ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Thursday, December 29, 2016

Low birth weight baby care လမေစ့ကေလးျပဳစုနည္း

၁။ ဆရာ က်မ မိတ္ေဆြ အသက္ ၂၈ ရွိပါၿပီ။ ယခု အပတ္ထဲမွာ ကေလးေမြးဖြားပါတယ္။ ေမြးလာတဲ့ကေလးက ေပါင္မျပည့္ဘဲ (၂) ေပါင္တည္း ေမြးလာတယ္ဆရာ။ ေနာက္ၿပီး တင္ပါးဆံုကဖြားတယ္။ OG နဲ႔လည္းေသခ်ာျပခဲ႔ပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္က တစ္ခါလဲက်ဖူးပါတယ္။ ဘာေၾကာင္႔ေပါင္မျပည့္ရတာပါလဲ။ ကေလးအသက္႐ွင္ဖို႔ ရာခိုင္ႏႈန္းဘယ္ေလာက္႐ွိပါသလဲ။ ဘာေၾကာင္႔တင္ပါးဆံုကေမြးတာလဲ။ ေက်းဇူးျပဳ၍ ဆရာေျဖေပးေစခ်င္ပါတယ္။

၂။ မဂၤလာပါဆရာရွင္ ဆရာတင္ထားတဲ့ ကေလးျပာၿပီး CPR နဲ႔ အသက္ကယ္ႏိုင္ျခင္းကို ဖတ္လိုက္ရပါတယ္ဆရာ။ အဲ့ဒီပိုစ့္က က်မတူမေလးျဖစ္ေနပုံနဲ႔တိုက္ဆိုင္ေနလို႔ comment ဝင္ေမးထားပါတယ္ဆရာ။ ျပန္လည္ေျဖၾကားေပးဖို႔ ဆရာ့အတြက္ အခက္ခဲရွိတယ္ဆိုတာ ေနာက္မွသတိထားမိပါတယ္ဆရာ။ ဆရာ့ရဲ့စည္းကမ္းကို ခ်ဳိးေပါက္တယ္လို႔မထင္ပါနဲ႔ရွင့္။ ေတာင္းပန္ပါတယ္ဆရာ။ က်မက Apr 18, 2015 မွာ က်မေမာင္ေလးရဲ႕မိန္းမေရမႊာေပါက္ၿပီး လမေစ့ပဲ အေရးေပၚ ကေလးခြဲေမြးရမမယ့္ အေၾကာင္းမ်ားကို ဆရာ့ထံအကူညီေတာင္းခံ ေမးျမန္းခဲ့ဖူးပါတယ္ရွင္။ ဆရာ့ရဲ႕အခ်ိန္မီ ျပန္စာမ်ား ေက်းဇူးေၾကာင့္ ကေလးကို ေအာင္ျမင္စြာခြဲစိတ္ေမြးဖြားႏိုင္ခဲ့ပါတယ္ဆရာ။

