ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Sunday, January 8, 2017

Amphetamines (1) ယာဘ-ရာဘ-ရာမ-ယာမ

၁။ မဂၤလာပါဆရာရွင့္။ စိတ္ၾကြေဆး ၈ ႏွစ္ခန္႔သံုးေနေသာအမ်ိဳးသားတေယာက္အေနနွင့္ ဘယ္လိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ မိသားစုကို ရန္ရွာတာမ်ိဳးရွိတတ္ပါသလဲရွင္။ ပန္းေရာင္အမ်ိဳးစားပါ။ ဘာမီတြန္ထက္အနည္းငယ္ျကီးပါတဉ္ဆရာတယ္။

၂။ အေၾကာင္းအရာက ယာမပါ။ က်ေနာ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြ ေဆးသံုးျပီး စာေတြက်က္တယ္။ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ကေတာ့ စာေတြ ညသန္းေခါင္ေက်ာ္ေက်ာ္ထိ လုပ္နိုင္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အဲဒါမွန္သလား။ ေအာင္သြားတဲ့ သူေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ မေအာင္တဲ့သူေတြလည္းရွိပါတယ္။ က်ေနာ္သိခ်င္တာက အဲဒီေဆးအေၾကာင္းပါ။ သူက ညတစ္ညလံုးေတာ့ မအိပ္ဘူး။ ဥပမာ ညေန ၂ နာရီေလာက္မွာ ေဆးသံုးထားတယ္ဆိုရင္ အဲဒီည မအိပ္ဘဲေနတယ္။ အာရံုကလည္းတစ္ခုပဲလို႔ ေျပာတယ္။ တကယ္ဟုတ္သလား။ ေနာက္ေန႔ ၂ နာရီေလာက္မွာ တအားအိပ္ခ်င္တယ္တဲ့။ အိပ္လည္းအိပ္တယ္။ ျပီးရင္ မသံုးရရင္လည္း ဘာမွမျဖစ္ဘူးတဲ့။ အရင္လိုပဲတဲ့။ မစြဲဘူးတဲ့။ သံုးလိုက္ရင္ ေပါ့သြားတယ္တဲ့။ တကယ္မစြဲဘူးလား။ ဒီေဆးကိုသံုးလို႔ ဦးေနွာက္ရဲ႕ ဘယ္အပိုင္းေတြကို ထိခိုက္သြားလဲ။

၃။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ ပညာေပးေဆာင္းပါး မရွိသေလာက္နည္းပါးသည့္ YaBa ေဆးျပားေခၚ စိတ္ၾကြ ရူးသြပ္ေဆးျပားမ်ား၏ ဆုိးက်ိဳးေကာင္းက်ိဳးမ်ားကုိ ေရးသားေဖာ္ျပေပးရန္ေတာင္းဆုိအပ္ပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ ေငြဝင္ေျဖာင့္သူတုိင္း အသုံးျပဳေနၾကပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္အပါအဝင္ သူငယ္မ်ားစြာလည္း ရံဖန္ရံခါ သုံးစြဲၾကပါသည္။ ထုိေဆးျပား၏ ဆုိးက်ိဳး ေကာင္းက်ိဳးကုိ ျမန္မာစာျဖင့္ေရးသားထားသည္ကုိ အြန္လုိင္းတစ္ပုဒ္သာ ရွိပါသည္။ YaBa & methamphetamine တုိ႔၏ ဆုိက်ိဳးနွင့္ေကာင္က်ိဳး အေၾကာင္းကုိ တိက်စြာခြဲျခားနားလည္းလုိပါသည္။ ေကာင္းက်ိဳးဟုထည့္ၿပီးေမးရျခင္းမွာ ကြ်န္ေတာ္အပါအဝင္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားဟာ ခဏခဏျငင္းခုံၾကၿပီး ျဖတ္မယ္နားမယ္ မျဖတ္ဘူးမနားဘူး အလုပ္ေတြအမ်ားႀကီးလုပ္ရအုံးမယ္ စသျဖင့္အေၾကာင္းျပၿပီး ဆက္လုပ္မယ့္သူေရာ အေၾကာင္းမျပပဲ ၾကံဳတဲ့အခါလုပ္မယ္ဆုိသူဆုိ ဒီလုိနဲ႔ပဲ ေန႔မျခားေလာက္ေအာင္ကုိ ႀကိဳက္နွစ္သက္ေနၾကပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္ကုိယ္တုိင္ပင္ မလုပ္ေတာ့ဘူးဟုဆုံးျဖတ္ထားေသာ္လည္း သူငယ္ခ်င္းမ်ားနွင့္ဆုံလွ်င္ လုပ္ခ်င္စိတ္ထိမ္းမရသည္မ်ား ခဏခဏ ၾကံဳလာသည့္အတြက္ ဆရာ၏ရွင္းလင္းေရးသားမႈကုိ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနပါမည္ခင္ဗ်ား။

