Friday, August 23, 2019

Scorpion sting ကင္းသံုးကင္း တကင္းျပီးသလား

၁။ အမ်ိဳးသမီး အိမ္ေထာင္မ႐ွိ အပ်ိဳ အသက္ ၂၉ ႏွစ္ပါ ကင္းေျခမ်ား အကိုက္ခံရလို္ပါဆရာ ဂုတ္ကိုကိုက္တာပါ ဘာျဖစ္တတ္ပါသလဲဆရာ ဘယ္လိုကုသရသလဲ သိပာရေစဆရာ

၂။ ဆရာ သမီး အခုညေန ၆ နာရီက ကင္းေျခမ်ားကုိက္ခံရလုိ႔ og က အဆိပ္ေျပေဆး၁လုံးထုိးေပးပါတယ္။ ဗုိက္ထဲက ကေလး ဘာျဖစ္နုိင္လဲဆရာ။ ေမြးရင္ေရာဘာျဖစ္နုိင္ပါသလဲဆရာ။ ေက်းဇူးျပု၍ေျဖေပးပါဆရာ။

၃။ ဆရာ သမီးအသက္က ၃ဝ ပါဆရာ။ ကိုယ္ဝန္က ၅ လပါဆရာ။ ေျခဖေနာင့္နားကို ကင္းျမီးေကာက္ အထိုးခံရလို႔ပါဆရာ။ ႏႈတ္ခမ္းနဲ႔ လက္ေတြ ထံုက်င္က်င္ျဖစ္ေနပါတယ္ဆရာ။ ေဆးခန္းသြားေတာ့ ATT ၂ လံုး ထိုးေပးလိုက္ပါတယ္ဆရာ။ စိုးရိမ္ရပါသလဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင့္။

၄။ က်ေနာ့္ေၿခေထာက္ကုိ အေကာင္တေကာင္ ကုိက္သြားတယ္။ ဘာေကာင္မွန္း မသိဘူး။ အဆိပ္ေၿဖေဆး ဘာေသာက္သင့္လဲ ေၿပာၿပေပးပါ။

၅။ ကင္းေၿခမ်ားကုိက္ခံရတာ ေၿခေထာက္ေယာင္ေနတယ္။ ဘာေသာက္သင့္လဲ။ ဆရာ့ဆုိဒ္မွာ အဆိပ္ရိွတဲ့အေကာင္ ကုိက္ခံရရင္ ဘယ္လုိလုပ္ရမယ္ဆုိတာ မရိွဘူး။ အခ်ိန္ရရင္ ေရးေပးေစခ်င္ပါတယ္။

