ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Monday, December 5, 2016

Neck Glands လည္ပင္း အက်ိတ္

Q 1: ဆရာမဂၤလာပါ။ က်မအသက္ (၃၁) ႏွစ္ပါဆရာ။ အိမ္ေထာင္က်တာ တႏွစ္ရွိပါၿပီရွင့္။ သားသမီးမရွိေသးပါဘူးရွင့္။ ရာသီကတလတခါပံုမွန္လာပါတယ္ဆရာ။ ႕႕႕႕႕ ရက္ေန႔က ဘယ္ဘက္နားရြက္ေအာက္ လည္ပင္းေဘး မွာ အက်ိတ္ ႏွစ္ခုစမ္းေတြ႔ပါတယ္ဆရာ။ ဆရာ၀န္သြားျပေတာ့ ေဆးတပတ္ စာေပးၿပီး ေသာက္ခိုင္းပါတယ္ဆရာ။ ေဆးတပတ္စာ ေပးၿပီး အက်ိတ္ေတြက ေသးမသြားေတာ့  ေနာက္တပတ္ျပန္ျပရပါတယ္ဆရာ။ ေနာက္တပတ္ ျပန္ျပတဲ့အခ်ိန္မွာ ေနာက္ထပ္အက်ိတ္တခုထပ္ေတြ႔လို႔ အက်ိတ္တခုကို ခြဲထုတ္ၿပီး ဓါတ္ခြဲခန္းပို႔ရမယ္ေျပာလို႔ ခြဲထုတ္လိုက္ပါတယ္ဆရာ။ ဓါတ္ခြဲခန္းအေျဖက သာမန္ပိုး၀င္လို႔ ျဖစ္တဲ့အက်ိတ္ပါတဲ့ဆရာ။ ခြဲၿပီးေတာ့ဆရာ၀န္က လည္ပင္းခြဲထားတဲ့ဘက္ကို ဖိအိပ္လို႕ေျပာပါတယ္္ဆရာ။ ဖိအိပ္ေပမယ့္လည္း  အက်ိတ္ခြဲထားတဲ့လည္ပင္းေနရာက နည္းနည္းေဖာင္းေနလို႕ပါဆရာ။ နည္းနည္းလည္း ေရာင္ေနပါတယ္ဆရာ။ အက်ိတ္ခြဲထားတဲ့လည္ပင္းေနရာကလည္း စမ္းၾကည့္ေတာ့ နည္းနည္းမာေနပါတယ္ဆရာ။ ေရာင္တာနဲ႔ေဖာင္းတာေပ်ာက္ေအာင္ ဘာေဆးေတြေသာက္ရမလဲ။ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ ေတြကို ဆရာေျပာျပေပးေစလိုပါတယ္ရွင့္။ က်မျပတဲ့ဆရာ၀န္က ဘာမွသိပ္မေျပာလို႕ပါဆရာ။ ဆရာ့ကို ေလးစားစြာ အကူအညီေတာင္းခံျခင္းျဖစ္ပါတယ္ရွင့္။

အသားစထုတ္ယူ စမ္းထားလို႔ ကင္ဆာနဲ႔ တီဘီအက်ိတ္မဟုတ္ေလာက္ပါ။ ကံေကာင္းပါတယ္။ အနာသက္သာေဆး တခုခု Paracetamol, Ibuprofen ေသာက္ႏိုင္ပါတယ္။ လိုေသး ေမးပါ။

