ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာၾကပါေစ

Photo taken on 19-11-2011 by an Indian photo-journalist at Yamuna Clinic
This Blog is created on 10th October 2014

How to ask က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

• ေဖ့စ္ဘြတ္ ကြန္မင့္ကေန မေမးပါနဲ႔။
• ျဖစ္တဲ့သူရ့ဲ က်ား-မ နဲ႔ အသက္ကို အရင္ဆံုးေရးပါ။ နာမည္ မလိုအပ္ပါ။
• ျဖစ္ေနတာ ၁-၂-၃။ ျဖစ္တာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ။ လိုအပ္ရင္ ရာသီ၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ က်န္းမာေရးေနာက္ခံ၊ ေနတဲ့တိုင္းျပည္။ တိုတိုရွင္းရွင္းသာေရးပါ။
• ေဆးစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပံုေတြကို အတည့္ပို႔ပါ။ လိုတာကိုသာပို႔ပါ။ အာလ္ထြာေဆာင္းမွာ ပံုမလိုပါ။ မွတ္ခ်က္သာလိုတယ္။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္တတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ အခ်ိန္ဇုန္မတူတာေရာ၊ အသံထြက္လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• ေမးတဲ့သူက မိမိကိုယ္မိမိ သား-သမီးလို႔မေရးပါနဲ႔။ ေျဖမယ့္ဆရာဝန္ကို ဆရာလို႔သာသံုးပါ။
• ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဆရာဝန္-ေဆးဆိုင္-ေဆးေစ်း-ကုန္က်စရိတ္ စတာေတြကို မသိပါ။
• ေမးစရာေနရာ (၁) အီးေမးလ္ doctortintswe@gmail.com (၂) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/tint.swe.dr (၃) ေဖ့စ္ဘြတ္ https://www.facebook.com/drtintswe/
• ေမးနည္းစည္းကမ္းအရ မေမးလိုသူမ်ား http://doctortintswe.blogspot.com/ Dr. Tint Swe's Writings မွာ ရွာဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Wednesday, November 26, 2014

