Anal practice and HIV စအိုလမ္းနည္းနဲ႔ HIV

• လိင္ဆက္ဆံရာမွာ (က်ား-က်ား)၊ (က်ား-မ)၊ (လိင္ႏွစ္ခြသမား)၊ (လိင္ေျပာင္းထားသူ)၊ အေျဖာင့္သမား) ေတြၾကားမွာ စအိုလမ္းကိုသံုးၾကတယ္။ ဒီနည္းလမ္းကေန HIV ပိုးကူးစက္လာေစႏိုင္တယ္။
• Rectal fluid အစာေဟာင္းအိမ္လမ္းကအရည္ဆိုတာ တျခားေနရာ (ပါးစပ္၊ အစာလမ္း၊ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ က်ားလိင္တံအဖ်ား၊ သားအိမ္ဝ၊ ဆီးသြားလမ္း) ေတြမွာ ဖံုးထားတဲ့အေပၚဖံုးအလႊာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ဒီအလႊာကေန အလုပ္အမ်ိဳးမ်ိဳးလုပ္ေပးတယ္။ ပိုးမႊားေတြရန္ကေန အကာအကြယ္ေပးတယ္။ ကာကြယ္နည္းဆိုတာ ဝင္လာတဲ့ ပိုးမႊားေလးေတြကို ဖမ္းယူေပးတာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕အလႊာပါးေလးေတြကေန အရည္တမ်ိဳးပါ ထုတ္ေပးေနတယ္။ ထိေတြ႔တဲ့အခါမွာ ေခ်ာေမြ႔ေစဘို႔ ရည္ရြယ္တယ္။
• HIV ပိုးကူးစက္ခံထားရသူရ့ဲ အဲလိုအလႊာပါးေလးေတြထဲမွာ ပိုးပါေနတယ္။ အဲဒီ အလႊာပါးေလးေတြမွာ ခုခံအား (ဆဲလ္) ေတြရွိေနလို႔ျဖစ္တယ္။ HIV ပိုးကေန သူတို႔ကို ကူးစက္လာျပီး မိတၲဴေတြ ပြါးေစတယ္။ မ်ားလာရင္ေတာ့ သူမ်ားေတြကိုပါ ကူးစက္ေစႏိုင္ျပီ။
• HIV ရွိလို႔ ART ေဆးေပးေနသူ ၆၄ ေယာက္ကို စမ္းသပ္ေတာ့ သူတို႔ရ့ဲ အစာေဟာင္းအိမ္လမ္းက အရည္ထဲမွာ HIV ရွိေနတာက ေသြးထဲမွာနဲ႔ လိင္အရည္ေတြထဲမွာရွိေနတာထက္ ပိုမ်ားတာကိုေတြ႔ရွိရတယ္။ ဘာလို႔လည္း။ ကိုယ္ခႏၶာထဲမွာ ခုခံအား (ဆဲလ္) ေတြဟာ အစာလမ္းထဲမွာ အမ်ားဆံုးရွိတယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္က အစာလမ္းရ့ဲ အစိတ္အပိုင္းတခု ျဖစ္တယ္။ ေနရာမ်က္ႏွာျပင္ က်ယ္လြန္းလို႔ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ထဲကို ဝင္လာႏိုင္တဲ့ပိုးမႊားလည္း အစာလမ္းကေန စားတာေသာက္တာထဲကေန ရစရာအခြင့္အလမ္းကလည္း မ်ားလို႔ျဖစ္တယ္။
• အေမရိကားမွာ ေယာက္်ားမိန္းမေပါင္း ၆ဝဝဝ ကိုေလ့လာမႈတခုလုပ္ခဲ့တယ္။ သူတို႔ထဲက အမ်ားစုဟာ (ဟက္ထရိုဆက္က်ဴရယ္) ေခၚတဲ့ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကိုစိတ္ဝင္စားသူေတြျဖစ္ၾကတယ္။ စမ္းသပ္မႈအရင္ တႏွစ္အတြင္း အသက္ ၁၈-၃၉ ႏွစ္ၾကားရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၂ဝ% ေလာက္မွာ စအိုလမ္းကိုပါ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ သံုးၾကာတာေတြ႔ရတယ္။ ၂၅-၄၉ ႏွစ္အရြယ္ ေယာက္်ားေတြမွာ ၂၅% က စအိုလမ္းကိုပါ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ သံုးၾကာတာ ေတြ႔ရတယ္။
• HIV ပိုးမရွိသူရဲ႕ က်ားလိင္အဂၤါကေန ပိုးရွိသူရဲ႕ စအိုလမ္းထဲသြင္းမိရင္ HIV ကူးစက္လာမယ္။ ဒီနည္းလမ္းက ကူးစက္နည္းရဲ႕အဓိကျဖစ္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိရတယ္။
• တိတိက်က်ေျပာရရင္ အကာအကြယ္မပါ (ကြန္ဒြမ္) မသံုးပဲ HIV ပိုးရွိေနသူရ့ ဲစအိုလမ္းကို လိင္ဆက္ဆံမႈ တၾကိမ္ျပဳျခင္းကေန HIV ကူးစက္ႏိုင္မႈဟာ မိန္းမဗဂ်ိဳင္းနားလမ္းကို အဲလိုဆက္ဆံနည္းနဲ႔ အတူေလာက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ HIV မရွိသူဟာ အျပဳခံရသူျဖစ္ေနရင္ အခြင့္အလမ္း နည္းနည္းသက္သာတယ္။
• စအို (အစာေဟာင္းအိမ္) ကေရာင္ရမ္းေနရင္၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ပိုးရွိေနရင္၊ စုပ္ျပဲမႈရွိေနရင္၊ HIV ကူးစက္မႈ ပိုမ်ားမယ္။ 
• (ကြန္ဒြမ္) သံုးျခင္း၊ post-exposure prophylaxis (PEP) ထိေတြ႔မႈရွိျပီးေနာက္ ေဆးေသာက္ျခင္း၊ pre-exposure prophylaxis (PrEP) ၾကိဳတင္ေဆးေသာက္ထားျခင္း၊ (ART) ေဆး ေသာက္ေနျခင္းနည္းေတြနဲ႔ စအိုလမ္းလိင္ဆက္ဆံမႈကေန HIV ကူးစက္မွာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ circumcision ပန္းအဖ်ားျဖတ္ထားျခင္း ကေနလည္း ကာကြယ္ႏိုင္သလားလို႔ ယူဆခ်က္လည္းရွိတယ္။
• HIV viral load ေသြးထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးပမာဏ နည္းေနရင္ ကူးစက္မႈနည္းမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၁-၄-၂ဝ၁၅