စိတ္ၾကြေဆးဆိုတာေတြဟာ ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္အေပၚ သက္ေရာက္ေစတဲ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ယာဘ လို႔လူသိမ်ားတဲ့ Amphetamines (မင္မ္ဖက္တမင္း) ကို စေဖၚစပ္ခဲ့တာက ၁၈၈၇ ကတည္းကျဖစ္တယ္။ လူကေန အလိုလို ထုတ္ေပးေနတဲ့ Adrenaline နဲ႔ Noradrenaline ေတြနဲ႔တူတယ္။ (ေရွာ့ခ္) ရတာ၊ ပန္းနာထတာေတြအတြက္ အလြန္အသံုးဝင္တဲ့ အသက္ကယ္ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ရင္က်ပ္လို႔ေပးတဲ့ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးထဲမွာ ထည့္ထားတတ္တယ္။

ပီတိစိတ္ေတြသာ ထင္ျမင္ေနေစတဲ့ အစြမ္းေၾကာင့္ ေပၚျပဴလာျဖစ္လာတယ္။ ေဆးသံုးထားသူဟာ စိတ္တက္ၾကြေနမယ္၊ တခုခုကို အာရံုစိုက္ေနျပီး၊ သူမ်ားေတြကို ဂရုမထားေတာ့ဘူး။ မအိပ္ဘဲ အၾကာၾကီး ေနႏိုင္တယ္။ မေမာလြယ္ဘူး၊ အားကစားလုပ္ရင္ ပိုလုပ္ႏိုင္တယ္။ ခံႏိုင္ရည္ပိုတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္စိတ္မ်ားေစမယ္ ဆိုတဲ့ အစြမ္းေတြ ရေစတယ္။

Methamphetamine (မက္သဖန္တမင္း)၊ Ephedrine (အဖက္ဒရင္း) Cathinone (က္သီႏုန္း)၊ MDMA (Ecstasy) (အက္ကတက္စီ) DOM (STP) ဆိုျပီး ဆင္တူေတြ ရွိတယ္။ သူမ်ားဆီမွာ Uppers, Bennies, Beans, Speed, and Crank ဆိုတဲ့ အရပ္သံုးနာမည္ေတြရွိတယ္။ ေဆးလံုး၊ ေဆးမႈံ႔ ေဆးခဲဆိုျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးလာတယ္။ ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆး၊ ရွဴေဆး နဲ႔ ေဆးလိပ္ေသာက္နည္းေတြနဲ႔ သံုးၾကတယ္။ တခါသံုးရင္ ၄-၆-၁၂-၂၄ နာရီခံတယ္။

ေရရွည္မွာ ဘာေတြဆက္ျဖစ္လာသလဲ။ အရင္ခံစားတာမ်ိဳး ရခ်င္ရင္ ေဆးအဆ ပိုလုိခ်င္လာမယ္။ ႏွလံုးအေပၚ ဒဏ္မ်ားလာမယ္။ ေသြးဖိအားတက္မယ္၊ ဒါ့ေၾကာင့္ Heart disease, Heart attack, Stroke ႏွလံုးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ေရာဂါေတြ ပိုျပီး ရလမ္းမ်ားေစတယ္။ ေဆးစြဲတယ္ဆိုတာ ရုပ္ပိုင္းနဲ႔ စိတ္ပိုင္းစြဲတာဆိုျပီး ရွိတယ္။ ဒီေဆးက ၂ မ်ိဳးလံုးျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေဆးစြဲေနသူဆိုရင္ စိတ္ပိုင္းေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးမ်ားသြားရင္ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္။ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ တံုတံုရီရီျဖစ္မယ္။ သူမ်ားကို မယံုတာမ်ားမယ္၊ ေၾကာက္တာ၊ က်ိဳးေၾကာင္း မဆီေလွ်ာ္တာ၊ စိတ္ရႈတ္ေထြးတာ၊ တလြဲထင္ျမင္တာ၊ တက္တာေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။

