လယ္တပြဲ လွည္းတစီး ႏြားတရွဥ္း

ဆရာ ပုံထဲက ေခါင္းစဥ္ လွည္းယဥ္ဆိုတာသတ္ပုံမွန္ပါသလား ဆရာျပန္ေျဖေပးပါ

လွည္းယာဥ္ကသာ သတ္ပံုမွန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က လွည္းအငယ္စား လွလွပပဆင္ထားတာကို လွည္းယဥ္လို႔ေျပာၾကတယ္။ ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္းမွာ လွည္းယာဥ္ဆိုသည္မွာ ေျခာက္စေထာင္ ပြတ္လံုးရံတိုင္ကဲ့သို႔ လွည္းအိမ္ကို အလွအပ ျပင္ဆင္ မြမ္းမံထားေသာ အလွစီးလွည္းမ်ိဳးျဖစ္သည္လို႔ ပါရွိပါတယ္။

ယာဥ္
ဆင္ယာဥ္ (စီးစရာဆင္)
ယာဥ္ထိန္းရဲ
ျမင္းယာဥ္ (စီးစရာျမင္း)
ရထားယာဥ္
လွည္းယာဥ္ (စီးစရာလွည္း)
ေမာ္ေတာ္ယာဥ္
ေလယာဥ္ပ်ံ
ေလွယာဥ္
ေဝါယာဥ္
ႏြားယာဥ္

ယဥ္
ယဥ္စြန္းတန္း
ယဥ္ပါး
ယဥ္ပိုက္
ယဥ္မင္းရုပ္
ယဥ္လြန္ဆင္
ယဥ္သြား (ရက္ကန္း)
ယဥ္ေက်းသည္၊ ယဥ္ေက်းမႈ
ယဥ္ေထြးဧရာ
ယဥ္ေအာင္ျပဳသည္
ရက္ကန္းယင္သြား
လက္မယဥ္ = လက္ေဆာ့သူ
လင္းယဥ္တိုင္
ဥတၲရယဥ္
ေယာင္ယင္ငွက္
ေရယင္ေမွ်ာ္ရြာ
ေအးယဥ္က်ဴး

ေမးခြန္းလာလို႔ လိုက္ရွာ စစ္ၾကည့္ေတာ့ မူကြဲ နဲ႔ မူလြဲေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႔လာရတယ္။

မူကြဲ (၁) လွည္းယဥ္
ခေလာက္ကေလးရယ္တဲ့ ဒုိးဒုိးေဒါင္။

ပ်ိဳတုိ႔လူ ယာမလုပ္တယ္ ဝါးခုတ္တဲ့ ေတာင္။

ႏြားညီေနာင္ စည္ေအာင္ပ ေဖေက်ာင္း။

မယ္ႏွင့္ေမာင္ အတူေနရမွ
ဆူေဝေအာင္ ခ်ဴေတြဆြဲလုိ႔ရယ္
လွည္းယွဥ္နဲ့ေမာင္း။ (အမည္မသိ စာဆုိ)

မူကြဲ (၂) ခေလာက္ ကေလးရယ္တဲ့ ဒိုးဒိုးေဒါင္
ပ်ိဳတို႔ေမာင္ ယာမလုပ္တယ္ ဝါးခုတ္တဲ့ေတာင္။

ႏြားညီေနာင္ ညီေအာင္ပ ေဖေက်ာင္း
မယ္နဲ႔ေမာင္ တူယွဥ္တြဲပါလို႔
ယူငင္ကာ ျခဴဆင္ဆြဲလို႔ရယ္
လွည္းယဥ္နဲ႔ေမာင္း။

