ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Monday, September 26, 2016

Rabies ေမ်ာက္ကိုက္၍ ေခြးရူးကာကြယ္ေဆးထိုးရျခင္း

ေခြး႐ူးျပန္ျခင္းရဲ႕လကၡဏာႏွင့္ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါ ျဖစ္ျဖစ္ျခင္းမွာ ထင္႐ွားတဲ့လကၡဏာေတြကို သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ဒီရက္ပိုင္းအတြင္းမွာပဲ ကြၽန္ေတာ့္အသိတေယာက္က ေခြး႐ူးျပန္သလိုလို၊ ပေရာဂပူးသလိုလို ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္ေတြ ျဖစ္ၿပီး ေသဆံုးသြားလို႔ပါ။ တိက်ခိုင္လံုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္မသိရဘဲ သူေသဆံုးရပံုကို စိတ္ထဲမွာ ဘဝင္မက်လို႔ပါ။ မေသဆံုးမီေလးလအတြင္းမွာ အိမ္ေမြးေခြးေလးကိုစရင္းအမွတ္မဲ့ အကိုက္ခံရဖူးပါတယ္။ ေသြးစို႔ရံုေလး ဒဏ္ရာရခဲ့ဖူးပါတယ္။

အခ်ိန္ကိုက္ပဲ၊ စက္တဘၤာ (၂၈) ရက္က ကမာၻ႔ေခြးရူးေရာဂါေန႔ျဖစ္ပါတယ္။ Rabies ေခြးရူးကို Hydrophobia လို႔လဲ လူသိမ်ားတယ္။ ေရေၾကာက္ေရာဂါေပါ့။ Chickenpox ေရေက်ာက္ဆိုတာက တမ်ိဳးပါ။ သတ္ပံုအေၾကာင္း ကြ်န္ေတာ္ ေရးေနတာကို ျမင္ျပင္းမကပ္ၾကပါနဲ႔ ေက်ာက္ နဲ႔ ေၾကာက္ မတူတာသိပါ။

ေဒလီမွာ ေမ်ာက္ေတြေပါပါသည္။ လူနာတဦး ေမ်ာက္ကိုက္ခံရလို႔ အစိုးရေဆးရံုသြားျပေတာ့ ေခြးရူးကာကြယ္ေဆး အထိုးခိုင္းတယ္လို႔ေျပာျပီး ကြ်န္ေတာ့္ေဆးခန္းကို အနာလာျပ၊ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးပါတယ္။ ေဆးခန္းကဆရာမမ်ား အံ့ၾသေနၾကတယ္။

ဟုတ္တယ္။ ေခြးရူးေရာဂါဆိုတာ ေခြးသာမက တျခားတိရစၧာန္ေတြကေနလည္း ကူးႏိုင္တယ္။ တိရစၧာန္ေတြဆိုတာ အိမ္ေမြးေရာ ေတာေနပါ အေကာင္မွန္သမွ်ကေန ကူးႏိုင္တယ္။ ေမ်ာက္၊ လင္းႏို႔၊ ေၾကာင္၊ ေျမေခြး၊ ဝံပုေလြ၊ ရက္ကြန္း-ဝံ၊ နံေစာ္-ဖ်ံ၊ ကိုင္အုတ္-ဝံပုေလြ၊ ေျမြပါ၊ အသားစား-ဖ်ံ၊ ဝက္ဝံ စတဲ့ အေကာင္ေတြကေနလည္း ေခြးရူးေရာဂါရေစႏိုင္တယ္။ လူ႔သြားရည္ကလည္း ေခြးရူးကူးႏိုင္ေသးတယ္။ ကိုက္တဲ့သြားက အသားထဲနစ္ဝင္မသြားေတာင္မွ သြားရည္အဝင္ခံရရင္ ကူးႏိုင္တယ္။

