Mid Cycle Bleeding ၾကားရက္ ေသြးဆင္းျခင္း
သားအိမ္ဝ၊ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ တျခားေနရာ ဘယ္ကလာတယ္ဆိုတာကို ခြဲျခားရမယ္။ ဒီေသြးက သားအိမ္အထဲျဖစ္ျဖစ္၊ သားအိမ္အဝကျဖစ္ျဖစ္ လာႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနလာတာလဲ မျဖစ္ဘူး မေျပာႏိုင္ပါ။ ရာသီ စဆင္းျပီး၊ ၁ဝ ရက္နဲ႔ ၁၅ ရက္ၾကား ဆင္းတာ မ်ားတယ္။ အတြင္းခံကို စြန္းယံုေလးကေန မ်ားမ်ားလဲ ဆင္းႏိုင္သလို ခဏေလးကေန ၂-၃ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ အေရာင္က အနီ၊ အညိဳ၊ ပန္းေရာင္နဲ႔ အက်ိအခြ်ဲပါ ေရာတတ္တယ္။
ၾကားရက္ ေသြးဆင္းတာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။
1. Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္၊
2. ကိုယ္ဝန္တား-စားေဆး၊
3. IUCD ကိုယ္ဝန္တား-ပစၥည္း၊
4. လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္းနဲတာ၊
5. သေႏၶတည္ခါစ၊
6. ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာ၊
7. Estrogen (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းေဆးေပးေနသူ အစပိုင္းနဲ႔ အဆံုးရက္ေတြ၊
8. Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါ၊
9. Uterine fibroids သားအိမ္အလံုး၊
10. လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ ေရာဂါေတြ၊
11. စိတ္ဖိအားမ်ားတာ၊
12. ေသြးဆံုးခါနီး၊
13. Cervical polyps သားအိမ္ဝမွာ အညွာပါ-အလံုးရွိတာ၊
14. Cervical erosion သားအိမ္ဝေရာဂါ၊
15. ဗဂ်ိဳင္းနာ၊ သားအိမ္၊ မ်ိဳးဥအိမ္မွာ Cysts အလံုးရွိတာ၊
16. ေမြးလမ္း ထိခိုက္မိတာ၊
17. ဗဂ်ိဳင္းနားထဲ ပစၥည္းတခုခု က်န္ရစ္တာ၊
18. ကင္ဆာ။
အမ်ားဆံုး ျဖစ္တာက Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္မွာ သူျဖစ္လာရာအိတ္ Follicle ကေန မ်ိဳးဥ ေပါက္ထြက္ခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ ၂-၃ နာရီေလာက္ကေန ၁-၂ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ နာတာနဲ႔ တြဲေနတယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ခါနီး (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ား-နည္းရာကေန သားအိမ္ အတြင္းနံရံ ပါးလို႔ ဆင္းတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ဆိုရင္ Estrogen ေပးလို႔ ေပ်ာက္တယ္။ တျခား အေၾကာင္းေတြလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ Progesterone ေဟာ္မုန္း နဲေနရင္ ရက္ၾကာၾကာ ဆင္းႏိုင္တယ္။ အဲလို အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကေလးရဘို႔ အခြင့္အလမ္း နဲျပီး ကိုယ္ဝန္လဲ ပ်က္တတ္တယ္။ Oral Contraceptives ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးေၾကာင့္ဆိုရင္ အစနဲ႔အဆံုးမွာ ဆင္းတတ္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒီေဆးမ်ိဳးကို ေသာက္ဘူးခါစ ပဌမလေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ လြဲသြားရင္လဲ ျဖစ္တယ္။
အေရးေပၚ ေဆးကုရာတာ ရွားေတာ့ ရွားတယ္။ လိုအပ္ရင္ေတာ့ ေဆးကုရမယ္။