Q 2: ျဖစ္တာက ညီမေလးတေယာက္ပါဆရာ။ သူက နဂုိပိန္တာပါ။ သိပ္မၾကာေသးဘူးထင္တာပဲ။ သူကခုမွ ကုိယ္ကုိယ္ကုိ စမ္းမိတာတဲ့၊ အလံုးက မျမင္ရပါဘူး။ လက္နဲ႔ စမ္းၾကည့္မွ သိတာပါ။ လည္ပင္း အက်ိတ္ ဟုတ္-မဟုတ္ ဆုိတာလည္း မသိပါဘူး။ လူက ပိန္ရင္ လည္ပင္းက အရုိးၾကီးေပၚေနတယ္ေလေနာ္။ အဲဒီေပၚေနတဲ့ အရုိးန႔ဲကပ္လွ်က္ အေပၚဘက္ လည္ပင္း ခ်ိဳင့္ေနတဲ့ ေနရာမွာရွိတယ္။ အလံုးက ညာဘက္မွာပါ။ နာလည္း မနာဘူးတဲ့။ ေဆးခန္းလည္း မသြားရေသးပါဘူး။ ေဆးခန္းမွာ ဓါတ္မွန္ရုိက္ျပီး ေသေသခ်ာခ်ာ စမ္သပ္ၾကည့္ရမွာေပါ့ေနာ္ ဆရာ၊။ အသက္က ၂၈ႏွစ္ ျပည့္ေတာ့မွာပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးေနတာ ၃၊ ၄ ပတ္ရွိျပီဆရာ။ ေခ်ာင္းဆုိးတာ ေဆးခန္း သြားျပီးပါျပီ။ အခု နဲနဲဆုိးပါေသးတယ္။ ဆရာေျပာတဲ႔ အျခား လကၡဏာေတာ့ မေတြ႔ေသးပါဘူးဆရာ။

ဓါတ္ပံု ပို႔ေပးတာ အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူရတယ္။ လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ မဟုတ္တာ ျမင္တာနဲ႔သိျပီ။ အျဖစ္ႏိုင္ဆံုးက လည္ပင္းမွာ ရွိတ့ဲ တက္ေစ့လို႔ေခၚတဲ့ Lymph Nodes ၾကီးတာဘဲ။ ပံုမွာ တလံုးထဲ ျမင္ရတယ္။ စာထဲမွာ တန္းစီျပီး ရွိတယ္ ေျပာတယ္။ စမ္းမွသိရတာ ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။

လူတိုင္းမွာ Lymphatic system ဆိုတဲ့ ေသြးျပန္ရည္စနစ္ ရွိတယ္။ Lymph Nodes အေစ့ေလးေတြ တခုနဲ႔ တခု အေၾကာေတြနဲ႔ ဆက္ေနတာ။ တကုိယ္လံုးလိုလိုမွာ ရွိတာ။ စုေနတဲ့ ေနရာေတြ ရွိတယ္။ လည္ပင္းက တခုေပါ့။ ေမးေအာက္၊ ခ်ိဳင္းနဲ႔ ေပါင္ရင္းေတြမွာလည္း ရွိတယ္။ ဒီစနစ္က Immune system ခံႏိုင္အားအတြက္ အသံုးက်တယ္။ မသင့္တာတခုခုျဖစ္ရင္ ေနာက္ ဒါမ်ိဳး ထပ္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳးေျပာတာ။ အေစ့တခုခု ေရာင္ေနတယ္ဆိုတာ ေရာဂါတခုခု ရွိေနျပီးသားလို႔ သိႏိုင္တယ္။

သူ႔အရည္ Lymph ထဲမွာ ေသြးျဖဴဥေတြ၊ အူကလာတဲ့ Chyle အရည္ နဲ႔ ေသြးနီဥ နည္းနည္းပါတယ္။ ေရာဂါရေနရင္ သူ႔ထဲမွာ ပိုးေတြနဲ႔ တျခားပစၥည္း Antigens (အင္တီဂ်င္) ေတြပါေနလိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ဝင္သြားၾကတယ္။ Spleen ေဘလံုးဟာလည္း ဒါမ်ိဳးဘဲ။ Tonsils အာသီးလည္း မထူးဘူး။ အေစ့ေတြ အထဲမွာ WBC ေသြးျဖဥေတြက ေရာဂါပိုးေတြကိုျပီးေစႏိုင္တဲ့ Antibodies ခံႏိုင္စြမ္း ထုတ္ေပးတယ္။

