ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Tuesday, December 2, 2014

Adenomyosis သားအိမ္အတြင္းဆံုးလႊာေရာဂါတမ်ိဳး

1. က်မက ႕႕႕႕႕ ပါ။  အသက္ ၃၂ နွစ္ပါ။ ႕႕႕႕႕ မွာေနတာပါ။ အိမ္ေထာင္မက်ေသးပါရွင့္။ ၂ဝ၁၂ June က ေရအိတ္ေပါက္လို႔ အေရးေပၚ တခါခြဲထားပါတယ္။ ရာသီလာခါနီရင္ အေတာ္ဗိုက္ေအာင့္ပါတယ္။ ျပီးတဲ႔လက ဗိုက္ေအာင့္လို႔ OG နဲ႔ျပန္ျပပါတယ္။ သားအိမ္ထဲအလံုးရွိတယ္ေျပာပါတယ္။ ၆ လတြင္း အိမ္ေထာင္မျပဳေသးရင္ Depo ၁ လတခါ ၆ လထိုးရမယ္ေျပာပါတယ္။ ဒါပင္မဲ႔ ဗိုက္ကေတာ့ေအာင့္ပါတယ္။ ေသာက္ေဆးလဲေပးပါတယ္။  မဲညစ္ညစ္ေတြ နဲနဲစီဆင္းေနပါတယ္ရွင့္။ Depo ထိုးရင္းနဲ႔ အားလံုးသက္သာနိုင္ပါသလား။ က်မ အိမ္ေထာင္ျပဳ ကေလးေမြးနိုင္ပါေသးလားရွင့္။ က်မ ေဆးမွတ္တမ္းပံုတင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ ဘယ္အေျခေနထိ ေရာက္နိုင္လဲ ရွင္းျပေပးပါရွင့္။
2. သမီး ကို adenomysis ျဖစ္ေနတယ္ေျပာတယ္။ laparoscopic လုပ္ရမယ္ေျပာတယ္။ လုပ္ျပီးရင္ ကေလး ရႏိုင္မွားလား။ သမီး အသက္က ၃၂ ပါ။ ႕႕႕႕႕ မွာ ေနတာပါ။ ႕႕႕႕ 15,000 ေလာက္ ကုန္မယ္ေျပာတယ္။ ရန္ကုန္ ျပန္လုပ္ရင္ ေကာင္းမလားဆရာ။ ေက်း ဇူး။
3. ကြ်န္မ အသက္က ၃၅ နွစ္ပါဆရာ။ ျမန္မာနိင္ငံမွာေနပါတယ္။ သမီးေလးတေယာက္ရိွပါတယ္။ ကေလးထပ္ယူဖို႔ သားအိမ္ကိုစစ္ေတာ့ သားအိမ္မွာ Adenomyosis ဆိုတဲ့ေရာဂါျဖစ္ေနပါတယ္တဲ့။ ကေလးယူရင္ ျမန္ျမန္ယူပါတဲ့။ ကြ်န္မ မ်က္နွာမွာလဲ တင္းတိပ္ေတြအမ်ားႀကီးထြက္လာပါတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳ၍ အမ်ားဖတ္နိင္ေအာင္လို႔ Facebook မွာတင္ေပးပါဆရာ။ ကေလးထပ္ယူဖို႔ အႏၲရာယ္မ်ားရိွပါသလားဆရာ။ ဆရာရိွလို႔ ကြ်န္မတို႔ ျမန္မာနိင္ငံမွာ ေဆးပညာဗဟုသုတေတြရပါတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးႀကီးလွပါတယ္ဆရာ။
4. ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏိုဝင္ဘာက ႕႕႕႕႕ မွာ အလုပ္လုပ္ေနရင္း ႐ုတ္တရက္ဗိုက္ေအာင့္လို႔ ေဆး႐ုံေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ Severe Adenomypsos လို႔ေျပာပါတယ္။ Medroxyprogesterone Acet 150Mg/3Ml I nj ကို ၃ လတခါ ထိုးခိုင္းပါတယ္။ ထိုးရင္ဗိုက္ေအာင့္တာသက္သာမယ္၊ ထပ္ၿပီးမႀကီးလာဘူးလို႔ေျပာပါတယ္။ ဒီေဆးဟာ တားေဆးလို႔ သိရပါတယ္။ ခု ၂ ခါ ထိုးၿပီးပါၿပီ။ ထိုးၿပီးတဲ့အခ်ိန္ကစလို႔ ခုထိေန႔စဥ္ရာသီလာပါတယ္။ ရန္ကုန္ျပန္ေတာ့ ေဒါက္တာ ႕႕႕႕႕ နဲ႔ ျပျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူနာကအရမ္းမ်ားေတာ့ ေသခ်ာမေျပာနဲ႔ခဲ့ပါဘူး။ ဘာမွမျဖစ္ဘူးေသးေသးေလးလို႔ ေျပာပါတယ္။ သမီးသိခ်င္တာ သမီးကအပ်ဳိပါ။ အသက္ ၃ဝ ပါ။ သမီးခုလို ေဆးထိုးေနလို႔ အိမ္ေထာင္က်ခဲ့ရင္ ကေလးရႏိုင္မဲ့ အခြင့္အေရးမရမွာစိုးရိမ္ပါတယ္။ ေက်းဇူးျပဳၿပီးရွင္းျပေပးပါေနာ္။ ဘာဆက္လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာေလးလည္း အၾကံျပဳေပးပါေနာ္။

