ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, February 8, 2017

Neck Lumps လည္ပင္း အလံုးအက်ိတ္

၁။ မဂၤလာပါဆရာရွင့္။ ကြ်န္မအသက္က ၂ဝ ပါ။ လည္ပင္းမွာအက်ိတ္ျဖစ္တာပါ။ ခုဆို ၁ ႏွစ္ေလာက္ရွိပါျပီ။ စျဖစ္တုန္းက ဘာမွမျဖစ္လို႔ ဒီတိုင္းထားျပီ ၅လေလာက္ႀကာေတာ့ ျပည္တည္အနာလိုျဖစ္လာလို႔ ေဆးရံုတတ္ခဲ့ရပါတယ္။ ေဆးရံုကခဲြေပးမယ္ေျပာျပီး ၁ဝ ရက္ေလာက္ထိ ဘာမွမလုပ္ေပးလို႔ ေဆးရံုကဆင္းခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့ လည္ပင္းကအဖုကေပါက္ျပီး ျပည္ေတြထြက္လာပါတယ္။ ဒီတိုင္းေကာင္းသြားျပီထင္ခဲ႔ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ခုခ်ိန္ထိ အနာလို႔ပံုစံျဖစ္ေနျပီ။ နာျပီးကိုက္ေနပါတယ္။ ဘာဆတ္လုပ္ရမလဲေျပာျပေပးပါေနာ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။

၂။ ကြၽန္ေတာ့အမ်ိဳးသမီးက အသက္ ၃၂ ႐ွိပါၿပီ။ လည္ပင္းမွာ အက်ိတ္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ၁ လက္မခြဲေလာက္႐ွိပါတယ္။ လႈပ္လို႔ရပါတယ္။ မနာပါဘူး။ နီတာျမန္းတာလည္းမ႐ွိပါဘူး။ ဘယ္ဖက္ နားထင္ ေအာက္နားမွာပါ။ စိုးရိမ္ေနမိတယ္။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ မသိလို႔ပါ။ စိုးရိမ္စိတ္ေတြနဲ႔ ေမးမိတာပါ။ ေျဖေပးပါ။

ေဆာရီး။ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းစစ္ရမယ္။ ေသြးစစ္တာျဖစ္တယ္။ ေဟာ္မုန္း နည္း-မ်ားသိရင္ ေဆးလိုမယ္။ လိုအပ္သူ အာလ္ထြာေဆာင္းရိုက္မယ္။ အေျဖရလို႔ ေမးလိုက ေမးပါ။

ဆရာဝန္က ၅ ရက္စာ ေသာက္ေဆးေပးထားပါတယ္။ ၅ရက္ျပည့္လို႔မွာ အႀကိတ္ကမေသးသြားရင္ခြဲထုတ္ေပးမယ္တဲ့။ စစ္ထားတဲ့ရလဒ္ ေတြလည္းမသိရေသးပါဘူး။ ေသာက္ေဆးက ၂မ်ိဳးပါ။ ေက်းဇူးပါ ေဒါက္တာ။ အခု ႕႕႕႕႕ ေဆးခန္း ျပေနပါတယ္။ ဆရာအခုလို ျပန္ေပးတာေက်းဇူးအထူးတင္မိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ႕႕႕႕႕ ၿမိဳ႕မွာေနထိုင္ပါတယ္။ ဆရာ ႐ွမ္းျပည္ေရာက္ရင္ လာလည္ဖို႔ဖိတ္ေခၚပါတယ္။

