ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Monday, February 6, 2017

Ovulation မ်ိဳးဥဘယ္ရက္ထြက္သလဲ

၃ဝ% ေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြက လလယ္ရက္ အတိအက်မွာ မ်ိဳးဥထြက္တယ္။ ၆ဝ% က လလယ္ရက္ထက္ ၁ ရက္ ေစာထြက္တယ္။ အားလံုးကို ျခံဳလိုက္ရင္ ၇၈%က လလယ္ရက္ထက္ ၂ ရက္ ေစာထြက္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း အရြယ္ေရာက္ကတည္းက ေသြးဆံုးတဲ့အရြယ္အထိ မ်ိဳးဥကခု လတိုင္းထြက္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရႏိုင္-မရႏိုင္ဆိုတာ ဒီမ်ိဳးဥ ထြက္-မထြက္အေပၚ မူတည္တယ္။ ကိုယ္ဝန္မရေအာင္ တားနည္းတခုျဖစ္တဲ့ ရက္တြက္ျပီး အတူေနနည္းကလဲ ဒီရက္ကို သိမွ စိတ္ခ်ႏိုင္တယ္။

ရာသီလာျပီး ၈ ရက္ေျမာက္ေန႔ကေန ၁၉ ရက္အတြင္းဟာ ကိုယ္ဝန္ အရႏိုင္ဆံုးရက္ေတြ ျဖစ္တယ္။
ရာသီလာျပီး ၈ ရက္ေျမာက္ကေန ၁၉ ရက္ေျမာက္အတြင္း မဆက္ဆံသူေတြထဲက ၄႕၇% ကိုယ္ဝန္ရၾကတယ္။
ရာသီလာျပီး ၈ ရက္ေျမာက္ကေန ၁၉ ရက္ေျမာက္အတြင္း ဆက္ဆံသူေတြထဲက (ကြန္ဒြမ္) နည္း၊ သုတ္ရည္ အျပင္ထုတ္နည္း သံုးသူေတြမွာ ၅႕၆% ကိုယ္ဝန္ ရၾကတယ္။
ရာသီလာျပီး ၈ ရက္ေျမာက္ကေန ၁၉ ရက္ေျမာက္အတြင္း ဘာအကာအကြယ္မွ မသံုးသူေတြထဲက ၁၁႕၉% ကုိယ္ဝန္ ရၾကတယ္။
မ်ိဳးဥထြက္ရက္အတိမွာ အတူေနရင္ ၈-၁ဝ% ကိုယ္ဝန္ရၾကတယ္။
မ်ိဳးဥမထြက္ခင္ ၅ ရက္ အလိုမွာ အတူေနရင္ ၄% ကိုယ္ဝန္ရၾကတယ္။
မ်ိဳးဥမထြက္ခင္ ၄ ရက္အလိုမွာ အတူေနရင္ ၁၅% ကိုယ္ဝန္ရၾကတယ္။
မ်ိဳးဥမထြက္ခင္ ၂ ရက္အလိုမွာ အတူေနရင္ ၂၅-၂၈% ကိုယ္ဝန္ရၾကတယ္။

မ်ိဳးဥထြက္-မထြက္ စမ္းသပ္တဲ့ကရိယာကို Ovulation test ေခၚတယ္။ Ovulation Predictor Kits လို႔လည္း ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဥဟာ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနထြက္ျပီး ၂၄ နာရီအထိခံတယ္။ လအလယ္မွာ မ်ိဳးဥထြက္ဘို႔ (LH) ေဟာ္မုန္း နည္းနည္း ပိုထြက္လာရတယ္။ စမ္းသပ္ကိရိယာတစံုထဲမွာ စမ္းသပ္ေခ်ာင္းေလး ၅ ခုကေန ၇ ခုအထိပါတယ္။ ရာသီလကိုသိရမယ္။ ဥပမာ ၂၈ ရက္မွာ တခါလာသူအတြက္ အရင္လက ရာသီစလာတဲ့ေန႔ကေနတြက္ရင္ ၁၁ ရက္ေျမာက္ေန႔ကေနစရမယ္။ ၁၁၊ ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ ရက္ေတြမွာ စမ္းသင့္တယ္။ ဆီးကို စမ္းရမဲ့အကြက္ေလးမွာ ထည့္လိုက္ရင္ အေရာင္ေျပာင္းလာမယ္။ အေပါင္းျပတယ္ဆိုရင္ ေနာက္ ၂၄ ကေန ၆ နာရီအတြင္း မ်ိဳးဥထြက္မယ္။ အေပါင္းျပပါမယ္။