Depression (4) စိတ္က်ေရာဂါ ကမာၻမွာ

• ႏွစ္စဥ္ ေအာက္တိုဘာလ (၁ဝ) ေန႔တိုင္းကို World Mental Health Day ကမာၻ႔စိတ္က်န္းမာေရးေန႔လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။
• World Federation of Mental Health နဲ႔ WHO တို႔ကေနဦးစီးျပီးက်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။
• မႏွစ္က ၂ဝ၁၂ ႏွစ္တံုးက ေဆာင္ပုဒ္အျဖစ္ Depression: A Global Crisis ကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့ပါတယ္။
• ဆိုလိုတာက အခု ၂ဝ၁၃ ႏွစ္အတြင္းမွာ ဒီစိတ္က်ေရာဂါကို အာရံုစိုက္ျပီး ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာပါ။
• Public awareness ေခၚတဲ့ လူထု အသိပညာေပးေရး က်ယ္ျပန္႔ေစေအာင္လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေန႔ကေန open ေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ပိုလုပ္မယ္၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္မယ္၊  ကုသေရးမွာလဲ တိုးတက္လာေအာင္လုပ္ဘို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
• Depression စိတ္က်ေရာဂါဟာ လူေပါင္း သန္း ၃၅ဝ ေက်ာ္မွာခံစားေနရတာပါ။ အသက္အရြယ္မ်ိဳးစံု၊ လူမ်ိဳးစံုမွာ ျဖစ္ေနတာပါ။
• ကေန ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၇ ႏိုင္ငံမွာ ေလ့လာမႈျပဳေတာ့ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္အတြင္း လူ ၂ဝ မွာ ၁ ေယာက္ ဒီလိုစိတ္က်ျဖစ္စဥ္
• တၾကိမ္ခံခဲ့ရတာကို သိရပါတယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔စျဖစ္တယ္။ သူတို႔အဖို႔ စာသင္ရာ၊ အလုပ္လုပ္ရာေတြမ်ာ အားနည္းၾကရျပီး ျပန္လည္းျဖစ္လာတတ္ေသးပါတယ္။
• Depression ဆိုတာ စိတ္က်တဲ့မူ ျဖစ္လာမယ္၊ ေပ်ာ္စရာ ရွာမေတြႏိုင္ျဖစ္မယ္။ အားအင္ကုန္ေနသလိုျဖစ္မယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုအျပစ္လို႔ ထင္ေနမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ေသးစိတ္ ဝင္ေနမယ္။ အအိပ္ပ်က္၊ အစားပ်က္ ျဖစ္မယ္။ ဘာကိုမွ အာရံုမစိုက္ႏိုင္ဘူး။ တခ့တေလ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔တြဲျဖစ္တတ္ေသးတယ္။
• နာတာရွည္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္စိတ္ျဖစ္ျပီး တကယ္ သတ္ေသၾကတယ္။ တေန႔မွာ လူေပါင္း ၃ဝဝဝ သတ္ေသေနၾကတယ္။ တကယ္သတ္ေသသူေတြဟာ မေသမီ အၾကိမ္ေပါင္း ၂ဝ အထိၾကိဳးပမ္းမႈလုပ္ဘူးၾကတယ္။
• စိတ္က်ေရာဂါဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြမွၾ ေယာက္်ားေတြထက္ ၂ ဆ မ်ိဳးတယ္။
• ႏိုင္ငံခ်င္းအလိုက္ ျဖစ္ႏွဳန္းမတူတာေတြရွိပါတယ္။ ဂ်ပန္မွာ ၃%၊ အေမရိကမွာ ၁၆႕၉% ရွိတယ္။ တိုင္းျပည္အမ်ားစုမွာ ပ်မ္းမွ် ၈-၁၂% ရွိတယ္။
• စီးပြါးေရးမွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈဟာ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းတရားတပါးျဖစ္တယ္။
• လူမႈေရးမွာ ပညာနည္းတာက အေၾကာင္းတပါးျဖစ္တယ္။
• အမ်ိဳးရင္းထဲမွာ တေယာက္ရွိေနရင္ ျဖစ္ဘို႔ရာ သူမ်ားေတြထက္ ၂-၃ ဆ ပိုတယ္။
• ၾကမ္းတမ္းမႈ၊ အၾကမ္းဖက္မႈကို ကိုယ္ေတြ႔မ်က္ျမင္ရွိဘူးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။
• အိမ္ေထာင္ေရးမွာ ကြဲတာရွိထားရင္ အထူးသျဖင့္ ေယက္်ားေတြမ်ာ ျဖစ္တာဘို႔ အခြင့္မ်ားတယ္။
• နာတာရွည္ေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြမွာလဲ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• ကုသနည္းေရာေဆးေတြ အေသအခ်ာရွိပါတယ္။ ထိေရာက္တယ္။
• ကုနည္းေတြ ရွိပါလွ်က္နဲ႔ တခ်ိဳ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ ေဝဒနာသည္ ၁ဝ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္သာ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနတာ သိလာရတယ္။
• ဒါေတြေၾကာင့္ Global Public Health Concern ကမာၻ႔ စိုးရိမ္စရာ က်န္းမာေရး ဝန္ထုပ္ၾကီးလို႔ ေခၚႏိုင္ပါတယ္။
• စိတ္က်ေရာဂါဟာ ျဖစ္လိုက္ သက္သာလိုက္ေနတတ္တယ္။ ျဖစ္လာတာကို Depressive episode ေခၚတယ္။ အေျပာ့စား၊ အလတ္စားနဲ႔ အျပင္စားဆိုျပီးခြဲႏိုင္တယ္။ အလုပ္အကိုင္းမွာ ေလွ်ာ့နည္းတာေတြရွိေပမဲ့ အလုပ္ပ်က္ေလာက္ေအာင္အထိ မျဖစ္ၾကပါ။
• Bipolar affective disorder စိတ္ႏွစ္ခြနဲ႔ တြဲတာလဲရွိတယ္။  Manic episodes တက္ၾကြမႈျဖစ္လိုက္ Depressive episodes စိတ္ဓါတ္က်လိုက္ျဖစ္မယ္။ ၾကားထဲမွာ ပံုမွန္ျဖစ္ေနမယ္။
• Manic episodes ျဖစ္ခ်ိန္မွာ သိပ္တက္ၾကြေနမယ္။ အားအင္ေတြလဲ သူမ်ားတက္မ်ားေနမယ္။ လုပ္စရာေတြလဲ သူမ်ားထက္ ထူးထူးကဲကဲလုပ္ေနလိမ့္မယ္။ အအိပ္အေနလဲ နည္းမယ္။
• ကုသနည္းမွာ (၃) ပိုင္းပါရမယ္။
- (၁) Basic psychosocial support အေျခံက်တဲ့ စိတ္ပိုင္ဆိုင္ရာေထာက္ကူမႈေပးျခင္း၊
- (၂) Antidepressant medication or ေဆးေပးျခင္း နဲ႔
- (၃) Psychotherapy စိတ္ပိုင္းကုသနည္း (ဒီထဲမွာ Cognitive behavior therapy, Interpersonal psychotherapy or Problem-solving treatment နည္းေတြပါတယ္။) ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

Depression (4) စိတ္က်ေရာဂါ ကမာၻမွာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/depression-4.html
Depression (3) စိတ္က်ျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/depression-3.html
Depression (2) ပုထုဇၨေနာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/depression-2.html
Depression (1) စိတ္က်ေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/depression-1.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၂-၂ဝ၁၃

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.