မူကြဲ (၃) လွည္းယဉ္ (မွား) ေလးခ်ိုး
လွည္းယွဉ္ (မွား)
အမည္မသိ ေရွးစာဆို

ခေလာက္ကေလးရယ္တဲ့ ဒိုးဒိုးေဒါင္။

ပ်ိုတို့လူ ယာမလုပ္တယ္၊ ဝါးခုတ္တဲ့ေတာင္။

နြားညီေနာင္၊ စည္ေအာင္ပ ေဖေက်ာင္း။

ေမာင္နွင့္မယ္ တူယွဉ္တြဲကာမွ၊
ယူငင္ကာ ျခူဆင္ဆြဲလို့ရယ္၊
လွည္းယာဉ္နဲ့ေမာင္း။

မူကြဲ (၄) ႏြားညီေနာင္
ခေလာက္ကေလးရယ္တဲ့ ဒိုးဒိုးေဒါင္၊
ပ်ဳိ႕တို႔ေမာင္ယာမလုပ္တယ္၊ ၀ါးခုတ္တဲ့ေတာင္၊
ႏြားညီေနာင္ စည္ေအာင္ကြဲ႕ ေဖေက်ာင္း။

ေမာင္ႏွင့္မယ္ တူယဥ္ႏႊဲကာမွ၊ ယူငင္ကာခ်ဴဆင္ဆြဲလို႔ရယ္
လွည္းယာဥ္နဲ႔ေမာင္း။ ဦးၾကင္ဥ (၁၈၁၉-၁၈၅၃) ျမကန္သာ ကဗ်ာစာအုပ္မွ

မူကြဲ (၅) ျမန္မာ့လွည္းယဥ္
ခေလာက္ကေလးရယ္တဲ့ ဒိုးဒိုးေဒါင္၊
ပ်ိဳတို႔မွာယာမလုပ္္တယ္ ၀ါးခုတ္တဲ့ေတာင္။
ႏြားညီေနာင္၊ စည္ေအာင္ကြယ့္ေဖေက်ာင္း
ေမာင္ႏွင့္မယ္တူယဥ္ႏြဲခါမွ
ယူငင္ကာ ခ်ဴဆင္ဆြဲလို႔ရယ္
လွည္းယဥ္နဲ႔ေမာင္း။ (ဦးရာေက်ာ္ ေလးခ်ဳိး)

မူကြဲ (၆) ရပ္ႀကီးသူတုိ႔ U Thein Kywe https://www.ts-parfum.ru/video/ubELix-W1hU

မူကြဲ နဲ႔ မူလြဲ မတူပါ။ ေရွးကစာေတြ ကဗ်ာေတြကို စာသားေရာ သတ္ပံုမွာ မလြဲေအာင္ သတိထားထိန္းသိမ္းၾကရပါမယ္။ ယဥ္ဆိုတာ ယဥ္ေက်းတာ။ ယာဥ္ကသာ သြားလာစရာယာဥ္။

ျခဴ ႏွင့္ ခ်ဴ
ခ်ဴ
တံခ်ဴ
သစ္သီးခ်ဴ
ဝမ္းခ်ဴ
ဆီးခ်ဴ
ခ်ဴခ်ာ
မ်က္ရည္ခ်ဴ
ခ်ဴခ်ဴခ်ာခ်ာ
ခ်ဴသံပါေအာင္ညည္း
အရခ်ဴေနသည္ (ဘန္းစကား)

ျခဴ
ျခဴဆည္းလည္း
ေရႊျခဴကုန္ရြက္
ႏြားဆြဲေသာျခဴ
ျခဴဆည္းလည္း (ရုဠီသညာျဖစ္၍ အရစ္သာျဖစ္သင့္ဟု ကဝိဓဇသတ္ပံုက်မ္းမွာပါရွိ။)

ေနာက္ထုတ္သတ္ပံုစာအုပ္ေတြမွာ ျခဴ မေတြ႔ပါ။ အြန္လိုင္းသတ္ပံုမွာ ႏြားခ်ဴလံုးလို႔ေရးထားတယ္။ မမွန္ဘူးထင္တယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ျမန္မာစာ လွည္းနဲ႔ ႏြားကို မွန္ေအာင္မေရးသားႏိုင္ၾကတဲ့အဆင့္ထိ နိမ့္က်ေနတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၈-၆-၂၀၂၀