• ေသြးဆင္းမ်ားသူ တခ်ိဳ႕ကို Estrogen (Conjugated) 25 mg IV ထိုးေပးရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ စားေဆး 2.5 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေပးမယ္။ ေသြးရပ္သြားရင္ Medroxy-progesterone 10 mg/d ကို ၇-၁ဝ ရက္ ဆက္ေပးမယ္။
• တခ်ိဳ႕ကို အမ်ားဆံုးသံုးတဲ့ Combination Oral Contraceptive ေဟာ္မုန္းႏွစ္မ်ိဳးတြဲ ကိုယ္ဝန္တား စားေဆး ေပးတယ္။ ေဆးထဲမွာ 1-0.75 mg Norethindrone နဲ႔ 0.035 mg Ethinylestradiol ပါတယ္။
o တရက္မွာ ေဆး ၄ ျပား၊ ၇ ရက္ ေပးတယ္။ ဒါမွမဟုတ္
o ၄ ျပား ၂ ရက္၊ ၃ ျပား ၂ ရက္၊ ၂ ျပား ၂ ရက္၊ ၁ ျပား ၂ ရက္နည္းနဲ႔ ေပးတယ္။
• Medroxyprogesterone (Provera) ေခၚတဲ့ Progestin (Progesterone) ေဟာ္မုန္းေဆးေပႏိုင္တယ္။ ဒီေဆးက မ်ိဳးဥ ပံုမွန္ထြက္ေစတဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။ 10 mg/day ကို ၁ဝ ရက္ေပးမယ္။ ဒါေပမဲ့ OG ကေပးမွသာ ေသာက္ပါ။ ေဆးရပ္လိုက္ေတာ့ ေသြးဆင္းတတ္လို႔။ ကင္ဆာ မရွိတာ ေသျခာမွလဲ ေပးရတယ္။
• တခ်ိဳ႕ကို D and C သားအိမ္ျခစ္ေပးရတယ္။
Vaginal Bleeding ကိုယ္ဝန္ မဟုတ္ပဲ ေမြးလမ္းက ေသြးဆင္းျခင္း
http://3.bp.blogspot.com/-QR_aGLp4Uoc/TxJNyaBJrkI/AAAAAAAAMGA/k6Nafq_nZCg/s200/vaginal%2Bbleeding%2B2.jpg
ေမြးလမ္းကေန ေသြးဆင္းတာဟာ ရာသီမထိန္၊ ကိုယ္ဝန္ မဟုတ္ရင္ -
(Submucosal Fibroid အသားပိုအလံုး၊ Endometrial cancer ကင္ဆာ နဲ႔ Endometrial polyp အညွာရွိ-အသားပို) သားအိမ္ ေရာဂါေတြ နဲ႔ (Cervicitis သားအိမ္ဝေရာင္၊ Cervical polyp အညွာရွိ-အသားပို) သားအိမ္ဝ ေရာဂါေတြကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ျပီး ထိခိုက္မိတာ၊ သားအိမ္ထဲ ပစၥည္းပိုတခုခု ဝင္ေနတာကိုလည္း စဥ္းစာရတယ္။
ေသြးဆံုးခ်ိန္ အမ်ိဳးသမီးေတြကို Estrogen therapy (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းေပး ကုရင္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဒီအရြယ္ေတြမွာ Endometritis သားအိမ္-အတြင္းလႊာ ေရာင္တာ ၃ဝ% နဲ႔ Endometrial cancer ကင္ဆာ ၁၅% ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး ငယ္ေလးေတြမွာ Coorgulopathy ေသြးမခဲေစတဲ့ ေရာဂါ ရွိတာ ၁၉% ရွိတယ္။
ေသြးဆင္းမ်ားရင္ အေထြေထြ ျပဳစုကုသမႈေတြနဲ႔အတူ D and C သားအိ္မ္ျခစ္ေပးရမယ္။
အရြယ္ေရာက္စ မိန္းကေလးေတြနဲ႔ ေသြးဆံုးခါနီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ မ်ိဳးဥအိမ္ကေန မ်ိဳးဥအထြက္ဘဲ ေသြးဆင္တာ Anovulatory dysfunctional uterine bleeding ျဖစ္တတ္ၾကတယ္။ ကုသနည္းေတြကေတာ့ ေဟာ္မုန္းေပးနည္းေတြ ျဖစ္တယ္။
1. Estrogen (Conjugated) 2.5 mg QID and add Medroxyprogestrone 10 mg/day whne bleeding subsides and continue both for 7-10- days
2. Oral contraceptive: Ethyl Estradiol 35 µg and Noresthindrone 1 mg, 4 tablets/day x 7 daysoOr Ethyl Estradiol 35 µg and Noresthindrone 1 mg, 3 tablets/day x 2 days and 2 tablets for 2 days and 2 tablets x 3 days
3. Medroxyprogesterone 10 mg/day x 10 days
Dr. တင့္ေဆြ
Comments
Post a Comment