ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Thursday, January 5, 2017

Coughing and Children ကေလးေတြေခ်ာင္းဆိုးရင္


၁။ ဆရာေရ ကူညီပါဦးေနာ္။ ကေလးက အသက္ ၆ လခြဲပါရွင့္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ရက္က ညဘက္အျပင္ထြက္တာ အေအးပတ္သြားတယ္ထင္တယ္။ ကိုယ္ပူျပီးေတာ့ ေခ်ာင္းဆိုးပါတယ္။ ကိုယ္ပူတာကေတာ့ biobesic ရည္ တိုက္ထားေတာ့ အဆင္ေျပပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေခ်ာင္းဆိုးတာကို Flemex Kids ကိုလြန္ခဲ့တဲ့ ၂ နာရီေလာက္က တိုက္လိုက္တာပါ။ ေဆးပမာဏက 1.6 ml ေလာက္ရွိမယ္ဆရာ။ အဲ့ဒိေဆးတိုက္ျပီးမွကေလးက ခြ်ဲထျပီး တခြီးခြီးနဲ႔ အသက္ရွဴရင္ၾကားရပါတယ္ဆရာ။ ျပီးေတာ့ ငိုျပီးေခ်ာင္းဆိုးပါတယ္။ သလိပ္ကိုေအာ့ထုတ္တာ ငယ္ေသးေတာ့ ထုတ္လို႔မရဘူးဆရာ။

၂။ မဂၤလာပါဆရာရွင့္ သမီးတူမေလး ခၽြဲက်ပ္ေနလို႔ကာရွင့္။ ဘယ္လိုလုပ္ေပးရမလဲ အၾကံဉာဏ္ေလးေပးပါဆရာ။ ကေလးအသက္က  ၆ လပါဆရာ။

၃။ ဆရာရွင့္အိမ္ကသားက ၁ ႏွစ္ ၃လပါ။ ညညဆုိ ေခ်ာင္းေတြ အရမ္းဆုိးပါတယ္။ ခြ်ဲသံလည္းဂူဂူနဲ႔ ဘာေဆး တုိက္သင့္ပါသလည္းဆရာ။ flemex kid တုိက္တာ မသက္သာလုိ႔ပါဆရာ။

၄။ ဆရာရွင့္ သမီးေလး (၁ ႏွစ္) ေခ်ာင္းေတြအရမ္းဆိုးေနလို႔ပါ။ ဆိုးရင္လည္း ခၽြဲေတြေရာ၊ ထမင္းစားထားရင္ ထမင္းေတြပါ ျပန္အန္ထြက္ပါတယ္။ ႏွာလည္းေစးပါတယ္။ မေန႔ညကစၿပီးျဖစ္တာပါ။ ဘာေဆးတိုက္ရမလဲ ၫႊန္ၾကားေပးပါအုံးရွင္။

ေခ်ာင္းဆိုးတာ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။ ေရာဂါလကၡဏာသာျဖစ္တယ္။ အခံေရာဂါကို ကုဘို႔ပိုအေရးၾကီးတယ္။ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးတာ၊ ခြ်ဲထြက္ျပီးဆိုးတာနဲ႔ ရင္က်ပ္ျပီးဆိုးတာ။ အေၾကာင္းခံေတြက မတူပါ။ ရာသီဥတုေၾကာင့္ျဖစ္တာက မ်ားတယ္။ အဲတာဆိုရင္ (အလာဂ်ီ) ေဆးကို ပိုအားကိုးရတယ္။ ပိုးဝင္တာမွာလဲ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ပိုမ်ားတယ္ ပိုးေသေဆး မလိုပါ။ ဥပမာ အေအးမိတာ၊ ဥတုေၾကာင့္ ျဖစ္တာ။ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ေလျပြန္ေရာင္၊ အဆုပ္ေရာင္နဲ႔ ႏူမိုးနီးယား ျဖစ္ရင္ေတာ့ ပိုးေသေဆးကို အားကိုးရပါမယ္။ ပိုးေသေဆးေတြ မလိုဘဲ မသံုးတာေကာင္းတယ္။ ပဋိဇီဝေဆးကို ေစာင္ၾကည့္ျပီးမွ ေပးတာဟာ ေရာဂါအတြက္နဲ႔ လူနာ စိတ္သက္သာ ေက်နပ္မႈ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ၾကည့္ခ်ိန္ဆရတယ္။

ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးေတြကို ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြသာမက ထိေရာက္မႈအတြက္ပါ ေမးစရာေတြရွိတယ္။ (အင္တီဟစ္တမင္း)၊ dextromethorphan နဲ႔ codeine or hydrocodone (ကိုဒင္း) ေတြပါတယ္။ (ကိုဒင္း) ဆိုတာ မူးယစ္ေဆးတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ပန္းနာဆိုရင္ Ephedrine/Aminophylline/Salbutamol ဆိုတာမ်ိဳးပါမယ္။ မူးယစ္ေစတာမ်ိဳးကို အလုပ္ခ်ိန္၊ ေက်ာင္းခ်ိန္ကိုၾကည့္ ေသာက္ရမယ္။ Expectorant အမ်ိဳးအစားက ခြ်ဲကိုတမင္ မထြက္ထြက္ေအာင္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ခြ်ဲဆိုတာ အထဲမွာရွိေနရင္ ထြက္လာမွေကာင္းတယ္။ လည္ေခ်ာင္းယားလို႔ ဆိုးတဲ့သူကို အဲလို ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး မေပးရပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး အမ်ားစုထဲမွာ အရက္ပါေသးတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးထဲမွာ Codeine ပါရင္ အိပ္ခ်င္မယ္။ ၾကာၾကာေသာက္ရင္ စြဲတတ္တယ္။

Azithromycin (အဇစ္သရိုမိုင္စင္) ေဆး
ကေလးေတြမွာ သံုးရတာမ်ားတယ္။ (မက္ခ႐ိုလုိက္အုပ္စု) ပဋိဇီဝေဆးျဖစ္တယ္။ နားအလည္ပိုင္းေရာင္ျခင္း၊ အာသီးေရာင္ျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ ဆိုင္းႏူဆိုက္တစ္၊ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ဆီးျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ သားအိမ္ဝေရာင္ျခင္း၊ ခရီးသြား-ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ၾကက္ညွာေခ်ာင္းဆိုးေရာဂါေတြအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။ အစာမစားမီ ၁ နာရီ၊ စားၿပီး ၂ နာရီ ေပးပါ၊

နားအလည္ပိုင္း ေရာင္ျခင္း၊ အသက္ ၆ လ အထက္ကေလး = 30 mg/kg ၃-၅ ရက္ေပးတယ္။ လူစုလူေဝးကေနရတဲ့ ႏူမိုးနီးယား၊ အသက္ ၆ လ အထက္ကေလး = 5-10 mg/kg ၃-၅ ရက္ေပးတယ္။ ရက္တို ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဆိုင္းႏူဆိုက္တစ္ = 10 mg/kg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ေပးတယ္။ အာသီး၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ ၂ ႏွစ္အထက္ = 12 mg/kg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေပးတယ္။

လည္ေခ်ာင္းနဲ႔ ေလျပြန္မၾကီး ေရာင္တာကို Croup (ခေရာ့ပ္) လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္တယ္။ အသံၾသမယ္၊ အသက္ရွဴသံ ဆူညံေနမယ္၊ စူရွျပီး ေဟာင္သလို ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ ၅ ႏွစ္ေအာက္ကေလးငယ္ေတြမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ အေအးမိရာကေန ဆက္ျဖစ္တတ္တယ္။ သူ႔ဖါသူလဲ ေပ်ာက္တယ္။ (စတီရြိဳက္) ေဆးေပးႏိုင္တယ္။ ေရာင္ေနတာေတြ ေလွ်ာ့ေစမယ္။ Nebulized epinephrine (Adrenaline) ေဆးကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။

ႏွာေခါင္းပိတ္ေနတာကို Decongestants ေဆးက သက္သာေစတယ္။ စားေဆး၊ ထည့္ေဆးရွိတယ္။ (စတီရြိဳက္) အစက္ခ် နဲ႔ ပန္းေဆး၊ Mucolytics အခြ်ဲေပ်ာ္ေဆး၊ (အင္တီဟစ္စတမင္း) ေဆး နဲ႔ Penicillin, Amoxycillin ပဋိဇီဝေဆးေတြနဲ႔ ကုသတယ္။ ႏွာေခါင္းထဲ ဆားရည္ျဖန္းတာလဲ သက္သာေစတယ္။ ခြဲစိတ္တာလဲ လုပ္ရတတ္တယ္။