ေပါင္ျခံနဲ႔ ခ်ိဳင္းမွာ လကၼဝက္ေလာက္သာရွိတဲ့ တက္ေစ့ေလးေတြ ရွိေနတာေတာ့ ကိစၥမရွိပါ။ အေအးမိ-ႏွာေစးလို ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ လည္ပင္းနာ၊ အာသီးေရာင္၊ အနာျဖစ္တာနဲ႔ တြဲေနရင္ ပဋိဇီဝေဆး အရင္ဆံုးေပးမယ္။ နာတာ-ေရာင္တာ သက္သာေအာင္လည္း Ibuprofen, Paracetamol ေဆး ေပးႏိုင္တယ္။ ၂ ပါတ္ေလာက္မွာ ျပန္ေကာင္းသြားမယ္။ ဆက္မၾကီးဘဲ ေသးေသးသြားလိမ့္မယ္။ ေရာင္-နာ-ၾကီး ေနတဲ့ တက္ေစ့က အထဲမွာျပည္တည္ရင္ေတာ့ Abscess ျပည္တည္နာျဖစ္လို႔ခြဲရမွာေပါ့။

တက္ေစ့ၾကီးေနယံုကေတာ့ ျပႆနာမဟုတ္ေသးပါ။ ၂ ပါတ္ေက်ာ္လာျပီ၊ လူကပိန္လာတယ္၊ ညပိုင္း ေခြ်းထြက္တယ္၊ အားယုတ္လာတယ္၊ ေငြ႔ေငြ႔အဖ်ားတာရွည္မယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ တီဘီအက်ိတ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၾကီးေနတဲ့အေစ့က မာေနတယ္၊ ၾကီးလာတာလည္း ျမန္မယ္၊ သူ႔အနားက အေရျပားျဖစ္ျဖစ္ ေအာက္ကိုျဖစ္ျဖစ္ ကပ္ေနလို႔ ေရြ႕-လႈတ္ မရရင္၊ အေစ့ အထက္က အေရျပားက နီ-နာလာရင္၊ လည္ပင္းအေျခ၊ Collar bone ညွပ္ရိုးနား ကပ္ေနရင္၊ (အခုေမးသူလို)၊ ေဆးစစ္ရလိမ့္မယ္။ ကင္ဆာကိုသံသယရွိရမယ္။

အေစ့ေတြ ဘာလို႔ၾကီးလာသလဲ။ ေရာဂါပိုးဝင္တာ။ ကင္ဆာ၊ Lymphoma, Leukemia ေသြးကင္ဆာ။ စံုေအာင္သာ ေရးျပတာပါ။ ေမးတဲ့သူအတြက္ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ဓါတ္ပံုထဲကသူမွာ ေရာဂါပိုးဝင္တာသာ ျဖစ္မွာပါ။ ပိုးအမ်ိဳးအစားကိုေတာ့ သိဘို႔ လိုလာျပီ။ အာဂႏၱဳလား၊ နာတာရွည္တည္းခိုေနတဲ့ေရာဂါလား ခြဲျခားရတယ္။

အာဂႏၱဳေတြက လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ႏွာေစး၊ အေရျပားအနာ၊ နဲနဲျပင္းတာေတြက တီဘီ၊ ဖန္းဂတ္စ္၊ ပါရာဆိုက္၊ ရူမတြိဳက္ အဆစ္နာ၊ Lupus လူးပတ္စ္၊ ေနာက္ဆံုး HIV ကို ေရြးထုတ္ရမယ္။