ဆီးမစမ္းခင္မွာ ေရ-အရည္ အမ်ားၾကီးမေသာက္သင့္ပါ။ တျခားေဆးေတြလဲ မေသာက္ဘဲေနဘို႔လိုႏိုင္တယ္။ Estrogens, Progesterone, Testosterone ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္းေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆးထဲမွာပါတယ္။ Clomiphene citrate (Clomid) မ်ိဳးဥထြက္ဘို႔ေပးတဲ့ေဆးဆိုရင္ LH levels ကိုပိုမ်ားေစတယ္။ စမ္းသပ္မႈမွာ ေသခ်ာေစေအာင္ ဒီေဆးမ်ိဳးကို မစမ္းခင္ ၃ ရက္ေစာျပီး မေသာက္ဘဲေနသင့္တယ္။

မ်ဥ္း ၂ ေၾကာင္းရွိမယ္။ Test line စမ္းသပ္လိုင္းက Reference line မီွးရမဲ့လိုင္းတက္ နဲနဲမွိန္တယ္။ ကိရိယာေတြက မတူတတ္ပါ။ အညႊန္းကိုအရင္ဖတ္ပါ။ ဆီးကို မနက္ ၁ဝ နာရီကေန ည ၈ နာရီအတြင္းသြားတာကိုယူတာေကာင္းတယ္။ ေန႔ ၂ နာရီကအေကာင္းဆံုး။ အေျဖကို ၅ မိနစ္ အနည္းဆံုးေစာင့္ပါ။ တခ်ိဳ႕က ၁ဝ မိနစ္အထိေစာင့္ခိုင္းတယ္။
ကြန္ထရိုးမ်ဥ္းနဲ႔ ေနာက္ေပၚလာမယ့္မ်ဥ္းကို ယွဥ္ၾကည့္ရမယ္။ ေနာက္ေပၚမ်ဥ္းက ကြန္ထရိုးလိုအေရာင္တူေနရင္ အေပါင္း။ ပိုျပီးထင္းေနတာလည္းရွိမယ္။ ပိုမွိန္ေနရင္ အႏုတ္။ စမ္းတဲ့ေဟာ္မုန္းနည္းလြန္းရင္ မျမင္ရေအာင္အထိ မွိန္ေနမယ္။ မွားျပီး အေပါင္းျပတာ ရွားတယ္။ ေန႔ဆက္စမ္းရတာမို႔ အခ်ိန္တူမွာစမ္းပါ။

မ်ိဳးဥထြက္ခန္႔မွန္းရက္ထက္ ၂ ရက္ေစာျပီး ေန႔တိုင္း စမ္းသင့္တယ္။ ရာသီလာျပီး ၁၃ ရက္ကေန ၂ဝ ရက္အတြင္း ျဖစ္ဘို႔မ်ားတယ္။ ၁၁ ရက္ကစစမ္းျပီး ၂ဝ ရက္ေနာက္ဆို မစမ္းပါနဲ႔ေတာ့။ ေနာက္တလၾကမွ ျပန္စမ္းပါ။ တလမွာ ၅ ရက္ စမ္းသူ ၈ဝ% နဲ႔ ၁ဝ ရက္ၾကာစမ္းသူ ၉၅% မွန္ႏိုင္တယ္။ အေပါင္းလကၡဏာျပတာနဲ႔ ဆက္စမ္းစရာမလိုပါ။ စမ္းသပ္ကရိယာ ၉၉% စိတ္ခ်ရတယ္။ Cassettes အမ်ိဳးအစားက Strips ထက္ေကာင္းတယ္။ အိႏၵိယမွာ ၅ ခုပါ Cassette ကို ၁၄၅ဝ ရူးပီးေပးရတယ္။ ေဆးဘူးတခုထဲမွာ Cassette တခု၊ Pipette တခုနဲ႔ အထားခံေအာင္ စမ္းရာမွာ မလိုအပ္တဲ့ Desiccant ဆိုတာပါတယ္။ ၃ မိနစ္နဲ႔ အေျဖထြက္တယ္။

