Constantinople ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္

ဆရာ ကြန္စတန္တင္ႏုိပယ္ျမဳိ့က တူရကီအားေကာင္းခ်ိန္တုန္းကလည္း ၾကားဖူးလို႔ပါ။ တၿမိဳ႕တည္းလား ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္ျမဳိ့လား မသိလို႔ပါဆရာ။

ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္ျမိဳ႕ၾကီးဟာ ကေန႔ေခတ္ တာကီ ေခၚ တူရကီႏိုင္ငံမွာရွိတယ္။ Istanbul အစ္စတန္ဘူျမိဳ႕လို႔လည္း ေခၚတယ္။ ဘီစီ ၇ ရာစုကစတယ္။ အာရွတိုက္နဲ႔ ဥေရာပတိုက္ၾကားကျမိဳ႕ၾကီးျဖစ္လို႔ သမိုင္းမွာ အလြန္အေရးပါခဲ့တယ္။
ပင္လယ္နက္နဲ႔ ေျမထဲပင္လယ္ဆံုရာမွာလည္းတည္ရွိတယ္။ ေအဒီ ၃၃၀ မွာ ေရာမအင္ပါယာျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္တယ္။ ခရစ္ယန္ ျမိဳ႕ေတာ္လို႔ ေခၚႏိုင္တယ္။ ခ်မ္းသာဖြံ႔ျဖိဳးျပီး အေဆာက္အဦေကာင္းေတြ ရွိတယ္။

အဲဒီေနာက္ Byzantine Empire ဘိုဇင္တိုင္းအင္ပါယာေခတ္မွာ ႏွစ္တေထာင့္တရာၾကာခဲ့တယ္။ ၁၄၅၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ Ottoman Empire ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာက သိမ္းပိုက္ျပန္တယ္။

ဘိုဇင္တိုင္းအင္ပါယာကာလအတြင္းမွာ ပါရွားေတြကၾကီးစိုးလိုက္၊ ေအသင္ကၾကီးစိုးလိုက္၊ စပါတန္ေတြကၾကီးစိုးလိုက္၊ မက္ဆီဒိုးနီယားကၾကီးစိုးလိုက္။ ဘီစီ ၁၉၆ မွာ ေရာမအင္ပါရာက ျမိဳ႕ၾကီးကို ဖ်က္ဆီးလိုက္တယ္။ ျပန္ျပီး တည္ေဆာက္ၾကတယ္။ တံတိုင္းၾကီးပါေဆာက္တယ္။ ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္တံတိုင္းကို ဒုတိယေျမာက္ သီယိုဒိုဆီးယပ္စ္ ဘုရင္လက္ထက္ ၅ ရာစုမွာေဆာက္တယ္။ ဘိုင္ဇင္တိုင္းအင္ပါယာေခတ္က ကေန႔ အစ္စတန္ဘူးလ္ျမိဳ႕မွာ ေဆာက္ထားတာ။ ၁၄ မိုင္ရွည္တယ္။ ၁၅ ေပျမင့္တဲ့ အတြင္းတံတိုင္းနဲ႔ ၂၇ ေပျမင့္တဲ့ အျပင္တံတိုင္း ႏွစ္ထပ္ရွိတယ္။ က်ံဳးလည္းရွိတယ္။

ေအဒီ ၃၂၄ မွာ ေရာမအင္ပါယာ Constantine I ပဌမေျမာက္ ကြန္စတန္တင္က ဘိုင္ဇင္တိုင္းျမိဳ႕ေတာ္ကို Nova Roma ေရာမျမိဳ႕ေတာ္သစ္လို႔ သမုတ္လိုက္တယ္။ လမ္းမၾကီးေတြေဘးမွာ Julius Caesar ဂ်ဴလီယပ္ ဆီဇာနဲ႔ Alexander the Great အလက္ဇန္းဒါးတို႔ရဲ႕ ရုပ္တုေတြပါ စိုက္ထူထားတယ္။ ကြန္စတန္တင္ဘုရင္ ကိုယ္တိုင္ရဲ႕ ရုပ္တုကို Apollo အျဖစ္ စိုက္ထူတယ္။

အဲဒီေနာက္မွာ Constantinople ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္လို႔အမည္တြင္လာတယ္။ အမည္ကြဲေတြမ်ားတယ္။ Queen of Cities, Istinpolin, Stamboul နဲ႔ Istanbul အစ္တန္ဘူး။ အဲဒီကာလအထိ ဂရိေတြရဲ႕ ေရာမဥပေဒနဲ႔ ခရစ္ယန္ဘာသာသာ လႊမ္းမိုးတယ္။

၁၀၅၄ မွာ ခရစ္ယန္ဂိုဏ္းကြဲတယ္။ တခုက ရိုမန္နဲ႔ ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္မွာ Eastern Orthodox Church အေရွ႕ ေအာ္သိုေဒါက္စ္ ျဖစ္လာတယ္။ အဲတာက ၁၅ ရာစုမွာ မြတ္ဆလင္ ေအာ္တိုမန္ေတြက သိမ္းပိုက္တဲ့အထိ ၾကာတယ္။

ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္က်ဆံုးခန္း
ႏွစ္ေပါင္း ၁၁၀၀ အတြင္းမွာ ဘိင္ဇင္တိုင္းျမိဳ႕ေတာ္ ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္ဟာ သိမ္းပိုက္ခံရမႈ တဒါဇင္ေက်ာ္ရွိခဲ့တယ္။ ဘူလ္ေဂးရီယန္းေတြ၊ ရပ္စ္ ေခၚ ရုရွားျဖစ္လာမဲ့သူေတြနဲ႔ အာရတ္ေတြ။

၁၃ ရာစု ခရူးဆိတ္စစ္ပြဲေတြမတိုင္မီမွာ ခရစ္ယန္ေတြ အာဏာလုၾကတယ္။ ၁၂၀၄ မွာ လက္တင္စတိတ္ျဖစ္လာတယ္။ ေဘာ္လကန္စစ္ပြဲေတြနဲ႔ ပဌမကမာၻစစ္ၾကီးျဖစ္ျပီး ေအာ္တုိမန္အင္ပါယာ ပ်က္စီးသြားတယ္။ ၁၉၂၃ မွာ တူရကီႏိုင္ငံ ထူေထာင္လိုက္ျပီး ျမိဳ႕ေတာ္ကို ၁၉၃၀ မွာ အင္ကာရာကိုေရြ႕တယ္။ အခုထိ ကြန္စတန္တင္ႏိုပယ္နဲ႔ အစ္စတန္ဘူျမိဳ႕လို႔ ေခၚၾကတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၁၁-၂၀၁၉