Rabies ဆိုတဲ့ စကားက (လက္တင္) ေရာ (သသၤကရုိက္) ဘာသာကပါ လာတာ။ ေနရာတကာမွာ ေရွးကတည္းက ရွိတဲ့သေဘာေဆာင္တယ္။ ကမၻာမွာ တႏွစ္ လူ ၅၅ဝဝဝ ေခြးရူးေၾကာင့္ေသေနရတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း အဆိုးေတြစုေနတာ အာဖရိကနဲ႔ အာရွ။ ဆင္းရဲမြဲေတမႈနဲ႔ ပညာအသိနည္းပါးမႈ။ ေရာဂါဆိုးေတြနဲ႔ စနစ္ဆိုးေတြ။

ေရာဂါရွိတဲ့အေကာင္ရဲ႕ တံေတြးထဲမွာပါေနတဲ့ (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးက အကိုက္ခံရသူရဲ႕ အာရံုေၾကာကတဆင့္ ဗဟို အာရံုေၾကာစနစ္ကို ေရာက္လာတာနဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာေတြျပလာတယ္။ အဲဒီအဆင့္ေရာက္ရင္ အခုထိေတာ့ ကုမရႏိုင္တဲ့ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အေကာင္ကိုက္ခံရတာနဲ႔ ကာကြယ္ေဆးကိုသာ အားကိုးႏိုင္ပါတယ္။ တိရစၧာန္ေတြအိမ္မွာေမြးထားရင္ ပံုမွန္ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးေပးပါ။

ေခြးရုးျပန္ေရာဂါမွာ ေရကိုေၾကာက္တယ္ဆိုတာက ေရကိုမၾကိဳက္တာ၊ မုန္းတာမဟုတ္ဘူး။ ေရကို တအားေသာက္ခ်င္ရွာလြန္းလို႔ ေရျမင္တာနဲ႔ ျမိဳခ်ဘို႔ျပင္လိုက္ရင္ အာေခါင္နဲ႔ လည္ေခ်ာင္းမွာ အတင္းမခံမရပ္ႏိုင္ နာက်င္တာခံစားလာရတာကို ေျပာတာပါ။ ေရျမင္ရင္ တက္ခ်င္လာမယ္။

တခ်ိန္တံုးက ျမိဳ႕နယ္ေကာင္စီဥကၠ႒ ေဆးရံုကို ေရာက္လာတယ္။ ေဆးရံုနဲ႔ သူတို႔အိမ္ကလည္း မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္။ ဥကၠ႒ ဗိုလ္မွဴးက စိတ္သေဘာေကာင္းလို႔ လူခ်စ္လူခင္မ်ားတယ္။ ဆရာ ကြ်န္ေတာ့္ဇနီး ႕႕႕ ျခံထဲေလ်ာက္ျပီး၊ အပင္ေတြ ကိုင္ပံုရပါတယ္၊ တကိုယ္လံုးယားေနတယ္။ ဥကၠ႒ရဲ႕ဇနီးဟာ သူတို႔သားသမီးေတြအျပင္ တိရစၧာန္ေတြကိုလဲ ခ်စ္တာ ကြ်န္ေတာ္သိတယ္။ လူနာကို အကဲခတ္ၾကည့္တယ္။ အင္ျပင္ေခၚတဲ့ (အလာဂ်ီ) ရလို႔ ယားတာမ်ိဳးမေတြ႔ရပါ။ ေရ အေသာက္ခိုင္းၾကည့္ေတာ့ သိပါျပီ။ လူၾကီးမိတ္ေဆြတဦးရဲ႕ဇနီးျဖစ္ေနတာမို႔ ပိုေသျခာေအာင္ ခရိုင္ေဆးရံုၾကီး ပို႔လႊတ္ျပီး၊ သမားေတာ္ရဲ႕ အဆံုးအျဖတ္ကို ယူေစရတယ္။ သမားေတာ္ကလည္း ကြ်န္ေတာ့္ထင္ျမင္ခ်က္ကို အတည္ျပဳေပးတယ္။ လူနာကိုျပန္ေခၚလာျပီး၊ တတ္စြမ္းသ၍ကုသျပဳစုမႈေတြကို ဗိုလ္မွဴးကေတာ္ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးရက္ေတြမွာ အစြမ္းကုန္ လုပ္ေပးၾကရပါတယ္။