သားအိမ္မွာ အလႊာ ၃ ခုရွိတယ္။ အတြင္းဆံုးက အေရးၾကီးတယ္။ ရာသီလာတာအဲဒီကျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ကပ္တာလဲ အဲဒီမွာဘဲ။ အတြင္းဆံုးအလႊာကေန အလယ္လႊာျဖစ္တဲ့ ၾကြက္သားလႊာထဲကို တိုးဝင္ေနတာကို ‘အဒီႏိုမိုင္ယိုးဆစ္’ လို႔ ေခၚတယ္။

ရာသီလာတိုင္းနာမယ္။ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းနာမယ္။ ေလတက္မယ္။ ဆင္းတာလဲမ်ားမယ္။ တေနရာေလာက္မွာသာ အဲလိုျဖစ္တာနဲ႔ သားအိမ္တခုလံုးမွာျဖစ္တာလို႔ရွိတယ္။ ခံရတာမသက္သာလွေပမဲ့ ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ တခ်ိဳ႕မွာ ေရာဂါရွိေနေပမဲ့ မသိသလိုေနႏိုင္ေသးတယ္။

Adenomyosis သားအိမ္အတြင္းဆံုးလႊာေရာဂါ အျဖစ္မနည္းပါ။ အသက္အရြယ္ လူလတ္ပိုင္းမွာျဖစ္ၾကတာမ်ားတယ္။ ကေလးရဘူးသူေတြမ်ာပိုျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ တိတိက်က်ေတာ့မသိေသးပါ။ Estrogen, Progesterone, Prolactin နဲ႔ Follicle stimulating hormone ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြနဲ႔ဆိုင္မယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

မ်ိဳးဗီဇနဲ႔ဆက္စပ္မႈရွိေပမဲ့ မိသားစုတခုထဲမွာ အတူရွိေနတာ မေတြ႔ပါ။ သားေၾကာျဖတ္ထားသူ၊ ဗိုက္ခြဲေမြးထားသူ၊ ကိုဝန္ဖ်က္ခ်ထားသူေတြမွာ ျဖစ္တာပိုမ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားတယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်လို႔မရပါ။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲကိုလဲ မေျပာႏိုင္ပါ။