အသံအိုးေရာင္ရင္ အသံၾသေနမယ္၊ ကေလးဆိုရင္ အဟြတ္-အဟြတ္ ေနမယ္၊ Steroids 20-40 mg စတီရြိဳက္ ရွဴႏိုင္တယ္။ ေရေႏြးေငြ႔ရွဴတာ ေကာင္းတယ္။ အသံအိုးေရာင္တာက အစာေခ်ရည္ အထက္ဆန္လို႔ ျဖစ္ရတာဆိုရင္ Ranitidine နဲ႔ Omeprazole ေဆးေတြကိုပါ ၄-၆ ပါတ္ၾကာေအာင္ ေပးရမယ္။

ေဆးမလိုတဲ့နည္းေတြ
ကေလးေတြေခ်ာင္းဆိုတာ မေအအစားမွားလို႔ မဟုတ္ပါ။ ႏွာေခါင္းကေန ကူးစက္တာျဖစ္တယ္။ ေလသန္႔ရမယ္။ ရာသီဥတုအေျပာင္းမွာ ေလနဲ႔ဝန္းက်င္မွာ ေျပာင္းျပီးရွိလာတဲ့ အမံႈအမႊား + ပိုးမႊားေတြပါတယ္။ သဘာဝေနေရာင္နဲ႔ ေလသန္႔ရေလ ေကာင္းေလ။ လူမ်ားတဲ့ေနရာ ေရွာင္ပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့သူအနား ကေလးမထားသင့္။ ေနမေကာင္းရင္ ေက်ာင္းမလႊတ္သင့္။

တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး တကယ္ကို အေရးၾကီးတယ္။ ကေလးကိုကိုင္တြယ္သူမွန္သမွ် လက္ခဏခဏေဆးပါ။ ရိုးရိုးေရနဲ႔ ရိုးရိုးဆပ္ျပာဆိုလံုေလာက္တယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ လက္ေဆးရည္ Hand sanitizer အရည္သံုးပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးရင္ ကိုယ့္ပါးစပ္ကို တေဒါင္ဆစ္နဲ႔ကာတဲ့ အေလ့အက်င့္မ်ိဳး လုပ္ပါ။ သင္ေပးပါ။ ေရေငြ႔ဓါတ္ေပးတာ၊ ေရ-အရည္ ပိုေသာက္တာနဲ႔ ႏွာေခါင္းထဲ ဆားရည္စက္ ခ်ေပးတာ၊ အနားယူတာေတြလုပ္သင့္တယ္။ ကေလး ၄-၅ ႏွစ္ ဆိုရင္ အစက္ခ်ေဆးေပးသင့္တယ္။ Vick လို အပူပါတဲ့ငံုေဆးကိုလဲ ငံုထားတာသက္သာေစမယ္။ ပ်ားရည္နဲ႔ သံပုရာေရာတာလဲ သံုးၾကတယ္။

Humidifiers ေရေငြ႔ေပးစက္
ႏွာေစး၊ အေအးမိ၊ တုပ္ေကြးျဖစ္ေနရင္ သံုးႏိုင္တယ္။ ဆိုင္းနပ္စ္ျဖစ္ေနတာကိုလဲ သက္သာေစမယ္။ စိုထိုင္းဆ ၃ဝ% ထက္ မနည္းရ၊ ၅ဝ% ထက္ မမ်ားရပါ။ ေလကို ေရေငြ႔ ပိုလာေစမယ္။ ခံစားရတာေတြကို သက္သာေစမယ္။ ေရေငြ႔ေလးေတြက ခြ်ဲကိုေပ်ာ္ေစလို႔ ႏွာေခါင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနဲ႔ ေလျပြန္ေတြထဲက ခြ်ဲေတြထုတ္ဘို႔လြယ္မယ္။ အေနရသက္သာမယ္။ အိပ္စက္ႏိုင္မယ္။ ႏို႔စို႔ႏိုင္မယ္။ ေနာက္ျပီး အေရျပားမွာခံစားရမွာကိုလဲ သက္ေတာင့္သက္သာ ရွိေစမယ္။ ႏႈတ္ခမ္းကြဲေျခာက္တာမျဖစ္ေစဘူး။ မ်က္စိေျခာက္တာ၊ ယားယံတာမျဖစ္ေစဘူး။

ႏွာေခါင္းကေန အရည္က်တာ၊ ပိတ္ေနတာကို ေဆးမလိုပဲ ႏွာရည္စုပ္ထုတ္ေပးတာ ေကာင္းတယ္။ Nasal bulb syringe ေလစုပ္ဘူလံုးေခၚတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.