အခုကေလးေမြးၿပီး ၃၄ ရက္ေက်ာ္ ညပိုင္းမွာ ကေလးက ႏို႔ဘူးေသာက္ရင္း အိပ္ေပ်ာ္သြားၿပီးမၾကာခင္မွာ ငယ္သံလိုလို ေအာ္ငိုတဲ့အသံတခ်က္ထြက္လာၿပီး တကိုယ္လုံးျပာအသက္မရူေတာ့ပါဘူး။ အိမ္သားအားလုံးလန္႔သြားပါတယ္။ ေမြးလာၿပီးကတည္းက တခါမွမျဖစ္ခဲ့ဖူးပါရွင္။ ဖခင္ျဖစ္သူက ကေလးပါးစပ္မွေလကိုစုတ္လိုက္ မႉတ္လိုက္ တစ္မိနစ္ ေက်ာ္ၾကာလုပ္ေပးမွ ကေလးငိုသံျပန္ထြက္လာပါတယ္။ ၿပီးေတာ့အျမန္ေဆးရုံေခၚသြားခဲ့ပါတယ္။ ေအာက္စီဂ်င္ တည ေပးထားရပါတယ္။ ဆရာဝန္မ်ားကေတာ့ ႏို႔သီးလို႔ျဖစ္တာလို႔ေျပာပါတယ္ဆရာ။ ဒါေပမယ့္ ေဆးရုံတက္ေနရင္း ကေလးက ငိုေနရာမွ အသံမထြက္ေတာ့ပဲ အသက္ရူရပ္သလိုျဖစ္ၿပီး ျပာလာပါတယ္။ အဲ့လိုျဖစ္ေတာ့ ဆရာဝန္က ကေလးကိုေပြ႕ခ်ီၿပီး တင္ပါးကိုရိုက္လိုက္ေတာ့မွ ကေလးငိုသံျပန္ထြက္လာပါတယ္ဆရာ။ ေနာက္ရက္ေတြမွာေတာ့ ဖန္ေပါင္းအိုးထဲမွာ ၂ ရက္ အပူေပးထားရပါတယ္ဆရာ။ ပိုးသတ္ေဆးထိုးေပးပါတယ္။ ေဆးရုံ ၇ ရက္ တက္ရပါတယ္ရွင္ ကေလးကိုႏို႔တိုက္ၿပီးရင္ ေခါင္းေထာင္ေပးရမယ္လို႔ မွာၾကားပါတယ္။ အားလုံးလိုက္နာေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ အခုကေလး ၂ လ ၈ ရက္ရွိပါၿပီဆရာ။ ဒါေပမယ့္ တခါတရံ ငိုေနရာမွအသံမထြက္ေတာ့ပဲ ကေလးျပာလာၿပီး အသက္ရႉရပ္သလို ျဖစ္သြားပါတယ္ဆရာ။ ကေလးမိခင္က ကေလးပါးစပ္ကိုစုပ္ေပးလိုက္ေတာ့မွ ငိုသံျပန္ထြက္လာပါတယ္။ ဒီကေန႔လည္း တခါထပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးရုံမွဆင္းလာၿပီး ယေန႔အထိဆိုရင္ ၆ ႀကိမ္ထက္မနည္း ထပ္ျဖစ္ပါတယ္ဆရာ။ အဲ့ဒါဘယ္လိုလုပ္သင့္ပါသလဲရွင့္။ ကေလးအရြယ္ေရာက္တဲ့အထိ အဲ့လိုျဖစ္ေနတတ္ပါသလားရွင့္။ ကေလးမိခင္က ႏို႔ရည္နဲနဲေလးမွမထြက္လို႔ ကေလးကို ေမြးကတည္းမွ အခုထိႏို႔ဘူးတိုက္ေနရပါတယ္ရွင္။ ႏို႔ရည္ထြက္ေဆးေသာက္၊ ဟင္းရည္မ်ဳိးစုံလုပ္ေသာက္ၾကည့္လည္း မထြက္ပါဘူးရွင္။ တူမေလးက အိပ္ေနခ်ိန္မွာ ေဟာက္သံလိုလို ခၽြဲသံလိုလိုနဲ႔ အျမဲထြက္ေနတတ္ပါတယ္ဆရာ။ ေဆးရုံျပၾကည့္ေတာ့ အဆုပ္အားလုံး ေကာင္းေနပါတယ္တဲ့၊ ခၽြဲက်ေဆးေပးလာပါတယ္။ ကေလးကို အခုညခင္းမွာ တိုက္ၾကည့္ေတာ့ ေဆးမ်ားကို အန္ထုတ္ပါတယ္ဆရာ။ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာေအာင္ကေလးက အန္ထုပ္ေနပါတယ္။ ကေလးကအရမ္းငယ္ေတာ့ မအန္ႏိုင္ျဖစ္ေနလို႔ ပါးစပ္မွစုပ္ထုတ္ေပးရပါတယ္ရွင္။ ကေလးေလးခမ်ာ ေတာ္ေတာ္ေလး ပင္ပန္းသြားပါတယ္႐ွင္။ ဘယ္လိုဆက္ၿပီး ျပဳစုသင့္တယ္ဆိုတာ ေက်းဇူးျပဳ၍ေျဖၾကားေပးပါဆရာ။ ဆရာ့ကို အားကိုးပါတယ္ဆရာ။ ကေလးအတြက္ ဘယ္လိုဆိုးႀကိဳးျဖစ္ႏိုင္မွာလဲဆရာ။ ေက်းဇူးၿပဳၿပီးေျဖၾကားေပးပါရွင္။

ေန႔ေစ့လေစ့ကိုယ္ဝန္ဆိုတာ ၃၉ ပတ္ကေန ၄၂ ပတ္အတြင္းေမြးတာကိုေခၚတယ္။ ၃၇ ပတ္ထက္ေစာေမြးတာကို လမေစ့ကေလးေခၚတယ္။ ေမြးေမြးခ်င္း ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၅ ေပါင္ခြဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ ၂ ေကဂ်ီခြဲ ထက္နည္းတဲ့ကေလးကို အေလးခ်ိန္ မျပည့္တဲ့ကေလးေခၚတယ္။

ကေလးေစာေမြးျခင္းကို ကာကြယ္ဘို႔ ကိုယ္ဝန္ကတည္းက (ပရိုဂ်က္တီရုန္း) ေဟာ္မုန္္းတမ်ိဳးကို ၃၂ ပါတ္ေနာက္မွာ ေပးရတတ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေဟာ္မုန္းလို႔ေခၚတယ္။ (ပရိုဂ်င္စတီရုန္း) ကေန သေႏၡသား ဖြံ႔ထြားေစဘို႔ကူညီတယ္။ သေႏၡသားက သားအိမ္အတြင္းလႊာမွာ လာကပ္ျပီးတာနဲ႔ ဆက္ျပီးတည္ျမဲေနေစဘို႔ လိုအပ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၈-၁ဝ ပါတ္ ေနာက္မွာ အခ်င္းျဖစ္လာျပီး (ပရိုဂ်င္စတီရုန္း) ထုတ္ေပးဘို႔ တာဝန္ယူလာတယ္။