၆။ ကြ်န္မအသက္ ၃၂ ႏွစ္ပါရွင့္၊ ကိုယ္ဝန္က ၂၅ ပတ္ထဲေရာက္ေနပါၿပီ၊ ေနျပည္ေတာ္ကပါ ဝန္ထမ္းပါရွင့္၊ မေန႔ည ၆နာရီခြဲေလာက္တုန္းက ထမင္းစားၿပီး အေဆာင္ျပင္ထြက္ လမ္းေလွ်ာက္မိလိုက္ပါတယ္ဆရာ အဲတာ လမ္းတဝက္ေရာက္ေတာ့ ေျခေတာက္နားကစူးကနဲနာၿပီး အရမ္းကို ပူစပ္ပူေလာင္ျဖစ္သြားတဲ့အတြက္ အေကာင္တေကာင္ေကာင္ကိုက္လိုက္တယ္ဆိုတာသိၿပီး ခါလိုက္မိပါတယ္။ အေကာင္က လႊင့္သြားၿပီးထြက္ေျပးသြားတာ ဘာအေကာင္လဲလိုက္ၾကည့္တာမျမင္လိုက္ရပါဘူး။ နဲနဲလဲေမွာင္ေနလို႔ပါ အဲဒါနဲ႔ အေဆာင္ကိုျပန္ေျပးၿပီး အနာကို ေရေဆးၿပီးၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေပါက္ရာႏွစ္ေပါက္ ေတြ႔ရပါတယ္။ ခါတိုင္းေန႔ေတြေတာ့ ကင္းေျခမွ်ားေတြ လက္ဝါးေလာက္အရွည္ရွိတာေတြေတြ႕မိပါတယ္။ အနီေရာင္ပါ။ အဲအေကာင္ ကိုက္လိုက္မိတာလို႔ ထင္လိုက္ပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ေဆး႐ုံကိုေျပးလာၿပီးျပေတာ့ ၂၄ နာရီေစာင့္ၾကည့္ရမယ္ေျပာပါတယ္။ ဘာေဆးမွေတာ့ မထိုးေပးပါဘူး။ ေသြးေတြေတာ့ ၂ နာရီျခားတႀကိမ္ လာလာေဖာက္ၿပီးစစ္ေနပါတယ္။ ဆီးလဲစစ္ရပါတယ္။ ေျခေတာက္အနာေနရာက တစစ္စစ္ကိုက္ၿပီး ေယာင္ကိုင္းေနပါတယ္။ ညဆယ္နာရီေလာက္ကေတာ့ေဆး ၃ မ်ိဳး လာတိုက္ပါတယ္ရွင့္။ ခုမနက္ထိအိပ္မရပါဘူး။ အနာကကိုက္ေနလို႔ ေျခေတာက္ကေျခဖမိုးကပ်ံ႕ၿပီး ေယာင္ကိုင္းေနပါတယ္။ ထိမရဘူး။ ကြ်န္မသိခ်င္တာက အဲအဆိပ္က ကိုယ္ဝန္အေပၚထိခိုက္ႏိုင္ပါသလားရွင့္။ ကေလးတခုခုျဖစ္ႏိုင္ပါသလား သိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ စိုးရိမ္လို႔ပါ။

အေရးအၾကီးဆံုး ကင္းသံုးကင္းရွိတယ္လို႔ ေျပာၾကတယ္။ Centipede ကင္းေျခမ်ား၊ Scorpion ကင္းျမီးေကာက္နဲ႔ Black-earth Scorpion ကင္းမလက္မည္း (ကင္းပုစြန္) ေတြကို ေျပာၾကတာ မ်ားတယ္။ တျခားကင္းေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ Millipede ကင္းနားသန္၊ Scolopendra ကင္းစုန္း၊ Grass-lizard ကင္းလိပ္ေခ်ာ။ ေနာက္ျပီး Cuttle fish ကင္းမြန္ကေတာ့ စားရတဲ့ငါးအုပ္စုထဲက ျဖစ္တယ္။ လူတေယာက္ဟာ ကင္းသံုးကင္းမွာ တကင္းျပီးတယ္ေျပာၾကတယ္။ ဒီလို အေကာင္ေတြ ကိုက္ရင္ ေသတယ္ ဆိုတာေတာ့ ရွားတယ္။ ဘယ္အေကာင္ကိုက္ကိုက္ ျဖစ္တာေတြကလဲ ဆင္တူေသးတယ္။ နည္းနည္း ခံရတာနဲ႔ မ်ားမ်ားခံရတာေတာ့ ရွိမွာေပါ့။ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္မွသာ ဆိုးတယ္။ အင္ျပင္ထတာကေန ပ်ိဳ႕တာ-အန္တာအျပင္ (ေရွာ့ခ္) ရတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ကင္းေျခမ်ား
စားလို႔ရတာအကုန္စားတဲ့တရုတ္ေတြက ကင္းေျခမ်ားကို ဝူကုန္းေခၚတယ္လို႔ ျပည္ပပို႔ကုန္ တင္သြင္းခ်င္သူေတြအတြက္ ေၾကာ္ျကာမွာ ေရးထားတယ္။ ကင္းေျခမ်ားဟာ ပိုးနသန္ေကာင္နဲ႔ မွားေခၚတာခံရတတ္တဲ့အေကာင္ျဖစ္တယ္။ အဆစ္ေပါင္း ၁၂-၁ဝဝ ဆစ္နဲ႔ ေျခေထာက္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ ခၽြန္ထက္မာေက်ာျပီး၊ အျမီးႏွစ္ခြမွာရွိတဲ့ (ဂလင္း) အိတ္က အဆိပ္ထြက္လာမယ္။ အကိုက္ခံရရင္ နာမယ္၊ ေရာင္မယ္၊ နီရဲေနမယ္၊ တခါတေလ အနီးအနားက တက္ေစ့ေတြ ေရာင္လာမယ္။ ကိုက္တဲ့ေနရာ ထံုက်င္ေနမယ္။