LH blood test ေသြးစမ္းနည္းလဲရွိတယ္။ အရြယ္ေရာက္ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္မွာ ပံုမွန္ 5 to 25 IU/L (6 and 30 U/L) ရွိတယ္။ ေယာက္်ားေတြပံုမွန္ = 7 and 24 U/L ရွိရမယ္။ 2 mIU/ml ထက္နည္းေနရင္ Hypogonadotropic hypogonadism ေရာဂါရွိေနမယ္။ LH ေတြ ပံုမွန္ထက္မ်ားေနတာဟာ Anorchia ေယာက္်ားအစိမရွိသူ၊ Hypogonadism ေရာဂါ၊ Klinefelter syndrome ေရာဂါ၊ ေသြးဆံုးျပီးခ်ိန္၊ မ်ိဳးဥအိမ္အလုပ္မလုပ္ျခင္း၊ PCOS မ်ိဳးဥအိမ္အက်ိတ္မ်ားေရာဂါ၊ အသက္ငယ္လြန္းျပီး အရြယ္ေရာက္သူ၊ Turner syndrome ေရာဂါေတြကေနျဖစ္ေစနႏိုင္တယ္။ LH ေတြ ပံုမွန္ထက္ နည္းေနတာဟာ မ်ိဳးဥမထြက္ဘဲ ရာသီသာဆင္းသူ၊ ကေလးမရႏိုင္သူ၊ Multiple endocrine neoplasia (အင္ဒိုခရိုင္မ္) ေရာဂါ၊ Ovarian cysts မ်ိဳးဥအိမ္အက်ိတ္ ေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

LH urine tests မ်ိဳးဥအတြက္ ေဟာ္မုန္းတက္လာမႈ စမ္းသပ္နည္းဟာ Home fertility monitors မ်ိဳးပြါးႏိုင္စြမ္း ေစာင့္ၾကည္ျခင္းနည္းနဲ႔ မတူပါ။ Fertility monitors ဆိုတာ Digital handheld devices လက္ကိုင္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ကိရိယာ ျဖစ္တယ္။ မ်ိဳးဥထြက္မွာကို တံေတြးထဲက ဓါတ္ဆားအနည္းအမ်ား၊ ဆီးထဲက ေဟာ္မုန္းအနည္းအမ်ားနဲ႔ ကိုယ္အပူခ်ိန္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္နည္းျဖစ္တယ္။

ကိုယ္ဝန္ ရွိ-မရွိ စမ္းတဲ့ hCG pregnancy test နဲ႔လည္းမတူပါ။ ကိုယ္ဝန္ကို စမ္းရင္ မနက္ခင္းသြားတဲ့ ဆီးကိုစမ္းတာ ေကာင္းေပမဲ့ မ်ိဳးဥထြက္တာ စမ္းရင္ေတာ့ ေန႔ ၂ နာရီေလာက္ သြားတဲ့ဆီးက အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။ မနက္ ၁ဝ နာရီ ေနာက္ပိုင္းသြားတဲ့ဆီးလဲ ရပါတယ္။ ဒီေဟာ္မုန္းတက္လာတာမို႔ မ်ိဳးဥထြက္သူဟာ ကိုယ္ဝန္ရခ်င္ရင္ အဲဒီရက္ေတြမွာ အကာအကြယ္နည္း တခုမွမသံုးပဲ အတူေနရမယ္။ တလနဲ႔မရေသးရင္ ေနာက္လ၊ ေနာက္လေတြမွာ ဆက္စမ္းပါ။ လေတြၾကာလို႔မွ မရေသးရင္ နည္းလမ္းသစ္ကို ၾကံဆရပါမယ္။

- Clomiphene Citrate ကေလးမရႏိုင္သူမ်ားအတြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/clomiphene-citrate.html
- Ovulation test မ်ိဳးဥ ထြက္-မထြက္ စမ္းနည္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/ovulation-test.html
- Clomiphene Brand Name မ်ိဳးဥထြက္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/fertomid.html
- Fertomid မ်ိဳးဥေကြ်ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/clomiphene-brand-name.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.