ေဆးစစ္တာ သိပ္အလွ်င္စလို လုပ္ဘို႔ မလိုပါ။ ဆရာဝန္ဆီ ေရာက္ရင္ အရင္ဆံုး ႏုတ္ေျဖ စာေမးပြဲ အစစ္ခံရမယ္။ ေသြးစစ္တာ၊ ဓါတ္မွန္ရိုက္တာ၊ CT scan လုပ္တာ၊ ေနာက္တခါလာရင္ Biopsy အသားစ ျဖတ္ထုတ္-စစ္ေဆးတာ လုပ္ခ်င္လုပ္မယ္။ ေဆးကုဘို႔ကေတာ့ ဓါတ္မွန္အေျဖ၊ ေသြးစစ္ခ်က္၊ အသားစျဖတ္စစ္တဲ့ ရလဒ္ေတြအေပၚ မူတည္လိမ့္မယ္။

Q 3: ၁ နွစ္ ၈ လအ႐ြယ္ ကေလးရဲ႕ လည္ပင္းေဘး ဘယ္/ညာမွာ အလံုးက်ိတ္ေသးေသးေလးရွိေနပါတယ္။  စမ္းၾကည့္လိုက္ရင္လည္ းေ႐ြ႕ေ႐ြ႕သြားပါတယ္ဆရာ။ အဲဒါ အႏၲရာယ္ရွိမရွိ သိပါရေစ။
     
• Lymph node တက္ေစ့ေရာင္တာျဖစ္တယ္။ အျဖစ္မ်ားတယ္။
• သက္ဆိုင္တဲ့တေနရာရာမွာ ေရာင္ရမ္းတာျဖစ္လို႔ တက္ေစ့ဆီေရာက္ျပီးေရာင္တယ္။ သြားနာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာကေနရင္း၊ အနာေပါက္တာ၊ နားကိုက္တာ အစံုကေနျဖစ္တယ္။
• ပင္ရင္းေနရာ ေရာင္တာေပ်ာက္ေပမဲ့ တက္ေစ့က က်န္ေနတတ္တယ္။ ၾကာရင္ ေပ်ာက္တယ္။ က်န္ေနတာလဲ ရွိတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြက ပိုးေသေဆးနဲ႔ အေရာင္က်ေဆးေပးတာနဲ႔ ပိုးကင္းရွင္းသြားမယ္။
• တီဘီ အက်ိတ္ေရာင္တာလဲရွိတယ္။ အဲတာကေတာ့ ေဆးစစ္မွသာ ဟုတ္-မဟုတ္သိမယ္။ ဟုတ္လဲ ေဆးေသာက္ ေပ်ာက္တယ္။
• ကေလးက ကိုယ္အေလးခ်ိန္မတက္ရင္၊ ညေခြ်းထြက္ရင္ တီဘီ စစ္သင့္တယ္။

Q 4: လည္ပင္းကျဖစ္တဲ့အက်ိတ္ ဘယ္ႏွစ္မိ်ဴး ရွိပါသလဲဆရာ။ လည္ပင္းက အေၾကာအတုိင္း တလံုးျပီး တလံုး တန္းစီျပီးထြက္တဲ့အက်ိတ္က ဘယ္လုိဆုိးက်ိဳးေတြ ျဖစ္ေစတာလဲ။ ေဆးေသာက္တာနဲ႔ ေပ်ာက္နုိင္ပါသလား။

ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ၊ ျဖစ္တာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ၊ တျခားဘာလကၡဏာေတြရွိတယ္။ ဥပမာ ဓါတ္မွန္၊ နာ-မနာ၊ လူပိန္လာ-မလာ၊ သိခ်င္ပါေသးတယ္။ မတူတာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိလို႔ပါ။ တက္ေစ့ေရာင္တာ၊ တီဘီ၊ ကင္ဆာ အေတာ္ မတူတာေတြ။

ေမးခြန္းအားလံုးထဲက (တစ္) ၁၂ လံုးကို (တ) ၁၂ လံုးျပင္လိုက္ပါတယ္။ ေဆာရီး ၁၂ ခါပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.