စိတ္ေအးေအးထားပါ။ အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကို ဆပ္ျပာနဲ႔ေရနဲ႔ ေကာင္းေကာင္းေဆးေၾကာလိုက္ပါ။ အရက္ျပန္-အရက္ မသံုးပါနဲ႔။ ေရခဲတင္ေပးပါ။ ၁ဝ မိနစ္တခါ တင္လိုက္၊ နားလိုက္လုပ္ပါ။ ၄၈ နာရီအထိ အဆိပ္ဒဏ္ခံရႏိုင္တယ္။ ဒါထက္ၾကာၾကာ သိပ္ဆိုးဝါးသူေတြလဲ ရွိတတ္တယ္။ နာတာသက္သာေအာင္ Acetaminophen နဲ႔ Ibuprofen တခုခုကို အစာနဲ႔တြဲ ေသာက္ပါ။ ေရာင္တာ၊ ယားတာသက္သာေအာင္ Hydrocortisone cream လိမ္းေဆး တခုခုလိမ္းပါ။ ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး ATT မထိုးရေသးရင္ ထိုးပါ။ အနာျဖစ္သြားရင္ ေဆးထည့္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ပိုးေသေဆးေသာက္ပါ။ အဆိပ္ကေန ေသေစတယ္ဆိုတာ မရွိဘူး။ ဆိုးဝါးရင္ (အလာဂ်စ္) ျဖစ္ရင္ အသက္ရွဴရခက္လာမယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ ျမန္လာမယ္၊ လည္ပင္းအစ္လာမယ္၊ အေရးေပၚဌာနသြားရသူေတြကို ေဆးစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္မယ္။ အသက္ရွဴကူဘို႔လိုရင္ လုပ္ေပးမယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ေဆးသြင္းဘို႔ လိုရင္ လုပ္မယ္။ ေဆးလိုသူေတြကို ေပးမယ္။

ကင္းျမီးေကာက္၊ ကင္းမလက္မည္း (ကင္းပုစြန္)
ကင္းကိုက္ခံရတာဟာ တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ နည္းတဲ့ ေဒသေတြမွာ လူထုက်န္းမာေရး ျပႆနာတရပ္ ျဖစ္တယ္။ ႏွစ္စဥ္ လူ ၁႕၂ သန္း အကိုက္ခံေနရတယ္လို႔ စစ္တမ္းခုက ဆိုတယ္။ သူ႔စာရင္းမွာ ၃၂၅ဝ ဦး ေသဆံုးတယ္၊ မက္ဆီကိုမွာ တႏွစ္ လူ ၁ဝဝဝ ေသေပမဲ့၊ အေမရိကမွာေတာ့ ၁၁ ႏွစ္အတြင္း ၄ ေယာက္သာ ေသတယ္။ အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၁၅ဝဝ ေလာက္ထဲမွာ လူကို ဒုကၡေပးတာက ၃ဝ-၅ဝ ရွိတယ္။ တရိဂံပံုက ဆိုးတယ္။ ငါးေျမွာင့္ပံုက မဆိုးလွဘူး။ ဥပမာ Buthidae family ျဖစ္တယ္။ အာရွမွာ ေတြ႔ႏိုင္တာေတြက Mesobuthus, Buthotus နဲ႔ Androctonus ေတြ ျဖစ္တယ္။