လည္ပင္းၾကီးနဲပမဆိုင္တာကိုသာ ေရးပါမယ္။ လည္ပင္းမွာျဖစ္တဲ့အက်ိတ္က အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ငယ္သူနဲ႔ ရြယ္သူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားၾကတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါေတြ စာရင္းခ်ပါမယ္။ စာရင္းဖတ္ျပီး စိုးရိမ္စိတ္ လိုတာထက္ မပိုေစလိုပါ။
1. Abscess ျပည္တည္နာ၊
2. Allergic reactions (အလာဂ်ီ) တခုခုနဲ႔ မတည့္တာ၊
3. Bacterial pharyngitis လည္ေခ်ာင္းနာ၊
4. Cancer of the thyroid သိုင္းရြိဳက္-ကင္ဆာ၊
5. Carotid aneurysm (ကေရာတစ္) ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေဖါင္းျခင္း၊
6. Cat scratch disease ေၾကာင္ကုတ္ေရာဂါ၊
7. Congenital cervical rib ေမြးရာပါ လည္ပင္းနံရိုး၊
8. Congenital sternomastoid tumor ေမြးရာပါ ၾကြက္သား အက်ိတ္၊
9. Focal myositis of the sternomastoid ၾကြက္သားေရာင္ေရာဂါ၊
10. Glandular fever အက်ိတ္ေရာင္ အဖ်ား၊
11. Goiter လည္ပင္းၾကီး၊
12. Graves' disease လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါ၊
13. Herpes infections ေရယံု၊
14. HIV (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ)
15. Hodgkin's disease လည္ပင္းအက်ိတ္-ကင္ဆာ၊
16. Leukemia လူကီးမီးယား ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊
17. Lipoma အဆီက်ိတ္၊
18. Lymphoma တက္ေစ့ ကင္ဆာ၊
19. Mouth cancer ခံတြင္းကင္ဆာ၊
20. Mumps ပသိေရာင္ေရာဂါ၊
21. Rubella (German measles) ဂ်ာမန္ ဝက္သက္ေရာဂါ၊
22. Salivary gland tumor တံေတြးထြက္ အက်ိတ္အလံုး၊
23. Sebaceous cyst အေရျပား ေခြ်းထြက္အိတ္ အက်ိတ္၊
24. Spontaneous apical lung herniation အဆုပ္ထိပိုင္း အထက္ကြ်ံျခင္း၊
25. Stone in salivary duct တံေတြးထြက္ျပြန္ ေက်ာက္၊
26. Strep throat လည္ေခ်ာင္းနာ၊
27. Submandibular tumor ေမးရိုးေအာက္ အလံုး၊
28. Swollen Lymph Nodes တက္ေစ့ေရာင္၊
29. Thyroglossal cyst ေမြးရာပါ လည္ပင္းၾကီး-အက်ိတ္-အိတ္၊
30. Thyroid cancer လည္ပင္းၾကီး-ကင္ဆာ၊
31. Thyroid nodule လည္ပင္းၾကီး ကင္ဆာမဟုတ္ အက်ိတ္၊
32. Tonsillitis အာသီးေရာင္၊
33. Tuberculosis တီဘီ-အက်ိတ္၊

အမ်ားအားျဖင့္ ကင္ဆာမဟုတ္အက်ိတ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ကင္ဆာနဲ႔ နာတာရွည္ ပိုးဝင္တာေတြကေန ဆက္ျဖစ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရက္သတၲ ၃ ပါတ္ထက္ ေစာတာေတြဟာ သူ႔အလိုလို သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တဲ့ ေရာဂါပိုးဝင္တာ ျဖစ္မယ္။ ၄ ပါတ္မွ မေပ်ာက္ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ အလံုး-အက်ိတ္-အနာ မွန္သမွ် စမ္းသပ္တဲ့အခါ မ်က္စိနဲ႔ စရျပီး၊ လက္နဲ႔ အေသအေျခာ စမ္းရပါတယ္။ ေနရာ၊ အေရာင္၊ အရြယ္အစား၊ ပံုသဏၭာန္၊ အေပ်ာ့-အမာ၊ အပူ-အေအး၊ ေရြ႕ရ-မရ၊ နာ-မနာ ဆိုတာေတြ သိေအာင္လုပ္ရပါတယ္။ လည္ပင္းၾကီး-အက်ိတ္ဆိုရင္ မ်ိဳးခ်ခိုင္းေတာ့ အထက္-ေအာက္ ေရြ႕လိမ့္မယ္။ ကေလးေတြဆိုရင္ အာသီးေရာင္ဘူတာေမးပါ။ မ်က္ႏွာ-လည္ပင္း အနာျဖစ္ဘူးသလား။

• အလံုးဟာ အေရျပားနဲ႔ တဆက္ထဲ၊ အေရျပားထဲမွာဆိုရင္ Sebaceous cyst ေခြ်းထြက္အိတ္-အက်ိတ္ နဲ႔ Lipoma အဆီ-အက်ိတ္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

• အလံုးက အလယ္တည့္တည့္ေလာက္မွာ ပါးစပ္က မ်ိဳတဲ့အခါ ဒါမွမဟုတ္ လွ်ာထုတ္လို႔ အလံုးက ေရြ႕လာရင္ ေမြးရာပါ လည္ပင္ၾကီးအိတ္နဲ႔ လွ်ာဆက္ေနတဲ့ျပြန္ Thyroglossal duct ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အထဲမွာ အရည္ရွိမယ္။ ပိုးမဝင္ရင္ အနာဘူး။