ယားယံတာကို ေခြးရူးေရာဂါလကၡဏာေတြထဲမွာ တခ်ိဳ႕က ထည့္တာမေတြ႔ရပါ။ ေရာဂါအေၾကာင္း စံုေအာင္ေရးတာထက္ ကာကြယ္မႈက ပိုအက်ိဳးရွိမယ္ထင္တယ္။ ေခြးကိုက္ခံရရင္ ေရနဲ႔ဆပ္ျပာသံုးျပီး၊ က်က်နန ေဆးပါ။ ကိုက္တဲ့ ေခြးကို ၇ ရက္ တိတိ ေစာင့္ၾကည့္ပါ။ ေခြးကို သတ္မျပစ္သင့္ပါ။ တပါတ္ၾကာလို႔ ေခြးကေသသြားတယ္ဆိုရင္ ေသျခာျပီ ေခြးရူး။ မေသျခာရင္ ကံတရားသိပ္အားကိုး မေနပါနဲ႔၊ Risk မယူပါနဲ႔။ ကာကြယ္ေဆးထိုးပါ။

တႏွစ္မွာ လူေပါင္း ၁ဝ သန္းမက ကာကြယ္ေဆးထိုးေနၾကရတယ္။ အရင္က ခ်က္တဝိုက္မွာ ၁၄ ခါ ထိုးရတာ။ နာမွ နာ။ ထိုးေပးရသူကပါ အားနာရတယ္။ အခုေပၚ ေဆးေတြက အဲေလာက္မၾကာ၊ အဲေလာက္မနာေတာ့ပါ။ အမ်ိဳးအစား ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။ Nerve tissue vaccine နဲ႔ Cell culture vaccine ေတြပါ။ ပဌမအမ်ိဳးက ေစ်းခ်ိဳတယ္။ ေစ်းခ်ိဳေတာ့ အေကာင္း နည္းတာေပါ့။ အခု စာေရးခ်ိန္ကာလ အိႏၵိယမွာ ၅ ခါထိုးရမဲ့ ARV ေဆးကိုသာ ဆိုင္တင္ခိုင္းတယ္။ ၁ လံုးကို ၃၇ဝ ရူးပီး ေစ်းႏံႈးလို႔ရုိက္ထားတယ္။ ဝယ္တတ္ရင္ ၃၂ဝ ဒါမွမဟုတ္ ဒီထက္ေစ်းေလ်ာ့မယ္။

တိရစၧာန္မွန္သမွ် အကိုက္ခံရရင္ အနာကို ဘယ္ေလာက္ ျပဲထြက္ေနေန ခ်ဳပ္မေပးရပါ။ သက္ရွိတေကာင္ေကာင္ရဲ႕ သြားရည္ဟာ အကိုက္ခံရသူ ေသြးထဲဝင္ရင္မတည့္ပါ။ အနာကို ပိုးသန္႔ေအာင္လုပ္၊ အသားႏု ေကာင္းေကာင္း တက္လာေအာင္ေစာင့္ျပီး၊ ေနာက္မွာ အနာရြတ္ေသးခ်င္ရင္ အနာသစ္လုပ္ျပီးမွ လွလွေလး ျပန္ခ်ဳပ္ေပးရပါတယ္။ ေမးခြန္းကိုေျဖရရင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးတာ ေစာေလေကာင္းေလျဖစ္တယ္။ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။

ARV ေခြးရူးျပန္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/arv.html
SII RABIVAX ေခြးရူးေရာဂါကာကြယ္ေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/sii-rabivax.html
Preventable rabies kills 160 people per day http://doctortintswe.blogspot.com/2015/04/preventable-rabies-kills-160-people-per.html
Rabies ေမ်ာက္ကိုက္၍ ေခြးရူးကာကြယ္ေဆးထိုးရျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2016/03/arv.html

Dr. တင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.