သာမန္ကာရွန္ကာ ျဖစ္တာကို ေရွးဦးသူနာျပဳလုပ္တာ၊ အနာအကိုက္ သက္သာေဆး၊ (အင္တီဟစ္စ္တမင္း) ေဆးေပးတာနဲ႔ ရတယ္။ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးသူေတြ အကိုက္ခံရရင္ေတာ့ မေပါ့ရဘူး။ အဆိပ္သိပ္ျပင္းတဲ့ အရပ္ေဒသကအေကာင္ေတြအတြက္ ေျဖေဆးေဖၚထားတယ္။ ဥပမာ (အရီဇိုနာ) ကင္းေတြအတြက္ Antivenin ေပၚေနျပီ။ ဆိတ္ေသြးကေန ေဖၚထားတာ။ တိရစၧာန္ကေနမထုတ္တဲ့ Anascorp ေဆးကိုလဲ စမ္းသပ္ေနတယ္။

အကိုက္ခံရျပီး ေသြးျပန္ေၾကာကတဆင့္ အဆိပ္ျပန္႔သြားမယ္။ ၄-၇ မိနစ္မွာ လကၡဏာေတြျပမယ္။ ၃ဝ မိနစ္မွာ အျပင္းထန္ဆံုးနဲ႔ ၄႕၂ ကေန ၁၃႕၄ နာရီအထိ ၾကာႏိုင္ျပီး၊ ကိုယ္ထဲကေန ဆီးကတဆင့္ ထြက္သြားမယ္။ Neurotoxin, Cardiotoxin, Nephrotoxin, Hemolytic toxin, Phosphodiesterases, Phospholipases, Hyaluronidases, Glycosaminoglycans, Histamine, Serotonin, Tryptophan, Cytokine releasers အဆိပ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ပါႏိုင္တယ္။

အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာမွာ စူးရွျပီး ေလာင္သလို နာမယ္။ ယားလာမယ္၊ နီရဲ-ေရာင္လာမယ္။ အထက္တက္ျပီး ခံစားလာရမယ္။ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္လိုက္သလို ေနတယ္။ ရက္ေတြ ၾကာေအာင္ ခံစားေနရတတ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာကို ေခါက္ၾကည့္ရင္ မခံႏိုင္ဘူး။ သူ႔အေပၚ အဝတ္တင္တာေတာင္ မခံခ်င္ဘူး။ အနီးအနားက တက္ေစ့ေတြ ေရာင္တတ္တယ္။ အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာမွာ အဖုေပါက္ႏိုင္တယ္။ အနာလိုျဖစ္တာက ရွားတယ္။ Centruroides အေကာင္းက အသက္သာဆံုးနဲ႔ C exilicauda က အဆိုးဆံုး။

အာရံုေၾကာ-လကၡဏာေတြ = ထံုတာ-က်င္တာ ေျခေတြ-လက္ေတြမွာ ျဖစ္မယ္၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ စိတ္ရႈတ္ေထြးမယ္၊ ဂေရာင္ေျခာက္ျခားျဖစ္မယ္၊ အမူအယာ မတူတာ ျဖစ္မယ္။ ကိုယ္ပူ၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ႏွလံုးခုန္ မမွန္၊ အဆုပ္ပြတာ၊ ေသြးထဲမွာ အခ်ိဳဓါတ္မ်ားတာ။ ေလျပြန္က်ဥ္း၊ ႏွလံုးခုန္ေႏွး၊ ေသြးဖိအားက်၊ သြားရည္မ်ား၊ မ်က္ရည္မ်ား၊ ဆီးမ်ား၊ အစာေျခရည္မ်ား၊ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ႏွာရည္မ်ား၊ ေလျပြန္ထဲ အရည္မ်ား၊ ဆီး-ဝမ္း အထိန္းရခက္၊ လိင္အဂၤါ ျပန္မက်ေအာင္ သန္မာ၊ အျမိဳရခက္၊ သူငယ္အိမ္က်ဥ္း။