• Lymph nodes တက္ေစ့ေရာင္တာ အေတာ္မ်ားမ်ားျဖစ္ၾကတယ္။ နဲနဲနာမယ္၊ မာတင္းတင္း ရာဘာလိုေနမယ္၊ ကိုင္ျပီး ေရြ႔ရင္ ရခ်င္ရမယ္၊ မရတာလဲရွိမယ္။ တက္ေစ့ ေတြ႔ရင္ ပါးစပ္၊ တံေတြးထြက္အိတ္ေတြ ဆက္စစ္ပါ။ ကင္ဆာ၊ အနာ ရွာပါ။

• Dermoid cyst ဆိုတာ အေရျပားမွာ အိတ္ေလးနဲ႔အက်ိတ္၊ ခြဲရင္ အထဲမွာ အေမႊးလို၊ ေခြ်းလိုပါေနတာေတြ႔မယ္။

• ေမးရိုးေအာက္နား အက်ိတ္ေတြက လူၾကီးဆိုရင္ မာျပီး၊ မနာရင္ ကင္ဆာ၊ လူငယ္-ကေလးေတြဆိုရင္ တီဘီ၊ (အင္ဖက္ရွင္)၊ Salivary calculus တံေတြးထြက္လမ္း-ေက်ာက္ စတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်ိဳခ်ခိုင္းလို႔ မေရြ႔တာက Salivary gland swelling တံေတြးထြက္အိတ္၊ Branchial cyst ေမြးရာပါ (ဘရန္ခီရယ္) အိတ္၊ Cystic hygroma ေမြးရာပါ (ဆစ္စတစ္-ဟိုက္ဂရိုးမား) အလံုး၊ Carotid aneurysm (ကေရာတစ္) ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေဖါင္းတာ၊ Carotid body tumour (ကေရာတစ္) အက်ိတ္၊ Sternomastoid tumour (စတာႏို-မတ္စရြိဳက္) ၾကြက္သားအလံုး (ေမြးတံုးက ထိခိုက္မိတာ)၊ Laryngocoele ေလျပြန္အိတ္ (ေလမႈတ္ရင္ ပိုေဖါင္းတာမယ္)၊

• အက်ိတ္တခုမက ေတြ႔တာဆိုရင္ TB တီဘီ၊ Glandular fever အက်ိတ္ေရာင္အဖ်ား၊ HIV (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ)၊ Lymphoma (လင္ဖိုးမား-တက္ေစ့ကင္ဆာ) Metastases တေနရာမွာ ကင္ဆာျဖစ္လို႔ ျပန္႔လာတာ တခုခု စဥ္းစားပါ။ တျခားေနရာက တက္ေစ့ေတြလည္း စစ္ေဆးပါ။ ဥပမာ ခ်ိဳင္း၊ ေဘလံုး၊ အသည္း၊

• Cervical rib ေမြးရာပါ လည္ပင္းနံရိုး၊

• Subclavian artery aneurysm လည္ပင္း (ဆပ္ဖ္ကေလးဗီးယမ္း) ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေဖါင္းတာ၊

• Pharyngeal pouch ေမြးရာပါ (ဖရင္ဂ်ီရယ္-ေပါက္ခ်္)၊

ဒီေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြထဲက တခုခ်င္း ဖယ္ထုတ္နည္းနဲ႔ စကာတင္းေရြးရမယ္။ လိုေသးတဲ့ စမ္းသပ္ စစ္ေဆးတာေတြ လုပ္ရလိမ့္မယ္။ တျခား က်န္းမာေရး အေျခအေနေတြလည္း ၾကည့္ရမယ္။ အေလးခ်ိန္က်လာ၊ ညေခြ်း ထြက္တာ၊ ကိုယ္ပူတာ၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေသြးစစ္၊ သလိပ္စစ္၊ အသာစထုတ္စစ္။ လည္ပင္းအက်ိတ္ကို ျပည္တည္တာကလြဲရင္ မခြဲရတာမ်ားပါတယ္။ ရုတ္တရက္ သက္သာသြားတာမ်ိဳးဟာ အက်ိတ္အိတ္ထဲမွာ အရည္ရွိခ့ဲရာကေန ခမ္းသြားလို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အဆုပ္တီဘီေၾကာင့္ ဒီမွာလာျဖစ္တာ ဟုတ္ႏိုင္သလို တျခားဟာလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးပါတယ္။ Biopsy အသားစထုတ္စစ္တာမလုပ္ဘဲနဲ႔ ဒီအက်ိတ္ဟာ ဘာလို႔ အတိအက် ေျပာမရပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.