ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Thursday, February 2, 2017

Primary Complex ကေလးတီဘီ

၁။ Zaw Min Oo ေက်းဇူးပါဆရာ။။။   ကေလးတီဘီအေၾကာင္းေလး႐ွင္းျပေပးပါဆရာ ခင္ဗ်ား။

၂။ Eaint Eaint Lay ကေလးတီဘီအေၾကာင္းေလးေျပာေပးပါအုံးဆရာရယ္။

၃။ ဆရာ႐ွင့္ ကေလးတီဘီေရာဂါ လကၡဏာေလးေတြ သိခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ အက်ယ္တဝင့္ ဘယ္မွာ ေလ့လာလို႔ရႏိုင္မလဲ လမ္းၫႊန္ေပးပါ ဆရာရွင့္။

၄။ ဆရာေရသမီးေလးက TB ျဖစ္ေနတာ ေဆးေသာက္တာ သံုးလေက်ာ္ၿပီ။ ေျခာက္လအထိ ေန႔တိုင္း မပ်က္မကြက္ ေသာက္ရမယ္တဲ့။ ဟုတ္ပါသလား။ ကေလးက ၁ ႏွစ္ေျခာက္မွာ စေသာက္ရတာပါ။

၅။ ကၽြန္မ ကေလးက အသက္ ၄ ႏွစ္ ၈ လ၊ ေပါင္ခ်ိန္က 12.5 kg ပါ။ အခု ေဆးေတြက Rifampicin 100 mg + Isoniazid 100 mg tablet ကို တလံုးတစိတ္ ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ Pyrazinamide 500 mg ကို တျခမ္းခ်ိဳး တိုက္ခိုင္းပါတယ္။ ကေလးအသက္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အလိုက္ တိုက္ရတယ္လို႔ သိရပါတယ္ ဆရာရွင့္။ အခုအတိုင္း တိုက္လို႔ရလားရွင့္။ ေဆးအတိအက်မတိုက္ပဲ (ရက္နည္းရင္ ေဆးနည္းရင္) မေကာင္းဘူးဆိုလို႔ပါရွင္။ ကၽြန္မ စိတ္ပူလို႔ပါရွင့္။

၄။ X-ray အေျဖေလး သိလို႔ရမလားဆရာ။ အသက္က ၁ႏွစ္ ၇လ ေယာက်္ားေလးပါ။
• ကေလးတီဘီ။
• အႏၱရာယ္႐ွိပါသလား ဆရာ။ တီဘီေဆးတိုက္ရင္ေရာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားလားဆရာ။
• ဆရာဝန္ကညႊန္ရင္ တိုက္ကိုတိုက္ရမယ္။ ၆ လထက္မၾကာပါ။ တိတိက်က်တိုက္ရတယ္။ မဟုတ္ရင္ ေဆးယဥ္တီဘီ ဆိုရင္ေတာ့ ေဆးေစ်းလည္းၾကီး၊ ေဆးလည္းရွား၊ ထိေရာက္မႈလည္း မေကာင္းပါ။ ေဆးတိုင္းမွာ အားေဆးကအစ ေဘးထြက္သက္ေရာက္မႈေတြရွိတယ္။
• ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ။ ဉာဏ္ရည္ေတြဘာေတြေရာ ထိခိုက္ႏိုင္လားဆရာ။

ေမးခြန္းေတြထဲက (တစ္) ေတြကို ျပင္လိုက္ပါတယ္။ ေဆာရီး။ ကေလးရခ်င္သူေတြ၊ ကေလးအေမေတြ၊ ကေလးအမ်ိဳးေတြ ၁ဝ ေယာက္မွာ ၈ ေယာက္၊ ၉ ေယာက္က ခေလးလို႔သတ္ပံုမွားေရးေနၾကတယ္။ တီဘီ ကိုလည္း တီဗြီ ထင္တဲ့သူေတြက ထင္ေနၾကတယ္။

တီဘီဆိုတာ ဘယ္ေနရာ (အဆုပ္၊ အရိုး၊ အူ၊ တျခားေနရာ) မွာျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္အရြယ္ (လူၾကီး၊ ကေလး) မွာျဖစ္ျဖစ္ Mycobacterium tuberculosis ပိုးကေနျဖစ္ေစတယ္။ ေလထဲကေန ကူးစက္ခံရလို႔ျဖစ္တယ္။ ကေလးတီဘီျဖစ္ေနရင္ ဒါေတြရွိေနမယ္။ အေလးခ်ိန္ တိုးသင့္သေလာက္မတိုးတာ။ အစားပ်က္တာ။ လည္ပင္းနားမွာ တက္ေစ့ေလးေတြ ၾကီးေနတာ။

အေရျပားစမ္းနည္းနဲ႔ Chest X-Ray ရင္ပတ္ဓါတ္မွန္နဲ႔ေရာဂါကိုသိမယ္။ Tuberculin skin test (Mantoux test or PPD test) အေရျပားစမ္းတဲ့အခါ ေဆးထိုးေပးရာမွာ ယားမယ္။ နည္းနည္း ေဖါင္းလာမယ္။ အရြယ္အစားၾကီးလာမယ္။ ၂ဝ% မွာ မျပပဲေနတာေတြ႔ရတယ္။ BCG ေမြးစတံုးက ကာကြယ္ေဆးထိုးထားလို႔ မွားျပီး အေပါင္းျပတာလည္း ရွိႏိုင္တယ္။ ဒီကာကြယ္ေဆးက အဓိကဦးေႏွာက္တီဘီျဖစ္မွာကို ကာကြယ္တယ္။