(ဆိုမက္တစ္) လကၡဏာေတြ = ၾကြက္သားေတြတင္း၊ စိတ္အလိုမပါဘဲ ၾကြက္သားေတြလႈတ္၊

(ခေရနီရယ္) ဦးေႏွာက္-အာရံုေၾကာ-လကၡဏာေတြ = အေပၚမ်က္ခြံ ေအာက္က်၊ မ်က္လံုး လည္-လႈတ္-ၾကည့္မေကာင္း၊ သူငယ္အိမ္က်ယ္၊ လွ်ာလႈတ္၊ အျမိဳရခက္၊ သြားရည္မ်ား၊

ႏွလံုး-လကၡဏာေတြ = ေသြးဖိအားတက္၊ ေသြးဖိအားက်၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္၊

အသက္ရွဴလမ္းလကၡဏာေတြ = အသက္ရွဴျမန္၊ အဆုပ္ပြ၊

(အလာဂ်ီ) လကၡဏာေတြ = အင္ျပင္ထ၊ ဖူးေရာင္၊ ေလျပြန္တုန္ခါ၊ (အနာဖလက္ဆစ္-ေရွာ့ခ္)၊

အစာလမ္းလကၡဏာေတြ = သြားရည္မ်ား၊ အမ်ိဳရခက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာအိမ္တင္း၊ အစာေျခရည္မ်ား၊ သၾကားဓါတ္မ်ား၊ အသည္းအဆိပ္သင့္၊

အဆင့္ေတြ -
(၁) အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာမွာသာ နာတာနဲ႔ ထံုက်င္တာ ၈၃%၊
(၂) အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကေန ဆက္ျပန္႔ျပီး နာတာနဲ႔ ထံုက်င္တာ ၉႕၃%၊
(၃) ဦးေႏွာက္အာရံုေၾကာျဖစ္ျဖစ္ (ဆိုမက္တ) အာရံုေၾကာျဖစ္ျဖစ္ လကၡဏာေတြရွိတာ ၄႕၇%၊
(၄) ဦးေႏွာက္အာရံုေၾကာေရာ (ဆိုမက္တ) အာရံုေၾကာ လကၡဏာေတြပါ တြဲရွိတာ ၃%။