လမေစ့ကေလးဆိုရင္ သတိထားစရာေတြရွိတယ္။ ႏို႔စို႔တာ၊ အစာေၾကြးရတာခက္မယ္။ ကူးစက္ေရာဂါေတြကို ခံႏိုင္ရည္ နည္းမယ္။ အဆီလဲနည္းလို႔ ကိုယ္အပူခ်ိန္ကိုေႏြးေနေအာင္ သိပ္မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ ေသြးထဲမွာ ေအာက္စီဂ်င္ နည္းေနမယ္။ အသက္ရွဴတာအားနည္းေနမယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲေသြးယိုတာ သတိထားရမယ္။ အစာလမ္းေရာင္မယ္။ (SIDS) ရုတ္တရက္ ေသဆံုးတာမ်ိဳးျဖစ္တတ္တယ္။

အဲလိုကေလးေတြမွာ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တာေတြရွိတယ္။
- ႏွလံုးမွာ (PDA) ေမြးရာပါအေပါက္ပါတာ၊
- ဗဟိုဦးေႏွာက္ပိုင္းမွာအားနည္းေနလို႔ ႏို႔စုပ္ယူမႈနဲ႔ ျမိဳခ်မႈအားနည္းတာ၊
- Apneic episodes အသက္ရႈရုတ္တရက္ရပ္တာ၊ (ဦးေႏွာက္ထဲက အသက္ရွဴထိန္းခ်ဳပ္ရာအားနည္းလို႔)၊
- ဦးေႏွာက္ထဲေသြးယိုတာ၊
- ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ (ရုပ္ + အသိ) အားနည္းတာ၊
- ဖြံ႔ျဖိဳးမႈအားနည္းျခင္းထဲမွာ အဆုပ္၊
- ROP မ်က္စိျမင္လႊာအားနည္းျခင္း၊ ျမင္အားနည္းျခင္း၊
- အစာေျခလမ္းအားနည္းလို႔ ႏို႔စို႔တာနဲ႔ မ်ိဳခ်တာအားနည္းျခင္း၊ အစာမ်ားမ်ားေကြ်းမရျခင္း၊ သၾကားဓါတ္နည္းျခင္း၊ အသားဝါျခင္း၊
- ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း၊
- ေက်ာက္ကပ္ (မက္တာေဘာလစ္ အက္စီဒိုးဆစ္) ျဖစ္ျခင္း၊
- ကိုယ္အပူခ်ိန္ ေကာင္းေကာင္းမထိန္းႏိုင္ျခင္း၊ အပူခ်ိန္နည္းေနျခင္း၊

ေမြးေမြးခ်င္း အထူးခန္းမွာ ကုသေပးရတယ္။ အေလးခ်ိန္တိုးလာရင္ သက္သာလာမယ္။ အထူးခန္းမွာ မထားႏိုင္ရင္ ကေလးကို အပူေငြ႔လံုေလာက္ေအာင္ေပးပါ။ ႏို႔လံုေလာက္ရင္ ျပြန္ (ပိုက္) နဲ႔တိုက္ပါ။ ေရာဂါပိုး မဝင္ေအာင္ လူထူထပ္ရာကို ေခၚမသြားပါနဲ႔။ ေခ်ာင္းဆိုးအေအးမိေနသူေတြ အနားမလာေစပါနဲ႔။ ကူးစက္ေရာဂါရွိသူေတြမလာပါေစနဲ႔။ ကာကြယ္ေဆးေတြ အတိအက်ထိုးေပးထားပါ။

ေမးခြန္းထဲက ကေလးမွာ Apnea အသက္ရွဴရုတ္တရက္ရပ္တာ၊ ႏွလံုးခုန္ေႏွးသြာတာနဲ႔ ေအာက္စီဂ်င္နည္းတာကို အထူး သတိထားေနရမယ္။ အသက္ရွဴအခက္အခဲျဖစ္လာရင္ ေလမႈတ္သြင္းတာရပါတယ္။ အရွိန္အား အသင့္အတင့္သာ သံုးပါ။ ေခါင္းကို ေဇာက္ထိုးလုပ္၊ ေက်ာပုတ္ေပးတာလည္း လိုလာရင္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးကို အထူးခန္းမွာထားေနစဥ္ မိခင္နဲ႔ အသားခ်င္းထိုကိုင္မႈလုပ္သင့္တယ္။ အားေပးခ်င္တာက ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးလာေလာ သက္သာလာေလျဖစ္ပါမယ္။ ျပဳစုသူေတြက စိတ္ကိုတည္ျငိမ္ပါေစ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဆရာဝန္ဆရာမေတြလိုျပဳမူပါ။ ဆိုလိုတာက အေရးၾကံဳလာခ်ိန္မ်ိဳးမွာ သနားစိတ္နဲ႔ စာနာစိတ္ကို လိုတာထက္မပိုေစပါနဲ႔။ ပညာနဲ႔ ဝီရိယ မေပါ့နဲ႔။ ကံတရားဆိုတာ ဆန္းၾကယ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.