- Amphetamines နဲ႔ Cocaine or Ecstasy ေရာတာ အႏၲရာယ္ပိုမ်ားတယ္။ သတၲိေတြက တူတယ္။
- Amphetamines နဲ႔ (MAOIs) စိတ္မက်ေဆးေတြေရာရင္ ေဆးစြမ္းက ၆ ဆ တက္ေစမယ္။
- Amphetamines ေဆးသံုးစြဲထားသူကို ေနာက္ထပ္ ၁-၂ ရက္အထိ စစ္ရင္သိတယ္။

ခ်က္ခ်င္းျဖစ္တဲ့ ေဆးအဆိပ္ လကၡဏာေတြကေတာ့ စိတ္မူမမွန္တာ၊ သူမ်ားမျမင္တာေတြ ျမင္ေန၊ သူမ်ားမထိေတြ႔တာကို ထိေတြ႔ေနတယ္လို႔ထင္တာ၊ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားတာေတြ ျဖစ္မယ္။ ေဆးေၾကာင့္ အပူခ်ိန္လြန္ကဲတာ၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္တာ နဲ႔ (စထုပ္ခ္) ေတြကေန ေသဆံုးႏိုင္တယ္။

မူးယစ္ေဆးေတြထဲက Methamphetamine (မက္သဖန္တမင္း) ရဲ႕ထူးျခားခ်က္က အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ေစတယ္။ MDMA ကေတာ့ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Glutathione နဲ႔ Vitamin E ေတြကိုနည္းေစတယ္။ ေရရွည္သံုးရင္ Dependence ေဆးစြဲတယ္။ DOM ကေတာ့ ေဆးမစြဲေစဘူး။ Amphetamine (အင္မ္ဖတမင္း) ေဆးစြဲသူကိုကုရတာက Cocaine (ကိုကိန္း) ေဆးစဲြတဲ့သူေတြကို ကုရသလို အတူဘဲ။ ေဆးစြဲေနသူေတြဟာ စိတ္ဓါတ္က်မယ္၊ ပ်င္းေျခာက္ေနမယ္၊ ေဆးေၾကာင့္ ေကာင္းတယ္လို႔ ခံစားခ့ဲဘူးတာေတြကို တသတသ ျဖစ္ေနမယ္။

ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါ၊ မ်က္စိ-ေရတိမ္ေရာဂါ ရွိေနသူေတြ သံုးရင္ သူမ်ားထက္ ဆိုးတယ္။ Asocarboxazid, Tranylcypromine, Phenelzine ေဆးေသာက္ေနသူေတြနဲ႔ အရက္သမားေတြက လံုးဝမသံုးသင့္ၾကဘူး။

ဒုတိယကမာၻစစ္တံုးက ဂ်ာမန္တင့္ကားေမာင္း စစ္သားေတြကို မအိပ္ခ်င္ေအာင္ ေပးတယ္။ စိတ္ဓါတ္ က်ေနသူေတြကိုလဲ ေပးတယ္။ ၁၉၉ဝ ေက်ာ္မွာ လူငယ္ေတြအၾကား MDMA (Ecstasy) ေခတ္စားလာတယ္။ Amphetamine ကို Narcolepsy ေရာဂါ နဲ႔ ADHD ေရာဂါေတြမွာ ကုသေဆးအျဖစ္ သံုးတယ္။ Energy drinks အားေဆးလို ေသာက္ၾကတဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ေတြထဲမွာ Amphetamines အနည္းနဲ႔အမ်ားပါေနတယ္။ Amphetamines ဟာ တရားမဝင္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂ဝဝ၇ UNODC ရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လူေပါင္း ၁၅-၅ဝ သန္း ေဆးသံုးေနၾကတယ္။

Military and Crystal Meth စစ္တပ္နဲ႔ စိတ္ၾကြေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/military-and-crystal-meth.html
Amphetamines (1) ယာဘ-ရာဘ-ရာမ-ယာမ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/amphetamines-1.html
Amphetamines (2) ရာမ ဇာတ္လမ္းတခု http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/drugs-used-in-military.html
Amphetamines စိတ္ၾကြေဆး http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/amphetamines.html
Drugs and politics ေဆးတန္ခိုးနဲ႔ ဟီးရိုးျဖစ္ႏိုင္တယ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/drugs-and-politics.html
Drugs used in the military စစ္သံုးေဆးမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/amphetamines-2.html
Ecstasy Drug Tests စိတ္ၾကြေဆး ေဆးစစ္ျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/ecstasy-drug-tests.html
Yaba ယာဘ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/yaba.html

Dr. တင့္ေဆြ

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.