• ေရွးဦးသူနာျပဳစုပါ။ အသက္ရွဴလမ္း၊ ေသြးစီးဆင္းမႈ ေကာင္းေန-မေန သိေနေအာင္ လုပ္ပါ။ အကိုက္ခံရတဲ့ ေနရာကို မလႈတ္ရွားပါနဲ႔။ လူနာကို ႏွစ္သိမ့္ပါ။ အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကို ေရေဆးပါ။ ဆပ္ျပာဘဲ သံုးျပီး အရက္ျပန္ မသံုးရပါ။
• ၂ နာရီ အတြင္းဆိုရင္ ေရခဲတင္ပါ။ အဆိပ္ ဆက္မျပန္႔ေစဘူး၊ ေသြးေၾကာေတြကို ၾကံဳ႕ေစမယ္။
• (အလာဂ်ီ) ရလို႔ လည္ပင္း ေရာင္တဲ့သူဆိုရင္ အစာမစားေစနဲ႔။
• အနာသက္သားေဆး ေပးႏိုင္တယ္။ ဘိန္းပါတာ၊ မူးယစ္ေစတာ မေပးပါနဲ႔။
• ေလစုပ္ကရိယာကို သံုးႏိုင္တယ္။ ထိေရာက္မႈ သိပ္ေတာ့ မေသျခာလွဘူး။ ပါးစပ္နဲ႔ မစုပ္ရ။
• လက္ေကာက္ဝတ္ ေသြးခုန္တာ၊ ႏွလံုးခုန္တာ၊ အသက္ရွဴတာေတြကို စစ္ေဆးေစာင့္ၾကည့္ေနပါ။
• ေဆးရံုကို မေရာက္ႏိုင္မီ အကိုက္ခံရတဲ့ေနရာ အထက္ ၁ လကၼအကြာမွာ ၾကိဳးခ်ည္ေပးပါ။ ဒီလိုလုပ္တာက အကိုက္ခံရတဲ့ ေနရာအတြက္ေတာ့ ပိုဆိုးေစႏိုင္တယ္။
• ကိုက္တဲ့ေနရာမွာ ထံုေဆးလိမ္းပါ။ အနာကို ပိုးမဝင္ေအာင္ ေဆးထည့္ပါ။
• လိုအပ္ရင္ ေအာက္စီဂ်င္ ေပးမယ္။
• လိုအပ္ရင္ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ေဆးသြင္းတာ လုပ္ေပးမယ္။
• Insulin ေဆးလဲ လိုရင္ေပးႏိုင္တယ္။
• Shock and Edema အတြက္ Steroids ေပးႏိုင္တယ္။
• (အင္တီဟစ္တမင္း) ေဆးအုပ္စုထဲက Cimetidine နဲ႔ Diphenhydramine ကို သံုးႏိုင္တယ္။
• ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး ATT ထိုးပါ။ ပိုးမဝင္ေအာင္ ပိုးေသေဆးေပးပါ။
• Diphtheria-tetanus toxoid နဲ႔ Tetanus immune globulin (TIG) ေဆးေတြ သံုးဘို႔ လိုတတ္တယ္။
• Benzodiazepines ၾကြက္သားေပ်ာ့ေဆး သံုးႏိုင္တယ္။
• Lorazepam (Ativan) စိတ္သက္သာရာ ရေစဘို႔သံု းႏိုင္တယ္။
• Midazolam နဲ႔ Pentobarbital ေဆးေတြကို တက္တာမျဖစ္ေအာင္၊ အိပ္သြားေစေအာင္ သံုးတယ္။
• Bupivacaine (Marcaine) ကိုက္တဲ့ေနရာမွာ နာတာအတြက္ သံုးတဲ့ထံုေဆးျဖစ္တယ္။
• Labetalol, Prazosin, Hydralazine နဲ႔ Norepinephrine ေဆးေတြကို ေသြးဖိအားတက္တာအတြက္ သံုးတယ္။
• Atropine, Milrinone နဲ႔ Dobutamine ေဆးကို ႏွလံုးရပ္မသြားေစေအာင္ သံုးႏိုင္တယ္။
• Antivenom အဆိပ္ေျဖေဆးရွိရင္ ေပးတာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။

ခံစားရတာေတြဟာ မိနစ္ပိုင္းကေန ၃ ရက္အထိ ၾကာႏိုင္တယ္။ ေသတဲ့အထိျဖစ္ရတာက အသက္ရွဴလမ္းမွာ ဆိုးဝါးလာလို႔ ျဖစ္တယ္။ (အနာဖလက္ဆစ္-ေရွာ့ခ္) ေၾကာင့္ ေလျပြန္က်ဥ္းတာ၊ ေလျပြန္ထဲ လည္ေခ်ာင္းထဲမွာ အရည္ေတြထြက္တာ၊ အသက္ရွဴရာသံုးတဲ့ ၾကြက္သားၾကီး ေလျဖတ္တာေတြ ျဖစ္တယ္။ ခ်က္ခ်င္းထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆးကုရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၃-၈-၂၀၁၉

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.

Plasma Donations from Recovered COVID-19 Patients ကရိုနာဗိုင္းရပ္စ္လူနာ ေသြးသြင္းကုသေပးေနျပီ

ကရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရျပီး ျပန္ေကာင္းလာသူရဲ႕ေသြးကို လိုအပ္တဲ့လူနာေတြကို သြင္းေပးကုသနည္းကို စမ္းသပ္ေနပါတယ္။ ေသြးထဲက ပလာစမာအရည္ကိုသြင္း...