ဆရာဝန္ကလက္နဲ႔စစ္ေဆးရင္ သားအိမ္ကပိုၾကီးေနတာနဲ႔ နာတာေတြ႔ရမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ သားအိမ္ထုတ္ျပစ္ျပီး စစ္ေဆးမွသာေရာဂါကိုအတိအက်သိႏိုင္တယ္။ MRI နဲ႔ Transvaginal ultrasound ေမြးလမ္းကေနရိုက္တဲ့ ‘အာလ္ထြာေဆာင္း’ နဲ႔လဲသိႏိုင္လာျပီ။ လက္နဲ႔စမ္းသပ္ရင္ သားအိမ္က ပံုမွန္ထက္ၾကီးေနမယ္။ နာမယ္။ Sonohysterography လဲဆက္လုပ္ရတယ္။ ဆားရည္ထိုးထည့္ျပီးမွ ‘အာလ္ထြာေဆာင္း’ ရိုက္တာျဖစ္တယ္။ Uterine Fibroids သားအိမ္အက်ိတ္ နဲ႔ မွားႏိုင္တယ္။

ကုသဘို႔ဆိုတာ ခံစားေနရတာေတြ သက္သာေအာင္လုပ္ေပးမယ္။
• Adenomyosis အျဖစ္မနည္းလွပါ။ အသက္ ၃ဝ ဝန္းက်င္အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ မသိတာမ်ားတယ္။
• ရာသီလာလို႔နာတာသက္သာေအာင္လုပ္တဲ့ေဆးနည္းေတြျဖစ္တယ္။ (NSAIDs) ေဆးေတြေပးတာမ်ားတယ္။ ဥပမာ Ibuprofen ေပးမယ္။ အပူကပ္ေပးတာလုပ္မယ္။
• Oral contraceptives ကိုယ္ဝန္တားေဆးေတြသံုးႏိုင္တယ္။ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲနဲ႔  Progestin-only တမ်ိဳးထဲ ပါတာေတြ သံုးတယ္။ Transdermal patches ေဟာ္မုန္းပါေဆးကပ္ခြါလဲသံုးတယ္။
• Danazol ေခၚတဲ့ Gonadotropin-releasing hormone agonist ေဟာ္မုန္းဆန္႔က်င္ေဆးလဲသံုးတယ္။ ရာသီမလာဘဲ ေသြးဆံုးေစေအာင္လုပ္ေပးနည္းတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေသြးဆံုးရင္ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တယ္။
• Endometrial ablation နည္းမွာ သားအိမ္အတြင္းလႊာကို ဖ်က္ဆီးေပးတယ္။
• Laparoscopic myometrial electrocoagulation နည္း နဲ႔ Adenomyoma excision နည္းေတြ ရွိတယ္။ Uterine artery embolization သားအိမ္သြားေသြးေၾကာပိတ္နည္းက ခြဲစိတ္ရတာမဟုတ္ပါ။
• Leiomyoma (Fibroid) နဲ႔ Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါေတြလဲ အတူတြဲေန-မေန စစ္ရတယ္။ ပဌမေမးသူမွာ တြဲရွိေနတယ္။
• Hormone therapy ေဟာ္မုန္းေပးကုသနည္းမွာ Levonorgestrel-releasing IUD ေဟာ္မုန္းပါတာကို သားအိမ္ထဲ ထည့္ေပးတယ္။
• ကေလးယူဘို႔ ခက္တယ္။ သေႏၶလာကပ္ရမဲ့အလႊာက အေျခအေနမေပးလို႔ျဖစ္တယ္။ ကေလးယူခ်င္သူဆိုရင္ ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာ၊ အရြယ္အစားကိုၾကည့္ျပီး ခြဲစိတ္တာလုပ္ႏိုင္တယ္။ ကေလးမယူေတာ့သူေတြကို Hysterectomy သားအိမ္ထုတ္ေပးမယ္။ ကေလးရဘို႔ေတာ့ အာမမခံႏိုင္ပါ။ ေပ်ာက္သြားေအာင္ကုဘို႔လဲ အာမမခံႏိုင္ပါ။
• အလားအလာ - ကင္ဆာမျဖစ္ေစပါ။ ေသြးဆံုးရင္ ခံစားေနရတာေတြ ေကာင္းသြားမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.