၂ဝ၁ဝ WHO ကေလးတီဘီအတြက္ ေဆးအေလးခ်ိန္သတ္မွတ္ခ်က္
Isoniazid 10mg/kg (range 10-15 mg/kg); maximum dose 300 mg/day
Rifampicin 15mg/kg (range 10-20 mg/kg); maximum dose 600 mg/day
Pyrazinamide 35mg/kg (30-40) mg/kg)
Ethambutol 20mg/kg (15-25 mg/kg)
အေလးခ်ိန္ 25kg ကအထက္ လူၾကီးေတြလိုတိုက္ႏိင္တယ္။

Kidz Kit 3 ေဆးထဲမွာ ဒီေဆးေတြပါတယ္။
• 2 – 120mL bottles of Zcure (Pyrazinamide) 250mg per 5mL suspension - Each 5mL of Zcure suspension contains 250mg pyrazinamide
• 1 – 120mL bottle of Natricin (Rifampicin) Forte 200mg per 5mL suspension - Each 5mL of Natricin Forte suspension contains 200mg rifampicin
• 1 – 120mL bottle of Curazid (Isoniazid) Forte 200mg/10 mg per 5mL syrup - Each 5mL of Curazid forte syrup contains 200mg isoniazid and 10mg pyridoxine hydrochloride (Vitamin B6)

ေဆးတိုက္နည္း
• အိပ္ယာထ အစာမေကြ်းမီ = Rifampicin တိုက္ပါ။
• ေနာက္နာရီဝက္မွာ = Isoniazid တိုက္ပါ။
• ေနာက္နာရီဝက္ = မနက္စာေကြ်းပါ။
• ေန႔ခင္း = Pyrazinamide တိုက္ပါ။

ေဆးတိုက္ခ်ိန္ (၆) လတိတိၾကာမယ္။ Primary Complex ကသူမ်ားေတြကို မကူးစက္ပါ။ ေဆးတိုင္းမွာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးရွိတယ္။ တီဘီေဆးေတြက ဆိုက်ိဳးေတြက မဆိုးပါ။ ေဆးစနစ္တက်မတိုက္ရင္ (ရက္နည္းရင္၊ ေဆးနည္းရင္) တီဘီပိုးေတြမေသတာနဲ႔ ေဆးယဥ္တာျဖစ္ေစမယ္။ အဲလိုျဖစ္တရင္ေတာ့ ဒုတိယတန္းစားေဆးေတြက ေဆးဝယ္ရ ခက္တယ္။ ေဆးေစ်းၾကီးတယ္။ ပဌမတန္းစားေဆးေတြေလာက္ ထိေရာက္မႈမေကာင္းပါ။

TB writing links တီဘီေရာဂါစာမ်ား
1. BCG vaccine တီဘီ ကာကြယ္ေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/bcg-vaccine.html
2. Bone tuberculosis အရိုး တီဘီ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/bone-tuberculosis.html
3. Bone tuberculosis အရိုး တီဘီ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/bone-tuberculosis.html
4. Infertility and TB (1) တီဘီ ေဆးနဲ႔ ကေလးမရႏိုင္ေသးျခင္း (၁)
5. Infertility and TB (2) တီဘီ ေဆးနဲ႔ ကေလးမရႏိုင္ေသးျခင္း (၂)
6. Intestinal Tuberculosis အူ (တီဘီ) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/intestinal-tuberculosis.html
7. MDR-TB ေဆးယဥ္တဲ့ တီဘီ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/11/mdr-tb.html
8. More money needed to beat TB တီဘီေရာဂါႏွိမ္နင္းရန္ ေဒၚလာ ၅၆ ဘီလီယန္လိုအပ္
9. Primary Complex ကေလးတီဘီ http://doctortintswe.blogspot.com/2016/11/primary-complex.html
10. TB Medicines Side Effects (တီဘီ) ေဆးေတြ နဲ႔ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/04/side-effects-of-tb-medicines.html
11. TB No more in Medical Curriculum ဆရာဝန္ေတြကို တီဘီ သင္မေပးၾကေတာ့တာ စိုးရိမ္စရာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2009/10/tb-no-more-in-medical-curriculum.html
12. TB Q and A (တီဘီ) အေမး-အေျဖ (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/09/tb-q-and.html
13. TB Q and A (တီဘီ) အေမးအေျဖ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/01/tb-questions.html
14. TB Signs & Symptoms တီဘီေရာဂါလကၡဏာမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2016/12/tb-signs-symptoms.html
15. TB အသစ္လား အေဟာင္းလား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/tb.html
16. Tuberculin test (တီဘီ) အတြက္ (ၾကဴဘာကူလင္ တက္စ္)http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/tuberculin-test.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.