ရေသးတယ္။ ဒီေဆးကေန အဲလို အျပင္မွာ မ်ိဳးစပ္ျပီးေနာက္ Intrauterine insemination or Artificial insemination သူ႔ သားအိမ္ထဲ သေႏၶကို လာထည့္ေပးခံမဲ့ မ်ိဳးဥထြက္ မမွန္သူ အမ်ိဳးသမီးအတြက္လဲ အက်ိဳးရွိေစတယ္။
Clomiphene ေဆးကို တျခားေဆးေတြနဲ႔လဲ တြဲေပးတတ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးလူနာက အလြန္ဝျပီး Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) ေရာဂါလဲရွိေနသူျဖစ္ရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို အရင္ ခ်ခိုင္းရမယ္။ Body mass index (BMI) က်စေအာင္ အစားေရွာင္နည္းနဲ႔ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ခိုင္းမယ္။ မရေသးရင္ Insulin metabolism ကို ျပင္တဲ့ေဆး ေပးရမယ္။

ေဆးေပးျပီး အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ မ်ိဳးဥထြက္တာ၊ မ်ိဳးဥရဲ႕ အရည္အေသြးေတြကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးတာကို Clomiphene challenge test ေခၚတယ္။ ေဆးကေန မ်ိဳးဥအိမ္က ထြက္ေပးေနတဲ့ (FSH) ေဟာ္မုန္းကို အားေပးလိမ့္မယ္။ ေဆးေပးျပီးေနာက္ရက္မွာ ေသြးထဲက FSH က အရင္လို ပံုမွန္ကိုျပန္က်သြားတယ္ဆိုရင္ (ေနာ္မယ္) လို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ တကယ္လို႔ ျမင့္မားေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီအမ်ိဳးသမီးဟာ Ovarian reserve မ်ိဳးဥအိမ္အလုပ္ နည္းေနတယ္။ ဒီလို အမ်ိဳးသမီးက Donor eggs သူမ်ား လွဴထားတဲ့ မ်ိဳးဥကို သံုးရေတာ့မယ္။

ကေလးမရေသးတဲ့စံုတြဲေတြ ေဆးစစ္တာေတြ စံုေအာင္လုပ္ရမယ္။ က်န္းမာေရး ရာဇဝင္ က်က်နနယူမယ္။ ကိုယ္ကာယ စစ္ေဆးမႈေတြ လုပ္မယ္။ Semen analysis သုတ္ပိုးစစ္ေဆးမယ္။ Pituitary, Thyroid, and Adrenal function ေဟာ္မုန္းထြက္ရာေတြ အကုန္စစ္မယ္။ Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါ မရွိတာစစ္မယ္။ ေယာက္်ားမွာလဲ အျပစ္ကင္းေနမွသာ Clomiphene ေဆးနည္းသံုးတာဟာ စိတ္ခ်ရတဲ့ နည္းလမ္းေကာင္းလို႔ သတ္မွတ္တယ္။ Clomifene ေဆးကို အားကစားေလာကမွာ သံုးၾကတယ္။ မသံုးရလို႔ World Anti-Doping Agency က သတ္မွတ္ထားတယ္။

ဘာေၾကာင့္ ကေလးမရႏိုင္မွန္း မသိသူေတြကိုေတာ့ ဒီ Clomiphene ေဆးက ကိုယ္ဝန္ရေစမယ္လို႔ မေျပာႏိုင္ဘူး။ Insemination procedure အျပင္ကေန သုတ္ပိုးထည့္ေပးခံမဲ့ အမ်ိဳးသမီးကို မ်ိဳးဥေတြ ပြါးမ်ားလာေအာင္ လုပ္ေပးရာမွာ အထိေရာက္ဆံုး ျဖစ္တယ္။

Clomiphene ေဆးကို ေယာက္်ားေတြအတြက္လဲ သံုးတယ္။ သုတ္ပိုး နည္းေနသူေတြအတြက္ ေကာင္းေစမယ္။ သုက္ပိုးထြက္တာအားေပးဘို႔ျဖစ္တယ္။ သူတို႔မွာ တက္စတိုစတီရုန္းနည္းေနတယ္။ အဲဒီေဟာ္မုန္းေပးတာက သတိအလြန္ထားရလို႔ Clomiphene ကိုေပးတယ္။ အမ်ိဳးသမီးကိုေပးရင္ (FSH) ေဟာ္မုန္းေရာ (LH) ေဟာ္မုန္းကိုပါ ထြက္ေစတယ္။ အမ်ိဳးသမီးကို တားေဆးေတြထဲမွာပါတဲ့ အီစထိုဂ်င္ပါတာေပးရင္ ကေလးမရေစပါ။ Clomid ေဆးကို အမ်ိဳးသမီးေတြကို တလမွ ပဌမဆံုး (၅) ရက္သာေပးတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြကိုေတာ့ ေန႔စဥ္ေပးရတယ္။ clomiphene 25 mg ေပးရတာမ်ားတယ္။ တက္စတိုစတီရုန္းမ်ားလာရင္ေတာ့ တရက္ျခားသာေပးမယ္။ သုက္ပိုးနည္းသူေယာက္်ားေတြကို letrozole ေဆးလည္းေပးႏိုင္တယ္။ အဲတာေၾကာင့္ clomiphene ျဖစ္ျဖစ္ letrozole ျဖစ္ျဖစ္ေပးတယ္။ ရက္ေပါင္း ၉ဝ ရက္ကေန ၁ဝ၈ ရက္အထိ အခ်ိန္ယူတယ္။ ပဌမတလမွာ သုက္ပိုးမ်ားလာပါမယ္။

- Clomiphene Citrate ကေလးမရႏိုင္သူမ်ားအတြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/clomiphene-citrate.html
- Ovulation test မ်ိဳးဥ ထြက္-မထြက္ စမ္းနည္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/ovulation-test.html
- Clomiphene Brand Name မ်ိဳးဥထြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/fertomid.html
- Fertomid မ်ိဳးဥေကြ်ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/clomiphene-brand-name.html

Dr. တင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.