ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, December 31, 2014

Cancer tests ကင္ဆာ စစ္ေဆးျခင္း လမ္းညႊန္သစ္

ကင္ဆာတိုင္းကို ျပည္တည္နာေပါက္တာမ်ိဳးလို ေပ်ာက္သြားေအာင္ကုသလို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေသးပါ။ ကင္ဆာျဖစ္ျပီဆိုတာနဲ႔ ၅ ႏွစ္ အသက္ရွင္ႏွဳန္းကိုသာ တြက္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ ကင္ဆာအမ်ားစုကို ေစာေစာသိလို႔ ေစာေစာေဆးကုသမႈ စနစ္တက်ခံယူေလ ရွင္ႏိုင္မ်ားေလေလျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုေပ်ာက္တယ္လို႔ေတာင္ ေျပာႏိုင္လာပါတယ္။ ေစာေစာသိေအာင္ ၾကိဳတင္ ေဆးစစ္တာ လုပ္ဘို႔ လမ္းညႊန္သစ္ေတြလုပ္ေပးထားပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြက မတူတဲ့အယူအဆေတြရွိတယ္။ ႏွစ္ကာလ ေျပာင္းလာတာနဲ႔လဲ လမ္းညႊန္သစ္ေတြထုတ္ေပးပါတယ္။ ဒီစာမွာ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ဝက္က ထုတ္ထားတဲ့လမ္းညႊန္ျဖစ္ပါတယ္။

အဆုပ္ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း =  ေဆးလိပ္ေသာက္သူတိုင္း လူအစုလိုက္စစ္ေဆးျခင္း (ဆခရင္လုပ္ျခင္း) က အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။
လမ္းညႊန္သစ္ = ၂ဝ၁၃ ကစျပီး USPSTF အဆိုအရ ေဆးလိပ္မ်ားမ်ားေသာက္သူေတြ အသက္ ၅၅ ေက်ာ္ရင္ CT scan လုပ္ပါ။

ေယာက္်ားဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = ေယာက္်ား အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ PSA test + Rectal exam လုပ္ပါ။ အသက္ ၇၅ ေက်ာ္ရင္ မလို။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPSTF အဆိုအရ PSA test မလို။ Rectal exam အစာေဟာင္းအိမ္ (စအိုကတဆင့္) လက္ေခ်ာင္းထည့္ စမ္းတာလုပ္ပါ။ ACS အဆို အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ေဆြးေႏြးပါ။

အေရျပားကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = လူအစုလိုက္စစ္ေဆးျခင္း (ဆခရင္လုပ္ျခင္း) ကိုအားေပးတယ္။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPFTF အဆို အဲလိုလုပ္ဘို႔မလိုပါ။ အသားအေရျဖဴသူေတြမွာ Melanoma အေရျပားကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ားတယ္။ ACS အဆို ကိုယ့္ဖါသာ အေရျပားစစ္ၾကည့္ေနပါ။ ေျပာင္းလဲမႈထူးျခားတာေတြ႔ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။

သားအိမ္ဝ (ေခါင္း) ကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၂၁ ႏွစ္ကေန ၆၅ ႏွစ္ၾကား အမ်ိဳးသမီးတိုင္း Pap smear စစ္ေဆးတာ ၃ ႏွစ္တခါ လုပ္ပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = လမ္းညႊန္ေဟာင္းအတိုင္း လိုက္နာပါ။ USPSTF အဆိုအရ စစ္ေဆးမႈလုပ္ရတာနည္းခ်င္သူေတြ အသက္ ၃ဝ ကေန ၆၅ ႏွစ္ၾကား Pap smear + HPV test တြဲျပီး ၅ ႏွစ္တခါလုပ္ပါ။

အူမၾကီးကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္သူတိုင္း Colonoscopy ကိရိယာနဲ႔စစ္ေဆးတာခံယူပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၅ဝ ကေန ၇၅ ႏွစ္ရွိသူ ေယာက္်ားမိန္းမတိုင္း အစုလိုက္စစ္ေဆးမႈခံယူပါ။ ၇၆ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္မလိုပါ။ မိသားစုရာဇဝင္မွာ အူမၾကီးကင္ဆာရွိထားရင္ ေစာျပီးစစ္ေဆးမႈခံယူပါ။

ရင္သားကင္ဆာ
လမ္းညႊန္ေဟာင္း = အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္ရင္ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း Memogram ႏွစ္စဥ္ရိုက္ပါ။
လမ္းညႊန္သစ္ = ၂ဝဝ၉ ကစျပီး USPSTF အဆိုအရ အသက္ ၅ဝ ကေနစျပီး Memogram ရိုက္ပါ။ ACS အဆိုအရ အရင္လမ္းညႊန္အတိုင္းသာလုပ္ပါ။ မိသားစုမွာ ရင္သားကင္ဆာရာဇဝင္ရွိသူတိုင္း ဆရာဝန္နဲ႔ေဆြးေႏြးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.